Sintomas sa dengue: ang unang mga timailhan, ang mga timailhan sa peligro nga dili makahulat, ug luwas nga pag-atiman sa balay

Taas nga hilanat, kusog nga sakit sa ulo, sakit sa mata ug bukog? Ania kung giunsa kasagaran pagdagan sa dengue, ang delikado nga panahon human mohubas ang hilanat, ug unsay luwas imnon.

Gi-update · Mga tinubdan

Dali nga tubag

Unsa ang mga sintomas sa dengue?

Ang dengue kasagaran magsugod 4 hangtod 10 ka adlaw human sa paak sa lamok, uban ang kalit nga taas nga hilanat, grabe nga sakit sa ulo, sakit sa luyo sa mata, sakit sa kaunoran, lutahan ug bukog, kasukaon o pagsuka, ug usahay rashes. Ang mga sintomas molungtad og 2 hangtod 7 ka adlaw. Bantayi pag-ayo samtang mohubas ang hilanat: kung adunay grabe nga sakit sa tiyan, balik-balik nga pagsuka o pagdugo, kinahanglan dayon og emerhensiyang tabang.

Pangutana bahin sa akong sintomasIpasabot ang akong report

Impormasyon sa panglawas, dili medikal nga tambag. Ang imong doktor nahibalo sa tibuok nimong kahimtang; pangutan-a sila bahin sa imong resulta.

Tupad-tupad

Dengue vs malaria: unsay kalainan sa duha ka hilanat gikan sa lamok

Pareho silang magsugod sa hilanat human sa paak sa lamok ug kasagaran sa samang mga dapit sa kalibutan, apan lahi ang paagi sa pagtakod, pagtambal ug pag-test. Kini ang kasagarang mga kalainan.

Unsay imong mamatikdanDengueMalaria
Ang lamokAedes, nga kasagaran mopaak sa adlawAnopheles
Kanus-a magsugod ang sintomasKasagaran 4 hangtod 10 ka adlaw human sa paakKasagaran 10 hangtod 15 ka adlaw human sa paak
Ang hilanatKalit ug taas, molungtad og 2 hangtod 7 ka adlawHilanat uban ang pagkurog ug sakit sa ulo; ang unang timailhan mahimong hinay ra
Kasagarang kasakitGrabe nga sakit sa ulo, sakit sa luyo sa mata, sakit sa kaunoran, lutahan ug bukogSakit sa ulo ug kapoy
Kanus-a mahimong delikadoKasagaran samtang mohubas ang hilanat, sulod sa 24 hangtod 48 ka oras human kini mahumanMahimong mograbe sulod sa 24 ka oras kung walay pagtambal
Timailhan sa peligroGrabe nga sakit sa tiyan, balik-balik nga pagsuka, pagdugo sa lagos o ilong, dugo sa suka o tae, dili mahimutangKalibog o hilabihang katulgon, kombulsyon, lisod moginhawa, itom o duguon nga ihi, dalag nga panit, dili naandan nga pagdugo
TambalWalay espesipikong tambal; paracetamol para sa hilanat, ayaw gyud og ibuprofen o aspirinKanunay kinahanglan og tambal kontra malaria (antimalarial), sugdan dayon
Ang testNS1 antigen o PCR sulod sa unang 7 ka adlaw, IgM antibodies human sa ika-3 nga adlaw, uban ang platelet countRapid test o blood film nga tan-awon sa microscope

Ang typhoid, chikungunya, COVID-19 ug ubang impeksyon mahimo usab nga hinungdan sa taas nga hilanat. Sa mga dapit nga kasagaran ang dengue o malaria, bisan unsang hilanat angay ipa-blood test, usahay para sa duha.

Checklist sa sintomas sa dengue

I-tsek ang tinuod sulod sa milabay nga pipila ka adlaw. Ang card magpakita kung ang imong mga sintomas mohaum sa kasagarang dengue o naglakip sa mga timailhan sa peligro sa severe dengue. Walay ma-save o ipadala bisan asa.

Checklist sa sintomas sa dengue

0 sa 15 ka sintomas ang na-tsek

Kasagarang sintomas sa dengue0/8
Timailhan sa peligro sa severe dengue0/7

I-tsek ang bisan unsa nga tinuod sulod sa milabay nga pipila ka adlaw.

