نمونيا (pneumonia) هڪ انفيڪشن آهي جيڪو ڦڦڙن ۾ سوزش پيدا ڪري ٿو. ڦڦڙن جي اندر هوا جون ننڍڙيون ٿيلهيون پاڻي يا پِيءَ (پَس) سان ڀرجي وڃن ٿيون، جنهن ڪري رت ۾ آڪسيجن پهچڻ ڏکيو ٿي وڃي ٿو. اهو هڪ يا ٻنهي ڦڦڙن تي اثر ڪري سگهي ٿو.
ان جا سبب:
- بيڪٽيريا، گهڻو ڪري Streptococcus pneumoniae (pneumococcus، نيوموڪوڪس)
- وائرس، جهڙوڪ فلو، RSV ۽ COVID-19، جيڪي پوءِ بيڪٽيريا سبب ٿيندڙ نمونيا جو سبب به بڻجي سگهن ٿا
- فنگس، جيڪا گهٽ عام آهي ۽ گهڻو ڪري ڪمزور مدافعتي نظام وارن ماڻهن تي اثر ڪري ٿي
- کاڌو، پيئڻ جي شيءِ يا الٽي ساهه سان ڦڦڙن ۾ هليو وڃڻ (اسپريشن نمونيا، aspiration pneumonia)
ان جا جراثيم کنگهه ۽ ڇڪ جي ڦڙن ذريعي پکڙجن ٿا. نمونيا عام آهي ۽ ڪنهن کي به ٿي سگهي ٿو، پر ننڍن ٻارن، وڏيءَ عمر وارن ۽ ٻين بيمارين وارن ماڻهن ۾ اهو وڌيڪ سخت هوندو آهي. سڄي دنيا ۾ اهو ٻارن ۾ انفيڪشن سبب موت جو سڀ کان وڏو اڪيلو سبب آهي: 2019 ۾ ان سبب 5 سالن کان گهٽ عمر جا لڳ ڀڳ 740,180 ٻار فوت ٿيا.

