ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಜ್ವರದ ರೀತಿ, ಅಪಾಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಂಬಬೇಕು

ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಜ್ವರ Salmonella Typhi (ಸಾಲ್ಮೊನೆಲ್ಲಾ ಟೈಫಿ) ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಆಗುವ ಸೋಂಕು. ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾದ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಇದು ಹರಡುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೋಂಕು ಇರುವವರ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿರುವವರ ಮಲದಿಂದ. ಹೊಟ್ಟೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಶುದ್ಧ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಕಡೆ, ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಂದಾಜು 9 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಟೈಫಾಯ್ಡ್‌ನಿಂದ ಕಾಯಿಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 110,000 ಜನರು ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ಯಾರಾಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಜ್ವರ (paratyphoid) Salmonella Paratyphi (ಸಾಲ್ಮೊನೆಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾರಾಟೈಫಿ) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಆಗುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾಯಿಲೆ. ಇದರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ಬಹುತೇಕ ಇದೇ ರೀತಿ.

ವಾಹಕರು (carriers): ಕೆಲವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೋದ ಮೇಲೂ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ. ಅವರಿಗೆ ಕಾಯಿಲೆ ಅನಿಸದಿದ್ದರೂ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಹರಡಬಹುದು.

ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ 6 ರಿಂದ 30 ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತವೆ:

• ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಏರುವ ಜ್ವರ, ಮೂರನೇ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ 39 ರಿಂದ 40°C (103 ರಿಂದ 104°F) ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 3 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ
• ತಲೆನೋವು, ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ತು
• ಚಳಿ ಮತ್ತು ಮೈಕೈ ನೋವು
• ಒಣ ಕೆಮ್ಮು
• ಹಸಿವು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ವಾಕರಿಕೆ
• ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ಮತ್ತು ಮಲಬದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಭೇದಿ, ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇರೆ ಲಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ ಬರುತ್ತವೆ
• ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ, ತಿಳಿ ಗುಲಾಬಿ ಮಚ್ಚೆಗಳ ದದ್ದು (ರೋಸ್ ಸ್ಪಾಟ್ಸ್), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎದೆ ಅಥವಾ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ

ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರಬಹುದು. ಸರಿಯಾದ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣಮುಖರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಟೈಫಾಯ್ಡ್‌ನಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10 ರಿಂದ 15% ಜನರಿಗೆ ಗಂಭೀರ ತೊಡಕುಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಯಿಲೆಯ 2 ರಿಂದ 3 ವಾರಗಳ ನಂತರ:

• ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ
• ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ (intestinal perforation), ಇದು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒಳಪದರದ ತೀವ್ರ ಸೋಂಕಿಗೆ (ಪೆರಿಟೋನೈಟಿಸ್) ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು
• ಗೊಂದಲ ಅಥವಾ ಮಂಪರು

ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಈಗಲೇ ತುರ್ತು ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿರಿ:

• ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಶುರುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು
• ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಡು ಕೆಂಪು ಮಲ
• ರಕ್ತ ವಾಂತಿ, ಅಥವಾ ಕಾಫಿ ಪುಡಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ವಾಂತಿ

ಮತ್ತೆ ಬರುವುದು (relapse): 10% ವರೆಗಿನ ಜನರಿಗೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಣಮುಖರಾದ 1 ರಿಂದ 3 ವಾರಗಳ ನಂತರ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಜ್ವರ ಮತ್ತೆ ಬಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರನ್ನು ನೋಡಿ.

ವಾಹಕರು: ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1 ರಿಂದ 4% ಜನರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರವೂ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಮೊದಲು ವೈದ್ಯರು ನಿಮ್ಮ ಮಲ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಹುದು.

• ಬ್ಲಡ್ ಕಲ್ಚರ್ (ರಕ್ತದ ಕಲ್ಚರ್) ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ: ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಲ್ಚರ್ ಸುಮಾರು 50% ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ವೈದ್ಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾದರಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದಷ್ಟು ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಶುರು ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ.
• ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆ ಕಲ್ಚರ್ (bone marrow culture) ಸುಮಾರು 80% ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಮೂಳೆಯೊಳಗಿಂದ ಮಾದರಿ ತೆಗೆಯಬೇಕಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಲದ ಕಲ್ಚರ್ (stool culture) ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೆಗೆಟಿವ್ ಬರುತ್ತದೆ.

ವಿಡಾಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ (Widal test) ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲ. ಅಗ್ಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಇಲ್ಲದವರಲ್ಲೂ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದೆ ಸೋಂಕು ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ) ಪಾಸಿಟಿವ್ ಬರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ನೆಗೆಟಿವ್ ಬರಬಹುದು. ವಿಡಾಲ್ ಫಲಿತಾಂಶವೊಂದರಿಂದಲೇ ನಿಮಗೆ ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಇದೆಯೇ ಅಥವಾ ಯಾವ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಬಾರದು. ತ್ವರಿತ ರ‍್ಯಾಪಿಡ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳೂ ಅಷ್ಟು ನಿಖರವಲ್ಲ.

ವೈದ್ಯರು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ (CBC) ಕೂಡ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ ಹಾಗೂ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಕಡೆ ಅವುಗಳಿಗೂ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಜ್ವರ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಟೈಫಾಯ್ಡ್‌ಗೆ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಕಾಯಿಲೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ತೊಡಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸೋಂಕು ಎಲ್ಲಿ ತಗುಲಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ನಿರೋಧಕತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ, ಹಲವು ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಬಗ್ಗದ (extensively drug-resistant) ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ. ಸರಿಯಾದದ್ದನ್ನು ಆರಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬಹುದು.

• ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಬರೆದುಕೊಟ್ಟಂತೆಯೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ಕೋರ್ಸ್ ಮುಗಿಸಿ, ಹುಷಾರಾದಂತೆ ಅನಿಸಿದರೂ ಸಹ. ಬೇಗ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದು, ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕತೆ ಹರಡಲು ಅದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಇಲ್ಲದೆ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಡಿ, ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಉಳಿದ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಡಿ: ತಪ್ಪು ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತಡಮಾಡಬಹುದು.
• ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಜ್ವರ ಸುಮಾರು 5 ದಿನ ಇರಬಹುದು. ಅಷ್ಟರೊಳಗೆ ಜ್ವರ ಇಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ನಿಮಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹುಷಾರಿಲ್ಲ ಅನಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರನ್ನು ನೋಡಿ.
• ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಿರಿ, ಸಾಕಷ್ಟು ದ್ರವ ಕುಡಿಯಿರಿ, ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ, ಸರಳ ಊಟ ಮಾಡಿ. ಜ್ವರಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾರಸಿಟಮಾಲ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು; ಪ್ಯಾಕ್ ಮೇಲಿನ ಸೂಚನೆ ಪಾಲಿಸಿ ಅಥವಾ ಫಾರ್ಮಸಿಸ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿ.
• ತೀವ್ರ ಟೈಫಾಯ್ಡ್‌ಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೇರೆಯವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ: ಶೌಚಾಲಯ ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಮುಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಸೋಪಿನಿಂದ ಕೈಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯಿರಿ, ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಹೇಳುವವರೆಗೆ ಬೇರೆಯವರಿಗಾಗಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಯಾವ ಔಷಧಿ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಎಂಬುದು ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರ ನಿರ್ಧಾರ.

• ಸುರಕ್ಷಿತ ನೀರು: ಬಾಟಲಿ ನೀರು ಅಥವಾ ಕುದಿಸಿದ ನೀರು, ಅಥವಾ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಿರಿ. ಸುರಕ್ಷಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಐಸ್ ಬಳಸಬೇಡಿ.
• ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಹಾರ: ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ, ಇನ್ನೂ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಆಹಾರ ತಿನ್ನಿ. ಕಾಯಿಸದ ಹಸಿ ಹಾಲನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಿರಿ, ಅಥವಾ ನೀವೇ ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆಯಿರಿ.
• ಕೈ ತೊಳೆಯಿರಿ ಸೋಪು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೌಚಾಲಯ ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಊಟ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು.
• ಲಸಿಕೆಗಳು: ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 6 ತಿಂಗಳು ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ನ ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಕಾಂಜುಗೇಟ್ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು (typhoid conjugate vaccine) WHO ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರೂ ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದಷ್ಟು ಹೊರಡುವ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು; ಯಾವ ಲಸಿಕೆ, ಯಾವಾಗ ಎಂದು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಅಥವಾ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಕೇಳಿ. ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ.