Niwmonia (llid yr ysgyfaint) yw haint sy'n achosi llid yn yr ysgyfaint. Mae'r sachau aer bach yn ddwfn y tu mewn yn llenwi â hylif neu grawn, sy'n ei gwneud hi'n anoddach cael ocsigen i'r gwaed. Gall effeithio ar un ysgyfant neu'r ddau.
Mae'n cael ei achosi gan:
- facteria, gan amlaf Streptococcus pneumoniae (pneumococcus)
- firysau, fel ffliw, RSV a COVID-19, a all hefyd arwain at niwmonia bacteriol wedyn
- ffyngau, sy'n llai cyffredin ac yn effeithio'n bennaf ar bobl â system imiwnedd wan
- anadlu bwyd, diod neu chwŷd i'r ysgyfaint (niwmonia allsugno)
Mae'r germau sy'n ei achosi yn lledaenu drwy ddafnau o beswch a thisian. Mae niwmonia yn gyffredin a gall effeithio ar unrhyw un, ond mae'n fwy difrifol mewn plant ifanc, pobl hŷn a phobl â phroblemau iechyd eraill. Ledled y byd, dyma'r achos heintus unigol mwyaf o farwolaeth ymysg plant: lladdodd tua 740,180 o blant dan 5 oed yn 2019.

