కిడ్నీ వ్యాధి లక్షణాలు: కిడ్నీ దెబ్బతిన్న సంకేతాలు, దాన్ని గుర్తించే టెస్ట్‌లు

మీకు రెండు కిడ్నీలు (మూత్రపిండాలు) ఉంటాయి, ఒక్కొక్కటి దాదాపు పిడికిలి అంత పరిమాణంలో, పక్కటెముకల కింద వెన్నెముకకు రెండు వైపులా. అవి ప్రతి నిమిషం మీ రక్తాన్ని వడపోసి, వ్యర్థాలను, అదనపు నీటిని మూత్రంగా బయటకు పంపుతాయి. అవి మీ శరీరంలో లవణాలు, ఖనిజాలను సమతుల్యంగా ఉంచుతాయి, బీపీని కంట్రోల్ చేయడంలో, ఎర్ర రక్త కణాలు తయారవడంలో సహాయపడతాయి, ఎముకలను బలంగా ఉంచుతాయి.

క్రానిక్ కిడ్నీ డిసీజ్ (CKD, దీర్ఘకాల కిడ్నీ వ్యాధి) అంటే కిడ్నీలు దెబ్బతిని, మూడు నెలలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం ఉండాల్సిన దానికంటే తక్కువగా వడపోయడం. ఇది సాధారణమైన సమస్య, ముఖ్యంగా వయసు పెరిగే కొద్దీ; దక్షిణాసియా లేదా నల్లజాతి మూలాలు ఉన్నవారిలో ఇది ఇంకా ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

కిడ్నీలకు చాలా అదనపు సామర్థ్యం ఉంటుంది, కాబట్టి మీకు ఏమీ అనిపించకముందే అవి తమ పనితీరులో చాలా భాగం కోల్పోవచ్చు. CKD ఉన్నవారిలో సుమారు 10 మందిలో 1 మందికి మాత్రమే తమకు అది ఉందని తెలుసని నేషనల్ కిడ్నీ ఫౌండేషన్ అంచనా. అందుకే కిడ్నీ వ్యాధి సాధారణంగా లక్షణాల ద్వారా కాదు, టెస్ట్‌ల ద్వారానే బయటపడుతుంది.

మొదట్లో: సాధారణంగా అసలు ఏమీ ఉండదు. తరచూ వేరే కారణం కోసం చేసిన రొటీన్ రక్త లేదా మూత్ర పరీక్షే మొదటి ఆధారం. కొందరు నురుగు మూత్రం, కళ్లు ఉబ్బడం లేదా రాత్రిపూట ఎక్కువసార్లు మూత్రానికి వెళ్లడం గమనిస్తారు; ఇవి ప్రొటీన్ లీక్ అవుతోందని, లేదా కిడ్నీలు మూత్రాన్ని సరిగా గాఢం చేయలేకపోతున్నాయని తెలిపే తొలి సంకేతాలు కావచ్చు.

తర్వాత, పనితీరు తగ్గే కొద్దీ:

• ద్రవం సంకేతాలు: చీలమండలు, పాదాలు లేదా చేతులు వాయడం, కళ్లు ఉబ్బడం, ఆయాసం
• మూత్రం సంకేతాలు: ఎక్కువసార్లు మూత్రానికి వెళ్లడం, ముఖ్యంగా రాత్రిపూట, మూత్రంలో రక్తం, నురుగు మూత్రం
• వ్యర్థాలు పేరుకుపోయే సంకేతాలు: అలసట, చర్మం దురద లేదా పొడిబారడం, ఆకలి లేకపోవడం, బరువు తగ్గడం, వికారం, కండరాలు పట్టేయడం, నిద్ర పట్టకపోవడం, ఏకాగ్రత కుదరకపోవడం, తలనొప్పులు
• పురుషుల్లో: అంగస్తంభన సమస్యలు. మహిళల్లో: వ్యాధి ముదిరినప్పుడు పీరియడ్స్ క్రమం తప్పవచ్చు లేదా ఆగిపోవచ్చు.

