Bilembo ya chikungunya: fièvre, mpasi ya matonga oyo ekoki kowumela, mpe ndenge ya koyeba yango na dengue

Fièvre ya mbalakaka mpe matonga oyo ezali kosala mpasi boye ete okoki koningana te? Tala ndenge chikungunya ekendaka mbala mingi, mpo na nini mpasi ya matonga ekoki kowumela ba sanza, mpe nkisi nini ezali na likama te.

Ebongisami · Bisika sango euti

Eyano ya noki

Bilembo ya chikungunya ezali nini?

Chikungunya mbala mingi ebandaka mikolo 3 kino 7 sima ya kolumwa na ngungi, na fièvre makasi ya mbalakaka mpe mpasi makasi ya matonga, mbala mingi na matonga moko na ngambo mibale ya nzoto. Mpasi ya motó, mpasi ya misisa, kovimba ya matonga, bitoko na loposo mpe kolemba emonanaka mingi. Bato mingi bayokaka malamu na kati ya poso moko kino mikolo 10, kasi mpasi ya matonga ekoki kowumela ba sanza.

Oyo ezali sango ya bokolongono, ezali toli ya monganga te. Monganga na yo ayebi makambo na yo nyonso; tuna ye mpo na résultat na yo.

Pembeni na pembeni

Chikungunya to dengue: ndenge fièvre mibale ya ngungi ekesani

Ngungi moko ya Aedes nde epalanganisaka yango mibale, yango wana emonanaka mingi na bisika moko mpe mbala mingi ebandaka ndenge moko. Tala bokeseni oyo emonanaka mingi, kasi kaka examen ya makila nde ekoki koyeba yango moko na mosusu.

Oyo ozali komonaChikungunyaDengue
NgungiAedes, oyo elumaka mingi mingi na moiAedes, oyo elumaka mingi mingi na moi
Ntango bilembo ebandakaMbala mingi mikolo 3 kino 7 sima ya kolumwaMbala mingi mikolo 4 kino 10 sima ya kolumwa
FièvreYa mbalakaka mpe makasi, mbala mingi koleka 39°C (102°F)Ya mbalakaka mpe makasi, pene na 40°C (104°F), ewumelaka mikolo 2 kino 7
Ba mpasi oyo emonanaka mingiMpasi makasi ya matonga, mbala mingi na matonga moko na ngambo mibale, mbala mosusu elongo na kovimbaMpasi makasi ya motó, mpasi na sima ya miso, mpasi ya misisa mpe ya mikuwa
Makila kobima mpe plaquettesMakila kobima ezali mbala moke mpenzaPlaquettes mbala mingi ekitaka; makila na mino, na zolo, na bisanza to na nyei ezali elembo ya likama
Sima ya fièvreMpasi ya matonga ekoki kowumela ba poso, ba sanza to kolekaKolemba ekoki kowumela ba poso; bilembo ya likama ekoki kobima kaka ntango fièvre ezali kosila
Nani akomaka maladi makasiMbala moke mpenza; mingi mingi bana oyo babotami sika mpe bato ya mikolo oyo bazali na bokono mosusuPene na moto 1 na kati ya 20 oyo akomi maladi, mingi koleka na infection ya mibale ya dengue
NkisiNkisi moko ya sikisiki ezali te; paracétamol kino bamoni ete ezali dengue teNkisi moko ya sikisiki ezali te; paracétamol, ibuprofène to aspirine ata moke te
ExamenPCR na poso ya liboso, ba examens ya anticorps (IgM) sima na yangoAntigène NS1 to PCR na mikolo 7 ya liboso, anticorps IgM sima ya mokolo ya 3

Zika, malaria, typhoïde (typhoid) mpe ba infection mosusu ekoki mpe kopesa fièvre elongo na mpasi ya nzoto. Na bisika oyo yango emonanaka mingi, fièvre esengeli examen ya makila, mpe minganga mbala mingi basalaka examen ya chikungunya mpe ya dengue elongo.

Liste ya bilembo ya chikungunya

Pona oyo ezali solo mpo na yo. Karte ekolakisa soki bilembo na yo ekokani na poso ya liboso ya chikungunya, na mpasi ya matonga oyo ekoki kolanda yango, to na mibale. Eloko moko te ebombamaka to etindamaka esika mosusu.