Giya sa CBC test Pangutana bahin sa akong sintomas

Kining checklist naghan-ay lang sa mga sintomas ngadto sa pattern para sa imong doktor. Dili kini makadayagnos og dengue: blood test ra ang makapamatuod niini, ug ang ubang impeksyon, lakip ang malaria, mahimong hinungdan sa samang mga sintomas.

Unsa ang dengue, ug unsaon nimo pagkatakdi niini?

Ang dengue usa ka impeksyon sa virus nga ikatakod pinaagi sa paak sa lamok nga Aedes nga adunay virus, nga kasagaran mopaak sa adlaw. Dili kini direkta nga makatakod gikan sa usa ka tawo ngadto sa lain.

Kasagaran kini sa mga tropikal ug subtropikal nga nasod: mga katunga sa populasyon sa kalibutan ang nagpuyo karon nga adunay risgo, nga gibanabana nga 100 hangtod 400 milyon ka impeksyon matag tuig.

Kadaghanan sa impeksyon hinay ra o walay sintomas gyud. Mga 1 sa 4 ka tawo nga natakdan ang magmasakiton, ug mga 1 sa 20 sa mga nagmasakiton ang magka-severe dengue (grabe nga dengue), nga mahimong hinungdan sa shock, pagdugo sa sulod sa lawas ug kamatayon.

Adunay upat ka klase sa dengue virus. Ang pagkatakdi sa usa ka klase dili mopanalipod nimo sa uban, ug ang ikaduhang impeksyon adunay mas taas nga risgo sa severe dengue.

Unsa ang mga sintomas sa dengue, matag adlaw?

Ang mga sintomas kasagaran magsugod 4 hangtod 10 ka adlaw human sa paak, kasagaran kalit:

  • taas nga hilanat, mga 40°C (104°F)
  • grabe nga sakit sa ulo ug sakit sa luyo sa mata
  • sakit sa kaunoran, lutahan ug bukog (mao nga usahay gitawag kini nga "breakbone fever")
  • kasukaon o pagsuka
  • hubag nga kulani (glandula)
  • mantsa-mantsa nga rashes
Kanus-aUnsay kasagarang mahitabo
4 hangtod 10 ka adlaw human sa paakMagsugod ang mga sintomas, kasagaran kalit
Panahon sa hilanat, 2 hangtod 7 ka adlawTaas nga hilanat, sakit sa ulo, sakit sa luyo sa mata, sakit sa lawas, kasukaon, rashes
24 hangtod 48 ka oras human mohubas ang hilanatAng panahon nga kasagaran motungha ang mga timailhan sa peligro, kung motungha man
Pagkaayo, mga 1 hangtod 2 ka semanaKadaghanan mamaayo; ang kapoy mahimong molungtad og dugay-dugay

Ang pagbati nga maayo na samtang mohubas ang hilanat wala magpasabot nga human na. Ang severe dengue kasagaran moabot human mawala ang hilanat, busa padayon nga bantayi ang mga timailhan sa peligro sa ubos sulod sa sunod 2 ka adlaw.

Unsa ang mga timailhan sa peligro sa severe dengue?

Adto dayon sa klinika o emergency department kung ang tawo nga adunay dengue adunay:

  • grabe nga sakit sa tiyan, o tiyan nga sakit kung hikapon
  • pagsuka labing menos 3 ka beses sulod sa 24 ka oras, o pagsuka nga dili mohunong
  • pagdugo sa ilong o lagos
  • dugo sa suka o tae
  • hilabihang kapoy, dili mahimutang o masuk-anon
  • paspas nga pagginhawa, o uhawon kaayo
  • luspad, bugnaw nga panit, o kaluya kaayo

Kini nga mga timailhan kasagaran magsugod sulod sa 24 hangtod 48 ka oras human mawala ang hilanat, ug ang severe dengue mahimong mograbe sulod sa pipila ka oras. Ang severe dengue usa ka medikal nga emerhensiya, apan kung sayo nga matambalan sa ospital, kadaghanan mamaayo.

Mas taas nga risgo: ang mga tawo nga nagka-dengue na kaniadto, tungod kay ang ikaduhang impeksyon mas lagmit nga mograbe.

Unsang mga test ang makapamatuod sa dengue, ug unsa man ang bahin sa platelets?

