Sintomas sa pulmonya (pneumonia): ang ubo, ang hilanat, ug ang mga timailhan sa pagginhawa nga nagpasabot nga pangayo dayon og tabang

Ubo uban ang hilanat nga nakapahangos na nimo? Ania kung unsa kasagaran ang gibati sa pulmonya, unsay kalainan niini sa ubo-ubo sa dughan, ug kanus-a kini dili makahulat.

Gi-update · Mga tinubdan

Dali nga tubag

Unsa ang mga sintomas sa pulmonya (pneumonia)?

Ang pulmonya (pneumonia) kasagaran hinungdan sa ubo, sagad uban ang dalag o lunhaw nga plema, taas nga hilanat, kahangos o paspas nga pagginhawa, ug sakit sa dughan nga mograbe kung moginhawa ka o mo-ubo. Kasagaran usab ang kapoy, sakit sa lawas ug walay gana mokaon, ug ang mga tigulang mahimong maglibog. Ang lisod kaayo nga pagginhawa o asul nga ngabil kinahanglan og emerhensiyang tabang.

Impormasyon sa panglawas, dili medikal nga tambag. Ang imong doktor nahibalo sa tibuok nimong kahimtang; pangutan-a sila bahin sa imong resulta.

Tupad-tupad

Pulmonya vs ubo-ubo sa dughan (bronchitis): unsay kalainan

Pareho silang magsugod sa ubo ug mahimong mosunod human sa sip-on o trangkaso. Ang bronchitis moapekto sa mga agianan sa hangin; ang pulmonya moabot sa gagmay nga mga sako sa hangin sa kahiladman sa baga ug kasagaran mas makapamasakiton. Kini ang kasagarang mga kalainan.

Unsay imong mamatikdanUbo-ubo sa dughan o bronchitisPulmonya (pneumonia)
Ang uboUbo, usahay uban ang tin-aw, puti o dalag nga plemaUbo, sagad uban ang dalag o lunhaw nga plema, usahay uban ang dugo
HilanatWala, o gamay raSagad taas, uban ang panugnaw o pagkurog
PagginhawaKasagaran normal, usahay gamay nga pagsiyok (wheezing)Hangos o paspas ang pagginhawa, bisan nagpahulay
Sakit sa dughanSakit sa dughan tungod sa pag-uboHait nga sakit nga mograbe kung moginhawa ka o mo-ubo
Unsa ka masakitonMakapadayon ra sa adlaw-adlaw, bisan dili maayo ang pamatiSagad masakiton kaayo, luya kaayo ug walay gana mokaon
Mga tigulangSusama nga mga sintomasMahimong maglibog, o ubos ang temperatura imbis nga hilantan
Kasagarang daganMamaayo ra sa iyang kaugalingon, kasagaran sulod sa 3 ka semanaAng pulmonya gikan sa bacteria kinahanglan og antibiotics; kadaghanan mamaayo sulod sa 2 hangtod 4 ka semana
Unsay buhatonPagpahulay ug daghang tubig sa balay; adto sa doktor kung dili mouswagAdto sa doktor sa samang adlaw; pangayo og emerhensiyang tabang kung lisod kaayo moginhawa

Ang trangkaso, COVID-19, hubak (asthma), heart failure ug TB mahimo usab nga hinungdan sa ubo ug kahangos. Ang doktor ra ang makaila sa kalainan, usahay pinaagi sa chest X-ray.

Checklist sa sintomas sa pulmonya

I-tsek kung unsay tinuod karon. Ipakita sa card kung ang imong mga sintomas mohaum sa impeksyon sa dughan, sa mga timailhan nga naglisod na ang imong baga, o sa duha, ug pahibaw-an ka sa mga timailhan nga dili makahulat. Walay gitipigan o gipadala bisan asa.

Checklist sa sintomas sa pulmonya

0 sa 12 ka sintomas ang na-tsek

Mga timailhan sa impeksyon sa dughan0/6
Mga timailhan nga naglisod ang baga0/6

I-tsek ang bisan unsa nga tinuod karon.

Kining checklist naghan-ay lang sa mga sintomas ngadto sa pattern para sa imong doktor. Dili kini makadayagnos og pulmonya: kinahanglan ka nga susihon sa doktor, ug ang ubang sakit mahimong hinungdan sa samang mga sintomas.

Unsa ang pulmonya (pneumonia), ug unsay hinungdan niini?

