ဖာရစ်တင် (Ferritin) သွေးစစ်ဆေးမှု: ပုံမှန်ပမာဏ၊ ဖာရစ်တင် နိမ့်ခြင်း၊ မြင့်ခြင်းနှင့် သင့်အဖြေ၏ အဓိပ္ပာယ်

ဖာရစ်တင်သည် သင့်ခန္ဓာကိုယ်၏ သံဓာတ် စုဆောင်းငွေစာရင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကိန်းဂဏန်းကို ဖတ်ပုံ၊ သံဓာတ် နည်းနေချိန်တွင် ဘာကြောင့် ပုံမှန်လို ထင်ရနိုင်သလဲနှင့် မြင့်သော အဖြေကို ဘယ်အချိန် အသေးစိတ် ကြည့်ရမည်ကို ဤနေရာတွင် ရှင်းပြထားပါသည်။

နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချိန် · ကိုးကားချက်များ

အမြန်အဖြေ

ဖာရစ်တင် (Ferritin) ပုံမှန်ပမာဏ ဘယ်လောက်လဲ။

အရွယ်ရောက်သူများ၏ ပုံမှန် ဖာရစ်တင် ပမာဏမှာ အမျိုးသားများအတွက် 24 မှ 336 ng/mL ခန့်နှင့် အမျိုးသမီးများအတွက် 11 မှ 307 ng/mL ခန့် ဖြစ်ပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းအလိုက် ကွာပါသည်။ 15 ng/mL အောက်ဆိုလျှင် သင့်သံဓာတ် သိုလှောင်မှု ကုန်ခမ်းနေပြီး 15 မှ 30 သည် လက္ခဏာများ ဖြစ်စေလောက်အောင် နည်းနေလေ့ ရှိပါသည်။ ရောင်ရမ်းမှု ရှိလျှင်လည်း ဖာရစ်တင် မြင့်တက်သဖြင့် ဆရာဝန်များက သင့် ဟီမိုဂလိုဘင်နှင့် သံဓာတ် စစ်ဆေးမှုများနှင့် တွဲဖတ်ကြပါသည်။

ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ သင့်ဆရာဝန်က သင့်အခြေအနေ အပြည့်အစုံကို သိသဖြင့် ရလဒ်အကြောင်း ဆရာဝန်ကို မေးပါ။

အတိုင်းအတာ ဇယား

ဖာရစ်တင် ပမာဏ ဇယား

အရွယ်ရောက်သူများ၏ သွေးရည်ကြည် ဖာရစ်တင် (serum ferritin) ဖြစ်ပါသည်။ ng/mL နှင့် µg/L သည် ကိန်းဂဏန်း အတူတူပင် ဖြစ်ပါသည်။ သင့်ကိုယ်ပိုင် အဖြေလွှာပေါ်တွင် ရိုက်နှိပ်ထားသော ရည်ညွှန်းပမာဏကို စစ်ကြည့်ပါ။

အဖြေဖာရစ်တင် (ng/mL)သက်ဆိုင်သူများသောအားဖြင့် ဆိုလိုသည်မှာ
အလွန်နိမ့်15 အောက်အရွယ်ရောက်သူများသံဓာတ် သိုလှောင်မှု ကုန်ခမ်းနေပါပြီ (WHO)။ သွေးအားနည်းခြင်း ရှိသည်ဖြစ်စေ မရှိသည်ဖြစ်စေ သံဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
နိမ့်15 မှ 30အရွယ်ရောက်သူများသိုလှောင်မှု နည်းလာနေပါသည်။ ပင်ပန်းခြင်း၊ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက် မငြိမ်မသက် ဖြစ်ခြင်းကို ဖြစ်စေလောက်အောင် နည်းနေလေ့ ရှိပါသည်။
ပုံမှန်ပမာဏ24 မှ 336အမျိုးသားများရောင်ရမ်းမှုက ကိန်းဂဏန်းကို မြှင့်မထားလျှင် သံဓာတ် သိုလှောင်မှု ကျန်းမာပုံ ရပါသည်။
ပုံမှန်ပမာဏ11 မှ 307အမျိုးသမီးများအထူးသဖြင့် ရာသီသွေး များသူများ သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်တွင် အမျိုးသမီး အများအပြားသည် အနိမ့်ဘက်တွင် ရှိလေ့ ရှိပါသည်။
မြင့်300 အထက် (အမျိုးသား)၊ 200 အထက် (အမျိုးသမီး)အရွယ်ရောက်သူများများသောအားဖြင့် ရောင်ရမ်းမှု၊ အသည်းအဆီဖုံးခြင်း သို့မဟုတ် အရက်ကြောင့် ဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ သံဓာတ် ပိုလျှံခြင်း ဖြစ်တတ်ပါသည်။ စစ်ဆေးကြည့်ရန် လိုပါသည်။