కిడ్నీలు ఫెయిల్ అయినప్పుడు (దశ 5): ఈ లక్షణాలు ఇంకా తీవ్రమవుతాయి, డయాలసిస్ లేదా కిడ్నీ మార్పిడి అవసరం కావచ్చు. NHS లెక్కల ప్రకారం CKD ఉన్నవారిలో సుమారు 100 మందిలో 2 మందికి మాత్రమే ఇలా జరుగుతుంది; చాలామంది మందులు, క్రమం తప్పని చెకప్‌లతో దీన్ని నియంత్రించుకుంటారు.

అక్యూట్ కిడ్నీ ఇంజురీ (AKI) వేరు: ఇది గంటలు లేదా రోజుల్లో వస్తుంది, తరచూ వేరే అనారోగ్యం ఉన్న సమయంలో. దీని సంకేతాలు: మామూలు కంటే చాలా తక్కువ మూత్రం రావడం, విపరీతమైన దాహం, వికారం లేదా వాంతులు, కాళ్లు వాయడం, అయోమయం లేదా మగత, పడుకున్నప్పుడు ఆయాసం. AKI కి అదే రోజు డాక్టర్ అవసరం.

సాధారణంగా ఉండదు. క్రానిక్ కిడ్నీ డిసీజ్ దాదాపు ఎప్పుడూ నొప్పి లేకుండానే ఉంటుంది; అది గుర్తించబడకుండా ఉండటానికి ఇదీ ఒక కారణం.

కిడ్నీల నుంచి వచ్చే నొప్పి పక్కటెముకల కింద, పక్కభాగంలో లేదా వీపులో తెలుస్తుంది, దానికి సాధారణంగా వేరే కారణం ఉంటుంది:

• కిడ్నీ ఇన్‌ఫెక్షన్: పక్కభాగంలో లేదా వీపులో నొప్పితో పాటు జ్వరం, వణుకు, వికారం, తరచూ మూత్రం పోసేటప్పుడు మంట. దీనికి అదే రోజు డాక్టర్ అవసరం.
• కిడ్నీ రాళ్లు: అలలు అలలుగా వచ్చే తీవ్రమైన, మెలిపెట్టే నొప్పి, వీపు లేదా పక్కభాగం నుంచి గజ్జల వైపు పాకుతుంది, కొన్నిసార్లు మూత్రంలో రక్తంతో పాటు.

చాలా వరకు నడుము నొప్పి కిడ్నీల వల్ల కాదు, కండరాలు, కీళ్ల వల్ల వస్తుంది. జ్వరం లేకుండా, మూత్రంలో మార్పు లేకుండా ఒక్క నడుము నొప్పి మాత్రమే ఉంటే అది కిడ్నీ సమస్య కావడం అరుదు.

• డయాబెటిస్ (షుగర్): బ్లడ్ షుగర్ ఎక్కువగా ఉంటే కిడ్నీల్లోని చిన్న ఫిల్టర్లు దెబ్బతింటాయి. ఇది రెండు అత్యంత సాధారణ కారణాల్లో ఒకటి.
• హై బీపీ: కిడ్నీల్లోని చిన్న రక్తనాళాలపై ఒత్తిడి పెంచుతుంది. ఇది రెండో అత్యంత సాధారణ కారణం; కిడ్నీ వ్యాధి బీపీని ఇంకా పెంచవచ్చు.
• గుండె జబ్బు, ఎక్కువ కొలెస్ట్రాల్, ఇవి కిడ్నీలకు రక్తం సరఫరా చేసే నాళాలపై ప్రభావం చూపుతాయి.
• కిడ్నీ వాపు (గ్లోమెరులోనెఫ్రైటిస్), మళ్లీ మళ్లీ వచ్చే కిడ్నీ ఇన్‌ఫెక్షన్లు, పాలిసిస్టిక్ కిడ్నీ డిసీజ్ వంటి వంశపారంపర్య సమస్యలు.
• మూత్రం ప్రవాహానికి అడ్డంకులు, ఉదాహరణకు మళ్లీ మళ్లీ వచ్చే కిడ్నీ రాళ్లు లేదా ప్రోస్టేట్ పెరగడం.
• కొన్ని మందులను దీర్ఘకాలం వాడటం, ఉదాహరణకు క్రమం తప్పకుండా వాడే వాపు తగ్గించే నొప్పి మందులు (ఐబుప్రొఫెన్ లేదా డైక్లోఫెనాక్ వంటి NSAIDs), లిథియం. దీని వల్ల డాక్టర్ రాసిన మందును ఆపకండి: మీకు కిడ్నీ టెస్ట్‌లు అవసరమా అని మీ డాక్టర్‌ను అడగండి.
• గతంలో వచ్చిన అక్యూట్ కిడ్నీ ఇంజురీ, ఇది శాశ్వత నష్టాన్ని మిగల్చవచ్చు.

