থাইৰয়ডৰ লক্ষণ (Thyroid symptoms): মহিলা আৰু পুৰুষৰ চিন, আৰু কেতিয়া TSH পৰীক্ষা কৰাব

থাইৰয়ড হৈছে ডিঙিৰ সন্মুখত, কণ্ঠমণিৰ ঠিক তলত থকা এটা সৰু, পখিলাৰ আকৃতিৰ গ্ৰন্থি। ই দুটা হৰম'ন তৈয়াৰ কৰে, T4 আৰু T3। এই হৰম'নে প্ৰায় সকলো কামৰ গতি ঠিক কৰে: শৰীৰে কিমান খৰকৈ শক্তি খৰচ কৰে, হৃদস্পন্দন, শৰীৰৰ উষ্ণতা, হজম, মাহেকীয়া, মন, আৰু ছাল আৰু চুলি কেনেকৈ বাঢ়ে।

মগজুৰ পিটুইটাৰী গ্ৰন্থিৰ পৰা অহা TSH (থাইৰয়ড-ষ্টিমুলেটিং হৰম'ন)-এ এই গ্ৰন্থিটো চলায়। থাইৰয়ড হৰম'ন কমি গ'লে TSH বাঢ়ে, যাতে থাইৰয়ডে বেছি কাম কৰে; হৰম'ন বেছি হ'লে TSH কমে। সেইবাবেই ডাক্তৰে প্ৰথমে TSH তেজ পৰীক্ষা কৰায়।

থাইৰয়ডৰ সমস্যা সচৰাচৰ দেখা যায়, আৰু মহিলাৰ মাজত বহুত বেছি: আমেৰিকান থাইৰয়ড এছ'চিয়েচনৰ মতে পুৰুষতকৈ মহিলাৰ থাইৰয়ডৰ সমস্যা হোৱাৰ সম্ভাৱনা পাঁচৰ পৰা আঠ গুণ বেছি, আৰু প্ৰায় আঠগৰাকী মহিলাৰ এগৰাকীৰ জীৱনকালত থাইৰয়ডৰ কোনো বেমাৰ হয়। ভাৰতৰ আঠখন চহৰত কৰা এটা অধ্যয়নত প্ৰায় দহজন প্ৰাপ্তবয়স্কৰ এজনৰ থাইৰয়ড কম সক্ৰিয় পোৱা গৈছিল, বহুতে নিজে নজনাকৈয়ে।

থাইৰয়ডে কম হৰম'ন তৈয়াৰ কৰিলে শৰীৰৰ কাম লেহেমীয়া হৈ পৰে। লক্ষণবোৰ সাধাৰণতে ইমান লাহে লাহে আহে যে মানুহে ইয়াক বয়স, মানসিক চাপ বা ব্যস্ত জীৱনৰ ফল বুলি ভাবে।

সাধাৰণ লক্ষণ: ভাগৰ, ঠাণ্ডা লগা, ওজন বৃদ্ধি, কোষ্ঠকাঠিন্য, শুকান ছাল, খহটা বা পাতল হৈ অহা চুলি, মুখ ফুলা, মাংসপেশীৰ বিষ, মন বেয়া লগা, পাহৰণি, বেছি মাহেকীয়া আৰু মাত খোকোৰা হোৱা। কিছুমান মানুহৰ একো লক্ষণ নাথাকে, আৰু সাধাৰণ তেজ পৰীক্ষাতহে ধৰা পৰে।

সাধাৰণ কাৰণ:

