Bilembo ya bokono ya mafigi: bilembo ya mafigi oyo ebebi, mpe ba examens oyo emonisaka yango

Ozali na mafigi (reins) mibale, mokomoko monene lokola ekófi, na nse ya mikuwa ya mpembeni, na ngambo mibale ya mokongo. Miniti nyonso epetolaka makila na yo, elongolaka bosoto mpe mai oyo eleki na lolenge ya masuba. Ebatelaka mpe mungwa mpe ba minéraux na yo na kokokana, esalisaka kotambwisa tension, esalisaka kosala globules rouges mpe ebatelaka mikuwa makasi.

Bokono ya mafigi ya ntango molai (maladie rénale chronique) elimboli ete mafigi ebebi mpe epetolaka malamu te ndenge esengeli, mpo na sanza misato to koleka. Ezalaka mingi, mingi mingi na mibu, mpe ezalaka mingi koleka epai ya bato ya Azia ya sudi (Inde, Pakistan...) to ya langi moindo (bato ya Afrika).

Mafigi ezali na makasi mingi ya kobakisa, yango wana ekoki kobungisa ndambo monene ya mosala na yango liboso oyoka eloko. National Kidney Foundation ekanisi ete kaka pene na moto 1 na kati ya 10 oyo azali na bokono ya mafigi ya ntango molai ayebaka yango. Yango wana ba examens, kasi bilembo te, nde emonisaka mbala mingi bokono ya mafigi.

Na ebandeli: mingi mingi eloko moko te. Elembo ya liboso mbala mingi ezali examen ya makila to ya masuba ya momesano oyo basali mpo na likambo mosusu. Bato mosusu bamonaka masuba ya fulufulu, miso evimbi to kosuba mingi na butu, oyo ekoki kozala bilembo ya liboso ete protéine ezali kobima to ete mafigi ezali lisusu kokangisa masuba malamu te.

Na sima, ntango mosala ezali kokita:

• Bilembo ya mai: makolo, matindi to maboko evimbi, miso evimbi, mpema ekuke
• Bilembo ya masuba: kosuba mingi, mingi mingi na butu, makila na masuba, masuba ya fulufulu
• Bilembo ya bosoto oyo ebakisami na nzoto: kolemba, démangeaisons to loposo ekauki, mposa ya kolia te mpe kobungisa kilo, koyoka lokola okosanza, crampes ya misisa, mpasi mpo na kolala mpongi, kokanga makanisi mpasi, pasi ya motó
• Epai ya mibali: mikakatano ya érection. Epai ya basi: makila ya sanza ekoki koya na molongo te to kotelema na bokono oyo ekoli mingi.

Ntango mafigi esalaka lisusu te (stade 5): bilembo oyo ekomaka makasi, mpe dialyse to greffe ya mafigi ekoki kosengela. Ba chiffres ya NHS elobi ete yango ekomelaka kaka pene na bato 2 na kati ya 100 oyo bazali na bokono ya mafigi ya ntango molai; bato mingi babatelaka yango na nkisi mpe na ba contrôles.

Kobeba ya mafigi ya mbalakaka (insuffisance rénale aiguë) ekeseni: eyaka na boumeli ya ngonga to mikolo, mbala mingi na ntango ya bokono mosusu. Bilembo na yango ezali kosuba moke mpenza koleka momesano, koyoka mposa makasi ya mai, koyoka lokola okosanza to kosanza, makolo evimbi, makanisi kobulungana to mpongi mingi, mpe mpema ekuke ntango olali. Esengeli monganga mokolo yango kaka.

Mingi mingi te. Bokono ya mafigi ya ntango molai pene na ntango nyonso esalaka mpasi te, mpe yango ezali ntina moko oyo bato bamonaka yango te.

Mpasi oyo euti na mafigi eyokamaka na mpembeni to na mokongo, na nse kaka ya mikuwa ya mpembeni, mpe mingi mingi ezali na ntina mosusu:

• Infection ya mafigi: mpasi na mpembeni to na mokongo elongo na fièvre, kolenga na malili, koyoka lokola okosanza, mpe mbala mingi kotumba ntango ozali kosuba. Esengeli monganga mokolo yango kaka.
• Mabanga na mafigi: mpasi makasi lokola crampe oyo eyaka mpe ekendaka, euti na mokongo to na mpembeni kino na loketo (aine), mbala mosusu elongo na makila na masuba.

Mpasi mingi ya mokongo ya nse euti na misisa mpe na mikuwa, kasi na mafigi te. Mpasi ya mokongo yango moko, kozanga fièvre mpe kozanga mbongwana na masuba na yo, ezalaka mbala moke likambo ya mafigi.