ဓာတ်ခွဲခန်းများက အနည်းငယ် ကွာခြားသော ပမာဏများကို သုံးပါသည်။ ကလေးများတွင် ပိုနိမ့်ပါသည်။ ရောင်ရမ်းမှုက ဖာရစ်တင်ကို မြှင့်တင်သဖြင့် ရောင်ရမ်းမှု သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးဝင်မှု ရှိနေချိန်တွင် WHO က 70 µg/L အောက် ဖာရစ်တင်ကို သံဓာတ် ချို့တဲ့နိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ပါသည်။

ဖာရစ်တင်နှင့် ကျန် သံဓာတ် စစ်ဆေးမှုများ (iron panel)

ဖာရစ်တင်ကို ဤစစ်ဆေးမှုများနှင့် များသောအားဖြင့် တွဲဖတ်ပါသည်။ အရွယ်ရောက်သူများ၏ ပုံမှန်ပမာဏများ ဖြစ်ပြီး သင့်ဓာတ်ခွဲခန်း၏ ပမာဏ အနည်းငယ် ကွာပါမည်။

စစ်ဆေးမှုပြသသည့်အရာအရွယ်ရောက်သူ ပုံမှန်ပမာဏ
ဟီမိုဂလိုဘင် (Hb)သွေးအားနည်းနေသလားအမျိုးသား 13 g/dL နှင့်အထက်၊ အမျိုးသမီး 12 နှင့်အထက် (WHO)
သွေးထဲရှိ သံဓာတ် (Serum iron)ယခုလက်ရှိ သွေးထဲရှိ သံဓာတ်။ တစ်နေ့တာအတွင်း ပြောင်းလဲသည်60 မှ 170 µg/dL
TIBC / transferrinသံဓာတ် သယ်ဆောင်ရန် နေရာ ဘယ်လောက်ကျန်သလဲ။ သံဓာတ် နည်းလျှင် မြင့်တက်သည်240 မှ 450 µg/dL
Transferrin saturationသံဓာတ် သယ်ဆောင်သူများ ဘယ်လောက် ပြည့်နေသလဲ20% မှ 50%
CRPဖာရစ်တင်ကို မြှင့်တင်သော ရောင်ရမ်းမှု5 mg/L အောက်

ဖာရစ်တင် နိမ့်ပြီး transferrin saturation နိမ့်လျှင် သံဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်းကို ညွှန်ပြပါသည်။ ဖာရစ်တင် မြင့်ပြီး transferrin saturation 45% ထက် ပိုလျှင် သံဓာတ် ပိုလျှံနိုင်ခြင်းကို ညွှန်ပြပါသည်။

ဖာရစ်တင် ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ

ဖာရစ်တင်သည် သင့်ဆဲလ်များအတွင်း အဓိကအားဖြင့် အသည်း၊ သရက်ရွက်နှင့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီတွင် သံဓာတ်ကို သိုလှောင်ပေးသော ပရိုတင်း ဖြစ်ပါသည်။ ပမာဏ အနည်းငယ်က သွေးထဲသို့ ယိုစိမ့်ဝင်ပြီး ၎င်းကို စစ်ဆေးမှုက တိုင်းပါသည်။ ဖာရစ်တင် များလေ သင့်တွင် သိုလှောင်ထားသော သံဓာတ် များလေ ဖြစ်ပါသည်။

သံဓာတ်ကို သင့်ခန္ဓာကိုယ်က အောက်ဆီဂျင် သယ်ဆောင်ပေးသော သွေးနီဥ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည့် ဟီမိုဂလိုဘင် ထုတ်ရန် သုံးပါသည်။ သံဓာတ် လုံလောက်စွာ မစားရလျှင် သို့မဟုတ် စားသည်ထက် ပိုဆုံးရှုံးလျှင် ခန္ဓာကိုယ်က သိုလှောင်ထားသည်ကို ဦးစွာ ထုတ်သုံးပါသည်။ ဟီမိုဂလိုဘင် မကျမီ ကြာမြင့်စွာကတည်းက ဖာရစ်တင် ကျပါသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် သံဓာတ် နည်းလာခြင်း၏ အစောဆုံး လက္ခဏာ ဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ဖာရစ်တင်နှင့် သံဓာတ်သည် အတူတူ မဟုတ်ပါ။ သွေးထဲရှိ သံဓာတ်ကို သင့်ပိုက်ဆံအိတ်ထဲရှိ ငွေသားဟုလည်းကောင်း၊ ဖာရစ်တင်ကို သင့်စုဆောင်းငွေ စာရင်းဟုလည်းကောင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။