Liste ya bilembo ya chikungunya

0 na 12 bilembo eponami

Bilembo ya poso ya liboso0/7
Bilembo ya matonga oyo ewumelaka0/5

Pona eloko nyonso oyo ezali solo mpo na yo.

Liste oyo etiaka bilembo na lolenge moko mpo na monganga na yo. Ekoki koyeba chikungunya te: kaka examen ya makila nde endimisaka yango, mpe dengue, Zika mpe ba infection mosusu ekoki kopesa bilembo yango moko.

Chikungunya ezali nini, mpe ndenge nini bazwaka yango?

Chikungunya ezali infection ya virus oyo epalanganaka na kolumwa na ngungi ya Aedes oyo ezali na virus, ngungi yango moko oyo epalanganisaka dengue mpe Zika. Elumaka mingi mingi na moi. Elekaka te mbala moko uta na moto moko kino na moto mosusu na kosimbana, na kokosola to na kokabola bilei.

Nkombo yango euti na lokota Kimakonde ya Tanzania, esika bamonaki yango mpo na mbala ya liboso na mobu 1952, mpe elingi koloba « kokoma ekotengama » (to become contorted): mpasi ya matonga ekoki kosala ete bato bagumbama. Bokono yango epalanganaki mingi na India kobanda ba mobu 1970, mpe sikoyo bamoni yango na ba mboka koleka 110 na Asia, Afrika, Europe mpe na ba Amérique.

Bato mingi babikaka bango moko. Bokono makasi mpe liwa ezali mbala moke mpenza, kasi mpasi ya matonga ekoki kopekisa moto kosala misala na ye ba poso to ba sanza.

Bilembo ya chikungunya ezali nini?

Bilembo mbala mingi ebandaka mikolo 3 kino 7 sima ya kolumwa (mbala mosusu kino 12), mbala mingi na mbalakaka. Oyo emonanaka mingi koleka ezali mibale: fièvre mpe mpasi ya matonga:

  • fièvre makasi ya mbalakaka, mbala mingi koleka 39°C (102°F)
  • mpasi makasi ya matonga, mbala mingi na matonga moko na ngambo mibale ya nzoto, mingi mingi maboko, ba poignets, ba chevilles mpe makolo
  • kovimba ya matonga
  • mpasi ya motó mpe mpasi ya misisa
  • bitoko na loposo
  • miso ya motane oyo ezali kosala mpasi, koyoka lokola okosanza to kosanza, mpe kolemba
NtangoNini esalemaka mbala mingi
Mikolo 3 kino 7 sima ya kolumwaFièvre mpe mpasi ya matonga ebandi, mbala mingi na mbalakaka
Mikolo 7 kino 10 ya libosoFièvre, mpasi ya matonga, mpasi ya motó, bitoko; bato mingi babandaka koyoka malamu na kati ya poso moko
Ba poso kino ba sanza simaMpasi ya matonga, matonga kokangama mpe kovimba ekoki koya mpe kokende epai ya bato mosusu

Soki mpasi ya matonga ezali mingi te, chikungunya ekoki kozala moke boye ete bakoki kokanisa ete ezali malili (grippe) to fièvre mosusu.

Mpasi ya matonga ya chikungunya ewumelaka ntango boni?

Epai ya bato mingi, mpasi ya matonga ekitaka na kati ya mikolo mwa moke to ba poso. Epai ya basusu ewumelaka ba sanza, mpe mbala mosusu ba mobu. Mbala mingi ezalaka makasi koleka na ntongo, ekoki kolongwa na litonga moko kokende na mosusu, mpe ekoki kozonga sima ya komonana lokola esili.

Mpasi ya matonga oyo ewumelaka emonanaka mingi epai ya bato ya mikolo mpe epai ya bato oyo bazalaki na mpasi makasi mpenza ya matonga na ebandeli.

Nini esalisaka. Monganga akoki kotala ete eloko mosusu te nde ezali kopesa mpasi mpe kopesa toli ya lisalisi. Mpo na mpasi oyo ewumelaka, yango ekoki kozala nkisi ya anti-inflammatoire ntango bamoni ete ezali dengue te, nkisi mosusu oyo monganga akomi, mpe kinésithérapie. Koningana malembe-malembe mpe kosembola nzoto mbala mingi esalisaka koleka kotika matonga na kopema mobimba. Kobanda te yo moko corticoïdes (stéroïdes) to nkisi mosusu oyo esengeli ordonnance ya monganga.

