Hernia-simptome (breuk): die knop, die tipes, en die tekens dat 'n hernia nou hulp nodig het

'n Sagte knop in jou lies of by jou naeltjie wat groter word wanneer jy hoes? Hier is hoe 'n hernia (breuk) gewoonlik voel, watter tipe dit kan wees, en wanneer dit nie kan wag nie.

Bygewerk · Bronne

Vinnige antwoord

Wat is die simptome van 'n hernia (breuk)?

Die hoofsimptoom is 'n sagte knop of swelling, meestal in die lies, naby die naeltjie of bo-aan die bobeen. Dit word gewoonlik groter wanneer jy hoes, druk of staan, en kleiner wanneer jy lê. Daar kan 'n pyn of 'n swaar, trekkende gevoel wees. 'n Hiatushernia veroorsaak eerder sooibrand as 'n knop.

Gesondheidsinligting, nie mediese advies nie. Jou dokter ken jou volle prentjie; vra hulle oor jou uitslag.

Langs mekaar

'n Gewone hernia teenoor 'n vasgevangde (gestranguleerde) hernia

Die meeste hernias is nie 'n noodgeval nie, maar 'n hernia kan vasraak en sy bloedtoevoer verloor. Hierdie verskille wys vir jou met watter een jy te doen het.

Wat jy opmerk'n Gewone hernia'n Vasgevangde of gestranguleerde hernia
Die knopSag, en word groter wanneer jy hoes, druk of staanSkielik groter, ferm of hard, en seer as jy daaraan raak
As jy lêWord gewoonlik kleiner of gaan terugBly uit en kan nie teruggedruk word nie
PynGeen, of 'n pyn of trekkende gevoel wat kom en gaanSkielike, baie erge pyn in of om die knop of in die maag wat nie weggaan nie
Die vel daaroorLyk normaalRooi, donkerder of 'n ander kleur
Jou maagVoel normaalGeswel of opgeblase, en jy voel naar of braak
Ontlasting en windeNormaalJy kan nie ontlas of winde laat nie
KoorsNeeDaar kan 'n hoë temperatuur wees
Wat om te doenSien 'n dokter in die volgende paar wekeBel jou plaaslike noodnommer of gaan nou na 'n noodafdeling

'n Femorale hernia, 'n klein knop bo-aan die bobeen wat die algemeenste by vroue ouer as 50 is, raak meer geredelik vasgevang, so dit word gewoonlik kort nadat dit gevind is, herstel.

Kontrolelys vir hernia-simptome

Merk wat vir jou waar is. Die kaart wys of jou simptome by 'n hernia-knop, 'n hiatushernia of albei pas, en wys die tekens uit wat nie kan wag nie. Niks word gestoor of êrens heen gestuur nie.

Kontrolelys vir hernia-simptome

0 van 11 simptome gemerk

Tekens van 'n hernia-knop0/6
Tekens van 'n hiatushernia0/5

Merk enigiets wat vir jou waar is.

Hierdie lys sorteer simptome in 'n patroon vir jou dokter. Dit kan nie 'n hernia diagnoseer nie: net 'n ondersoek, soms met 'n skandering, kan, en ander dinge kan 'n knop of sooibrand veroorsaak.

Wat is 'n hernia (breuk), en watter tipes is daar?

'n Hernia, of breuk in die volksmond, is wanneer deel van 'n interne orgaan, soos die derm of vetweefsel, deur 'n swak plek of opening in die spier druk wat dit normaalweg op sy plek hou. Dit wys as 'n knop of swelling wat dikwels kom en gaan.

TipeWaarWie kry dit die meeste
Inguinaal (liesbreuk)Lies, soms tot in die skrotumMans: die algemeenste tipe
FemoraalBo-aan die bobeen, naby die liesVroue ouer as 50
Umbilikaal (naelbreuk)NaeltjieBabas, en volwassenes wat oorgewig is of al 'n paar keer swanger was
Insisioneel (littekenbreuk)Deur 'n ou operasielittekenMense wat al 'n maagoperasie gehad het
HiatusBinne, waar die maag deur die middelrif tot in die bors opdrukMense ouer as 50, swanger of oorgewig

Inguinale hernias is verreweg die algemeenste: sowat 27% van mans en 3% van vroue kry een op 'n stadium in hul lewe, en mans is 8 tot 10 keer meer geneig om een te kry as vroue.

Wat is die simptome van 'n hernia?

