Bilembo ya tuberculose (TB): kokosola oyo esilaka te mpe bilembo mosusu, TB latente to active, mpe ndenge ebikaka

Kokosola oyo esilaka te, kobima motoki na butu, kokita kilo kozanga koluka yango? Tuberculose (TB) emonanaka mingi, mbala mingi bayebaka yango te, mpe ebikaka. Tala ndenge ya koyeba yango, examen nini ya kosenga, mpe mpo na nini kosilisa lisalisi ezali na ntina.

Ebongisami · Bisika sango euti

Eyano ya noki

Bilembo ya tuberculose (TB) ezali nini?

Tuberculose (TB) na mpema mbala mingi epesaka kokosola oyo ewumeli poso 3 to koleka, mbala mosusu na makila to crachat, elongo na mpasi na ntolo, kolemba, fièvre, kobima motoki na butu, kozanga nzala mpe kokita kilo. Bilembo ekoki kozala moke ba sanza mingi. TB ekoki mpe kokanga biteni mosusu ya nzoto. Ebikaka na antibiotiques soki omeli yango kino na suka, yango wana kende epai ya monganga mpo na examen.

Oyo ezali sango ya bokolongono, ezali toli ya monganga te. Monganga na yo ayebi makambo na yo nyonso; tuna ye mpo na résultat na yo.

Pembeni na pembeni

Infection ya TB latente to bokono ya TB active

Bato mingi bamemaka ba microbe ya TB na nzoto kasi bazali maladi te. Kaka bato mosusu nde bakomaka na bokono ya TB. Tala bokeseni.

Oyo ozali komonaInfection ya TB latenteBokono ya TB active
Ndenge ozali koyokaMalamu; bilembo teMbala mingi maladi: kokosola ya ntango molai, fièvre, motoki na butu, kokita kilo
Okoki kopesa yango na basusu?TeEe, soki ezali na mpema to na mongongo (gorge)
Emonanaka mingi boniPene na eteni moko na minei ya bato ya mokili mobimbaPene na 5 kino 10% ya bato oyo bazali na infection, na bomoi na bango mobimba
Ba examensExamen ya makila ya TB to test cutané ezali positif; radiographie ya ntolo mpe crachat ezali normalBa examens ya crachat mpe radiographie ya ntolo mbala mingi elakisaka TB
LisalisiLisalisi ya kobatela (préventif), mbala mingi sanza 3 kino 6, mpo ekoma active teAntibiotiques, mbala mingi mpo na sanza 4 kino 6, mbala mosusu koleka
Mpo na nini ezali na ntinaKosalisa yango epekisaka ete ekoma bokono ya TB simaSoki basalisi te ekoki koboma; na lisalisi ebikaka

Système immunitaire oyo ezangi makasi, mpo na VIH (HIV), diabète, nkisi mosusu to kozanga bilei ya malamu, esalaka ete TB latente ekoka mingi kokoma active.

Liste ya bilembo ya TB

Pona oyo ezalaki solo mpo na yo na ba poso oyo eleki. Karte ekolakisa soki oyo oponi ezali mingi mingi bilembo ya mpema to bilembo ya nzoto mobimba mpe makama. Eloko moko te ebombamaka to etindamaka esika mosusu.

Liste ya bilembo ya TB

0 na 12 bilembo eponami

Bilembo ya mpema0/4
Bilembo ya nzoto mobimba mpe makama0/8

Pona eloko nyonso oyo ezalaki solo mpo na yo na ba poso oyo eleki.

Liste oyo etiaka bilembo na lolenge moko mpo na monganga na yo. Ekoki koyeba TB te: esengeli examen ya crachat, radiographie to ba examens mosusu, mpe maladi mingi epesaka kokosola ya ntango molai, fièvre to kokita kilo.

Tuberculose (TB) ezali nini, mpe epalanganaka ndenge nini?

Tuberculose (tuberculosis, TB) ezali infection oyo ba bactérie ebimisaka, mbala mingi na mpema, kasi ekoki kokanga pene na eteni nyonso ya nzoto.

