Clwy'r marchogion (hemoroidau, haemorrhoids, piles) yw pibellau gwaed chwyddedig yn yr anws ac o'i gwmpas, ac yn rhan isaf y coluddyn (y rhefr, rectum). Mae gan bawb y pibellau gwaed hyn; maen nhw'n troi'n glwy'r marchogion pan fyddan nhw'n chwyddo neu'n ymestyn.
Maen nhw'n gyffredin iawn: mae tua 1 o bob 20 o bobl yn yr Unol Daleithiau yn eu cael, a thua hanner yr oedolion dros 50.
Mae dau fath, ac mae gan lawer o bobl y ddau:
- Mae clwy'r marchogion mewnol y tu mewn i'r rhefr. Fel arfer maen nhw'n ddi-boen ond gallan nhw waedu, ac weithiau maen nhw'n dod allan o'r anws (llithriad, prolapse). Mae meddygon yn eu graddio o 1 i 4 yn ôl pa mor bell maen nhw'n dod allan ac a ydyn nhw'n mynd yn ôl i mewn.
- Mae clwy'r marchogion allanol o dan y croen o amgylch yr anws. Gallan nhw gosi, achosi poen a chwyddo, a gall tolchen waed ffurfio mewn un.
Mae clwy'r marchogion yn anghyfforddus ac yn aml yn destun embaras, ond maen nhw'n ddiniwed i'r rhan fwyaf o bobl ac fel arfer yn gwella gyda newidiadau syml.