Die meeste hernias veroorsaak 'n sagte knop of swelling wat:

  • groter word wanneer jy hoes, nies, druk, optel of lank staan
  • kleiner word of verdwyn wanneer jy lê, of saggies teruggedruk kan word
  • 'n pyn, brandgevoel of swaar, trekkende gevoel kan veroorsaak, of glad nie seer is nie

Volgens tipe:

  • Inguinaal (liesbreuk): 'n swelling in die lies, soms tot in die skrotum, dikwels met ongemak wat teen die einde van die dag erger is.
  • Femoraal: 'n klein knop bo-aan die bobeen, omtrent so groot soos 'n druiwekorrel, met 'n pyn wat kom en gaan of ongemak wanneer jy loop.
  • Umbilikaal (naelbreuk): 'n sagte swelling by die naeltjie, gewoonlik pynloos; volwassenes kan ongemak voel wanneer hulle hoes of druk.
  • Insisioneel (littekenbreuk): 'n swelling langs of naby 'n ou operasielitteken.
  • Hiatus: geen knop nie. Baie mense het geen simptome nie; ander kry sooibrand, suurrefluks, opgeblasenheid, oprispings, naarheid, of pyn of moeilikheid met sluk.

Selfs 'n groot hernia is dalk nie seer nie, en pyn sê nie vir jou hoe ernstig dit is nie: wat saak maak, is of die knop verander het.

Wanneer is 'n hernia 'n noodgeval?

Soms raak 'n hernia vas (geïnkarsereer) en kan dit die derm blokkeer, of dit word gestranguleer, wat beteken dat sy bloedtoevoer afgesny word. 'n Gestranguleerde hernia kan lewensgevaarlik wees en het dadelik chirurgie nodig.

Bel jou plaaslike noodnommer of gaan nou na 'n noodafdeling as jy 'n hernia, of 'n nuwe knop, het en:

  • skielike, baie erge pyn in of om die knop of in jou maag wat nie weggaan nie
  • die knop word ferm, hard of seer om aan te raak, of word skielik groter
  • die knop kan nie teruggedruk word nie wanneer jy lê
  • die vel daaroor word rooi, donker of 'n ander kleur
  • jy voel naar of braak, of kan nie kos inhou nie
  • jy kan nie ontlas of winde laat nie, of jou maag is geswel
  • jy het 'n hoë temperatuur of word skielik verward

Moenie self bestuur nie. Vra iemand om jou te neem of bel vir 'n ambulans. Moenie probeer om 'n harde, pynlike knop met geweld terug te druk nie.

Wat veroorsaak 'n hernia, en wie loop gevaar?

'n Hernia ontstaan wanneer druk binne die maag 'n swak area in die spierwand ontmoet. Die swak area kan van geboorte af daar wees of met ouderdom ontwikkel. Dinge wat die risiko verhoog, sluit in:

  • swaar optel, of werk met baie optel, staan of loop
  • druk op die toilet weens hardlywigheid
  • 'n langdurige hoes, byvoorbeeld van rook
  • oorgewig, of swangerskap, veral verskeie swangerskappe
  • ouer word, en hernias wat in die familie voorkom
  • vorige chirurgie aan die maag, insluitend prostaatchirurgie
  • vloeistof in die maag (askites), byvoorbeeld weens lewersiekte

Babas het dikwels naelbreuke omdat die spiere om die naeltjie nog nie toegegaan het nie. Dit gaan gewoonlik vanself toe teen die ouderdom van 5. Liesbreuke by babas en kinders, wat meer algemeen is by dié wat vroeg gebore is, moet deur 'n dokter gesien word, want hulle gaan nie vanself toe nie.

Hoe word 'n hernia gediagnoseer en behandel?

Diagnose. 'n Dokter kan gewoonlik sê deur die knop te ondersoek, dikwels terwyl jy staan en hoes. As dit nie duidelik is nie, kan 'n sonar (ultraklank), CT- of MRI-skandering dit wys.

Hernias by volwassenes gaan nie vanself weg nie, maar nie almal het dadelik chirurgie nodig nie:

  • Waaksaam afwag kan geskik wees vir 'n klein inguinale hernia wat min of geen simptome veroorsaak, met gereelde ondersoeke.
  • Chirurgie word gewoonlik aanbeveel as die hernia seer is, groter word, die daaglikse lewe beïnvloed, of 'n femorale hernia is, want femorale hernias raak meer geredelik vasgevang.