Ndenge epalanganaka: na nzela ya mopepe, ntango moto oyo azali na TB na mpema to na mongongo azali kokosola, kotiola (éternuer), koloba to koyemba. Ba microbe ekoki kotikala na mopepe ba ngonga, yango wana likama ezali monene na kati ya ndako mpe na bisika oyo mopepe ekotaka malamu te, mpe soki ofandi pene-pene na moto ntango molai. TB epalanganaka te na kosimba, na kokabola bilei to na kopesana beze.

Infection to bokono: pene na eteni moko na minei ya bato ya mokili mobimba bamemaka ba microbe ya TB kasi bazali maladi te (TB latente). Bayokaka maladi te mpe bakoki kopesa yango te. Pene na 5 kino 10% na bango bakozwa bokono ya TB mokolo moko.

Na mobu 2025, bato milio 10,6 bazwaki bokono ya TB mpe milio 1,13 bakufaki. Yango esali ete TB ezala bokono ya infection oyo ebomaka bato mingi koleka na mokili mobimba, kati na maladi oyo microbe moko kaka ebimisaka. Ba cas mingi ezali na Inde (India) (pene na eteni moko na minei), Indonésie (Indonesia), Philippines, Chine (China), Pakistan, Nigeria, République démocratique du Congo (Democratic Republic of the Congo) mpe Bangladesh.

TB ebikaka na antibiotiques oyo ebongi soki omeli yango kino lisalisi esili.

Bilembo ya TB ezali nini?

TB na mpema:

  • kokosola oyo ewumeli poso 3 to koleka
  • kokosola na crachat (mucus), mbala mosusu na makila
  • mpasi na ntolo

Bilembo ya nzoto mobimba:

  • koyoka kolemba to nzoto ezangi makasi ntango nyonso
  • fièvre, kolenga na malili to kobima motoki na butu
  • kozanga nzala mpe kokita kilo kozanga koluka yango
  • epai ya bana, kobakisa kilo te to kokola te ndenge esengeli

Bilembo ekoki kozala moke ba sanza mingi, yango wana mbala mingi bayebaka TB te.

TB libanda ya mpema epesaka bilembo na esika oyo ezali:

  • ba ganglions: bivimba makasi na nse ya loposo, mbala mingi na nkingo
  • mokuwa ya mokongo: mpasi ya mokongo
  • mangongo: makila na masuba, to masuba ya molili to oyo ezali polele te
  • bongo (méningite tuberculeuse, TB meningitis): mpasi ya motó, nkingo ekangami, makanisi kobulungana
  • esika ya mongongo (larynx): mongongo ebongwani, ekomi kokasa (enroué)
  • lisusu mpasi ya libumu, matonga to makolo (chevilles) evimbi

Nani azali na likama monene ya kozwa TB?

Likama na yo ya kozwa bokono ya TB ezali monene soki:

  • ofandaki pene-pene na moto oyo azali na TB active, mingi mingi na ndako
  • obotamaki to ofandaki na esika oyo TB emonanaka mingi
  • ozali na VIH (HIV), diabète, mangongo esalaka lisusu te, to système immunitaire oyo ezangi makasi mpo na chimiothérapie, greffe ya eteni ya nzoto to nkisi mosusu ya biologique
  • olyaka malamu te (malnutrition)
  • omelaka likaya, omelaka masanga mingi to osalelaka drogue
  • ozali mwana na nse ya mibu 5
  • ofandaka na esika oyo bato batondi, ozali na ndako te to ozali na boloko
  • osila kozala na TB liboso mpe basalisaki yango kino na suka te
  • osalaka na mosala ya bokolongono to na bisika ya koyamba bato oyo bazangi ndako

Diabète mpe TB mbala mingi etambolaka elongo: soki ozali na moko, tuna mpo na examen ya mosusu (HbA1c etalaka sukali ya makila).

Ba examens nini etalaka TB?

