ভিটামিন B12ৰ অভাৱৰ লক্ষণ: চিন, কাৰণ আৰু পৰীক্ষা

ভিটামিন B12 (কোবালামিন) সুস্থ লোহিত ৰক্ত কণিকা তৈয়াৰ কৰিবলৈ আৰু স্নায়ু, মগজু আৰু মেৰুদণ্ডৰ স্নায়ুৰজ্জু (spinal cord) ঠিকমতে চলাই ৰাখিবলৈ প্ৰয়োজন। শৰীৰে ইয়াক নিজে তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে: ই আহে প্ৰাণীজাত খাদ্যৰ পৰা, যেনে গাখীৰ, দৈ, চীজ, কণী, মাংস আৰু মাছ, আৰু B12 যোগ কৰা (ফৰ্টিফাইড) খাদ্যৰ পৰা।

B12 শোষণ কৰিবলৈ পাকস্থলীয়ে ইনট্ৰিনচিক ফেক্টৰ নামৰ এবিধ প্ৰ'টিন তৈয়াৰ কৰে, আৰু তাৰ পিছত সৰু অন্ত্ৰৰ শেষৰ অংশত B12 শোষিত হয়। এই বাটৰ যিকোনো ঠাইত সমস্যা হ'লে, বা খাদ্যত B12 অতি কম হ'লে, অভাৱ হ'ব পাৰে।

শৰীৰে যকৃতত কেইবাবছৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পৰিমাণ জমা কৰি ৰাখে, সেয়েহে লক্ষণবোৰ সাধাৰণতে কেইবামাহ বা কেইবাবছৰ ধৰি লাহে লাহে বাঢ়ে। সেইবাবেই B12 কম হোৱাটো সহজে বয়স, মানসিক চাপ বা ব্যস্ত জীৱনৰ ফল বুলি ভবা হয়।

• খাদ্য: প্ৰাণীজাত খাদ্য অতি কম বা একেবাৰে নোখোৱা। গাখীৰ-দৈ কম খোৱা নিৰামিষভোজী, আৰু ফৰ্টিফাইড খাদ্য বা পৰিপূৰক (supplement) নোলোৱা ভেগান লোকৰ বিপদ বেছি। ভাৰতত বহুতো মানুহ নিৰামিষভোজী, সেয়েহে ইয়াত B12 কম হোৱাটো সচৰাচৰ দেখা যায়।
• পাৰনিচিয়াছ এনিমিয়া: এটা অটোইমিউন অৱস্থা, য'ত শৰীৰে ইনট্ৰিনচিক ফেক্টৰ তৈয়াৰ কৰাটো বন্ধ কৰি দিয়ে, সেয়েহে খাদ্যৰ পৰা B12 একেবাৰে শোষিত হ'ব নোৱাৰে।
• পাকস্থলী আৰু অন্ত্ৰৰ সমস্যা: এট্ৰফিক গেষ্ট্ৰাইটিছ, চিলিয়াক ৰোগ, ক্ৰ'নছ ৰোগ, আৰু পাকস্থলী বা অন্ত্ৰৰ অস্ত্ৰোপচাৰ, ওজন কমোৱাৰ বহুতো অস্ত্ৰোপচাৰকে ধৰি।
• ঔষধ: দীৰ্ঘদিন ধৰি মেটফৰমিন (ডায়েবেটিছৰ বাবে) আৰু এচিড কমোৱা ঔষধ যেনে প্ৰ'টন পাম্প ইনহিবিটৰ (অমিপ্ৰাজ'ল আৰু তেনেকুৱা ঔষধ) আৰু H2 ব্লকাৰ সেৱন, লগতে NICE নিৰ্দেশিকাত উল্লেখ থকা আন কিছুমান ঔষধ। এই কাৰণে কোনো ঔষধ বন্ধ নকৰিব: B12 পৰীক্ষাৰ বিষয়ে আপোনাৰ ডাক্তৰক সোধক।
• বয়স: বয়স বঢ়াৰ লগে লগে শোষণ কমি যায়, সেয়েহে বয়সস্থ লোকৰ ইয়াৰ অভাৱ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।
• নিচাৰ বাবে নাইট্ৰাছ অক্সাইড ("লাফিং গেছ", "হুইপেটছ") সেৱন, যিয়ে B12ক নিষ্ক্ৰিয় কৰি দিয়ে আৰু তেজৰ মাত্ৰা স্বাভাৱিক দেখালেও স্নায়ুৰ গুৰুতৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে।

