Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c): φυσιολογικές τιμές, πίνακας και τι σημαίνει το αποτέλεσμά σας

Η HbA1c είναι η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (θα τη δείτε και ως γλυκοσυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, A1C ή HbA1c). Η αιμοσφαιρίνη είναι η πρωτεΐνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων που μεταφέρει οξυγόνο. Η ζάχαρη του αίματος κολλά πάνω της, και όσο περισσότερη ζάχαρη υπήρξε, τόσο περισσότερη αιμοσφαιρίνη «επικαλύπτεται».

Τα ερυθρά ζουν περίπου τρεις μήνες, οπότε η HbA1c δείχνει τον μέσο όρο του σακχάρου σας τους τελευταίους δύο με τρεις μήνες, με τον τελευταίο μήνα να μετρά περισσότερο. Γι' αυτό είναι σταθερή: ένα γλυκό δείπνο ή ένα αγχωτικό πρωινό σχεδόν δεν την αλλάζουν, και δεν χρειάζεται νηστεία πριν από την εξέταση.

Οι γιατροί τη χρησιμοποιούν με τρεις τρόπους: για να βρουν διαβήτη και προδιαβήτη, για να δουν πόσο καλά δουλεύει η θεραπεία του διαβήτη και για να εκτιμήσουν τον κίνδυνο επιπλοκών του διαβήτη με τον καιρό.

Η HbA1c σας μπορεί να μετατραπεί σε εκτιμώμενη μέση γλυκόζη (eAG), δηλαδή τον μέσο όρο που θα έβγαζε ένας μετρητής σακχάρου αν μετρούσατε μέρα και νύχτα. Η αντιστοίχιση προέρχεται από τη μελέτη ADAG (Nathan και συνεργάτες, Diabetes Care, 2008).

Η εκτίμηση είναι ένας μέσος όρος. Δύο άνθρωποι με την ίδια HbA1c μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικές μέρες: ο ένας σταθερός, ο άλλος με ανεβοκατεβάσματα. Αν χρησιμοποιείτε μετρητή ή αισθητήρα σακχάρου, οι μετρήσεις του δείχνουν την υπόλοιπη εικόνα.

5,7% έως 6,4% (προδιαβήτης). Το σάκχαρό σας ήταν πιο ψηλά από το συνηθισμένο, αλλά όχι στο εύρος του διαβήτη. Είναι συχνό, συνήθως δεν έχει συμπτώματα και είναι η καλύτερη στιγμή να κάνετε κάτι: στο αμερικανικό πρόγραμμα πρόληψης διαβήτη (Diabetes Prevention Program), όσοι έχασαν περίπου 7% του βάρους τους και έμειναν δραστήριοι μείωσαν πάνω από το μισό την πιθανότητα να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 2.

6,5% ή πάνω (εύρος διαβήτη). Ένα μόνο αποτέλεσμα εδώ δεν είναι από μόνο του διάγνωση. Εκτός αν έχετε σαφή συμπτώματα υψηλού σακχάρου, ο γιατρός επαναλαμβάνει την HbA1c ή ελέγχει σάκχαρο νηστείας ή καμπύλη σακχάρου για να το επιβεβαιώσει.

Έχετε ήδη διαβήτη; Αν η τιμή ανέβει πάνω από τον στόχο σας, συνήθως το πλάνο χρειάζεται έλεγχο: τα φάρμακα, η διατροφή, η κίνηση, ο ύπνος, το άγχος και άλλες ασθένειες μπορούν όλα να την ανεβάσουν. Πάρτε τον αριθμό στον γιατρό που παρακολουθεί τον διαβήτη σας αντί να αλλάξετε κάτι μόνοι σας.

Η HbA1c μπορεί επίσης να βγει πιο υψηλή από τον πραγματικό μέσο όρο σε σιδηροπενική αναιμία, έλλειψη βιταμίνης B12 ή φυλλικού οξέος, προχωρημένη νόσο των νεφρών ή μετά από αφαίρεση σπλήνα.

Για τους περισσότερους ανθρώπους χωρίς διαβήτη, ένα αποτέλεσμα στο χαμηλό μέρος του φυσιολογικού είναι απλώς καλά νέα.