ExamenNini yango elakisaka
Test moléculaire rapide (rapid molecular test) na crachatEzwaka ba microbe ya TB na crachat, mbala mingi na kati ya ngonga 48; OMS (WHO) etindaka yango lokola examen ya liboso mpo na moto nyonso oyo azali na bilembo
Crachat na microscope (frottis) mpe cultureElukaka mpe ekolisaka ba microbe ya TB uta na crachat; culture elakisaka nkisi nini ekosala
Radiographie ya ntoloElakisaka mbongwana oyo TB esali na mpema
Examen ya makila ya TB (IGRA) to test cutané (skin test)Elakisaka infection ya TB, latente to active; yango moko ekoki koyebisa te ezali oyo nini
Ba scanners mosusu to biopsieBasalelaka yango ntango TB ekoki kozala libanda ya mpema

Test cutané to examen ya makila: batangaka test cutané mikolo 2 kino 3 sima. Vaccin BCG ekoki kosala ete test cutané emonana positif na lokuta, yango wana mbala mingi baponaka examen ya makila mpo na bato oyo bazwaki BCG.

Bapesaka mpe bato oyo bazali na TB examen ya VIH (HIV), mpe examen ya sukali ya makila mpo na diabète.

Basalisaka TB ndenge nini?

Basalisaka bokono ya TB na antibiotiques ebele elongo, mbala mingi rifampicine (rifampicin), isoniazide (isoniazid), pyrazinamide mpe éthambutol (ethambutol), oyo bamelaka mokolo na mokolo mpo na sanza 4 kino 6, mbala mosusu koleka. Basalisaka TB latente na lisalisi ya kobatela (préventif) ya mokuse, mbala mingi sanza 3 kino 6.

  • Mela dose nyonso, ndenge kaka monganga akomi, kino lisalisi esili, ata soki ozali koyoka malamu. Kotika liboso ya ntango to kobosana ba dose ekoki kozongisa TB mpe ekoki kopesa TB oyo nkisi elongaka lisusu te (TB résistante), oyo ezali pasi koleka mpo na kosalisa.
  • Ba programme mingi ya TB epesaka lisungi (soutien), lokola mosali ya bokolongono oyo atalaka yo mokolo na mokolo to mbala mingi na poso, na miso to na vidéo, mpo na kosalisa yo okoba.
  • TB oyo nkisi elongaka te (lokola MDR-TB) ekoki kosalisama mpe ebikaka, kasi esengeli spécialiste ya TB mpe nkisi ya ntango molai to ndenge mosusu.

Makambo nkisi ekoki kosala (effets secondaires):

  • Nkisi mosusu ya TB ebongolaka masuba, mpisoli, motoki mpe soyi na langi ya orange. Yango ezali na likama te.
  • Benga monganga na yo to équipe ya TB mokolo yango kaka soki loposo to miso ekomi na langi ya jaune, mpasi ya libumu elongo na koyoka lokola okosanza to kosanza, koyoka eloko te to nzoloko (fourmillements) na maboko to na makolo, mitó kobaluka (vertiges), to bitoko na loposo.
  • Mela masanga te, mpo ebakisaka mosala makasi na libale.
  • Nkisi mosusu ya TB esalaka ete pilule (comprimé ya kopekisa zemi) esala malamu te; tuna mpo na nzela mosusu ya kopekisa zemi.

Nkisi nini, mpe boni, ezali mokano ya monganga na yo. Kokabola te mpe kotika te nkisi ya TB yo moko.

Ndenge nini kobatela yo na TB?

  • Sala examen soki ozalaki pene na moto oyo azali na TB, ata soki ozali koyoka malamu. Lisalisi ya kobatela epekisaka ete TB latente ekoma bokono.
  • Zipa monoko ntango ozali kokosola to kotiola, mpe tika mopepe ekota malamu na ba chambre.
  • Silisa lisalisi na yo soki ozali na TB: ebikisaka yo mpe ebatelaka bato oyo bazali zingazinga na yo.
  • Vaccin BCG: bapesaka yango na bana ya mike-mike mpe bana mike na ba mboka mingi oyo TB emonanaka mingi. Ebatelaka bana na ndenge makasi ya TB mpe epekisaka liwa, kasi ebatelaka bato bakola malamu nyonso te.
  • Batela bokolongono na yo: kolya malamu, komela likaya te, kokitisa masanga mpe kobatela diabète mpe VIH na ndelo malamu ekitisaka likama ya bokono ya TB.