• হাশিম'টো থাইৰয়ডাইটিছ (Hashimoto's), য'ত শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ব্যৱস্থাই লাহে লাহে থাইৰয়ডৰ ক্ষতি কৰে। আহাৰত যথেষ্ট আয়'ডিন থকা ঠাইত এইটোৱেই আটাইতকৈ সাধাৰণ কাৰণ, আৰু ই পৰিয়ালত চলি থাকে।
• আয়'ডিনৰ অভাৱ, যি এতিয়াও বিশ্বজুৰি আটাইতকৈ সাধাৰণ কাৰণ। আয়'ডিনযুক্ত নিমখৰ বাবে ই এতিয়া বহুত কমি গৈছে।
• থাইৰয়ডৰ চিকিৎসা বা অস্ত্ৰোপচাৰ, যেনে অতি সক্ৰিয় থাইৰয়ডৰ বাবে ৰেডিঅ'এক্টিভ আয়'ডিন।
• কিছুমান ঔষধ, লিথিয়াম আৰু এমিঅ'ডেৰ'নকে ধৰি।
• সন্তান জন্মৰ পিছত (পোষ্টপাৰ্টাম থাইৰয়ডাইটিছ), যি প্ৰায়ে সাময়িক।

চিকিৎসা সাধাৰণতে প্ৰতিদিনে খোৱা এটা থাইৰয়ড হৰম'নৰ টেবলেট (লেভ'থাইৰক্সিন), যাৰ মাত্ৰা আপোনাৰ ডাক্তৰে TSH পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ঠিক কৰে আৰু চাই থাকে। মাত্ৰা ঠিক হ'লে বেছিভাগ মানুহে আকৌ ভাল অনুভৱ কৰে।

থাইৰয়ডে বেছি হৰম'ন তৈয়াৰ কৰিলে শৰীৰ খৰকৈ চলে। সদায় উত্তেজিত হৈ থকা যেন লাগিব পাৰে।

সাধাৰণ লক্ষণ: ভালকৈ খোৱাৰ পিছতো ওজন কমা, খৰ বা অনিয়মিত হৃদস্পন্দন, বুকু ধপধপনি, গৰম লগা আৰু ঘাম ওলোৱা, হাত কঁপা, উদ্বেগ, খং উঠা, টোপনি নহা, ঘনাই পায়খানা হোৱা, মাংসপেশীৰ দুৰ্বলতা আৰু কম মাহেকীয়া। গ্ৰেভছ ৰোগত (Graves' disease) চকুত বালি পৰা যেন লাগিব পাৰে, চকু ডাঙৰকৈ চাই থকা যেন বা ওলাই অহা যেন দেখা যায়।

সাধাৰণ কাৰণ:

• গ্ৰেভছ ৰোগ, ৰোগ প্ৰতিৰোধ ব্যৱস্থাৰ এটা অৱস্থা আৰু আটাইতকৈ সাধাৰণ কাৰণ।
• থাইৰয়ড নডিউল (গুটি), যিয়ে নিজে নিজে অতিৰিক্ত হৰম'ন তৈয়াৰ কৰে।
• থাইৰয়ডাইটিছ (থাইৰয়ডৰ প্ৰদাহ), সন্তান জন্মৰ পিছতকৈ ধৰি; ইয়াত কিছুদিন থাইৰয়ড অতি সক্ৰিয় হৈ পিছত কম সক্ৰিয় হ'ব পাৰে।
• থাইৰয়ড হৰম'নৰ ঔষধ বেছিকৈ খোৱা।

চিকিৎসা নকৰা অতি সক্ৰিয় থাইৰয়ডে হৃদযন্ত্ৰৰ ওপৰত হেঁচা দিয়ে (এট্ৰিয়েল ফাইব্ৰিলেচন নামৰ অনিয়মিত হৃদস্পন্দনকে ধৰি) আৰু সময়ৰ লগে লগে হাড় দুৰ্বল কৰে, সেয়েহে চিকিৎসা কৰোৱাটো জৰুৰী। উপায়বোৰ হ'ল থাইৰয়ডক শান্ত কৰা ঔষধ, ৰেডিঅ'এক্টিভ আয়'ডিন বা অস্ত্ৰোপচাৰ; আপোনাৰ ডাক্তৰে (প্ৰায়ে এণ্ড'ক্ৰিন'লজিষ্ট বা হৰম'ন বিশেষজ্ঞ) কোনটো আপোনাৰ বাবে উপযুক্ত, বুজাই দিব।