Μπορεί να βγει πιο χαμηλή από τον πραγματικό μέσο όρο όταν τα ερυθρά ανανεώνονται πιο γρήγορα από το συνηθισμένο: μετά από μεγάλη απώλεια αίματος ή μετάγγιση, σε κάποια είδη αναιμίας, στο δεύτερο μισό της εγκυμοσύνης, σε προχωρημένη νόσο των νεφρών με θεραπεία ερυθροποιητίνης ή σε κάποιες παθήσεις του ήπατος. Κάποιες παραλλαγές της αιμοσφαιρίνης (όπως το στίγμα της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας ή η HbE, που είναι συχνή στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία) μπορεί να κάνουν ορισμένες μεθόδους να δείχνουν χαμηλά ή ψηλά.

Αν παίρνετε ινσουλίνη ή χάπια για το σάκχαρο και η HbA1c σας είναι πολύ χαμηλή, μπορεί να σημαίνει συχνές υπογλυκαιμίες. Αξίζει να τηλεφωνήσετε στον γιατρό σας, ιδίως αν έχετε νιώσει τρέμουλο, εφίδρωση ή σύγχυση.

Επειδή η HbA1c εξαρτάται από τα ερυθρά αιμοσφαίρια, οι γιατροί προτιμούν εξετάσεις γλυκόζης (σάκχαρο νηστείας, καμπύλη σακχάρου ή φρουκτοζαμίνη) όταν:

• είστε έγκυος, ιδίως για τον διαβήτη κύησης, που ελέγχεται με καμπύλη σακχάρου
• έχετε χάσει πρόσφατα πολύ αίμα ή κάνατε μετάγγιση
• έχετε αναιμία, παραλλαγή της αιμοσφαιρίνης ή προχωρημένη νόσο των νεφρών ή του ήπατος
• ο διαβήτης τύπου 1 μπορεί να ξεκινά γρήγορα, συχνά σε παιδί ή νεαρό ενήλικα με δίψα και απώλεια βάρους, όπου δεν είναι ασφαλές να περιμένουμε τρεις μήνες να «προλάβει» η HbA1c

• Δεν χρειάζεται νηστεία. Μπορείτε να φάτε και να πιείτε κανονικά.
• Είναι ένα μικρό δείγμα αίματος από φλέβα του χεριού ή, σε κάποια ιατρεία, τρύπημα στο δάχτυλο.
• Τα αποτελέσματα βγαίνουν συνήθως την ίδια μέρα ή μέσα σε μία με δύο μέρες.
• Πείτε στο εργαστήριο ή στον γιατρό σας αν είστε έγκυος, αν έχετε αναιμία ή νόσο των νεφρών, ή αν κάνατε μετάγγιση ή είχατε μεγάλη αιμορραγία τους τελευταίους τρεις μήνες.

Αυτά είναι τα συνήθη διαστήματα στις οδηγίες της ADA:

• Φυσιολογικό αποτέλεσμα, χωρίς διαβήτη: οι ενήλικες ελέγχονται από τα 35, ή νωρίτερα αν έχουν περιττά κιλά και άλλους παράγοντες κινδύνου, και κάθε τρία χρόνια αν το αποτέλεσμα μένει φυσιολογικό.
• Προδιαβήτης: μία φορά τον χρόνο.
• Διαβήτης, εντός στόχου: τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο.
• Διαβήτης, με πρόσφατη αλλαγή θεραπείας ή εκτός στόχου: περίπου κάθε τρεις μήνες.

Η HbA1c αλλάζει αργά, γι' αυτό δώστε σε κάθε αλλαγή δύο με τρεις μήνες για να φανεί.

• Κινηθείτε περισσότερο. Περίπου 150 λεπτά την εβδομάδα γρήγορο περπάτημα ή παρόμοια δραστηριότητα, μοιρασμένα στις περισσότερες μέρες, και λίγη άσκηση ενδυνάμωσης.
• Αλλάξτε τα ζαχαρούχα ροφήματα και τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες (γλυκό τσάι, χυμούς, λευκό ψωμί, μεγάλες μερίδες ρύζι) με νερό, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης.
• Χάστε λίγο βάρος αν έχετε περιττά κιλά. Η απώλεια 5% έως 7% του βάρους κάνει ήδη μετρήσιμη διαφορά.
• Μετράνε και ο ύπνος και το άγχος. Ο λίγος ύπνος και το παρατεταμένο άγχος ανεβάζουν το σάκχαρο.
• Τα φάρμακα τα αποφασίζει ο γιατρός σας. Πολλοί τα χρειάζονται, και αυτό δεν είναι αποτυχία. Ποτέ μην ξεκινάτε, σταματάτε ή αλλάζετε φάρμακο για τον διαβήτη χωρίς τον γιατρό σας.