ဖာရစ်တင် နိမ့်လျှင် ဘာကို ဆိုလိုသလဲ

ဖာရစ်တင် နိမ့်ခြင်းသည် အမြဲလိုလို သံဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်: သင့်သိုလှောင်မှု နည်းလာနေခြင်း သို့မဟုတ် ကုန်ခမ်းနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းမှာ အလွန်အဖြစ်များပြီး အထူးသဖြင့် အောက်ပါသူများတွင် ဖြစ်ပါသည်:

  • ရာသီသွေး များသော သို့မဟုတ် ကြာရှည်စွာ ဆင်းသော အမျိုးသမီးများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်
  • အသား၊ ငါး သို့မဟုတ် သံဓာတ်ဖြည့်ထားသော အစားအစာများကို နည်းနည်းသာ စားသူ သို့မဟုတ် လုံးဝ မစားသူများ
  • ပုံမှန် သွေးလှူသူများနှင့် ကြာရှည် ခံနိုင်ရည် အားကစားသမားများ
  • လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားနေသော ကလေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များ
  • သံဓာတ်ကို ကောင်းကောင်း မစုပ်ယူနိုင်သော coeliac ရောဂါ၊ အူရောင်ရမ်းနာ ရှိသူများ သို့မဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ ခွဲစိတ်မှု ခံယူပြီးသူများ
  • အစာအိမ်အနာ၊ အူအသားပို (polyps) သို့မဟုတ် ရှားပါးစွာ ကင်ဆာကြောင့် အူလမ်းကြောင်းမှ သွေး ဖြည်းဖြည်းချင်း ဆုံးရှုံးနေသူ မည်သူမဆို

အဖြစ်များသော လက္ခဏာများမှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ လှေကားတက်လျှင် မောခြင်း၊ အသားအရေ ဖြူဖျော့ခြင်း၊ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း၊ လက်သည်း ကြွပ်ဆတ်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ခြေထောက် မငြိမ်မသက် ဖြစ်ခြင်း (restless legs) နှင့် ရေခဲ စားချင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သင့် ဟီမိုဂလိုဘင် ပုံမှန်ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သော်လည်း ဖာရစ်တင် နိမ့်လျှင် ဤလက္ခဏာများ ရှိနိုင်ပါသည်: ၎င်းကို သွေးအားမနည်းသေးသော သံဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း ဟု ခေါ်ပါသည်။

အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေခြင်းသည် ကုသခြင်းကဲ့သို့ပင် အရေးကြီးပါသည်။ အမျိုးသားတစ်ဦး သို့မဟုတ် သွေးဆုံးပြီးသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးတွင် သံဓာတ် နည်းနေလျှင် အူလမ်းကြောင်းမှ သွေးထွက်ခြင်း ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် လိုပါသည်။

ဖာရစ်တင် မြင့်လျှင် ဘာကို ဆိုလိုသလဲ

ဖာရစ်တင် မြင့်ခြင်းသည် များသောအားဖြင့် သံဓာတ် များလွန်းခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဖိစီးမှုနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ခန္ဓာကိုယ်က တုံ့ပြန်ရာတွင် ဖာရစ်တင် မြင့်တက်သဖြင့် အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းများမှာ:

  • အအေးမိခြင်းမှ အဆစ်ရောင်ခြင်းအထိ ရောင်ရမ်းမှု သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း
  • အသည်းအဆီဖုံးခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် များခြင်း သို့မဟုတ် အမျိုးအစား 2 ဆီးချို
  • ပုံမှန် အရက်သောက်ခြင်း
  • အသည်းရောဂါ သို့မဟုတ် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ

အဖြစ်နည်းသော်လည်း သံဓာတ် ပိုလျှံခြင်းကို ပြနိုင်ပါသည်: haemochromatosis (သံဓာတ်ကို အလွန်အကျွံ စုပ်ယူစေသော မျိုးရိုးလိုက်သည့် ရောဂါ)၊ သွေးသွင်းခြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ခံယူရခြင်း သို့မဟုတ် မလိုအပ်ဘဲ သံဓာတ် ဖြည့်စွက်ဆေး သောက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် transferrin saturation လည်း များသောအားဖြင့် 45% ထက် ပိုမြင့်ပါသည်။

