Chikungunya belirtileri: ateş, uzun sürebilen eklem ağrısı ve dang hummasından nasıl ayırt edilir

Ani bir ateş ve kıpırdayamayacağınız kadar ağrıyan eklemler mi var? Chikungunyanın genelde nasıl seyrettiğini, eklem ağrısının neden aylarca sürebildiğini ve hangi ilacın güvenli olduğunu burada anlatıyoruz.

Güncellendi · Kaynaklar

Kısa cevap

Chikungunya belirtileri nelerdir?

Chikungunya genelde sivrisinek ısırığından 3 ile 7 gün sonra, ani yüksek ateş ve şiddetli eklem ağrısıyla başlar; ağrı çoğu zaman vücudun iki yanındaki aynı eklemlerdedir. Baş ağrısı, kas ağrısı, eklemlerde şişlik, döküntü ve yorgunluk sık görülür. Çoğu kişi bir hafta ile 10 gün içinde kendini daha iyi hisseder, ama eklem ağrısı aylarca sürebilir.

Sağlık bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir. Sizi bütünüyle doktorunuz bilir; sonucunuzu ona sorun.

Yan yana

Chikungunya mı, dang humması mı? Sivrisineğin bulaştırdığı iki ateşli hastalık nasıl ayrılır

İkisini de aynı Aedes sivrisinekleri bulaştırır; bu yüzden aynı yerlerde sık görülürler ve çoğu zaman aynı şekilde başlarlar. Genel farklar şunlardır, ama onları ancak bir kan testi ayırt edebilir.

Fark ettiğiniz şeyChikungunyaDang humması (dengue)
SivrisinekDaha çok gündüz ısıran AedesDaha çok gündüz ısıran Aedes
Belirtilerin başlamasıGenelde ısırıktan 3 ile 7 gün sonraGenelde ısırıktan 4 ile 10 gün sonra
AteşAni ve yüksek, çoğu zaman 39°C (102°F) üzerindeAni ve yüksek, 40°C (104°F) civarında, 2 ile 7 gün sürer
Tipik ağrılarŞiddetli eklem ağrısı, çoğu zaman iki yandaki aynı eklemlerde, bazen şişlikle birlikteŞiddetli baş ağrısı, göz arkasında ağrı, kas ve kemik ağrısı
Kanama ve trombositlerKanama nadirdirTrombositler sık sık düşer; diş eti ya da burun kanaması, kusmukta ya da dışkıda kan bir uyarı işaretidir
Ateşten sonraEklem ağrısı haftalarca, aylarca ya da daha uzun sürebilirYorgunluk haftalarca sürebilir; tehlike işaretleri tam ateş düşerken çıkabilir
Kimler ağır hastalanırNadiren görülür; başlıca yenidoğanlarda ve başka sağlık sorunları olan yaşlılardaHastalananların yaklaşık 20'de 1'i, daha çok ikinci bir dang enfeksiyonunda
İlaçÖzel bir ilacı yok; dang humması dışlanana kadar parasetamolÖzel bir ilacı yok; parasetamol, asla ibuprofen ya da aspirin değil
Testİlk haftada PCR, sonrasında antikor (IgM) testleriİlk 7 günde NS1 antijen ya da PCR testi, 3. günden sonra IgM antikorları

Zika, sıtma (malaria), tifo ve başka enfeksiyonlar da ağrılarla birlikte ateş yapabilir. Bunların sık görüldüğü yerlerde her ateş bir kan testini hak eder; doktorlar çoğu zaman chikungunya ve dang humması için birlikte test ister.

Chikungunya belirti listesi

Sizin için geçerli olanları işaretleyin. Kart, belirtilerinizin chikungunyanın ilk haftasına mı, ardından gelebilen eklem ağrısına mı, yoksa ikisine birden mi uyduğunu gösterir. Hiçbir şey kaydedilmez, hiçbir yere gönderilmez.

Chikungunya belirti listesi

12 belirtiden 0 tanesi işaretlendi

İlk hafta belirtileri0/7
Süren eklem belirtileri0/5

Sizin için geçerli olan belirtileri işaretleyin.

Bu liste, belirtilerinizi doktorunuz için bir tabloya göre sıralar. Chikungunyaya tanı koyamaz: bunu yalnızca kan testi doğrular; dang humması, Zika ve başka enfeksiyonlar aynı belirtilere yol açabilir.

Chikungunya nedir, nasıl bulaşır?

Chikungunya, enfekte Aedes sivrisineklerinin ısırığıyla bulaşan bir virüs enfeksiyonudur; dang humması (dengue) ve Zika'yı bulaştıran sivrisinekler de bunlardır. Bu sivrisinekler daha çok gündüz ısırır. Hastalık insandan insana dokunma, öksürük ya da yemek paylaşma yoluyla doğrudan bulaşmaz.

Adı, ilk kez 1952'de bulunduğu Tanzanya'da konuşulan Kimakonde dilinden gelir ve “bükülüp kıvrılmak” anlamına gelir: eklem ağrısı insanları iki büklüm yürütebilir. Hindistan'da 1970'lerden beri büyük salgınlar kaydedilmiştir ve bugün Asya, Afrika, Avrupa ve Amerika kıtasında 110'dan fazla ülkede görülmüştür.

Çoğu kişi kendiliğinden iyileşir. Ağır hastalık ve ölüm nadirdir, ama eklem ağrısı haftalarca ya da aylarca insanı günlük işlerini yapamaz hale getirebilir.