Die operasie. Die chirurg druk die swelling terug en maak die swak plek toe, dikwels met 'n dun stuk gaas (mesh), óf deur een groter snit (oop chirurgie) óf deur 'n paar klein snitjies (sleutelgatchirurgie). Dit duur gewoonlik 30 tot 90 minute, en baie mense gaan dieselfde dag huis toe.

Herstel. Volle herstel duur gewoonlik 4 tot 6 weke. Die meeste mense is ná 1 tot 2 weke terug by die werk, of ná tot 6 weke vir werk met swaar optel, en moet swaar optel vir minstens 4 tot 6 weke vermy. Vra jou chirurg wanneer jy kan bestuur. 'n Hernia kan ná herstel terugkom, so volg die advies wat jy kry.

'n Steunband of breukband kan by sommige mense ongemak verlig, maar dit herstel nie 'n hernia nie: vra jou dokter voordat jy een gebruik.

Wat help vir 'n hiatushernia?

'n Hiatushernia het dikwels geen behandeling nodig as dit nie probleme veroorsaak nie. As jy sooibrand of refluks het, help hierdie veranderinge dikwels:

  • eet kleiner maaltye, meer gereeld
  • moenie binne 3 of 4 uur voor slapenstyd eet nie
  • lig die kopkant van jou bed met 10 tot 20 cm
  • verloor gewig as jy oorgewig is, en vermy nousluitende klere om die middel
  • hou op rook, drink minder alkohol, en vermy kos wat dit aanwakker

'n Apteker kan medisyne voorstel vir korttermyn-verligting, soos antasiede (antacids) of alginate. As dit nie help nie, kan 'n dokter sterker medisyne voorskryf wat maagsuur verminder. Chirurgie word net oorweeg as ander behandelings nie gewerk het nie en die simptome baie erg bly.

Sien 'n dokter dieselfde dag as jy moeilik sluk, aanhou braak, bloed braak, gewig verloor sonder om te probeer, of pyn bo in die maag het.

Kan jy 'n hernia voorkom?

Jy kan nie altyd 'n hernia voorkom nie, maar jy kan die risiko verlaag en keer dat een erger word:

  • Tel veilig op: buig jou knieë en hou die vrag naby jou, en kry hulp met swaar goed.
  • Moenie druk op die toilet nie: eet baie vesel en drink genoeg vloeistof om jou ontlasting sag te hou.
  • Sien 'n dokter oor 'n hoes wat nie beter word nie of aanhoudend terugkom.
  • Hou 'n gesonde gewig en bly aktief: sowat 150 minute matige aktiwiteit per week.
  • Hou op rook, wat ook help met 'n hoes en met genesing ná chirurgie.

As jy reeds 'n hernia het, vra jou dokter watter aktiwiteite veilig is totdat dit herstel is.

Wanneer om 'n dokter te sien

Maak 'n afspraak

  • Jy merk 'n nuwe knop of swelling in jou lies, by jou naeltjie, op jou bobeen of naby 'n litteken op, selfs al is dit nie seer nie.
  • 'n Hernia-knop word groter, pynliker of moeiliker om terug te druk: sien 'n dokter binne 'n paar dae.
  • 'n Klein knop bo-aan die bobeen, veral by 'n vrou ouer as 50: sien gou 'n dokter, want femorale hernias raak meer geredelik vasgevang.
  • 'n Baba se naelbreuk wat op 5 nog daar is, of enige knop in die lies by 'n baba of kind.
  • Sooibrand of refluks wat langer as 3 weke aanhou, baie erg is, of nie beter word met medisyne van die apteek nie.

Kry dadelik noodhulp (bel jou plaaslike noodnommer) as iemand met 'n hernia of 'n nuwe knop die volgende het:

  • skielike, baie erge pyn in of om die knop of in die maag wat nie weggaan nie
  • 'n knop wat ferm, seer, rooi of donkerder geword het, of nie teruggedruk kan word nie
  • braking, of kan nie ontlas of winde laat nie
  • 'n hoë temperatuur, of skielike verwardheid

Die meeste hernias is nie 'n noodgeval nie en kan met 'n beplande operasie herstel word. 'n Vasgevangde hernia is anders: dit het vinnig chirurgie nodig. Moenie wag dat die pyn verbygaan nie, moenie die knop met geweld terugdruk nie, en moenie self bestuur nie.

'n Knop gekry en nie seker wat dit is nie? Praat dit deur.

Saluvo luister na jou simptome in jou eie woorde en taal, kyk eerste vir gevaartekens, en sê vir jou watter dokter om te sien en hoe gou. Dit kan jou ook help om vrae vir jou chirurg voor te berei.

