CBC test: full form, normal range at kahulugan ng iyong blood count

Ang CBC ay maikli para sa complete blood count. Tinatawag din itong CBP (complete blood picture), full blood count (FBC) o hemogram. Isang blood sample lang ito na nagbibilang at sumusukat sa tatlong uri ng cells sa iyong dugo:

• Red blood cells, na nagdadala ng oxygen gamit ang hemoglobin. Kasama sa report ang hemoglobin, red cell count, hematocrit (PCV) at ang red cell indices (MCV, MCH, MCHC, RDW).
• White blood cells, na lumalaban sa impeksyon. Ang kabuuang bilang (WBC o TLC) at ang differential (DLC), na naghahati nito sa limang uri.
• Platelets, na tumutulong sa pamumuo ng dugo.

Ipinapagawa ito ng doktor sa regular na check-up, kapag ikaw ay laging pagod, nilalagnat, may impeksyon, madaling magpasa o dumugo, bago ang operasyon, at para bantayan ang mga sakit o gamot na nakaaapekto sa dugo. May mga report na may kasamang ESR, na hindi bahagi ng CBC pero madalas isinasabay dito.

Kapag mababa ang hemoglobin, may anemia. Ayon sa WHO, anemia ito kapag mas mababa sa 13 g/dL sa lalaki at mas mababa sa 12 sa babae; sa buntis, mas mababa sa 11 sa una at ikatlong trimester at mas mababa sa 10.5 sa ikalawa, kung kailan natural na lumalabnaw ang dugo. Ang anemia ay puwedeng magdulot ng pagod, hirap sa paghinga, mabilis na tibok ng puso, maputlang balat, pagkahilo at sakit ng ulo.

Ang MCV (laki ng red cells) ang nagtuturo sa sanhi:

• Maliliit na red cells (mababang MCV): kadalasan dahil sa kakulangan sa iron, mula sa malakas na regla, pagbubuntis, pagkaing kulang sa iron o mabagal na pagdurugo sa bituka. Ang thalassemia trait, na karaniwan sa South Asia, Mediterranean at Middle East, ay nagbibigay din ng maliliit na cells, madalas na may normal o mataas na red cell count.
• Malalaking red cells (mataas na MCV): mababang vitamin B12 o folate, regular na pag-inom ng alak, mabagal na thyroid (hypothyroidism), sakit sa atay o ilang gamot.
• Normal na laki ng cells: matagal nang sakit, sakit sa bato (kidney), kamakailang pagkawala ng dugo, o halo-halong sanhi.

Ang mataas na hemoglobin o hematocrit ay kadalasang dahil sa dehydration, paninigarilyo o pagtira sa mataas na lugar (high altitude), at mas bihira dahil sa sakit sa baga o puso, o kondisyon sa bone marrow (polycythemia).

Ang mataas na white cell count (lampas sa mga 11,000 kada µL) ay kadalasang nangangahulugang may nilalabanan ang katawan: bacterial infection (madalas mataas ang neutrophils), pamamaga (inflammation), sugat o operasyon, stress o gamot na steroid. Bahagya rin itong tumataas sa pagbubuntis at sa mga naninigarilyo. Ang napakataas na bilang, o mga hindi pa hinog na cells (blasts) sa report, ay kailangang matingnan agad ng doktor, dahil bihira man, puwede itong senyales ng kanser sa dugo gaya ng leukemia.

Ang mababang white cell count (mas mababa sa mga 4,000 kada µL) ay karaniwan sa maikling panahon kapag may viral infection. Puwede rin itong dulot ng ilang gamot (kasama ang chemotherapy at ilang antibiotic, gamot na anti-thyroid at gamot sa psychiatric na kondisyon), mababang B12 o folate, autoimmune na kondisyon at, bihira, problema sa bone marrow. Ang mababang neutrophil count ay nagpapataas ng panganib ng impeksyon; kapag may kasamang lagnat, puwede itong maging urgent.

Ang mataas na eosinophils ay kadalasang dahil sa allergy, hika, eczema o bulate sa tiyan, na karaniwan sa maraming bansa.

Ang mababang platelets (thrombocytopenia), mas mababa sa mga 150,000 kada µL, ay karaniwan sa viral na lagnat, lalo na sa dengue, at puwede ring dulot ng ilang gamot, labis na pag-inom ng alak, sakit sa atay, paglaki ng pali (spleen), pagbubuntis at immune na kondisyon (ITP). Minsan nagkukumpol ang platelets sa sample sa lab kaya nagmumukhang mababa ang bilang kahit hindi naman, kaya madalas inuulit ang test kapag hindi inaasahan ang resulta.

Sa dengue, madalas biglang bumababa ang platelets bandang ika-3 hanggang ika-7 araw ng lagnat, habang humuhupa ang lagnat. Ito ang critical phase, kung kailan mahigpit na binabantayan ng doktor ang mga warning sign: matinding sakit ng tiyan, paulit-ulit na pagsusuka, pagdurugo ng gilagid o ilong, dugo sa suka o dumi, pagkabalisa o hindi pangkaraniwang pagkaantok. Hindi lang ang numero ang batayan ng gamutan; mas mahalaga ang kalagayan mo. Huwag uminom ng aspirin o ibuprofen kapag ang lagnat ay posibleng dengue; tanungin ang doktor o pharmacist kung ano ang ligtas.

Ang mataas na platelets (thrombocytosis), lampas sa mga 450,000 kada µL, ay kadalasang kasunod ng kakulangan sa iron, impeksyon o pamamaga, operasyon o pagtanggal ng pali. Bihira, galing ito sa kondisyon sa bone marrow, na hinahanap ng doktor kapag nananatiling mataas ang bilang.

• Kaunting dugo lang ang kinukuha mula sa ugat (o tusok sa sakong o daliri sa mga sanggol). Hindi kailangang mag-fasting para sa CBC, maliban kung may ibang test sa parehong pagbisita na nangangailangan nito.
• Kadalasang lumalabas ang resulta sa parehong araw, madalas sa loob ng ilang oras.
• Uminom ng tubig gaya ng dati: dahil sa dehydration, puwedeng magmukhang mas mataas ang hemoglobin at hematocrit.
• Sabihin sa lab kung nagkasakit ka kamakailan, kung buntis ka, at kung anong mga gamot ang iniinom mo, dahil puwedeng magbago ang bilang dahil dito.
• Kapag may hindi normal, madalas tinitingnan ng doktor ang peripheral smear (ang cells sa ilalim ng microscope) o inuulit ang test.

• Tingnan ang buong larawan. Karaniwan ang isang value na bahagyang lampas sa range habang normal ang lahat ng iba at wala kang sintomas, at madalas wala itong ibig sabihin.
• Ipa-recheck pagkatapos magkasakit. Ang sipon at iba pang impeksyon ay puwedeng magpabago sa white cells at platelets nang mga dalawang linggo.
• Kailangang hanapin ang sanhi ng anemia, hindi lang gamutin: iron studies (ferritin), B12 at folate ang karaniwang susunod na test.
• Ang doktor mo ang magpapasya sa iron, B12 at folate supplements. Ang pag-inom ng iron nang walang test ay puwedeng magtago ng sanhing kailangang mahanap, at nakasasama ang sobrang iron.
• Kumain para sa malusog na dugo: iron (lentils, beans, berdeng madahong gulay, karne, isda, itlog, fortified cereals) kasama ang vitamin C, at B12 mula sa gatas at dairy, itlog, isda o fortified na pagkain kung vegetarian o vegan ka.