Ntango nini ya kokende epai ya monganga

Zwa rendez-vous

  • Kokosola oyo ewumeli koleka poso 3, mingi mingi elongo na fièvre, motoki na butu, kokita kilo to kolemba: kende epai ya monganga na kati ya mikolo mwa moke mpe senga examen ya TB.
  • Kokosola makila to crachat oyo ezali na makila: luka toli ya monganga ya urgence lelo.
  • Ofandaki pene-pene na moto oyo azali na TB: kende epai ya monganga mpo na examen, ata soki ozali koyoka malamu.
  • Mwana ya mibu na nse ya 5, to moto oyo azali na VIH, diabète to système immunitaire oyo ezangi makasi, oyo azalaki pene na moto oyo azali na TB: kende epai ya monganga noki.
  • Ozali na lisalisi ya TB mpe loposo to miso ekomi na langi ya jaune, mpasi ya libumu elongo na kosanza, koyoka eloko te, mitó kobaluka to bitoko na loposo: benga monganga na yo to équipe ya TB mokolo yango kaka.

Luka lisalisi ya urgence sikoyo (benga nimero ya urgence ya esika na yo) soki moto azali na:

  • nkingo ekangami makasi elongo na mpasi makasi ya motó, to mpasi ntango azali kotala pole makasi
  • convulsions (crise), makanisi kobulungana na mbalakaka to mbongwana na bizaleli
  • nzoto kolemba na mbalakaka to kokoka koningisa te eteni moko ya nzoto
  • kokosola makila mingi, to mpasi ya kopema

TB ebikaka, mpe bato mingi basalisamaka na ndako. Bilembo oyo ekoki kolakisa ete TB ekomi na bongo to ezali kobimisa makila mingi na mpema, mpe ekoki kozela te. Kotambwisa motuka yo moko te.

Kokosola oyo esilaka te? Solola na biso.

Saluvo eyokaka bilembo na yo na maloba na yo mpe na lokota na yo, etalaka liboso bilembo ya likama, mpe eyebisaka yo monganga nini ya kotala mpe na ntango nini. Ozali na lisalisi ya TB? Ba rappels na WhatsApp ekoki kosalisa yo omela dose nyonso.

Tuna mpo na bilembo na ngai

Ebandeli ezali ofele. Limbola oyo ozali koyoka na maloba na yo mpe na lokota na yo.

Mituna bato batunaka

  • Mbala mingi kokosola oyo esilaka te, oyo ewumeli poso 3 to koleka, elongo na kolemba, fièvre, motoki na butu, kozanga nzala to kokita kilo. Bilembo ekoki kobanda malembe-malembe mpe kotikala moke ba sanza, yango wana ezali pete kokanisa ete TB ezali kaka grippe oyo ewumeli to bronchite. Kokosola ya ntango molai esengeli examen ya TB.

  • Kokosola ya TB esilaka yango moko te: ewumelaka ba poso to ba sanza mpe mbala mingi ekomaka makasi, mbala mosusu na crachat to makila. Kokosola nyonso oyo ewumeli poso 3 to koleka esengeli kotalama na monganga, mingi mingi elongo na fièvre, motoki na butu to kokita kilo.

  • TB active na mpema to na mongongo ekoki kopalangana na mopepe ntango moto yango azali kokosola, kotiola, koloba to koyemba, mbala mingi sima ya kofanda pene-pene ntango molai na kati ya ndako. TB latente ekangaka bato te. TB epalanganaka te na kosimba, na kokabola bilei to na kopesana beze. Lisalisi ekitisaka noki likama ya kopesa yango na basusu.

  • TB latente elakisi ete ba microbe ya TB ezali na nzoto na yo kasi ezali kosala te: ozali koyoka malamu, ozali na bilembo te mpe okoki kopesa yango te. Pene na 5 kino 10% ya bato oyo bazali na TB latente bazwaka bokono ya TB sima, mingi koleka soki bazali na VIH, diabète to système immunitaire oyo ezangi makasi. Lisalisi ya mokuse ya kobatela ekoki kopekisa yango.