Kende epai ya monganga soki litonga ekomi ya moto, evimbi makasi mpe ya motane, soki mpasi epekisi yo kosala mosala to kolala, to soki ezali kobeba koleka kobonga.

Nani azali na likama ya chikungunya makasi?

Bato mingi babikaka mobimba. Bokono makasi ezali mbala moke mpenza, mpe ekoki koya mingi epai ya:

  • bana oyo babotami sika oyo bazwi infection pene na ntango ya kobotama, soki mama azali na chikungunya ntango ya kobota, to oyo ngungi elumi bango na ba poso sima ya kobotama
  • bato ya mikolo koleka mibu 65
  • bato oyo bazali na tension makasi, diabète (maladi ya sukali) to bokono ya motema

Ba complications oyo emonanaka mbala moke ezali na kati na yango mikakatano na miso, motema, libale, mangongo mpe misisa ya nzoto (nerfs), na kati na yango kovimba ya bongo (encéphalite). Basi ya zemi oyo bakomi pene na kobota basengeli kokende epai ya monganga mbala moko soki fièvre nyonso ebimi, pamba te mwana akoki kozwa infection ntango ya kobotama.

Bakanisi ete bato mingi oyo basila kozala na chikungunya babatelami mpe bakoki kozwa yango lisusu te.

Examen nini endimisaka chikungunya?

Examen ya makila ezali kaka nzela moko ya kondimisa chikungunya. Examen nini etali mokolo ya bokono:

  • Poso ya liboso (kino pene na mokolo ya 8): examen ya PCR emonaka virus yango moko.
  • Kobanda suka ya poso ya liboso: ba examens ya anticorps (IgM) elakisaka infection ya sika. Mbala mingi bakoki komona IgM pene na sanza 2.
  • Examen ya anticorps ya négatif oyo basali noki elingi koloba te ete chikungunya ezali te: monganga akoki kozongela yango poso moko to mibale sima.

Lokola dengue ekokani mingi na yango mpe esengeli kokengela makasi koleka, minganga mbala mingi basalaka mpe examen ya dengue, mpe mbala mosusu ya Zika to ya malaria. Numération formule sanguine (NFS, CBC) esalisaka bango koyeba bokeseni ya ba infection mpe kotala ndenge ozali.

Basalisaka chikungunya ndenge nini, mpe nini osengeli koboya?

Nkisi moko ya sikisiki ya chikungunya ezali te. Bato mingi babikaka na ndako na:

  • kopema ndenge okoki
  • komela mai mingi
  • paracétamol (babengaka yango acetaminophen na États-Unis) mpo na fièvre mpe mpasi

Komela ibuprofène, aspirine to nkisi mosusu ya mpasi ya anti-inflammatoire te kino bamoni ete ezali dengue te. Na dengue ekoki kobakisa likama ya makila kobima, mpe na ebandeli ezali pasi koyeba bokeseni ya ba infection oyo mibale. Tala mpe nkisi ya grippe mpe ya malili, pamba te mosusu ezali na yango. Mpo na koyeba paracétamol boni, landa oyo ekomami na carton to tuna pharmacien, mpe tuna monganga mpo na mwana, na ntango ya zemi, to soki ozali komela nkisi mosusu.

Kanga nzela na ngungi ete elumaka yo te na poso ya liboso. Na ntango wana virus ezali na makila na yo, mpe ngungi oyo elumi yo ekoki komema yango epai ya bato mosusu. Lala na moustiquaire mpe salela nkisi ya kobengana ngungi (répulsif).

Nkisi moko te ya ndako endimisami ete ebikisaka chikungunya to ekitisaka ntango na yango. Tuna monganga liboso ya komeka yango, mpe kotika te ata moke ete yango ezongisa lisalisi sima.

Ndenge nini kobatela yo na chikungunya?

  • Boya kolumwa, mingi mingi na moi: lata bilamba ya maboko milai mpe bapantalo, tia ba moustiquaires na maninisa, mpe salela moustiquaire soki olalaka na moi, mingi mingi mpo na bana mike, bato ya mikolo mpe moto nyonso oyo asili kozala maladi.
  • Salela nkisi ya kobengana ngungi (répulsif) oyo ezali na DEET, picaridine (picaridin) to IR3535, ndenge ekomami na étiquette.
  • Longola mai oyo etelemi esika ngungi ebotaka: zipa, sopa mpe sukola biloko ya kobomba mai, ba seau, ba pots ya fololo, ba pneus mpe ba glacières mbala moko na poso.
  • Vaccin: ba vaccins ya chikungunya endimami na ba mboka mosusu, mingi mingi mpo na bato ya mobembo oyo bazali kokende na bisika oyo bokono epalangani (épidémie) mpe mpo na bato mosusu oyo bazali na likama monene. Ezwamaka mingi te bisika nyonso, mpe toli mpo na koyeba nani asengeli kozwa yango ekesanaka na mboka mpe na mibu. Tuna monganga na yo soki vaccin ebongi mpo na yo.