తొలి దశ కిడ్నీ వ్యాధి ఎలాంటి లక్షణాలూ చూపించదు కాబట్టి, ఎక్కువ ప్రమాదం ఉన్నవారు ఆరోగ్యంగా అనిపించినా క్రమం తప్పకుండా టెస్ట్‌లు చేయించుకోవాలని సలహా:

• డయాబెటిస్: ప్రతి ఏడాది కిడ్నీ చెకప్
• హై బీపీ లేదా గుండె జబ్బు
• కుటుంబంలో ఎవరికైనా కిడ్నీ ఫెయిల్యూర్ లేదా వంశపారంపర్య కిడ్నీ వ్యాధి
• గతంలో అక్యూట్ కిడ్నీ ఇంజురీ, మళ్లీ మళ్లీ వచ్చే కిడ్నీ రాళ్లు, ప్రోస్టేట్ పెరగడం లేదా లూపస్
• లిథియం లేదా క్రమం తప్పకుండా వాడే NSAID నొప్పి మందులు వంటి, కిడ్నీలపై ప్రభావం చూపగల దీర్ఘకాల మందులు
• 60 ఏళ్లు దాటినవారు, ఎక్కువ ప్రమాదం ఉండే దక్షిణాసియా లేదా నల్లజాతి మూలాల వారు
• కారణం తెలియకుండా గతంలో మూత్రంలో ప్రొటీన్ లేదా రక్తం కనిపించినవారు

ఎంత తరచుగా టెస్ట్ చేయించుకోవాలో మీ డాక్టర్‌ను అడగండి.

రెండు సులభమైన టెస్ట్‌లు చాలా వరకు కిడ్నీ వ్యాధిని గుర్తిస్తాయి, సాధారణంగా లక్షణాలు రావడానికి చాలా ముందే:

• క్రియాటినిన్ రక్త పరీక్ష: క్రియాటినిన్ మీ కిడ్నీలు బయటకు పంపే ఒక వ్యర్థ పదార్థం. ల్యాబ్ దాన్ని eGFR (estimated glomerular filtration rate) గా మారుస్తుంది; మీ కిడ్నీలు ప్రతి నిమిషం ఎంత రక్తాన్ని వడపోస్తున్నాయో ఇది చూపిస్తుంది. మూడు నెలలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం eGFR 60 కంటే తక్కువ ఉంటే CKD అని, 15 కంటే తక్కువ ఉంటే కిడ్నీ ఫెయిల్యూర్ అని అర్థం. మా క్రియాటినిన్ గైడ్ సంఖ్యలను, దశలను కాలిక్యులేటర్‌తో సహా వివరిస్తుంది.
• అల్బుమిన్ కోసం మూత్ర పరీక్ష: అల్బుమిన్ ఒక ప్రొటీన్, ఆరోగ్యకరమైన కిడ్నీలు దాన్ని రక్తంలోనే ఉంచుతాయి. ఎంత లీక్ అవుతోందో యూరిన్ అల్బుమిన్-టు-క్రియాటినిన్ రేషియో (ACR) చూపిస్తుంది.