Ang blood test ra ang paagi aron mapamatud-an ang dengue. Ang test depende sa kung pila na ka adlaw ang sakit:

  • Adlaw 0 hangtod 7: ang NS1 antigen test o PCR test makakita sa virus, kasagaran uban ang IgM antibody test.
  • Human sa ika-3 nga adlaw: ang IgM antibody test makakita sa kadaghanan sa bag-ong impeksyon; human sa ika-7 nga adlaw, kini na ang pangunang test. Ang IgM mahimong magpabilin nga positibo sulod sa mga 3 ka bulan.
  • Ang negatibo nga NS1 o PCR dili makaingon nga dili dengue, busa gitan-aw usab sa mga doktor ang mga sintomas.

Platelets. Ang complete blood count (CBC) gi-check, kasagaran balik-balik. Ang platelet count kasagaran mous-os sa dengue, ug ang nag-ubos nga platelet count uban ang nagsaka nga hematocrit (ang bahin sa dugo nga red cells) usa sa mga kausaban nga gibantayan sa mga doktor. Ang pagtambal ilang gihukman gikan sa tibuok kahimtang, lakip kung kumusta ang tawo, dili gikan sa numero sa platelets lang.

Mahimo usab nga i-test sa mga doktor ang malaria o ubang impeksyon kung dili klaro ang hinungdan sa hilanat.

Unsaon pagtambal ang dengue, ug unsay angay likayan?

Walay espesipikong tambal para sa dengue. Kadaghanan mamaayo sa balay pinaagi sa:

  • pagpahulay kutob sa mahimo
  • daghang tubig ug ilimnon: tubig, o ilimnon nga adunay asin ug asukar (oral rehydration solution)
  • paracetamol (gitawag nga acetaminophen sa US) para sa hilanat ug kasakit

Ayaw pag-inom og ibuprofen, aspirin o ubang anti-inflammatory nga pain reliever. Mahimo kining mopataas sa risgo sa pagdugo sa dengue. I-check usab ang mga tambal sa sip-on ug trangkaso, kay ang uban adunay sagol niini. Para sa hustong gidaghanon sa paracetamol, sunda ang nakasulat sa pakete o pangutan-a ang pharmacist, ug pangutan-a ang doktor para sa bata.

Likayi nga mapaak sa lamok sulod sa unang semana. Anaa ang virus sa imong dugo niana nga panahon, ug ang lamok nga mopaak nimo makatakod niini sa uban.

Ang severe dengue gitambalan sa ospital, kasagaran pinaagi sa maampingong paghatag og fluids ug suod nga pagbantay. Walay tambal sa balay, lakip ang dahon sa kapayas (papaya leaf), nga napamatud-an nga makatambal sa dengue: pangutan-a una ang doktor sa dili pa mosulay, ug ayaw gyud tugoti nga kini makapalangan sa pagpatambal.

Unsaon paglikay sa dengue?

  • Likayi ang paak sa lamok, ilabi na sa adlaw: pagsul-ob og taas og bukton nga sinina ug taas nga karsones, gamita ang screen sa bintana, ug matulog sulod sa moskitero (kulambo) kung matulog ka sa adlaw.
  • Gamit og insect repellent nga adunay DEET, picaridin o IR3535, sumala sa nakasulat sa label.
  • Wagtanga ang nagtipong tubig diin manganak ang lamok: taboni, habwa ug limpyohi ang mga sudlanan sa tubig, balde, paso sa tanom ug cooler kausa sa usa ka semana.
  • Bakuna: adunay usa ka bakuna sa dengue nga lisensyado sa pipila ka nasod. Girekomenda kini sa WHO para lang sa mga bata nga nag-edad 6 hangtod 16 sa mga dapit nga kaylap kaayo ang dengue; ang ubang nasod mohatag usab niini sa mga nagbiyahe nga nagka-dengue na kaniadto. Pangutan-a ang imong doktor kung angay ba kini kanimo.

Kanus-a moadto sa doktor

Pagpa-appointment

  • Hilanat samtang nagpuyo, o human magbiyahe, sa dapit nga kasagaran ang dengue: adto sa doktor sa samang adlaw o sa sunod adlaw, ug pangayo og dengue test ug platelet count.
  • Na-diagnose nga adunay dengue ug nagpaayo sa balay: balik para sa check-up ug blood count kanunay sumala sa tambag sa imong doktor.
  • Samtang mohubas ang hilanat: padayon nga bantayi pag-ayo ang mga timailhan sa peligro sulod sa sunod 24 hangtod 48 ka oras, ug balik dayon kung adunay motungha.
  • Nagka-dengue na ka kaniadto ug nagplano nga mobiyahe sa dapit nga adunay dengue: pangutan-a ang doktor bahin sa bakuna sa dili pa ka molakaw.