লক্ষণবোৰ সাধাৰণতে লাহে লাহে আহে, আৰু সকলোৰে সকলো লক্ষণ নহয়।

তেজৰ (ৰক্তহীনতাৰ) লক্ষণ: ভাগৰ, শক্তি নোহোৱা, উশাহত কষ্ট, বুকু খৰকৈ ধপধপোৱা, মূৰৰ বিষ, শেঁতা বা অলপ হালধীয়া ছাল। সুস্থ লোহিত ৰক্ত কণিকা কম হোৱাৰ বাবে এইবোৰ হয়।

স্নায়ুৰ লক্ষণ: হাত-ভৰি জিনজিনোৱা, অসাৰ হোৱা বা জ্বলা যেন লগা, মাংসপেশী দুৰ্বল হোৱা, হাতৰ কাম অঘাইতং হোৱা, ভাৰসাম্য হেৰুওৱা বা খোজ টলং-ভলং হোৱা, আৰু কেতিয়াবা দৃষ্টিৰ সমস্যা। তেজ পৰীক্ষাত ৰক্তহীনতা ধৰা পৰাৰ আগতেই এইবোৰ দেখা দিব পাৰে।

মন আৰু মেজাজ: পাহৰণি, স্পষ্টকৈ চিন্তা কৰিবলৈ অসুবিধা, খং উঠা, মন বেয়া লগা বা উদ্বেগ, আৰু গুৰুতৰ ক্ষেত্ৰত বিভ্ৰান্তি।

মুখ: বিষোৱা, ৰঙা, মিহি জিভা (গ্লছাইটিছ) আৰু মুখৰ ঘা।

গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা: B12 কম হোৱাৰ বাবে হোৱা ৰক্তহীনতা সাধাৰণতে চিকিৎসাৰে সম্পূৰ্ণ ভাল হয়, কিন্তু চিকিৎসা পলম হ'লে স্নায়ুৰ ক্ষতি স্থায়ী হ'ব পাৰে। স্নায়ুৰ লক্ষণ থাকিলে পিছলৈ নেৰাখি সোনকালে পৰীক্ষা কৰোৱা উচিত।

• নিৰামিষভোজী আৰু ভেগান লোক, বিশেষকৈ যিসকলে গাখীৰৰ সামগ্ৰী বা কণী কম খায় আৰু ফৰ্টিফাইড খাদ্য নাখায়।
• বয়সস্থ লোক, কাৰণ বয়স বঢ়াৰ লগে লগে শোষণ কমি যায়।
• দীৰ্ঘদিন ধৰি মেটফৰমিন বা এচিড কমোৱা ঔষধ খাই থকা লোক।
• পাৰনিচিয়াছ এনিমিয়া বা আন অটোইমিউন অৱস্থা থকা লোক (যেনে থাইৰয়ডৰ ৰোগ বা টাইপ 1 ডায়েবেটিছ), চিলিয়াক বা ক্ৰ'নছ ৰোগ থকা লোক, বা আগতে পাকস্থলী বা অন্ত্ৰৰ অস্ত্ৰোপচাৰ হোৱা লোক।
• গৰ্ভাৱস্থা আৰু পিয়াহ খুওৱা সময়: B12 কম থকা মাতৃৰ পৰা কেঁচুৱালৈও এই অভাৱ যাব পাৰে। B12 কম থকা ভেগান বা নিৰামিষভোজী মাতৃৰ কেঁচুৱা অসুস্থ হ'ব পাৰে, সেয়েহে গৰ্ভধাৰণৰ আগতে আৰু গৰ্ভাৱস্থাত B12 গুৰুত্বপূৰ্ণ।
• নিচাৰ বাবে নাইট্ৰাছ অক্সাইড ব্যৱহাৰ কৰা লোক।

