Sintomas sa anemia (kulang sa dugo): mga timailhan sa ubos nga hemoglobin ug kulang nga iron, ug unsay hinungdan

Kapoy, hangak sa hagdan, mas luspad kaysa kasagaran? Kasagaran ang anemia ug kasagaran matambalan. Ania kung unsay pamati niini, unsay idugang sa kulang nga iron, ug ang mga test nga makakita sa hinungdan.

Gi-update · Mga tinubdan

Dali nga tubag

Unsa ang mga sintomas sa anemia o kulang sa dugo?

Ang anemia, o ubos nga hemoglobin, kasagaran magdala og kapoy ug kulang sa kusog, kulang sa ginhawa (hangak), kusog o nagdagundong nga pitik sa kasingkasing, mas luspad nga panit ug sakit sa ulo. Kung ang kulang nga iron ang hinungdan, mahimo usab nimong mamatikdan ang dali mabuak o porma og kutsara nga kuko, pagkalagas sa buhok, sakit nga dila, samad sa kilid sa baba, dili mapahulay nga tiil (restless legs) o pangandoy nga mokaon og yelo o mga butang nga dili pagkaon.

Impormasyon sa panglawas, dili medikal nga tambag. Ang imong doktor nahibalo sa tibuok nimong kahimtang; pangutan-a sila bahin sa imong resulta.

Tupad-tupad

Iron deficiency anemia vs thalassemia trait: unsay kalainan

Ang duha mopagamay sa red blood cells, mao nga ang duha mahimong mopakita nga anemia sa blood count. Apan lahi kaayo ang pagdumala niini: ang iron motambal sa usa ug dili makatabang sa usa.

Unsay imong mamatikdanIron deficiency anemia (kulang sa iron)Thalassemia trait (carrier)
Unsa kiniKulang kaayo ang iron aron makahimo og igo nga hemoglobinUsa ka napanunod nga kausaban sa gene nga mopagamay sa red cells kaysa kasagaran
Unsa ka kasagaranAng labing kasagarang klase sa anemiaMas kasagaran kaayo sa mga tawo nga gikan sa India, Pakistan, Bangladesh, Middle East, China, southeast Asia o Mediterranean
Unsay imong pamatiKapoy, hangak, luspad, kusog ang pitik sa kasingkasing, sakit sa uloKasagaran walay gibati, o gamay nga anemia
Ubang timailhanDali mabuak o porma og kutsara nga kuko, pagkalagas sa buhok, pangandoy og yelo, sakit nga dilaDili kasagaran
Asa kini gikanBug-at nga regla, pagmabdos, pagkawala og dugo, pagkaon nga kulang sa ironNapanunod gikan sa ginikanan; anaa na sukad sa pagkatawo
Ferritin (tipig nga iron)UbosKasagaran normal
Iron nga tabletaMotambal niini, kung makit-an na ang hinungdanDili makatabang ug dili kinahanglan
Pagplano og pamilyaWalay epektoKung ang duha ka magtiayon carrier, ang bata mahimong matawo nga adunay thalassemia: magpa-test

Ang blood count (CBC) uban ang ferritin kasagaran makapalain niini; ang dugang nga blood test mopamatuod sa thalassemia trait. Ang ubang hinungdan sa anemia naglakip sa ubos nga vitamin B12 o folate, dugay nga sakit, sakit sa kidney ug pagkawala og dugo.

Checklist sa sintomas sa anemia

I-tsek ang imong gibati sulod sa pipila ka semana o labaw pa. Ang card magpakita kung ang imong mga sintomas mas nagpaingon sa kasagarang timailhan sa anemia o sa mga timailhan nga nagtudlo sa kulang nga iron. Walay ma-save o ipadala bisan asa.

Checklist sa sintomas sa anemia

0 sa 15 ka sintomas ang na-tsek

Timailhan sa anemia0/7
Timailhan sa kulang nga iron0/8

I-tsek ang mga sintomas nga imong gibati sulod sa pipila ka semana o labaw pa.