1,000 ng/mL အထက် အလွန်မြင့်သော ပမာဏများသည် အသည်း ထိခိုက်ခြင်း၊ ကင်ဆာ အချို့ သို့မဟုတ် ရှားပါးသော ရောင်ရမ်းမှု ရောဂါများနှင့် တွဲဖြစ်နိုင်သဖြင့် မကြာမီ ပြန်လည်စစ်ဆေးရန် လိုပါသည်။

သံဓာတ် နည်းနေချိန်တွင် ဖာရစ်တင် ဘာကြောင့် ပုံမှန်လို ထင်ရနိုင်သလဲ

ရောင်ရမ်းမှုက ဖာရစ်တင်ကို မြှင့်တင်သဖြင့် သံဓာတ် နည်းခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းမှု ရောဂါ (အဆစ်ရောင်ဒူလာ rheumatoid arthritis၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ မကြာသေးမီက ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၊ နှလုံးအားနည်းခြင်း) နှစ်ခုစလုံး ရှိသူတစ်ဦးတွင် ဖာရစ်တင်က ပုံမှန်လို ထင်ရနိုင်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ဆရာဝန်များက CRP နှင့် transferrin saturation ကို တစ်ချိန်တည်း စစ်လေ့ ရှိပါသည်။ ရောင်ရမ်းမှု ရှိနေသည့်အခါ WHO က 70 µg/L အောက် ဖာရစ်တင်ကို သံဓာတ် ချို့တဲ့နိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ရန် အကြံပြုပြီး အထူးကု အများအပြားက ကျောက်ကပ် သို့မဟုတ် နှလုံးရောဂါတွင် ထို့ထက် ပိုမြင့်သော ကန့်သတ်ချက်များကို သုံးကြပါသည်။

ဖာရစ်တင် စစ်ဆေးရန် ဘယ်လို ပြင်ဆင်ရမလဲ

  • သွေးကြောမှ သွေးအနည်းငယ် ယူပါသည်။ ဖာရစ်တင် သက်သက်အတွက် အစာရှောင်ရန် မလိုပါ။
  • သွေးထဲရှိ သံဓာတ်သည် တစ်နေ့တာအတွင်း ပြောင်းလဲသဖြင့် ဆရာဝန်က iron panel အပြည့်အစုံ (serum iron၊ TIBC၊ transferrin saturation) ကို မှာထားလျှင် မနက်ပိုင်း သွေးနမူနာကို ပိုနှစ်သက်လေ့ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံ တစ်ညလုံး အစာရှောင်ပြီးမှ ယူပါသည်။
  • သံဓာတ်ဆေးပြား သောက်နေလျှင် ၎င်းတို့က သွေးထဲရှိ သံဓာတ်ကို နာရီအနည်းငယ် မြှင့်တင်သဖြင့် စစ်ဆေးမှု မတိုင်မီ တစ်ရက် ချန်ထားရမလား မေးပါ။
  • ရောဂါပိုးဝင်နေစဉ် သို့မဟုတ် ဝင်ပြီးခါစတွင် စစ်လျှင် ဖာရစ်တင် မြင့်နေနိုင်ပြီး ဆရာဝန်က နောက်မှ ပြန်စစ်နိုင်ပါသည်။
  • အဖြေကို များသောအားဖြင့် တစ်နေ့တည်း သို့မဟုတ် နောက်တစ်နေ့တွင် ရပါသည်။