Ang pulmonya (pneumonia) usa ka impeksyon nga mopahubag sa baga. Ang gagmay kaayo nga mga sako sa hangin sa kahiladman sa baga mapuno og tubig o nana, busa mas maglisod ang oxygen nga makasulod sa dugo. Mahimo kining moapekto sa usa o sa duha ka baga.

Ang hinungdan niini:

  • bacteria, kasagaran ang Streptococcus pneumoniae (pneumococcus)
  • virus, sama sa trangkaso, RSV ug COVID-19, nga mahimo usab nga mosangpot sa pulmonya gikan sa bacteria human niini
  • fungi, nga dili kaayo kasagaran ug kasagaran moapekto sa mga tawo nga luya ang resistensya sa lawas
  • pagkasulod sa pagkaon, ilimnon o suka ngadto sa baga (aspiration pneumonia)

Ang mga kagaw nga hinungdan niini mokaylap pinaagi sa mga tulo gikan sa ubo ug bahin. Kasagaran ang pulmonya ug bisan kinsa mahimong magka-pulmonya, apan mas grabe kini sa gagmay nga mga bata, sa mga tigulang ug sa mga tawo nga adunay ubang problema sa panglawas. Sa tibuok kalibutan, kini ang nag-unang impeksyon nga hinungdan sa kamatayon sa mga bata: mga 740,180 ka bata nga ubos sa 5 ang edad ang namatay niini sa 2019.

Unsa ang mga sintomas sa pulmonya?

Ang mga sintomas mahimong magsugod kalit o sulod sa pipila ka adlaw. Sa mga hamtong, ang labing kasagaran mao ang:

  • ubo, sagad uban ang dalag o lunhaw nga plema, usahay uban ang dugo
  • taas nga hilanat, panugnaw o pagkurog
  • kahangos o mas paspas nga pagginhawa kaysa naandan
  • sakit sa dughan nga mograbe kung moginhawa ka o mo-ubo
  • kapoy kaayo, uban ang sakit sa lawas ug sakit sa ulo
  • walay gana mokaon, usahay kasukaon, pagsuka o kalibanga
  • pagsiyok sa pagginhawa (wheezing)

Ang mga tigulang mahimong dili hilantan: mahimong mas ubos sa normal ang ilang temperatura, mobati og kaluya, o kalit nga maglibog.

Ang mga masuso ug gagmay nga mga bata mahimong paspas moginhawa, mo-ungol samtang moginhawa, ang panit taliwala o ilalom sa mga gusok mohulbot sa matag ginhawa, mobukhad ang buho sa ilong, o dili makasuso o makakaon. Ang ubang masuso halos walay timailhan ug morag masakiton lang, dili mahimutang o luya kaayo ang lawas.

Kanus-a nga emerhensiya ang pulmonya?

Tawag dayon sa inyong lokal nga emergency number o adto karon sa emergency department kung ang usa ka tawo:

  • lisod kaayo moginhawa: morag nabilaukan, naghangos og ginhawa o dili makasulti
  • adunay luspad, asul, abuhon o mantsa-mantsa nga panit, ngabil o dila
  • nag-ubo og dugo
  • kalit nga naglibog, pananglitan wala kahibalo kung asa siya
  • masuso nga dili mapukaw o luya kaayo ang lawas

Ayaw pagmaneho sa imong kaugalingon: pangayo og tabang sa usa ka tawo nga modala nimo o tawag og ambulansya.

Adto sa doktor sa samang adlaw kung aduna kay ubo uban ang kahangos, sakit sa dughan kung moginhawa o mo-ubo, o ubo uban ang dalag o lunhaw nga plema ug hilanat, ilabi na kung labaw ka sa 65 ang edad, nagmabdos, adunay dugay nga sakit sa kasingkasing o baga, diabetes o luya nga resistensya sa lawas, o kung gamay nga bata.

Kinsa ang mas lagmit nga magka-pulmonya?