Kining checklist naghan-ay lang sa mga sintomas ngadto sa pattern para sa imong doktor. Dili kini makadayagnos og anemia: blood test lang ang makahimo, ug ang gamay nga anemia kasagaran walay sintomas gyud.

Unsa ang anemia?

Ang anemia (kulang sa dugo) nagpasabot nga ang imong dugo adunay mas gamay nga hemoglobin kaysa angay. Ang hemoglobin mao ang protina sa red blood cells nga nagdala og oxygen, mao nga kung kulang kini, mas gamay ang oxygen nga makaabot sa imong lawas ug utok, ug mobati ka niini isip kapoy ug kulang sa ginhawa.

Kini ang mga cut-off sa hemoglobin nga gigamit sa World Health Organization:

GrupoAnemia kung ang hemoglobin ubos sa
Lalaki13 g/dL
Babaye12 g/dL
Pagmabdos, una ug ikatulo nga trimester11 g/dL
Pagmabdos, ikaduha nga trimester10.5 g/dL

Ang anemia usa ka timailhan, dili dayagnosis: adunay butang nga hinungdan niini. Ang labing kasagarang hinungdan mao ang kulang nga iron (iron deficiency anemia). Ang uban naglakip sa ubos nga vitamin B12 o folate, thalassemia trait, dugay nga sakit, sakit sa kidney ug pagkawala og dugo. Ang among giya sa CBC mopasabot sa blood count, ug ang giya sa ferritin sa imong tipig nga iron.

Unsa ang mga sintomas sa anemia ug kulang nga iron?

Ang anemia kasagaran hinay-hinay motungha, mao nga daghan ang naanad na lang sa pagbati og kapoy. Ang gamay nga anemia mahimong walay sintomas gyud.

Kasagarang sintomas:

  • kapoy ug kulang sa kusog
  • kulang sa ginhawa (hangak), ilabi na kung maglihok
  • mabati ang pitik sa kasingkasing (palpitations)
  • mas luspad nga panit kaysa kasagaran
  • sakit sa ulo

Dili kaayo kasagarang sintomas sa kulang nga iron:

  • nagtingog, nagbagting o nagsitsit sa dalunggan (tinnitus)
  • lahi ang lami sa pagkaon, o katol ang pamati
  • sakit nga dila, o sakit nga samad sa kilid sa baba
  • pagkalagas sa buhok: mas daghang buhok ang malagas kung magsudlay o manghinlo
  • pangandoy nga mokaon og dili pagkaon, sama sa yelo o papel (pica)
  • lisod motulon
  • kausaban sa kuko, sama sa porma og kutsara nga kuko
  • dili mapahulay nga tiil (restless legs)

Ang kulang nga iron mahimong hinungdan sa pipila niini, sama sa kapoy ug pagkalagas sa buhok, bisan wala pa moubos ang hemoglobin.

Unsay hinungdan sa iron deficiency anemia?

  • Bug-at nga regla, usa sa labing kasagarang hinungdan. Matambalan ang bug-at nga regla, mao nga isulti kini sa imong doktor.
  • Pagmabdos, kung mas daghang iron ang gikinahanglan sa lawas, kasagaran uban ang kulang kaayo nga iron sa pagkaon.
  • Pagdugo sa tiyan o tinai, nga tingali dili nimo mamatikdan, gikan sa:
    • kanunay nga pag-inom og anti-inflammatory nga pain reliever (NSAIDs, sama sa ibuprofen) ug aspirin
    • ulcer sa tiyan
    • panghubag (inflammation) sa tinai o sa tutunlan padulong sa tiyan (food pipe)
    • almoranas (piles)
    • dili kaayo kasagaran, kanser sa tiyan o tinai
  • Pagkaon nga kulang sa iron, o kondisyon sa tinai nga mopugong sa pagsuyop sa iron.
  • Bisan unsang laing pagkawala og dugo, lakip ang kanunay nga pag-donate og dugo.

Sa mga lalaki, ug sa mga babaye human sa menopause, ang kakulang sa iron nga walay klarong hinungdan usa ka rason nga pangitaon sa doktor ang pagdugo sa tinai, kasagaran magsugod sa usa ka simple nga test sa tae.