ဖာရစ်တင် နိမ့်နေလျှင် ဘာက ကူညီသလဲ

  • အကြောင်းရင်းကို ဦးစွာ ရှာပါ။ ဆရာဝန်က ရာသီသွေး၊ အစားအသောက်၊ အစာခြေခြင်းနှင့် သွေးထွက်ခြင်းအကြောင်း မေးမြန်းပြီး coeliac ရောဂါ သို့မဟုတ် ဝမ်းထဲတွင် သွေးပါခြင်း ရှိမရှိ စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
  • သံဓာတ်ကြွယ်ဝသော အစားအစာများက သိုလှောင်မှုကို ထိန်းထားရန် ကူညီပါသည်: အမဲသား၊ ကြက်သား၊ ငါးနှင့် ကြက်ဥ (အလွယ်တကူ စုပ်ယူနိုင်သော သံဓာတ်) နှင့် ပဲနီလေး၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ကုလားပဲ၊ တို့ဟူး၊ အရွက်စိမ်း ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ အခွံမာသီးများ၊ အစေ့များနှင့် သံဓာတ်ဖြည့်ထားသော ကောက်ပဲသီးနှံ (cereal)။
  • စုပ်ယူမှုကို ကူညီရန် အပင်ထွက် သံဓာတ်ကို ဗီတာမင် C နှင့် တွဲစားပါ (သံပုရာ၊ လိမ္မော်၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ငရုတ်ပွ၊ ဆီးဖြူသီး)။
  • လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီကို ထမင်းစားချိန်နှင့် တစ်နာရီ နှစ်နာရီ ခွာသောက်ပါ။ ၎င်းတို့က သံဓာတ် စုပ်ယူမှုကို ပိတ်ဆို့ပါသည်။ ကယ်လ်စီယမ် ဖြည့်စွက်ဆေးများလည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်ပါသည်။
  • သံဓာတ်ဆေးပြား သို့မဟုတ် သံဓာတ် ဆေးသွင်းခြင်းကို ဆရာဝန်က ဆုံးဖြတ်ရပါမည်။ စစ်ဆေးမှု မလုပ်ဘဲ သံဓာတ် ဖြည့်စွက်ဆေး မစပါနှင့်: သံဓာတ် များလွန်းခြင်းက အန္တရာယ်ရှိပြီး ရှာဖွေရမည့် အကြောင်းရင်းကို ဖုံးကွယ်သွားနိုင်ပါသည်။ ဆေးလွန်ခြင်းက အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကလေးများနှင့် ဝေးဝေးတွင် ထားပါ။
  • အချိန်ပေးပါ။ ကုသမှုဖြင့် ဟီမိုဂလိုဘင်သည် များသောအားဖြင့် ပတ်အနည်းငယ်အတွင်း တိုးတက်လာသော်လည်း ဖာရစ်တင် သိုလှောင်မှု ပြန်ပြည့်ရန် သုံးလခန့် ကြာလေ့ ရှိပါသည်။ ဆရာဝန်က ပြန်စစ်ပေးပါမည်။

ဆရာဝန်ကို ဘယ်အချိန် ပြသင့်သလဲ

ဆရာဝန်နှင့် ချိန်းဆိုပါ

  • သင့်ဖာရစ်တင်သည် 30 ng/mL အောက် ဖြစ်ပြီး ပင်ပန်းခြင်း၊ မောခြင်း သို့မဟုတ် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း ရှိလျှင်: အကြောင်းရင်း ရှာရန်နှင့် ကုသမှု စီစဉ်ရန် 1 မှ 2 ပတ်အတွင်း အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန်ကို ပြပါ။
  • သင်သည် အမျိုးသား သို့မဟုတ် သွေးဆုံးပြီးသော အမျိုးသမီး ဖြစ်ပြီး ဖာရစ်တင် နိမ့်နေလျှင်: အကြောင်းရင်းမှာ အူလမ်းကြောင်းမှ သွေး ဖြည်းဖြည်းချင်း ထွက်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သဖြင့် 2 ပတ်အတွင်း အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန်ကို ပြပါ။
  • သင့်ဖာရစ်တင်သည် 300 (အမျိုးသား) သို့မဟုတ် 200 (အမျိုးသမီး) အထက် ဖြစ်ပြီး အကြောင်းရင်း မသိလျှင်: transferrin saturation နှင့် အသည်း စစ်ဆေးမှုများအတွက် ပတ်အနည်းငယ်အတွင်း အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန်ကို ပြပါ။
  • သင့်ဖာရစ်တင်သည် 1,000 ng/mL အထက် ဖြစ်နေလျှင်: ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဆရာဝန်ကို ပြပါ။

တစ်စုံတစ်ယောက်တွင် အောက်ပါတို့ ရှိပါက ယခုချက်ချင်း အရေးပေါ် အကူအညီ ရယူပါ (သင့်ဒေသ၏ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ):

  • ကတ္တရာစေးကဲ့သို့ မည်းနက်သော ဝမ်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် သွေးအန်ခြင်း
  • ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း သို့မဟုတ် သတိလစ်သွားခြင်း
  • နာရီပေါင်းများစွာ တစ်နာရီတစ်ခါ အမျိုးသမီးသုံး ပက်ဒ် သို့မဟုတ် tampon ရွှဲစိုသွားသည်အထိကဲ့သို့ အလွန်အမင်း သွေးထွက်ခြင်း