মহিলাৰ থাইৰয়ডৰ সমস্যা হোৱাৰ সম্ভাৱনা বহুত বেছি, আৰু কিছুমান লক্ষণ এনেভাৱে দেখা দিয়ে যে সহজে চকুত নপৰে:

• মাহেকীয়া: থাইৰয়ড কম সক্ৰিয় হ'লে মাহেকীয়া বেছি বা ঘনাই হয়; অতি সক্ৰিয় হ'লে কম বা পলমকৈ হয়।
• গৰ্ভধাৰণ: দুয়োটাৰ বাবে গৰ্ভধাৰণ কৰাত অসুবিধা হ'ব পাৰে। মাহেকীয়া অনিয়মিত হ'লে বা গৰ্ভধাৰণত পলম হ'লে ডাক্তৰে প্ৰায়ে TSH পৰীক্ষা কৰায়।
• গৰ্ভাৱস্থা: গৰ্ভাৱস্থাৰ আৰম্ভণিতে শিশুটো মাকৰ থাইৰয়ড হৰম'নৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, সেয়েহে গৰ্ভাৱস্থাত চিকিৎসা নকৰা থাইৰয়ডৰ সমস্যা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ। যদি আপোনাৰ থাইৰয়ডৰ সমস্যা বা লক্ষণ আছে, গৰ্ভৱতী হোৱাৰ লগে লগে বা গৰ্ভধাৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিলেই আপোনাৰ ডাক্তৰ বা ধাত্ৰীক জনাওক।
• সন্তান জন্মৰ পিছত: সন্তান জন্মৰ পিছৰ বছৰটোত প্ৰায় 5 ৰ পৰা 10% মহিলাৰ পোষ্টপাৰ্টাম থাইৰয়ডাইটিছ হয়। ইয়াক প্ৰায়ে নতুন মাতৃত্বৰ ভাগৰ আৰু মন বেয়া লগা বুলি ভুল কৰা হয়।
• ঋতুবন্ধ (মেন'পজ): হঠাৎ গৰম লগা, টোপনি নহা, মন বেয়া লগা আৰু ওজনৰ সলনি থাইৰয়ডৰ লক্ষণৰ সৈতে মিলে, সেয়েহে TSH পৰীক্ষাই দুয়োটা পৃথক কৰাত সহায় কৰে।
• PCOS: অনিয়মিত মাহেকীয়া, ওজন বৃদ্ধি আৰু চুলিৰ সলনি দুয়োটাৰ পৰাই হ'ব পাৰে, আৰু কেতিয়াবা দুয়োটা একেলগে থাকে।

থাইৰয়ড গ্ৰন্থি ডাঙৰ হোৱাক গলগণ্ড (goitre) বোলে। থাইৰয়ড কম সক্ৰিয়, অতি সক্ৰিয় বা স্বাভাৱিক থাকিলেও ই হ'ব পাৰে, আৰু প্ৰায়ে বিষ নাথাকে। থাইৰয়ড নডিউল হৈছে গ্ৰন্থিটোৰ ভিতৰৰ এটা গুটি।

নডিউল বহুত সাধাৰণ, বিশেষকৈ বয়স বঢ়াৰ লগে লগে, আৰু আমেৰিকান থাইৰয়ড এছ'চিয়েচনৰ মতে 90% তকৈ বেছি নডিউল বিনাইন (কেন্সাৰ নহয়)। তথাপিও ডিঙিৰ প্ৰতিটো নতুন গুটি পৰীক্ষা কৰোৱা উচিত। সাধাৰণতে প্ৰথম পদক্ষেপ হৈছে TSH পৰীক্ষা আৰু ডিঙিৰ আলট্ৰাছাউণ্ড; কিছুমান নডিউলৰ পৰা পিছত সৰু বেজীৰে নমুনা (FNAC) ল'ব লগা হয়।