Unsang mga test ang makakita sa anemia ug sa hinungdan niini?

  • Complete blood count (CBC o FBC): mosukod sa hemoglobin ug sa gidak-on sa red cells (MCV). Ang gagmay nga cells nagtudlo sa kulang nga iron o thalassemia trait; ang dagko nga cells sa ubos nga B12 o folate.
  • Ferritin: mopakita sa imong tipig nga iron. Ang ubos sa 15 ng/mL nagpasabot nga nahurot na kini, ug ang ubos nga resulta mopamatuod sa kakulang sa iron. Ang ferritin mahimong morag normal samtang adunay impeksyon o panghubag, mao nga usahay magdugang ang doktor og ubang iron test.
  • Vitamin B12 ug folate, kung dagko ang red cells o dili klaro ang hinungdan.
  • Test sa tae para sa tinago nga dugo, kung walay klarong rason sa kulang nga iron.
  • Thalassemia test, kung gagmay ang imong red cells apan normal ang imong iron, o adunay thalassemia sa inyong pamilya. Ang mga mabdos kasagaran gitanyagan og screening.

Sultihi ang doktor kung nagsugod ka na og iron nga tableta, kay mausab niini ang mga resulta.

Unsaon kini pagtambal, ug unsay imong mahimo?

  • Pangitaa una ang hinungdan. Ang pagtambal sa bug-at nga regla, ulcer o laing tinubdan sa pagkawala og dugo importante sama sa pag-ilis sa nawala nga iron.
  • Iron nga tableta ang kasagarang pagtambal sa iron deficiency anemia, kasagaran sulod sa pipila ka bulan aron mapuno pag-usab ang imong tipig. Ang imong doktor ang modesisyon sa tableta ug unsaon pag-inom niini. Ang pag-inom niini uban o dayon human sa pagkaon makapahupay sa side effects, ug ang usa ka baso sa orange juice mahimong makatabang sa pagsuyop.
  • Ang side effects mahimong naglakip sa constipation (lisod molibang) o kalibanga, sakit sa tiyan, kasukaon ug mas ngitngit nga tae, nga gilauman ra. Padayon sa pag-inom niini gawas kung lahi ang isulti sa imong doktor.
  • Ayaw pagsugod og iron nga tableta nga walay blood test. Kung ang imong anemia dili gikan sa kulang nga iron, pananglitan sa thalassemia trait, dili makatabang ang iron, ug ang sobra nga iron makadaot.
  • Ibutang ang iron nga tableta nga dili maabot sa mga bata. Ang sobra nga iron mahimong makamatay sa gamay nga bata.
  • Kaon og pagkaon nga daghan og iron: berde nga dahon nga utanon, beans, lentils ug peas (utaw ug balatong), uga nga prutas sama sa apricot ug pasas, karne, ug cereal o pan nga gidugangan og iron.
  • Ang tsa, kape ug gatas makapalisod sa pagsuyop sa iron, mao nga inom niini taliwala sa mga kan-anan, dili uban sa pagkaon nga daghan og iron o sa tableta.
  • Pag-check pag-usab sumala sa tambag: kasagaran ipa-usab sa doktor ang blood count human sa pipila ka semana aron masiguro nga nagtrabaho kini.

Kanus-a moadto sa doktor

Pagpa-appointment

  • Kapoy, hangak, luspad nga panit o palpitations nga molapas og pipila ka semana: adto sa imong GP o doktor sa pamilya sulod sa usa hangtod duha ka semana para sa blood count ug ferritin.
  • Hemoglobin nga ubos sa 10 g/dL sa report, o mas ubos kaysa sa imong miaging test: adto sa general physician sulod sa usa ka semana aron makit-an ang hinungdan.
  • Kakulang sa iron sa lalaki, o sa babaye human sa menopause, nga walay klarong hinungdan: adto sa imong GP sulod sa duha ka semana, aron masusi nila kung adunay pagdugo sa tinai.
  • Mabdos ug kapoy, hangak o luspad: sultihi ang imong midwife o doktor sulod sa usa ka semana.
  • Bug-at nga regla nga makapakapoy kaayo nimo o lisod nimong dumalahon: adto sa imong GP sulod sa pipila ka semana, kay matambalan kini.
  • Lisod motulon, ug bag-o lang kini: adto sa imong GP sulod sa usa ka semana.