ဖာရစ်တင် ကိန်းဂဏန်း တစ်ခုတည်းသည် ဘယ်တော့မှ အရေးပေါ် အခြေအနေ မဟုတ်ပါ။ ဤလက္ခဏာများကတော့ အရေးပေါ် ဖြစ်ပါသည်။

သံဓာတ် စစ်ဆေးမှု (iron panel) အဖြေ ရပြီလား။ တန်ဖိုးတိုင်းကို နားလည်ပါ။

Saluvo က သင့်အဖြေလွှာ တစ်ခုလုံးကို သင့်ဘာသာစကားဖြင့် ရိုးရှင်းစွာ ဖတ်ပြပေးပါသည်: ဖာရစ်တင်၊ ဟီမိုဂလိုဘင်၊ သံဓာတ်၊ TIBC နှင့် ကျန်တန်ဖိုးများ၊ မည်သည့်တန်ဖိုးများ ပုံမှန်ပမာဏ ပြင်ပ ရောက်နေသည်နှင့် ဆရာဝန်ကို ဘာမေးရမည်ကို ပြောပြပေးပါသည်။

ဓာတ်ခွဲအဖြေကို ရှင်းပြပါ

အခမဲ့ စတင်နိုင်သည်။ ဓာတ်ခွဲအဖြေ၏ ဓာတ်ပုံ သို့မဟုတ် PDF ထည့်ပါ။ AI မော်ဒယ် နှစ်ခုက တန်ဖိုးတိုင်းကို ဖတ်ပေးပါသည်။

လူများ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

  • ဖာရစ်တင်သည် သင့်ခန္ဓာကိုယ်တွင် အဓိကအားဖြင့် အသည်း၊ သရက်ရွက်နှင့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီတွင် သံဓာတ်ကို သိုလှောင်ပေးသော ပရိုတင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဖာရစ်တင် သွေးစစ်ဆေးမှုက သင့်တွင် သံဓာတ် ဘယ်လောက် သိုလှောင်ထားသည်ကို ပြပါသည်။ သံဓာတ် နည်းလာသည့်အခါ သွေးအားနည်းခြင်း မပေါ်မီ ကြာမြင့်စွာကတည်းက ၎င်းက ဦးစွာ ကျသဖြင့် သံဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်းအတွက် အသုံးဝင်ဆုံး စစ်ဆေးမှု ဖြစ်ပါသည်။

  • အရွယ်ရောက်သူများ၏ ပုံမှန်ပမာဏမှာ အမျိုးသားများအတွက် 24 မှ 336 ng/mL ခန့်နှင့် အမျိုးသမီးများအတွက် 11 မှ 307 ng/mL ခန့် ဖြစ်ပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းတိုင်းက ကိုယ်ပိုင် ပမာဏကို ရိုက်နှိပ်ပါသည်။ 15 ng/mL အောက်ဆိုလျှင် သံဓာတ် သိုလှောင်မှု ကုန်နေပြီး 15 မှ 30 သည် လက္ခဏာများ ဖြစ်စေလောက်အောင် နည်းနေလေ့ ရှိပါသည်။ ng/mL နှင့် µg/L သည် ကိန်းဂဏန်း အတူတူပင် ဖြစ်ပါသည်။

  • မဟုတ်ပါ။ ဖာရစ်တင်သည် သံဓာတ်ကို သိုလှောင်ပေးသော ပရိုတင်း ဖြစ်ပြီး serum iron မှာ ယခုလက်ရှိ သင့်သွေးထဲတွင် လှည့်လည်နေသော သံဓာတ် ဖြစ်ပါသည်။ serum iron သည် တစ်နေ့တာအတွင်းနှင့် အစားစားပြီးနောက် အတက်အကျ ရှိပြီး ဖာရစ်တင်ကမူ သင့်၏ ရေရှည် အရန်ကို ပြပါသည်။ ဖာရစ်တင် နိမ့်ခြင်းသည် serum iron နိမ့်ခြင်းထက် သံဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း၏ ပိုယုံကြည်ရသော လက္ခဏာ ဖြစ်ပါသည်။

  • ဖာရစ်တင် နိမ့်ခြင်းသည် သင့်သံဓာတ် သိုလှောင်မှု နည်းလာနေခြင်း သို့မဟုတ် ကုန်သွားခြင်း၊ ဆိုလိုသည်မှာ သံဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများမှာ ရာသီသွေး များခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ သံဓာတ်နည်းသော အစားအစာ၊ သွေးလှူခြင်း၊ စုပ်ယူမှု ညံ့ခြင်း (coeliac ရောဂါကဲ့သို့) သို့မဟုတ် အူလမ်းကြောင်းမှ သွေး ဖြည်းဖြည်းချင်း ထွက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဟီမိုဂလိုဘင် မကျမီကပင် ပင်ပန်းခြင်း၊ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းနှင့် မောခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