  • Ee. Bokono ya TB ebikaka na antibiotiques ebele elongo oyo bamelaka mokolo na mokolo kino lisalisi esili, mbala mingi sanza 4 kino 6. TB oyo nkisi elongaka te mpe ekoki kosalisama mpe ebikaka, na nkisi mosusu oyo spécialiste ya TB apesaka. Soki basalisi te, TB ekoki koboma.

  • Mbala mingi sanza 4 kino 6 mpo na bokono ya TB, mbala mosusu koleka, ndakisa ntango TB ekomi na bongo to nkisi elongaka yango te. Basalisaka TB latente na lisalisi ya kobatela ya mokuse, mbala mingi sanza 3 kino 6. Monganga na yo nde azwaka mokano ya lisalisi.

  • TB ekoki kozonga, mpe ba microbe ekoki kokoma résistant na nkisi, mpe yango ekosala ete TB ezala pasi mingi mpo na kosalisa. Mela dose nyonso kino monganga na yo aloba ete lisalisi esili, ata soki ozali koyoka malamu. Soki obosani dose moko to nkisi ezali kosala yo makambo (effets secondaires), yebisa monganga na yo to équipe ya TB na esika ya kotika.

  • Mpo na moto oyo azali na bilembo, examen ya crachat, malamu koleka test moléculaire rapide oyo epesaka résultat na kati ya ngonga 48, elongo na radiographie ya ntolo. Examen ya makila ya TB to test cutané elakisaka infection ya TB, kasi yango moko ekoki kokesenisa TB latente na TB active te. TB libanda ya mpema ekoki kosenga ba scanners to biopsie.

  • Ee. TB libanda ya mpema, lokola na ba ganglions, mokuwa ya mokongo to mangongo, ekoki nde kopesa ba ganglions evimbi, mpasi ya mokongo to makila na masuba. TB ya mpema ya ebandeli ekoki mpe kozala moke. Fièvre, motoki na butu mpe kokita kilo oyo ntina na yango eyebani te esengeli kotalama.

  • BCG ebatelaka bana ya mike-mike mpe bana mike na ndenge makasi ya TB, lokola méningite tuberculeuse (TB meningitis), mpe epekisaka liwa. Ebatelaka bato bakola malamu nyonso te na TB ya mpema, yango wana moto nyonso oyo azali na bilembo ya TB asengeli examen, ata soki azwaki BCG.

  • Nkisi mosusu ya TB, lokola rifampicine (rifampicin), ebongolaka masuba, mpisoli, motoki mpe soyi na langi ya orange. Yango ezali normal mpe na likama te, mpe ekoki kotia langi na ba lentilles de contact souples. Kasi loposo to miso ya langi ya jaune, mpasi ya libumu elongo na kosanza, to koyoka eloko te ezali makambo nkisi esalaka oyo osengeli koyebisa monganga na yo mokolo yango kaka.

  • Ee. Diabète esalaka ete bokono ya TB ekoka mingi koya, mpe TB ekoki kosala ete sukali ya makila ezala pasi mpo na kobatela. Mbala mingi basalaka bato oyo bazali na TB examen ya diabète, mpe bato oyo bazali na diabète mpe kokosola ya ntango molai basengeli kosala examen ya TB. VIH ezali mpe likama monene, yango wana bapesaka mpe examen ya VIH.

  • Ee. Bana, mingi mingi ya mibu na nse ya 5, bakoki mingi kozwa ndenge makasi ya TB, mpe na esika ya kokosola ntango molai, bakoki kobakisa kilo te to kokola te ndenge esengeli. Mwana oyo azalaki pene na moto oyo azali na TB asengeli komona monganga, ata soki amonani malamu. BCG ebatelaka bana mike na TB makasi.

Ba analyse oyo esalisaka

Blog

Bisika sango euti

  1. WHO fact sheet: Tuberculosis
  2. CDC: Signs and symptoms of TB
  3. CDC: About tuberculosis
  4. CDC: Treating tuberculosis
  5. NHS: Tuberculosis (TB)

Ebongisami . Oyo ezali sango ya bokolongono, ezali toli ya monganga te. Monganga na yo ayebi makambo na yo nyonso; tuna ye mpo na résultat na yo.