Laboratoriya tahlillari
Laboratoriya tahlillari, oddiy tilda
Har bir tahlil nimani oʻlchaydi, normasi qancha, yuqori yoki past natija nimani anglatishi mumkin va qachon shifokorga borish kerak.
CBC
Umumiy qon tahlili (CBC): normalar va natijangiz nimani anglatadi
CBC inglizcha complete blood count, yaʼni umumiy qon tahlili degani. U kislorod tashiydigan eritrotsitlar va gemoglobinni, infeksiyaga qarshi kurashadigan leykotsitlarni hamda qon ivishiga yordam beradigan trombotsitlarni oʻlchaydi. Kattalarda odatiy normalar: gemoglobin erkaklarda 13,5–17,5 g/dL, ayollarda 12,0–15,5; leykotsitlar 4000–11 000/µL; trombotsitlar 150 000–450 000/µL.
Qoʻllanmani oʻqish
HbA1c
Glikirlangan gemoglobin (HbA1c): normasi, jadval va natijangiz nimani anglatadi
Normal HbA1c 5,7% (39 mmol/mol) dan past. 5,7–6,4% (39–47 mmol/mol) — prediabet, 6,5% (48 mmol/mol) va undan yuqori esa qandli diabet oraligʻi; buni shifokor ikkinchi tahlil bilan tasdiqlaydi. HbA1c taxminan uch oy davomidagi oʻrtacha qand miqdorini koʻrsatadi va unga och qoringa borish shart emas.
Qoʻllanmani oʻqish
Lipid profile
Lipid spektri (xolesterin tahlili): xolesterin, HDL, LDL va triglitseridlar normasi
Aksariyat kattalar uchun maqbul daraja: umumiy xolesterin 200 mg/dL (5,2 mmol/L) dan past, LDL («yomon») xolesterin 100 mg/dL (2,6 mmol/L) dan past, HDL («yaxshi») xolesterin erkaklarda 40 mg/dL va undan yuqori, ayollarda 50 va undan yuqori, triglitseridlar esa 150 mg/dL (1,7 mmol/L) dan past. Qandli diabet yoki yurak kasalligi bor odamlarga odatda LDL uchun pastroq maqsad belgilanadi.
Qoʻllanmani oʻqish
TSH
TSH tahlili: normasi, toʻliq nomi va yuqori yoki past TSH nimani bildiradi
Koʻpchilik kattalarda TSH (tireotrop gormon, qalqonsimon bezni stimullovchi gormon) normasi taxminan 0,4–4,0 mIU/L, lekin laboratoriyalarda biroz farq qiladi. Yuqori TSH odatda qalqonsimon bez sust ishlayotganini bildiradi, chunki miya sust bezni kuchliroq “turtadi”; past TSH esa odatda bez haddan tashqari faolligini bildiradi. Shifokorlar uni erkin T4 bilan birga baholaydi, homiladorlikda va keksa yoshda esa normalar boshqacha.
Qoʻllanmani oʻqish
Vitamin D
D vitamini tahlili: normasi, yetishmovchilik belgilari va uni qayerdan olish
D vitamini 25-gidroksivitamin D sifatida oʻlchanadi. 20 ng/mL (50 nmol/L) dan past — yetishmovchilik, 12 ng/mL (30 nmol/L) dan past — juda past daraja. Koʻpchilik mutaxassislar suyaklar salomatligi uchun 20 ng/mL va undan yuqorini yetarli deb hisoblaydi, koʻp laboratoriyalar esa normani 30–100 ng/mL deb yozadi. Taxminan 50 ng/mL dan yuqori daraja qoʻshimcha foyda bermaydi, juda yuqori darajalar esa zararli boʻlishi mumkin.
Qoʻllanmani oʻqish
Creatinine
Kreatinin tahlili: normasi, yuqori darajasi va natijangiz nimani bildiradi
Qon zardobidagi kreatinin normasi katta yoshli erkaklarda taxminan 0,7–1,3 mg/dL (62–115 µmol/L), katta yoshli ayollarda 0,6–1,1 mg/dL (53–97 µmol/L), lekin har bir laboratoriya oʻz normasini yozadi. Kreatinin buyraklar filtrlab chiqaradigan chiqindi modda, shuning uchun yuqori raqam buyraklar kamroq filtrlayotganini bildirishi mumkin. Shifokorlar uni eGFR bilan birga baholaydi.
Qoʻllanmani oʻqish
Ferritin
Ferritin tahlili: normasi, past va yuqori ferritin, natijangiz nimani bildiradi
Kattalarda ferritinning odatiy normasi erkaklarda taxminan 24–336 ng/mL, ayollarda 11–307 ng/mL, lekin laboratoriyalarda farq qiladi. 15 ng/mL dan past boʻlsa, temir zaxiralari tugagan, 15–30 esa koʻpincha belgilar paydo boʻlishi uchun yetarlicha past. Ferritin yalligʻlanishda ham oshadi, shuning uchun shifokorlar uni gemoglobin va temir tahlillari bilan birga baholaydi.
Qoʻllanmani oʻqish
