Qalqonsimon bez boʻyinning old qismida, kekirdak (odam olmasi) ostida joylashgan kichik, kapalak shaklidagi bezdir. U ikki gormon, T4 va T3 ishlab chiqaradi. Bu gormonlar deyarli hamma narsaning surʼatini belgilaydi: energiya qanchalik tez sarflanishi, yurak urishi, tana harorati, hazm qilish, hayz, kayfiyat, teri va sochning oʻsishi.
Bezni miyadagi gipofiz bezi ishlab chiqaradigan TSH (tireotrop gormon, TTG) boshqaradi. Qalqonsimon bez gormoni kamaysa, TSH bezni koʻproq ishlashga undash uchun ortadi; gormon koʻpaysa, TSH pasayadi. Shuning uchun shifokorlar birinchi boʻlib TSH tahlilini buyuradi.
Qalqonsimon bez kasalliklari keng tarqalgan, ayniqsa ayollarda: Amerika tireoidologiya assotsiatsiyasi (American Thyroid Association) maʼlumotiga koʻra, ayollarda bu kasallik erkaklarga qaraganda besh-sakkiz baravar koʻp uchraydi va har sakkiz ayoldan biri hayoti davomida qalqonsimon bez kasalligiga chalinadi. Hindistonning sakkizta shahrida oʻtkazilgan tadqiqotda har oʻn kattadan birida qalqonsimon bez faoliyati pasaygani aniqlangan, koʻplari buni bilmagan.