Pangayo dayon og emerhensiyang tabang (tawag sa inyong lokal nga emergency number) kung ang usa ka tawo adunay:

  • sakit sa dughan, hangak bisan nagpahulay, o pagkuyap
  • itom nga morag alkitran nga tae, o daghang dugo sa tae, ilabi na uban ang pagkalipong o pagkuyap
  • nagsuka og dugo o og butang nga morag tinumpi sa kape (coffee grounds)
  • bata nga nakatulon og iron nga tableta

Kadaghanan sa anemia hinay-hinay motungha ug maayo nga motubag sa pagtambal kung makit-an na ang hinungdan. Kini nga mga timailhan mao ang mga eksepsiyon nga dili makahulat.

Kanunay kapoy, ug dili sigurado ngano? Istoryahi kini.

Ang Saluvo maminaw sa imong gibati, sa imong kaugalingong pulong ug pinulongan, mangutana sa hustong sunod nga pangutana, ug mosulti kung unsang doktor ang adtoan ug unsa ka dali. Aduna na kay report sa blood count o ferritin? Ipasabot niini ang matag value.

Pangutana bahin sa akong sintomas

Libre ang pagsugod. Isaysay ang imong gibati sa imong kaugalingong pulong ug pinulongan.

Mga pangutana sa mga tawo

  • Kasagaran kapoy ug kulang sa kusog ang una, dayon kulang sa ginhawa kung maglihok, mabati ang pitik sa kasingkasing, mas luspad nga panit ug sakit sa ulo. Tungod kay hinay-hinay motungha ang anemia, daghan ang naanad na lang sa pagbati og kapoy ug sa blood test ra kini mahibaw-an. Ang gamay nga anemia mahimong walay sintomas gyud.

  • Ang kulang nga iron maghatag sa kasagarang sintomas sa anemia, sama sa kapoy, hangak ug luspad nga panit, ug usahay sa kaugalingong mga timailhan: dali mabuak o porma og kutsara nga kuko, pagkalagas sa buhok, sakit nga dila, samad sa kilid sa baba, dili mapahulay nga tiil, nagtingog nga dalunggan ug pangandoy nga mokaon og yelo o ubang butang nga dili pagkaon. Ang ferritin test ang mopamatuod niini.

  • Giisip sa World Health Organization nga anemia ang hemoglobin nga ubos sa 13 g/dL sa lalaki ug ubos sa 12 g/dL sa babaye. Sa pagmabdos, ubos kini sa 11 g/dL sa una ug ikatulo nga trimester ug ubos sa 10.5 g/dL sa ikaduha. Ang mga lab adunay kaugalingong range, mao nga itandi sa range nga anaa sa imong report.

  • Kasagaran ang kulang nga iron tungod sa bug-at nga regla o pagmabdos, ug usahay pagkaon nga kulang sa iron. Ang ubos nga vitamin B12 o folate, thalassemia trait, dugay nga sakit ug pagkawala og dugo gikan sa tinai mahimo usab nga hinungdan. Matambalan ang bug-at nga regla, mao nga angay kining isulti sa imong doktor.

  • Ang gamay nga anemia kasagaran dili, ug matambalan kaayo kini. Ang grabe o wala matambali nga anemia makapabug-at sa kasingkasing, nga mahimong hinungdan sa kusog nga pitik sa kasingkasing o heart failure, makapataas sa peligro sa impeksyon, ug makahatag og problema sa pagmabdos. Importante usab ang hinungdan: ang anemia tungod sa tinago nga pagdugo sa tinai kinahanglang makit-an. Ang sakit sa dughan, pagkuyap o hangak bisan nagpahulay kinahanglan og emerhensiyang tabang.