Bisan kinsa mahimong magka-pulmonya, apan mas taas ang risgo para sa:

  • mga bata nga ubos sa 5 ang edad, ilabi na ang mga masuso
  • mga hamtong nga labaw sa 65 ang edad
  • mga tawo nga adunay dugay nga sakit sa baga (sama sa hubak o COPD), sakit sa kasingkasing, diabetes, o sakit sa atay o kidney
  • mga tawo nga adunay luya nga resistensya sa lawas, pananglitan tungod sa chemotherapy, HIV o mga tambal nga mopaluya sa resistensya
  • mga tawo nga nanigarilyo o daghan og inom og alak
  • mga tawo nga maglisod sa pag-ubo o pagtulon, pananglitan human sa stroke
  • bisan kinsa nga bag-o lang nasip-on o natrangkaso

Sa mga bata, ang kakulang sa sustansya, ang aso sa sulod sa balay gikan sa pagluto gamit ang kalayo, ug ang hugot nga puy-anan makadugang usab sa risgo.

Unsaon pagdayagnos sa doktor ang pulmonya?

Pangutan-on ka sa doktor bahin sa imong mga sintomas ug pamati-an ang imong dughan gamit ang stethoscope kung adunay kagaskas o mabula nga tingog. Mahimo usab nila nga:

TestUnsay ipakita niini
Pulse oximetryPila ka oxygen ang anaa sa imong dugo, pinaagi sa clip sa imong tudlo
Chest X-rayAsa sa baga ang impeksyon, ug unsa kini kadako
Blood testMga timailhan sa impeksyon, sama sa taas nga white cell count, ug kung giunsa pag-atubang sa imong lawas
Sputum test (plema)Unsang kagaw ang hinungdan, gikan sa sample sa plema
CT scanMas detalyado nga hulagway, kung dili klaro ang dayagnos o kung dili kini mouswag

Ang complete blood count (CBC) usa sa kasagarang blood test. Kadaghanan sa mga tawo nga adunay hinay nga pulmonya madayagnos pinaagi lang sa pagsusi; ang X-ray ug blood test mas kasagaran sa ospital.

Unsaon pagtambal ang pulmonya, ug unsa kadugay ang pagkaayo?

Ang pulmonya gikan sa bacteria gitambalan pinaagi sa antibiotics. Padayon sa pag-inom niini hangtod mahuman ang kurso, bisan maayo na ang imong pamati, ug kontaka ang imong doktor kung dili ka mouswag human sa 2 hangtod 3 ka adlaw. Ang pulmonya gikan sa virus dili matabangan sa antibiotics; sagad kini mamaayo ra sa iyang kaugalingon, ug usahay gigamit ang antiviral nga tambal.

Sa balay:

  • pagpahulay, ug pag-inom og daghang tubig ug ilimnon
  • ang paracetamol o ibuprofen makapahupay sa hilanat ug kasakit, kung luwas kini para kanimo: basaha ang nakasulat sa pakete o pangutan-a ang pharmacist, ug pangutan-a ang doktor para sa bata o kung nagmabdos ka
  • ayaw pag-inom og tambal sa ubo nga wala una mangutana sa doktor o pharmacist; ang pag-ubo makatabang sa paggawas sa plema
  • ayaw panigarilyo

Sa ospital, ang mga tawo nga adunay grabe nga pulmonya mahimong hatagan og antibiotics pinaagi sa swero (IV drip), oxygen, ug fluids; pipila ang kinahanglan og tabang sa pagginhawa. Mas lagmit ang pag-atiman sa ospital para sa mga labaw sa 65 ang edad, mga masuso ug gagmay nga mga bata, mga tawo nga adunay sakit sa kasingkasing o baga, ug bisan kinsa nga masakiton kaayo o wala mouswag sa antibiotics.

Pagkaayo. Kadaghanan mobati nga maayo na sulod sa 2 hangtod 4 ka semana. Ang kapoy sagad molungtad og mga usa ka bulan, ug ang ubo mahimong magpabilin og pipila ka semana. Hinay-hinay nga dugangi ang kalihokan. Adto sa doktor kung mobalik ang mga sintomas o kung dili ka mouswag.

Unsaon paglikay sa pulmonya?

  • Pagpabakuna. Ang mga bakuna nga makatabang paglikay sa pulmonya o sa mga impeksyon nga mosangpot niini naglakip sa pneumococcal nga bakuna (girekomenda para sa mga masuso, mga hamtong nga labaw sa 65 ang edad ug mga tawo nga mas taas ang risgo), ug mga bakuna batok sa trangkaso, COVID-19, RSV, ubo-dalahik (whooping cough), Hib ug tipdas (measles). Pangutan-a ang imong doktor kung unsa ang imong kinahanglan.
  • Hunong sa pagpanigarilyo, ug ipalayo ang mga bata sa aso.
  • Panghunaw og kamot kanunay gamit ang sabon ug tubig, ug taboni ang baba kung mo-ubo o mobahin.
  • Atimana pag-ayo ang dugay nga mga sakit sama sa diabetes, hubak ug COPD.
  • Para sa mga masuso, ang pagpasuso sa unang unom ka bulan ug limpyo nga hangin sa sulod sa balay makatabang sa pagpanalipod batok sa pulmonya.