যদি গুটিটো খৰকৈ ডাঙৰ হৈছে, টান অনুভৱ হয়, বা লগত মাত খোকোৰা, গিলাত অসুবিধা বা উশাহ লোৱাত অসুবিধা হয়, তেন্তে সোনকালে ডাক্তৰ দেখুৱাওক।

লক্ষণে বাট দেখুৱায়, কিন্তু তেজ পৰীক্ষাইহে সিদ্ধান্ত দিয়ে:

• TSH প্ৰথম পৰীক্ষা। থাইৰয়ড কম সক্ৰিয় হ'লে ই বেছি হয় আৰু অতি সক্ৰিয় হ'লে কম হয়। বেছিভাগ প্ৰাপ্তবয়স্কৰ স্বাভাৱিক পৰিসৰ প্ৰায় 0.4 ৰ পৰা 4.0 mIU/L। প্ৰতিটো ফলাফলৰ অৰ্থ জানিবলৈ আমাৰ TSH পৰীক্ষাৰ গাইড চাওক।
• Free T4 (আৰু কেতিয়াবা T3)-এ দেখুৱায় তেজত আচলতে কিমান থাইৰয়ড হৰম'ন আছে।
• থাইৰয়ড এণ্টিবডি (হাশিম'টোৰ বাবে anti-TPO, গ্ৰেভছ ৰোগৰ বাবে TRAb)-এ দেখুৱায় ৰোগ প্ৰতিৰোধ ব্যৱস্থাই ইয়াৰ কাৰণ নেকি।
• ফুলা বা গুটি থাকিলে আলট্ৰাছাউণ্ড কৰি গ্ৰন্থিটো চোৱা হয়।

কিছুমান কথাই ফলাফল ভুল কৰিব পাৰে: বায়'টিন (biotin) চাপ্লিমেণ্ট (প্ৰায়ে চুলি আৰু নখৰ সামগ্ৰীত থাকে)-এ থাইৰয়ড পৰীক্ষাৰ ফলাফল ভুল দেখুৱাব পাৰে, সেয়েহে খাই থাকিলে লেবক জনাওক। শেহতীয়া অসুখ, গৰ্ভাৱস্থা আৰু কিছুমান ঔষধেও TSH সলনি কৰে।

• চিকিৎসাৰ আগতে পৰীক্ষা কৰাওক। নিজে নিজে থাইৰয়ডৰ টেবলেট, আয়'ডিন, কেল্প বা "থাইৰয়ড চাপ'ৰ্ট" চাপ্লিমেণ্ট খাবলৈ আৰম্ভ নকৰিব। অতিৰিক্ত আয়'ডিনে কিছুমান থাইৰয়ডৰ সমস্যা বেয়া কৰিব পাৰে, আৰু চাপ্লিমেণ্টে আচল অৱস্থাটো ঢাকি ৰাখিব পাৰে।
• আপোনাৰ লক্ষণবোৰ লিখি ৰাখক, কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল তাৰ সৈতে, আৰু তালিকাখন (বা ওপৰৰ লক্ষণৰ তালিকাখন) ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ লৈ যাওক।
• যদি আপুনি ইতিমধ্যে চিকিৎসা লৈ আছে আৰু লক্ষণ ঘূৰি আহিছে, TSH পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ কওক; ঔষধৰ মাত্ৰা সলনি কৰাৰ প্ৰয়োজন হ'ব পাৰে। খাদ্য আৰু আন ঔষধৰ সৈতে থাইৰয়ডৰ টেবলেট কেনেকৈ খাব, সেই বিষয়ে আপোনাৰ ফাৰ্মাচিষ্টক সোধক।
• আয়'ডিনযুক্ত নিমখ সাধাৰণ পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰক। বন্ধাকবি, ব্ৰকলি আৰু চয়াবিনৰ দৰে খাদ্য সাধাৰণ আহাৰত খাব পাৰি।
• অতি সক্ৰিয় থাইৰয়ড থাকিলে হৃদযন্ত্ৰ আৰু হাড়ৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখক: চিকিৎসাই দুয়োটাকে সুৰক্ষা দিয়ে।