  • Daghan ang mobati og mas maayo sulod sa pipila ka semana human magsugod og iron nga tableta, ug ang hemoglobin kasagaran mosaka sulod sa sunod nga mga semana. Kasagaran padayonon ang tableta sulod sa pipila ka bulan aron mapuno pag-usab ang imong tipig nga iron, mao nga ayaw ihunong kung magsugod ka na og maayo ang pamati. Ipa-usab sa imong doktor ang blood count aron masusi.

  • Berde nga dahon nga utanon, beans, lentils ug peas, uga nga prutas sama sa apricot, prunes ug pasas, karne, ug cereal o pan nga gidugangan og iron. Ang vitamin C, sama sa orange juice, motabang sa lawas sa pagsuyop sa iron, samtang ang tsa, kape ug gatas makapalisod niini, mao nga inom niini taliwala sa mga kan-anan. Kung anemic na ka, tingali dili igo ang pagkaon ra.

  • Dili. Daghan ang hinungdan sa kapoy, ug kung ang imong anemia dili gikan sa kulang nga iron, sama sa thalassemia trait o ubos nga B12, dili makatabang ang iron ug ang sobra nga iron makadaot. Ang blood count ug ferritin test ang mopakita kung kinahanglan ba nimo kini. Ibutang ang bisan unsang iron nga tableta nga dili maabot sa mga bata: ang sobra nga iron mahimong makamatay sa gamay nga bata.

  • Ang kakulang sa iron (iron deficiency) nagpasabot nga ubos ang imong tipig nga iron, nga makita sa ubos nga ferritin. Ang anemia nagpasabot nga ubos ang imong hemoglobin. Ang kakulang sa iron ang una: mahurot hinay-hinay ang imong tipig, ug kung wala na gyud, dayon pa moubos ang hemoglobin. Mao nga mahimo kang kulang sa iron, ug kapoy, bisan normal ang imong hemoglobin.

  • Ang thalassemia trait, o pagka-carrier sa thalassemia, usa ka napanunod nga kausaban nga mopagamay sa red blood cells kaysa kasagaran. Kasagaran dili kini hinungdan og problema sa panglawas, bisan mahimo kining maghatag og gamay nga anemia nga dili kinahanglan tambalan. Kung ang duha ka magtiayon carrier, ang bata mahimong matawo nga adunay thalassemia, mao nga angay magpa-test sa dili pa mamabdos, ilabi na kung gikan sa South Asia, Middle East, China, southeast Asia o Mediterranean.

  • Oo, ang kulang nga iron makapalagas: mahimo nimong mamatikdan nga mas daghang buhok ang malagas kung magsudlay o manghinlo. Daghan pang laing hinungdan ang pagkalagas sa buhok, lakip ang problema sa thyroid, stress ug hormones. Ang blood count ug ferritin test maalamon nga unang pagsusi, ug kasagaran mobalik ang buhok kung mobalik na sa normal ang lebel sa iron.

  • Ang mas ngitngit, bisan itom, nga tae usa ka kasagaran ug gilauman nga side effect sa iron nga tableta. Apan ang itom, pilit, morag alkitran nga tae sa wala ka pa magsugod og iron, o uban ang pagkalipong, pagkuyap o sakit sa tiyan, mahimong timailhan sa pagdugo sa tiyan o tinai ug kinahanglan og dinaliang tabang medikal.

  • Kasagaran kini, kay mas daghang iron ang gikinahanglan sa lawas samtang mabdos. Ang anemia mao ang hemoglobin nga ubos sa 11 g/dL sa una ug ikatulo nga trimester ug ubos sa 10.5 g/dL sa ikaduha. Susihon sa imong midwife o doktor ang imong blood count samtang mabdos ka. Sultihi sila kung kapoy kaayo ka, hangak o morag makuyapan, ug inom lang sa mga supplement nga ilang irekomenda.

Mga test nga makatabang

Blog

Mga tinubdan

  1. NHS: Iron deficiency anaemia
  2. NHS: Thalassaemia
  3. NHS: Thalassaemia carriers
  4. WHO: Guideline on haemoglobin cutoffs to define anaemia (2024)

Gi-update . Impormasyon sa panglawas, dili medikal nga tambag. Ang imong doktor nahibalo sa tibuok nimong kahimtang; pangutan-a sila bahin sa imong resulta.