  • ဖာရစ်တင် မြင့်ခြင်းသည် သံဓာတ် များလွန်းခြင်းထက် ရောင်ရမ်းမှု၊ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၊ အသည်းအဆီဖုံးခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် များခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန် အရက်သောက်ခြင်းကို များသောအားဖြင့် ပြပါသည်။ အဖြစ်နည်းသော်လည်း အထူးသဖြင့် transferrin saturation 45% ထက် ပိုလျှင် haemochromatosis ကဲ့သို့ သံဓာတ် ပိုလျှံခြင်းကို ဆိုလိုနိုင်ပါသည်။ ဆရာဝန်က မည်သည့်အကြောင်းဖြစ်သည်ကို သိရန် သင့်အခြားအဖြေများနှင့် ရောဂါရာဇဝင်ကို ကြည့်ပြီး ရောဂါပိုးဝင်မှု သက်သာပြီးနောက် ပြန်စစ်နိုင်ပါသည်။

  • WHO အဆိုအရ 15 ng/mL အောက်ဆိုလျှင် သင့်သံဓာတ် သိုလှောင်မှု ကုန်နေပါပြီ။ ဆရာဝန် အများအပြားက အထူးသဖြင့် လက္ခဏာများ ရှိလျှင် 15 မှ 30 ng/mL ကိုလည်း နိမ့်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြပါသည်။ ရောင်ရမ်းမှု ရောဂါ ရှိလျှင် ရောင်ရမ်းမှုက ကိန်းဂဏန်းကို မြှင့်တင်သဖြင့် 70 အောက် ဖာရစ်တင်သည် သံဓာတ် နည်းနေခြင်းကို ဆိုလိုနိုင်ပါသေးသည်။

  • နိမ့်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို သွေးအားမနည်းသေးသော သံဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း ဟု ခေါ်ပါသည်: သင့်သိုလှောင်မှု နည်းနေသော်လည်း ဟီမိုဂလိုဘင်ကို ကျစေလောက်အောင် မကုန်သေးပါ။ ရာသီသွေး များသော အမျိုးသမီးများတွင် အဖြစ်များပြီး ပင်ပန်းခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှု နည်းခြင်း၊ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းနှင့် ခြေထောက် မငြိမ်မသက် ဖြစ်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသေးသည်။ သွေးအားနည်းခြင်း မဖြစ်မီ အကြောင်းရင်းကို ရှာပြီး ကုသသင့်ပါသည်။

  • ကန့်သတ်ချက် တစ်ခုတည်း မရှိပါ၊ သို့သော် 1,000 ng/mL အထက် ဖာရစ်တင်သည် အသည်း ထိခိုက်ခြင်း၊ သံဓာတ် ပိုလျှံခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ရောင်ရမ်းမှု ရောဂါများနှင့် တွဲဖြစ်နိုင်သဖြင့် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဆရာဝန်ကို ပြရန် လိုပါသည်။ 300 မှ 1,000 ခန့်ကြား ပမာဏများမှာ အသည်းအဆီဖုံးခြင်း၊ အရက် သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုတွင် အဖြစ်များပြီး ပတ်အနည်းငယ်အတွင်း စစ်ဆေးလေ့ ရှိပါသည်။

  • ဖာရစ်တင် သက်သက်အတွက် အစာရှောင်ရန် မလိုပါ။ serum iron သည် တစ်နေ့တာအတွင်း ပြောင်းလဲသဖြင့် ဆရာဝန်က iron panel အပြည့်အစုံ မှာထားလျှင် မနက်ပိုင်း သွေးနမူနာကို ပိုနှစ်သက်လေ့ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံ တစ်ညလုံး အစာရှောင်ပြီးမှ ယူပါသည်။ သံဓာတ်ဆေးပြား သောက်နေလျှင် ၎င်းတို့က serum iron ကို နာရီအနည်းငယ် မြှင့်တင်သဖြင့် ယခင်နေ့တွင် ချန်ထားရမလား မေးပါ။