రిపోర్ట్‌లు ఈ రెండు యూనిట్లలో ఏదో ఒకటి వాడతాయి, కాబట్టి మీ రిపోర్ట్‌లో ఏది ప్రింట్ అయిందో చూడండి. ఎక్కువ ఫలితం వస్తే నిర్ధారణ కోసం సాధారణంగా టెస్ట్‌ను మళ్లీ చేస్తారు, ఎందుకంటే వ్యాయామం, ఇన్‌ఫెక్షన్ లేదా పీరియడ్స్ వల్ల అది కొంతకాలం పెరగవచ్చు.

డాక్టర్లు రక్తం, ప్రొటీన్ కోసం యూరిన్ డిప్‌స్టిక్ పరీక్ష, కిడ్నీలను చూడటానికి అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్, పొటాషియం, కంప్లీట్ బ్లడ్ కౌంట్ (CBC) వంటి ఇతర రక్త పరీక్షలు కూడా చేయించవచ్చు, ఎందుకంటే కిడ్నీ వ్యాధి రక్తహీనత (అనీమియా) కలిగించవచ్చు.

క్రానిక్ కిడ్నీ డిసీజ్‌ను పూర్తిగా నయం చేయలేము, కానీ చికిత్సతో దాని వేగాన్ని తగ్గించవచ్చు, గుండెను కాపాడవచ్చు; చికిత్స ఎంత ముందుగా మొదలైతే అంత మంచిది.

• బీపీని కంట్రోల్ చేయడం అత్యంత ముఖ్యమైన అడుగు. డాక్టర్లు తరచూ కిడ్నీలను కూడా కాపాడే మందులు వాడతారు; ఏ మందు, ఎంత అనేది మీ డాక్టర్ నిర్ణయిస్తారు.
• మీకు డయాబెటిస్ ఉంటే బ్లడ్ షుగర్‌ను కంట్రోల్ చేయడం. కొన్ని డయాబెటిస్ మందులు కిడ్నీలు ఎక్కువ కాలం పనిచేయడానికి కూడా సహాయపడతాయి.
• కొలెస్ట్రాల్ తగ్గించే మందులు, గుండెను కాపాడటానికి; ఎందుకంటే CKD వల్ల గుండెపోటు, పక్షవాతం ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
• ఏదైనా కొత్త మందు, నొప్పి మందు, సప్లిమెంట్ లేదా మూలికా మందు వాడే ముందు డాక్టర్‌ను లేదా ఫార్మసిస్ట్‌ను అడగండి, సంప్రదాయ (నాటు) మందులతో సహా: కొన్ని కిడ్నీలకు హాని చేయవచ్చు, కిడ్నీలు తక్కువగా వడపోస్తున్నప్పుడు చాలా మందుల డోస్ మార్చాల్సి ఉంటుంది. ప్రతి డాక్టర్‌కు, ఫార్మసిస్ట్‌కు మీ eGFR చెప్పండి.
• పొగ తాగకండి, చురుకుగా ఉండండి, ఆరోగ్యకరమైన బరువు లక్ష్యంగా పెట్టుకోండి, ఉప్పు తగ్గించండి. మీ కిడ్నీ పనితీరు తక్కువగా ఉంటే, ప్రొటీన్, పొటాషియం, ఫాస్ఫేట్ గురించి డైటీషియన్ సలహా ఇవ్వగలరు.
• మీ డాక్టర్ నీళ్లు తగ్గించమని చెప్పకపోతే, మూత్రం లేత రంగులో ఉండేంత నీళ్లు తాగండి.
• చెకప్‌లు మానకండి. చికిత్స పనిచేస్తోందో లేదో మళ్లీ మళ్లీ చేసే రక్త, మూత్ర పరీక్షలు చూపిస్తాయి.

కిడ్నీలు ఫెయిల్ అయితే, వాటి పనిని డయాలసిస్ లేదా కిడ్నీ మార్పిడి భర్తీ చేస్తుంది. అవి అవసరం కావడానికి చాలా ముందే మీ కిడ్నీ వైద్య బృందం దీని గురించి మీతో మాట్లాడుతుంది.