Pangayo dayon og emerhensiyang tabang (tawag sa inyong lokal nga emergency number) kung ang usa ka tawo adunay:

  • grabe nga sakit sa tiyan, o pagsuka labing menos 3 ka beses sulod sa 24 ka oras
  • pagdugo sa ilong o lagos, o dugo sa suka o tae
  • hilabihang kapoy, dili mahimutang o masuk-anon, o paspas nga pagginhawa
  • luspad, bugnaw o lagkit-singot nga panit, pagkuyap, o kaluya kaayo

Kadaghanan sa adunay dengue mamaayo sa balay sulod sa 1 hangtod 2 ka semana. Kini nga mga timailhan mahimong motungha samtang mohubas ang hilanat ug mograbe sulod sa pipila ka oras: ayaw paabta nga mawala kini, ug ayaw pagmaneho sa imong kaugalingon.

Hilanat ug sakit sa lawas sa panahon sa dengue? Istoryahi kini.

Ang Saluvo maminaw sa imong mga sintomas sa imong kaugalingong pulong ug pinulongan, i-check una ang mga timailhan sa peligro, ug mosulti kung unsang doktor ang adtoan ug unsa ka dali. Aduna na kay blood count o dengue test? Ipasabot niini ang matag value, lakip ang platelets.

Pangutana bahin sa akong sintomas

Libre ang pagsugod. Isaysay ang imong gibati sa imong kaugalingong pulong ug pinulongan.

Mga pangutana sa mga tawo

  • Kasagaran kalit nga taas nga hilanat, mga 40°C (104°F), 4 hangtod 10 ka adlaw human sa paak sa lamok, uban ang grabe nga sakit sa ulo, sakit sa luyo sa mata, ug sakit sa kaunoran, lutahan ug bukog. Kasagaran usab ang kasukaon, pagsuka, hubag nga kulani ug rashes. Daghang impeksyon ang hinay ra ang sintomas o walay sintomas gyud.

  • Ang hilanat kasagaran molungtad og 2 hangtod 7 ka adlaw, ug kadaghanan mamaayo sulod sa 1 hangtod 2 ka semana. Ang labing importante nga panahon mao ang pagkahubas sa hilanat: ang mga timailhan sa peligro sa severe dengue kasagaran motungha sulod sa 24 hangtod 48 ka oras human kini mahuman. Ang kapoy mahimong molungtad og pipila ka semana human mamaayo.

  • Grabe nga sakit sa tiyan, pagsuka labing menos 3 ka beses sulod sa 24 ka oras, pagdugo sa ilong o lagos, dugo sa suka o tae, hilabihang kapoy o dili mahimutang, paspas nga pagginhawa, uhawon kaayo, ug luspad, bugnaw nga panit o kaluya kaayo. Bisan usa niini nagpasabot nga kinahanglan dayon moadto sa klinika o emergency department, bisan nahubas na ang hilanat.

  • Paracetamol (acetaminophen) para sa hilanat ug kasakit, uban ang pagpahulay ug daghang tubig. Ayaw pag-inom og ibuprofen, aspirin o ubang anti-inflammatory nga pain reliever: mahimo kining mopataas sa risgo sa pagdugo. Walay espesipikong tambal para sa dengue mismo. Para sa hustong gidaghanon, sunda ang nakasulat sa pakete o pangutan-a ang pharmacist, ug pangutan-a ang doktor para sa bata.

  • Walay usa ka numero nga mohukom sa iyang kaugalingon. Ang normal nga platelets mga 150,000 hangtod 450,000 kada microlitre, ug kasagaran kini mous-os sa dengue. Gibantayan sa mga doktor ang dagan sa numero, ang hematocrit ug kung kumusta ang tawo, dili ang numero sa platelets lang. Ang ubos kaayo nga count, o bisan unsang pagdugo, kinahanglan og pag-atiman sa ospital; ang imong doktor mosulti nimo kung unsay ipasabot sa imong count.