• Diabète: sukali mingi na makila ebebisaka ba filtres mike ya mafigi. Ezali moko na bantina mibale oyo emonanaka mingi.
• Tension makasi: epesaka mosala makasi na misempe mike ya makila na mafigi. Ezali ntina mosusu oyo emonanaka mingi, mpe bokono ya mafigi ekoki komatisa tension lisusu.
• Bokono ya motema mpe cholestérol mingi, oyo etali misempe ya makila oyo ememaka makila na mafigi.
• Kovimba ya mafigi (glomérulonéphrite), ba infections ya mafigi oyo ezongaka mbala na mbala mpe maladi ya libota lokola polykystose rénale.
• Biloko oyo ekangaka nzela ya masuba, lokola mabanga na mafigi oyo ezongaka mbala na mbala to prostate oyo evimbi.
• Komela nkisi mosusu na ntango molai, lokola nkisi ya mpasi ya anti-inflammatoire (AINS lokola ibuprofène to diclofénac) mbala na mbala mpe lithium. Kotika te nkisi oyo monganga apesaki yo mpo na likambo oyo: tuna monganga na yo soki osengeli kosala ba examens ya mafigi.
• Kobeba ya mafigi ya mbalakaka oyo eleki, oyo ekoki kotika kobeba oyo ewumelaka.

Lokola bokono ya mafigi na ebandeli epesaka bilembo te, bato oyo bazali na likama mingi basengeli kosala ba examens mbala na mbala ata soki bayoki malamu:

• Diabète: examen ya mafigi mbula nyonso
• Tension makasi to bokono ya motema
• Moto na libota oyo mafigi na ye esalaka lisusu te, to maladi ya mafigi ya libota
• Kobeba ya mafigi ya mbalakaka oyo eleki, mabanga na mafigi oyo ezongaka mbala na mbala, prostate oyo evimbi to lupus
• Nkisi ya ntango molai oyo ekoki kosala mafigi mabe, lokola lithium to nkisi ya mpasi ya AINS oyo omelaka mbala na mbala
• Koleka mibu 60, mpe bato ya Azia ya sudi to ya langi moindo, oyo bazali na likama mingi
• Protéine to makila oyo emonanaki na masuba liboso, kozanga koyeba ntina

Tuna monganga na yo mbala boni osengeli kosala examen.

Ba examens mibale ya pete emonisaka bokono mingi ya mafigi, mingi mingi liboso mpenza ya bilembo:

• Examen ya makila ya créatinine, bosoto oyo mafigi na yo elongolaka. Laboratoire ebongolaka yango na eGFR (débit de filtration glomérulaire estimé), oyo elakisaka makila boni mafigi na yo epetolaka na miniti moko. eGFR na nse ya 60 mpo na sanza misato to koleka elakisi bokono ya mafigi ya ntango molai, mpe na nse ya 15 elakisi ete mafigi esalaka lisusu te (insuffisance rénale). Guide na biso ya créatinine elimbolaka ba chiffres mpe ba stades, elongo na calculatrice.
• Examen ya masuba mpo na albumine, protéine oyo mafigi ya malamu ebatelaka na makila. Rapport albumine/créatinine (ACR) elakisaka boni ezali kobima.

Ba rapports ekomaka unité moko to mosusu, yango wana tala oyo ezali na rapport na yo. Résultat oyo emati mingi mingi basalaka yango lisusu mpo na kondima yango, pamba te sport, infection to makila ya sanza ekoki komatisa yango mpo na mwa ntango.

Minganga bakoki mpe kosala bandelette urinaire mpo na makila mpe protéine, échographie mpo na kotala mafigi, mpe ba examens mosusu ya makila lokola potassium mpe numération formule sanguine (NFS, CBC), pamba te bokono ya mafigi ekoki kopesa anémie.

Nkisi ya kobikisa bokono ya mafigi ya ntango molai ezali te, kasi kosalisa ekoki kokitisa mbangu na yango mpe kobatela motema, mpe soki ebandi noki, ezali malamu koleka.

• Kobatela tension ezali etape ya ntina koleka. Mbala mingi minganga basalelaka nkisi oyo ebatelaka mpe mafigi; monganga na yo nde akoponaka nkisi nini mpe boni.
• Kobatela sukali na makila soki ozali na diabète. Nkisi mosusu ya diabète esalisaka mpe mafigi kosala mosala ntango molai koleka.
• Nkisi ya kokitisa cholestérol mpe kobatela motema, pamba te bokono ya mafigi ya ntango molai ebakisaka likama ya crise cardiaque mpe ya AVC.
• Tuna liboso ya komela nkisi nyonso ya sika, nkisi ya mpasi, supplément to nkisi ya minzete, ata nkisi ya bankoko: mosusu ekoki kobebisa mafigi, mpe nkisi mingi esengaka dose mosusu soki mafigi epetolaka moke. Yebisa monganga nyonso mpe pharmacien nyonso eGFR na yo.
• Kobenda likaya te, ningisa nzoto, luka kozala na kilo ya malamu mpe lia mungwa moke. Diététicien akoki kopesa yo toli mpo na protéine, potassium mpe phosphate soki mosala ya mafigi na yo ekiti.
• Mela mai ekoki mpo masuba na yo ezala ya langi pete, longola soki monganga na yo ayebisi yo okitisa mai.
• Kobosana te ba contrôles na yo. Ba examens ya makila mpe ya masuba oyo basalaka lisusu emonisaka soki kosalisa ezali kosala.

Soki mafigi esalaka lisusu te, dialyse to greffe ya mafigi esalaka mosala na yango. Ekipe ya mafigi na yo ekosolola na yo na likambo oyo liboso mpenza ete okoma na mposa na yango.