  • ကုသမှုဖြင့် ဟီမိုဂလိုဘင်သည် များသောအားဖြင့် နှစ်ပတ်မှ လေးပတ်အတွင်း တိုးတက်လာသော်လည်း ဖာရစ်တင် သိုလှောင်မှု ပြန်ပြည့်ရန် သုံးလခန့် ကြာလေ့ရှိပြီး ရာသီသွေး များခြင်းကဲ့သို့ အကြောင်းရင်း ဆက်ရှိနေလျှင် ပိုကြာပါသည်။ ဆရာဝန်က သင့်ပမာဏများကို ပြန်စစ်ပေးပါမည်။ အစားအစာ သက်သက်ဖြင့် ဖာရစ်တင် ဖြည်းဖြည်းသာ တက်သဖြင့် သိုလှောင်မှု နည်းနေခြင်းကို ဆရာဝန် ညွှန်ပေးသော သံဓာတ်ဖြင့် ကုသလေ့ ရှိပါသည်။

  • ထိခိုက်ပါသည်။ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ခန္ဓာကိုယ်က တုံ့ပြန်ရာတွင် ဖာရစ်တင် မြင့်တက်သဖြင့် အအေးမိနေစဉ်၊ အဆစ်ရောင်ခြင်း ပြန်ထနေစဉ် သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် စစ်သော ဖာရစ်တင်သည် သံဓာတ် နည်းနေလျှင်ပင် ပုံမှန် သို့မဟုတ် မြင့်နေပုံ ရနိုင်ပါသည်။ ဆရာဝန်များက CRP ကို တွဲစစ်ပြီး ရောင်ရမ်းမှု သက်သာသွားသည့်အခါ ပြန်စစ်နိုင်ပါသည်။

  • အမဲသား၊ ကြက်သား၊ ငါးနှင့် ကြက်ဥတွင် အလွယ်တကူ စုပ်ယူနိုင်သော သံဓာတ် ပါပါသည်။ ပဲနီလေး၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ကုလားပဲ၊ တို့ဟူး၊ အရွက်စိမ်း ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ အခွံမာသီးများ၊ အစေ့များနှင့် သံဓာတ်ဖြည့်ထားသော ကောက်ပဲသီးနှံ (cereal) တို့က အပင်ထွက် သံဓာတ်ကို ဖြည့်ပေးပြီး သံပုရာ၊ လိမ္မော်၊ ခရမ်းချဉ်သီး သို့မဟုတ် ဆီးဖြူသီးကဲ့သို့ ဗီတာမင် C ပါသော အစားအစာများနှင့် တွဲစားလျှင် ပိုစုပ်ယူပါသည်။ လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီက စုပ်ယူမှုကို ပိတ်ဆို့သဖြင့် ထမင်းစားချိန်နှင့် ခွာသောက်ပါ။

  • ဟီမိုဂလိုဘင်သည် သွေးနီဥအတွင်းရှိ အောက်ဆီဂျင် သယ်ဆောင်သော ပရိုတင်း ဖြစ်ပြီး ဟီမိုဂလိုဘင် နိမ့်လျှင် သွေးအားနည်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဖာရစ်တင်က ထိုဟီမိုဂလိုဘင်ကို ထုတ်ရန် သိုလှောင်ထားသော သံဓာတ်ကို ပြပါသည်။ ဖာရစ်တင်က ဦးစွာ ကျသဖြင့် ဟီမိုဂလိုဘင် ပုံမှန်ဖြစ်နေစဉ် ဖာရစ်တင် နိမ့်နေနိုင်ပါသည်။ နှစ်ခုစလုံး နိမ့်နေလျှင် များသောအားဖြင့် သံဓာတ်ချို့တဲ့၍ သွေးအားနည်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အခြား စစ်ဆေးမှုများ ရှင်းလင်းချက်

ဘလော့ဂ်

ကိုးကားချက်များ

  1. MedlinePlus: Ferritin blood test
  2. WHO guideline on using ferritin concentrations to assess iron status (2020)
  3. NHS: Iron deficiency anaemia
  4. NIH Office of Dietary Supplements: Iron fact sheet
  5. Mayo Clinic: Ferritin test
  6. Ko CW et al. AGA clinical practice guidelines on the gastrointestinal evaluation of iron deficiency anemia. Gastroenterology 2020
  7. EASL clinical practice guidelines on haemochromatosis. J Hepatol 2022

နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချိန် . ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ သင့်ဆရာဝန်က သင့်အခြေအနေ အပြည့်အစုံကို သိသဖြင့် ရလဒ်အကြောင်း ဆရာဝန်ကို မေးပါ။