Vra oor my simptome

Gratis om te begin. Beskryf wat jy voel in jou eie woorde en taal.

Vrae wat mense vra

  • Gewoonlik 'n sagte knop wat jy kan sien of voel, dikwels in die lies of by die naeltjie. Dit word groter wanneer jy hoes, druk of staan, en kleiner wanneer jy lê. Sommige mense voel 'n pyn, brandgevoel of swaar, trekkende gevoel; ander voel glad niks nie.

  • Vroue kry dieselfde soort knoppe, maar femorale hernias en naelbreuke is betreklik meer algemeen by vroue. 'n Femorale hernia is 'n klein knop bo-aan die bobeen, dikwels by vroue ouer as 50, en raak meer geredelik vasgevang, so 'n dokter moet dit gou nagaan.

  • Meestal 'n inguinale hernia (liesbreuk): 'n swelling in die lies wat tot in die skrotum kan strek, met 'n pyn of swaar gevoel wat erger is ná staan, optel of teen die einde van die dag. Sowat 27% van mans kry op 'n stadium 'n liesbreuk.

  • By volwassenes nie: die swak plek in die spier bly. Klein hernias wat min of geen simptome veroorsaak, kan soms dopgehou word in plaas daarvan om herstel te word. By babas gaan naelbreuke gewoonlik vanself toe teen die ouderdom van 5.

  • Gewoonlik nie dadelik nie, maar dit kan vasgevang (gestranguleer) raak en sy bloedtoevoer verloor, wat 'n noodgeval is. Skielike, baie erge pyn, 'n knop wat hard, seer of verkleur raak of nie wil teruggaan nie, braking, of as jy nie kan ontlas of winde laat nie, het nou noodhulp nodig.

  • Nee. 'n Klein inguinale hernia met min simptome kan met gereelde ondersoeke dopgehou word, en 'n hiatushernia word dikwels met leefstylveranderinge en medisyne hanteer. Chirurgie word gewoonlik aanbeveel vir hernias wat seer is of groei, en vir femorale hernias omdat hulle meer geredelik vasgevang raak.

  • Volle herstel duur gewoonlik 4 tot 6 weke. Die meeste mense gaan ná 1 tot 2 weke terug werk toe, of ná tot 6 weke as hul werk swaar optel behels, en vermy swaar optel vir minstens 4 tot 6 weke. Jou chirurg sal vir jou sê wanneer jy kan bestuur.

  • Baie mense het geen simptome nie. Wanneer daar simptome is, is dit gewoonlik dié van suurrefluks: sooibrand, kos of suur wat terugkom, opgeblasenheid, oprispings, naarheid, en soms pyn of moeilikheid met sluk. Moeilikheid met sluk, bloed braak of gewigsverlies het dieselfde dag 'n dokter nodig.

  • Baie hernias gaan vanself terug wanneer jy lê, en 'n dokter kan jou wys hoe om een saggies terug te druk. Moet nooit 'n knop wat hard, pynlik of verkleur is met geweld terugdruk nie: dit kan 'n vasgevangde hernia wees en het noodsorg nodig.

  • Swaar optel en druk verhoog die druk binne die maag en kan weefsel deur 'n swak plek druk, so dit kan 'n hernia uitlok of een groter maak. Tel op met jou knieë gebuig en die vrag naby jou, kry hulp met swaar goed, en vra jou dokter watter aktiwiteite veilig is as jy reeds een het.

  • 'n Steunband of breukband kan by sommige mense ongemak verlig, maar dit herstel nie die swak plek nie en keer nie dat 'n hernia vasgevang raak nie. Vra jou dokter voordat jy een gebruik, en moenie dat dit uitstel om 'n hernia wat groei of seer is, te laat nagaan nie.

  • Gewoonlik deur 'n dokter wat die knop ondersoek, dikwels terwyl jy staan en hoes. As dit nie duidelik is nie, kan 'n sonar (ultraklank), CT- of MRI-skandering dit bevestig. 'n Hiatushernia word soms gevind tydens toetse vir sooibrand of probleme met sluk.

Blog

Bronne

  1. NHS: Hernia
  2. NHS: Inguinal hernia repair
  3. NHS: Femoral hernia repair
  4. NHS: Umbilical hernia repair
  5. NHS: Hiatus hernia
  6. NIDDK: Inguinal hernia
  7. MedlinePlus: Hernia

Bygewerk . Gesondheidsinligting, nie mediese advies nie. Jou dokter ken jou volle prentjie; vra hulle oor jou uitslag.