Ntango nini ya kokende epai ya monganga

Zwa rendez-vous

  • Fièvre ntango ofandi, to sima ya kozonga uta mobembo, na esika oyo chikungunya to dengue ezali: kende epai ya monganga mokolo yango kaka to mokolo oyo elandi, mpe senga examen ya makila.
  • Mpasi ya matonga ezali naino ba poso mingi sima ya fièvre, to mpasi oyo epekisi yo kosala mosala to kolala.
  • Litonga oyo ekomi ya moto, evimbi makasi mpe ya motane.
  • Oleki mibu 65, to ozali na diabète, bokono ya motema to tension makasi, mpe ozwi fièvre na esika ya chikungunya.

Luka lisalisi ya urgence sikoyo (benga nimero ya urgence ya esika na yo) soki moto azali na:

  • mpasi makasi ya libumu, kosanza mbala na mbala, to makila ebimi na zolo to na mino
  • makanisi kobulungana, mpongi makasi ya kokamwa, convulsions (crise), to maboko to makolo ezangi makasi
  • mwana oyo abotami sika azali na fièvre, to fièvre na suka ya zemi
  • mpasi ya kopema, mpasi na ntolo, to loposo ya pembe-pembe mpe ya malili mpe kokweya (kobungisa makanisi)

Bato mingi oyo bazali na chikungunya babikaka na ndako na kati ya poso 1 kino 2, longola mpasi ya matonga oyo ekoki kowumela. Lokola dengue ekoki komonana ndenge moko na ebandeli, tala bilembo ya likama na motuya: kozela te ete esila yango moko, mpe kotambwisa motuka yo moko te.

Fièvre mpe matonga ezali kosala mpasi? Solola na biso.

Saluvo eyokaka bilembo na yo na maloba na yo mpe na lokota na yo, etalaka liboso bilembo ya likama, mpe eyebisaka yo monganga nini ya kotala mpe na ntango nini. Osi ozali na résultat ya NFS to ya examen ya fièvre? Elimbolaka motuya nyonso na maloba ya pete.

Tuna mpo na bilembo na ngai

Ebandeli ezali ofele. Limbola oyo ozali koyoka na maloba na yo mpe na lokota na yo.

Mituna bato batunaka

  • Mbala mingi fièvre makasi ya mbalakaka mpe mpasi makasi ya matonga, mikolo 3 kino 7 sima ya kolumwa na ngungi. Mpasi mbala mingi ezalaka na matonga moko na ngambo mibale, lokola ba poignets mibale to ba chevilles mibale. Mpasi ya motó, mpasi ya misisa, kovimba ya matonga, bitoko na loposo mpe kolemba emonanaka mpe mingi.

  • Fièvre mpe bilembo ya liboso mbala mingi esilaka na kati ya mikolo 7 kino 10, mpe bato mingi bayokaka malamu na kati ya poso moko. Mpasi ya matonga ekoki kowumela koleka: epai ya bato mosusu ba poso to ba sanza, mpe mbala moke ba mobu. Kende epai ya monganga soki mpasi ya matonga ezali naino ba poso mingi sima ya fièvre.

  • Ngungi moko nde epalanganisaka yango mibale mpe ebandaka ndenge moko, yango wana kaka examen ya makila nde ekoki koyeba yango moko na mosusu. Chikungunya mbala mingi epesaka mpasi makasi ya matonga na ngambo mibale ya nzoto, oyo ekoki kowumela ba sanza. Dengue mbala mingi epesaka mpasi na sima ya miso, plaquettes oyo ezali kokita mpe, epai ya bato mosusu, bilembo ya likama kaka ntango fièvre ezali kosila.

