ଅର୍ଶ (ପାଇଲସ୍ ବା haemorrhoids) ହେଉଛି ମଳଦ୍ୱାରରେ, ମଳଦ୍ୱାର ଚାରିପାଖରେ ଏବଂ ମଳଦ୍ୱାର ଭିତରର ତଳ ଅଂଶ ମଳାଶୟ (rectum)ରେ ଫୁଲିଯାଇଥିବା ରକ୍ତନଳୀ। ସମସ୍ତଙ୍କର ଏହି ରକ୍ତନଳୀ ଥାଏ; ଏଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲିଗଲେ ବା ଟାଣି ହୋଇଗଲେ ଅର୍ଶ ହୁଏ।
ଏହା ବହୁତ ସାଧାରଣ: ଆମେରିକାରେ ପ୍ରାୟ 20 ଜଣରେ 1 ଜଣଙ୍କର ଏହା ଅଛି, ଏବଂ 50 ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ପ୍ରାୟ ଅଧା ବୟସ୍କଙ୍କର।
ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଏବଂ ଅନେକଙ୍କର ଦୁଇଟି ଥାଏ:
- ଭିତର ଅର୍ଶ ମଳାଶୟ ଭିତରେ ଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ରକ୍ତ ପଡ଼ିପାରେ, ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ମଳଦ୍ୱାରରୁ ବାହାରକୁ ବାହାରି ଆସେ (prolapse)। ଏହା କେତେ ବାହାରକୁ ଆସେ ଏବଂ ପୁଣି ଭିତରକୁ ଯାଏ କି ନାହିଁ, ସେହି ଅନୁସାରେ ଡାକ୍ତର ଏହାକୁ 1 ରୁ 4 ଗ୍ରେଡ୍ରେ ଭାଗ କରନ୍ତି।
- ବାହାର ଅର୍ଶ ମଳଦ୍ୱାର ଚାରିପାଖର ଚମ ତଳେ ଥାଏ। ଏଥିରେ କୁଣ୍ଡାଇ, ବିନ୍ଧା ଓ ଫୁଲା ହୋଇପାରେ, ଏବଂ ଏଥିରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିପାରେ।
ଅର୍ଶ ଅସୁବିଧାଜନକ ଏବଂ ଏହା ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଲାଜ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କ୍ଷତିକାରକ ନୁହେଁ ଏବଂ ସାଧାରଣ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସାଧାରଣତଃ ଭଲ ହୋଇଯାଏ।