তেজ পৰীক্ষাই সিদ্ধান্ত দিয়ে, সাধাৰণতে লগত সম্পূৰ্ণ তেজৰ গণনা (CBC), ফেৰিটিন (শৰীৰত জমা আইৰন) আৰু ফ'লেট পৰীক্ষা কৰা হয়।

যুক্তৰাজ্যৰ NICE নিৰ্দেশিকাই (2024) প্ৰথম B12 পৰীক্ষাৰ বাবে এই সীমাবোৰ দিয়ে, আৰু লগতে কয় যে লেবে নিজৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে:

1 ng/L আৰু 1 pg/mL একেই; বহুতো ৰিপৰ্টত এই এককটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ফলাফল সম্ভাৱ্য (অনিশ্চিত) হ'লে আৰু লক্ষণ থাকিলে ডাক্তৰে মিথাইলমেলনিক এচিড (MMA) পৰীক্ষা কৰাব পাৰে, যিটো শৰীৰত B12 কম হ'লে বাঢ়ে।

CBCত B12 কম হ'লে প্ৰায়ে ডাঙৰ লোহিত কণিকা (MCV বেছি) দেখা যায়। আইৰন কম হ'লে ইয়াৰ ওলোটাটো হয়, আৰু দুয়োটা একেলগে থাকিলে MCV স্বাভাৱিক যেন লাগিব পাৰে। এই ফলাফলবোৰৰ অৰ্থ জানিবলৈ আমাৰ CBC গাইড আৰু ফেৰিটিন গাইড চাওক।

শেহতীয়াকৈ লোৱা B12 টেবলেট, বেজী বা পৰিপূৰকে ফলাফল সলনি কৰিব পাৰে, সেয়েহে যদি কিবা লৈছে, ডাক্তৰ বা লেবক জনাওক।

• চিকিৎসা কাৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ডাক্তৰে B12 বেজী (ইনজেকচন) বা টেবলেট হিচাপে দিয়ে; যদি অন্ত্ৰই B12 শোষণ কৰিব নোৱাৰে (যেনে পাৰনিচিয়াছ এনিমিয়াত), তেন্তে সাধাৰণতে বেজীৰ প্ৰয়োজন হয়, প্ৰায়ে আজীৱন। কোনবিধ আৰু কিমান সঘনাই ল'ব লাগে, সেয়া আপোনাৰ ডাক্তৰে ঠিক কৰে।
• স্নায়ুৰ লক্ষণৰ চিকিৎসা সোনকালে কৰা হয়, আৰু চিকিৎসা যিমান সোনকালে আৰম্ভ হয়, সম্পূৰ্ণ ভাল হোৱাৰ সম্ভাৱনা সিমানেই বেছি।
• B12 পৰীক্ষা নকৰাকৈ ৰক্তহীনতাৰ বাবে কেৱল ফলিক এচিড নাখাব: ই তেজৰ গণনা ভাল কৰিব পাৰে, কিন্তু B12 কম হোৱাৰ বাবে স্নায়ুৰ ক্ষতি চলি থাকে।
• পাৰিলে B12 থকা খাদ্য খাওক: গাখীৰ, দৈ, চীজ, কণী, মাছ আৰু মাংস। যদি আপুনি ভেগান বা গাখীৰৰ সামগ্ৰী কম খায়, তেন্তে ফৰ্টিফাইড খাদ্য (কিছুমান উদ্ভিদজাত গাখীৰ, চিৰিয়েল, নিউট্ৰিচনেল ইষ্ট) বা B12 পৰিপূৰক লওক; ফাৰ্মাচিষ্টে বাছনি কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।
• মেটফৰমিনৰ দৰে ডাক্তৰে দিয়া ঔষধ খাই থাকক; বন্ধ কৰাৰ সলনি B12 পৰীক্ষাৰ বিষয়ে ডাক্তৰক সোধক।
• পৰামৰ্শ অনুসৰি পুনৰ পৰীক্ষা কৰাওক: চিকিৎসাই কাম কৰিছে নে নাই চাবলৈ ডাক্তৰে সাধাৰণতে তেজ পৰীক্ষা পুনৰ কৰায়।