  • Paracétamol (acetaminophen) mpo na fièvre mpe mpasi, elongo na kopema mpe komela mai mingi. Komela ibuprofène, aspirine to nkisi mosusu ya mpasi ya anti-inflammatoire te kino monganga amoni ete ezali dengue te, pamba te ekoki kobakisa makila kobima na dengue. Mpo na koyeba boni, landa oyo ekomami na carton to tuna pharmacien, mpe mpo na mwana tuna monganga.

  • Virus ekoki kotika matonga evimbi (inflammation) ntango molai sima ya fièvre kosila. Mpasi oyo ewumelaka emonanaka mingi epai ya bato ya mikolo mpe epai ya bato oyo bazalaki na mpasi makasi mpenza ya matonga na ebandeli. Mbala mingi ebongaka na ntango. Monganga akoki kotala soki ntina mosusu ezali te mpe kopesa toli ya lisalisi mpe ya kinésithérapie; koningana malembe-malembe mbala mingi esalisaka.

  • Examen ya makila. Na poso ya liboso, examen ya PCR emonaka virus yango moko. Kobanda suka ya poso ya liboso, examen ya anticorps (IgM) elakisaka infection ya sika. Minganga mbala mingi basalaka examen ya dengue na ntango moko, pamba te na ebandeli yango mibale ekokani mingi.

  • Mbala moko te: okoki kozwa yango te uta na moto mosusu na kosimba, na kokosola to na kokabola bilei. Epalanganaka na nzela ya ngungi. Na poso ya liboso ya bokono virus ezali na makila, mpe ngungi oyo elumi na ntango wana ekoki komema yango epai ya basusu, yango wana moto ya maladi asengeli koboya kolumwa, na ndakisa na kolala na moustiquaire.

  • Ekoki kosalema mingi te. Ba recherches elakisi ete bato mingi oyo basila kozala na chikungunya babatelami mpe bakoki kozwa yango lisusu te. Mpasi ya matonga oyo ezongi ba sanza sima mbala mingi ezali effet oyo ewumelaka ya infection yango moko, kasi infection ya sika te. Ba fièvre mosusu ya ngungi, lokola dengue, ekoki naino koya, yango wana koba koboya kolumwa.

  • Epai ya bato mingi esalaka mpasi mingi kasi ezali likama te, mpe liwa ezali mbala moke mpenza. Bokono makasi ekoki koya mingi epai ya bana oyo babotami sika oyo bazwi infection pene na ntango ya kobotama, bato ya mikolo koleka mibu 65, mpe bato oyo bazali na tension makasi, diabète to bokono ya motema. Bato ya lolenge oyo basengeli kokende epai ya monganga noki soki fièvre nyonso ebimi.

  • Mela mai mingi, mpe lia bilei ya pete mpe ya mpamba ntango okoki. Bilei moko te to nkisi moko te ya ndako endimisami ete ebikisaka chikungunya. Kokoka te kobatela mai na libumu, kosuba moke mpenza koleka momesano, to koyoka lokola okokweya ezali bantina ya kokende epai ya monganga mbala moko.

  • Infection na suka ya zemi ekoki koleka epai ya mwana ntango ya kobotama, mpe bana oyo babotami sika bakoki kokoma maladi makasi. Soki ozali na zemi, mingi mingi soki okomi pene na kobota, kende epai ya monganga mbala moko soki fièvre nyonso ebimi, mpe keba mingi mpenza mpo ngungi elumaka yo te. Tuna monganga liboso ya komela nkisi nyonso.

  • Ba vaccins ya chikungunya endimami na ba mboka mosusu, mingi mingi mpo na bato ya mobembo oyo bazali kokende na bisika oyo bokono epalangani (épidémie) mpe mpo na bato mosusu oyo bazali na likama monene. Ezwamaka mingi te bisika nyonso, mpe toli mpo na koyeba nani asengeli kozwa yango ekesanaka na mboka mpe na mibu. Tuna monganga na yo. Koboya kolumwa na ngungi etikali libateli ya liboso.

Ba analyse oyo esalisaka

Blog

Bisika sango euti

  1. WHO fact sheet: Chikungunya
  2. CDC: Symptoms of chikungunya
  3. CDC: Clinical signs and symptoms of chikungunya
  4. CDC: Chikungunya diagnosis and testing
  5. CDC: Chikungunya treatment and prevention
  6. CDC: Chikungunya vaccines

Ebongisami . Oyo ezali sango ya bokolongono, ezali toli ya monganga te. Monganga na yo ayebi makambo na yo nyonso; tuna ye mpo na résultat na yo.