Kanus-a moadto sa doktor

Adto sa doktor karong adlawa

  • Ubo uban ang kahangos, o mas paspas nga pagginhawa kaysa naandan.
  • Sakit sa dughan nga moabot ug mawala, o mobati kung moginhawa o mo-ubo.
  • Ubo uban ang dalag o lunhaw nga plema ug taas nga hilanat.
  • Ubo nga milungtad na og labaw sa 3 ka semana.
  • Nag-inom og antibiotics para sa pulmonya ug dili mouswag human sa 2 hangtod 3 ka adlaw.
  • Ubo ug hilanat sa tawo nga labaw sa 65 ang edad, nagmabdos, adunay dugay nga sakit sa kasingkasing o baga, diabetes o luya nga resistensya sa lawas, o sa gamay nga bata.

Pangayo dayon og emerhensiyang tabang (tawag sa inyong lokal nga emergency number) kung ang usa ka tawo:

  • lisod kaayo moginhawa: morag nabilaukan, naghangos og ginhawa o dili makasulti
  • adunay luspad, asul, abuhon o mantsa-mantsa nga panit, ngabil o dila
  • nag-ubo og dugo, o kalit nga naglibog
  • masuso nga dili mapukaw, luya kaayo ang lawas, o ang panit ilalom sa mga gusok mohulbot sa matag ginhawa

Kadaghanan sa mga tawo nga adunay pulmonya mamaayo sa balay uban ang hustong pagtambal. Ang problema sa pagginhawa mahimong mograbe dayon, ilabi na sa mga masuso ug mga tigulang: ayaw paabta nga mawala kini, ug ayaw pagmaneho sa imong kaugalingon.

Ubo ug hilanat nga dili mohunong? Istoryahi kini.

Ang Saluvo maminaw sa imong mga sintomas sa imong kaugalingong pulong ug pinulongan, i-check una ang mga timailhan sa peligro, ug mosulti kung unsang doktor ang adtoan ug unsa ka dali. Aduna na kay blood count o resulta sa X-ray? Ipasabot niini ang mga resulta sa yanong pulong.

Pangutana bahin sa akong sintomas

Libre ang pagsugod. Isaysay ang imong gibati sa imong kaugalingong pulong ug pinulongan.

Mga pangutana sa mga tawo

  • Kasagaran ubo, taas nga hilanat uban ang panugnaw, ug kapoy kaayo, usahay human sa sip-on o trangkaso. Ang kahangos, paspas nga pagginhawa ug sakit sa dughan kung moginhawa o mo-ubo mga timailhan nga naapektuhan na ang baga ug kinahanglan og doktor sa samang adlaw.

  • Ang ubo uban ang taas nga hilanat, kahangos o paspas nga pagginhawa, ug hait nga sakit sa dughan kung moginhawa mas lagmit nga pulmonya kaysa yano nga ubo-ubo sa dughan. Ang doktor ra ang makasulti, pinaagi sa pagpaminaw sa imong dughan ug usahay pinaagi sa X-ray. Adto sa doktor sa samang adlaw kung hangos ka.

  • Paspas nga pagginhawa, ang panit taliwala o ilalom sa mga gusok nga mohulbot sa matag ginhawa, pag-ungol, nagbukhad nga buho sa ilong, ubo, hilanat ug dili makasuso o makainom. Ang masuso nga dili mapukaw, luya kaayo ang lawas, o asul ang ngabil kinahanglan dayon og emerhensiyang tabang. Ang pulmonya usa sa nag-unang hinungdan sa kamatayon sa mga bata nga ubos sa 5 ang edad, busa ayaw paghulat.

  • Ang mga tigulang mahimong dili hilantan ug mahimong mas ubos hinuon sa normal ang ilang temperatura. Mahimo silang mobati og kaluya, mawad-an og gana mokaon, o kalit nga maglibog. Bisan usa niini uban ang ubo o kahangos kinahanglan og doktor sa samang adlaw; ang kalit nga kalibog uban ang problema sa pagginhawa kinahanglan og emerhensiyang tabang.