  • Sulod sa unang 7 ka adlaw sa sakit, ang NS1 antigen o PCR test makakita sa virus, kasagaran uban ang IgM antibody test. Human sa ika-3 nga adlaw, ang IgM test makakita sa kadaghanan sa bag-ong impeksyon, ug human sa ika-7 nga adlaw kini na ang pangunang test. Ang negatibo nga NS1 dili makaingon nga dili dengue. Ang complete blood count mo-check sa platelets.

  • Oo. Adunay upat ka klase sa dengue virus, ug ang pagkatakdi sa usa ka klase dili mopanalipod nimo sa uban. Ang ikaduhang impeksyon adunay mas taas nga risgo sa severe dengue. Kung nagka-dengue na ka kaniadto, dugangi ang pag-amping aron dili mapaak sa lamok, adto dayon sa doktor kung gihilantan, ug pangutana bahin sa bakuna sa dili pa mobiyahe sa dapit nga adunay dengue.

  • Dili direkta: dili ka matakdan gikan sa laing tawo pinaagi sa paghikap, ubo o pag-ambit og pagkaon. Ikatakod kini pinaagi sa lamok. Sulod sa unang semana sa sakit anaa ang virus sa dugo, ug ang lamok nga mopaak niana nga panahon makatakod niini, busa ang nagmasakiton kinahanglan molikay sa paak, pananglitan pinaagi sa pagkatulog sulod sa moskitero.

  • Pag-inom og daghang tubig ug ilimnon: tubig, o ilimnon nga adunay asin ug asukar, sama sa oral rehydration solution. Kaon og gaan ug simple nga pagkaon kung makaya na nimo. Ang pagka-uhawon kaayo, mas gamay kaayo nga pag-ihi, o dili makapugong sa giinom tungod sa pagsuka mga rason aron moadto dayon sa doktor.

  • Walay tambal sa balay, lakip ang juice sa dahon sa kapayas (papaya leaf), nga napamatud-an nga makatambal sa dengue o makapaluwas niini. Ang napamatud-ang pag-atiman mao ang pagpahulay, daghang tubig, paracetamol para sa hilanat, ug pagbantay pag-ayo sa mga timailhan sa peligro. Pangutan-a una ang doktor sa dili pa mosulay og tambal sa balay, ug ayaw gyud tugoti nga kini makapalangan sa pag-adto sa ospital kung motungha ang mga timailhan sa peligro.

  • Kadaghanan mamaayo sulod sa 1 hangtod 2 ka semana, bisan ang kapoy ug kaguol mahimong molungtad og pipila ka semana human niini. Pagpahulay, kaon og maayo ug hinay-hinay nga dugangi ang kalihokan. Adto sa imong doktor kung wala ka mouswag, o kung adunay bag-ong sintomas nga motungha.

  • Adunay usa ka bakuna sa dengue nga lisensyado sa pipila ka nasod. Girekomenda kini sa WHO para lang sa mga bata nga nag-edad 6 hangtod 16 sa mga dapit nga kaylap kaayo ang dengue, ug ang ubang nasod mohatag usab niini sa mga nagbiyahe nga nagka-dengue na kaniadto. Pangutan-a ang imong doktor kung angay ba kini kanimo. Ang paglikay sa paak sa lamok mao gihapon ang pangunang panalipod.

  • Nagkapareho ang mga sintomas, busa blood test ra ang kasaligang paagi. Ang dengue kasagaran adunay sakit sa luyo sa mata, sakit sa lawas ug bukog ug rashes, nga magsugod 4 hangtod 10 ka adlaw human sa paak. Ang malaria kasagaran adunay hilanat uban ang pagkurog, nga magsugod 10 hangtod 15 ka adlaw human sa paak, ug kanunay kinahanglan og tambal kontra malaria (antimalarial). Mahimong i-test sa mga doktor ang duha.

Mga test nga makatabang

Blog

Mga tinubdan

  1. WHO fact sheet: Dengue and severe dengue
  2. CDC: Symptoms of dengue and testing
  3. CDC: Manage dengue
  4. CDC: Clinical testing guidance for dengue
  5. NHS: Dengue
  6. WHO fact sheet: Malaria

Gi-update . Impormasyon sa panglawas, dili medikal nga tambag. Ang imong doktor nahibalo sa tibuok nimong kahimtang; pangutan-a sila bahin sa imong resulta.