  • Ang mga kagaw nga hinungdan sa pulmonya, sama sa trangkaso, COVID-19 ug pipila ka bacteria, mahimong mokaylap pinaagi sa ubo ug bahin, busa taboni ang imong baba, panghunaw og kamot ug likayi ang mga tawo nga dali matakdan samtang masakiton ka. Dili tanan nga matakdan sa kagaw magka-pulmonya.

  • Ang hinay nga pulmonya gikan sa virus sagad mamaayo ra sa iyang kaugalingon, apan ang pulmonya gikan sa bacteria kinahanglan og antibiotics, ug dili nimo mahibaloan kung hain niini ang imoha kung walay doktor. Kung sa imong hunahuna pulmonya kini, adto sa doktor imbis nga maghulat, ilabi na kung hangos ka.

  • Kadaghanan mobati nga maayo na sulod sa 2 hangtod 4 ka semana. Kung nag-inom og antibiotics, daghan ang magsugod og uswag sulod sa pipila ka adlaw. Ang kapoy sagad molungtad og mga usa ka bulan ug ang ubo mahimong magpabilin og pipila ka semana. Ang mga tigulang ug ang adunay ubang sakit mahimong mas dugay.

  • Ang bronchitis mopahubag sa mga agianan sa hangin ug kasagaran ubo ang hinungdan niini; kasagaran kini mamaayo ra sa iyang kaugalingon sulod sa 3 ka semana. Ang pulmonya moimpeksyon sa mga sako sa hangin sa kahiladman sa baga, kasagaran mas taas ang hilanat, adunay kahangos ug sakit sa dughan kung moginhawa, ug ang pulmonya gikan sa bacteria kinahanglan og antibiotics.

  • Oo, kadaghanan sa mga tawo nga adunay hinay nga pulmonya gitambalan sa balay pinaagi sa antibiotics kung gikan kini sa bacteria, pagpahulay ug daghang tubig. Mahimong kinahanglan ka og pag-atiman sa ospital kung masakiton ka kaayo, hangos, labaw sa 65 ang edad, gamay nga bata, adunay sakit sa kasingkasing o baga, o wala mouswag human sa 2 hangtod 3 ka adlaw nga antibiotics.

  • Pamati-an sa doktor ang imong dughan ug mahimong i-check ang lebel sa oxygen pinaagi sa clip sa tudlo. Ang chest X-ray mopakita kung asa ang impeksyon, ug ang mga blood test sama sa blood count mopakita sa mga timailhan sa impeksyon. Ang test sa plema mahimong mopakita kung unsang kagaw ang hinungdan.

  • Oo: ang pneumococcal nga bakuna mopanalipod batok sa labing kasagarang bacteria nga hinungdan niini ug girekomenda para sa mga masuso, mga hamtong nga labaw sa 65 ang edad ug mga tawo nga mas taas ang risgo. Ang mga bakuna batok sa trangkaso, COVID-19, RSV, ubo-dalahik (whooping cough), Hib ug tipdas (measles) makatabang usab paglikay sa pulmonya. Pangutan-a ang imong doktor kung unsa ang imong kinahanglan.

  • Pangutana una sa doktor o pharmacist. Ang pag-ubo makatabang sa paggawas sa plema gikan sa baga, busa ang tambal sa ubo kasagaran dili girekomenda. Ang pagpahulay, daghang tubig, ug paracetamol o ibuprofen para sa hilanat kung luwas kini para kanimo, kasagaran mas makatabang. Sunda ang nakasulat sa pakete o pangutan-a ang pharmacist para sa hustong gidaghanon, ug pangutan-a ang doktor para sa bata.

Mga test nga makatabang

Blog

Mga tinubdan

  1. NHS: Pneumonia
  2. WHO fact sheet: Pneumonia in children
  3. CDC: About pneumonia
  4. CDC: Pneumonia risk factors
  5. CDC: Preventing pneumonia
  6. NHLBI: Pneumonia
  7. MedlinePlus: Pneumonia

Gi-update . Impormasyon sa panglawas, dili medikal nga tambag. Ang imong doktor nahibalo sa tibuok nimong kahimtang; pangutan-a sila bahin sa imong resulta.