Chikungunya belirtileri nelerdir?

Belirtiler genelde ısırıktan 3 ile 7 gün sonra (bazen 12 güne kadar), çoğu zaman aniden başlar. En sık görülen ikisi ateş ve eklem ağrısıdır:

  • ani yüksek ateş, çoğu zaman 39°C (102°F) üzerinde
  • şiddetli eklem ağrısı, genelde vücudun iki yanındaki aynı eklemlerde, çoğu zaman eller, el bilekleri, ayak bilekleri ve ayaklarda
  • eklemlerde şişlik
  • baş ağrısı ve kas ağrısı
  • döküntü
  • kızarık, ağrıyan gözler, mide bulantısı ya da kusma ve yorgunluk
Ne zamanGenelde ne olur
Isırıktan 3 ile 7 gün sonraAteş ve eklem ağrısı başlar, çoğu zaman aniden
İlk 7 ile 10 günAteş, eklem ağrısı, baş ağrısı, döküntü; çoğu kişi bir hafta içinde kendini daha iyi hissetmeye başlar
Haftalar ya da aylar sonraBazı kişilerde eklem ağrısı, tutukluk ve şişlik gelip gidebilir

Eklem ağrısı fazla değilse chikungunya, soğuk algınlığı ya da başka bir ateşli hastalıkla karıştırılacak kadar hafif geçebilir.

Chikungunya eklem ağrısı ne kadar sürer?

Pek çok kişide eklem ağrısı birkaç gün ya da birkaç hafta içinde hafifler. Bazılarında ise aylarca, hatta bazen yıllarca sürer. Çoğu zaman sabahları daha kötüdür, eklemden ekleme dolaşabilir ve geçmiş gibi göründükten sonra geri dönebilir.

Uzun süren eklem ağrısı yaşlılarda ve başlangıçta eklemleri çok ağrıyan kişilerde daha olasıdır.

Ne işe yarar? Bir doktor ağrıya başka bir şeyin yol açmadığını kontrol edebilir ve tedavi önerebilir. Uzun süren ağrıda bu, dang humması dışlandıktan sonra iltihap giderici ilaçları, doktorun yazdığı başka ilaçları ve fizik tedaviyi içerebilir. Hafif hareket ve esneme genelde eklemleri tamamen dinlendirmekten daha çok işe yarar. Kortizon (steroid) ya da reçeteli başka ilaçlara kendi kendinize başlamayın.

Bir eklem sıcak, çok şiş ve kırmızı olursa, ağrı çalışmanızı ya da uyumanızı engelliyorsa veya iyileşmek yerine kötüleşiyorsa bir doktora gidin.

Kimler ağır chikungunya açısından risk altındadır?

Çoğu kişi tamamen iyileşir. Ağır hastalık nadirdir ve en çok şu kişilerde görülür:

  • doğum sırasında, yani anne doğumda chikungunya geçirirken enfekte olan ya da doğumdan sonraki haftalarda ısırılan yenidoğanlar
  • 65 yaş üstü yetişkinler
  • yüksek tansiyonu, diyabeti ya da kalp hastalığı olan kişiler

Nadir görülen komplikasyonlar arasında gözlerde, kalpte, karaciğerde, böbreklerde ve sinirlerde sorunlar, beyin iltihabı da dahil, vardır. Doğumu yaklaşmış hamile kadınlar herhangi bir ateşte hemen bir doktora gitmelidir, çünkü bebek doğum sırasında enfekte olabilir.

Chikungunya geçirmiş kişilerin çoğunun hastalığa yeniden yakalanmaya karşı korunduğu düşünülmektedir.

Chikungunyayı hangi test doğrular?

Chikungunyayı doğrulamanın tek yolu bir kan testidir. Hangi testin yapılacağı hastalığın kaçıncı gününde olduğunuza bağlıdır:

  • İlk hafta (yaklaşık 8. güne kadar): PCR testi virüsün kendisini bulur.
  • İlk haftanın sonundan itibaren: antikor (IgM) testleri yakın zamandaki bir enfeksiyonu gösterir. IgM genelde yaklaşık 2 ay boyunca bulunabilir.
  • Erken yapılan negatif bir antikor testi chikungunyayı dışlamaz: doktor testi bir iki hafta sonra tekrarlayabilir.

Dang humması çok benzer göründüğü ve daha yakından izlenmesi gerektiği için doktorlar genelde dang humması için de test ister, bazen Zika ya da sıtma (malaria) için de. Bir hemogram (tam kan sayımı, CBC), enfeksiyonları birbirinden ayırmalarına ve durumunuzu takip etmelerine yardımcı olur.

Chikungunya nasıl tedavi edilir, nelerden kaçınmalı?

Chikungunyanın özel bir ilacı yoktur. Çoğu kişi evde şunlarla iyileşir:

  • mümkün olduğunca dinlenmek
  • bol sıvı
  • ateş ve ağrı için parasetamol (ABD'de asetaminofen olarak bilinir)

Dang humması dışlanana kadar ibuprofen, aspirin ya da başka iltihap giderici ağrı kesiciler almayın. Dang hummasında kanama riskini artırabilirler ve iki enfeksiyonu başta birbirinden ayırmak zordur. Soğuk algınlığı ve grip ilaçlarını da kontrol edin, çünkü bazıları bunları içerir. Doğru parasetamol miktarı için kutudaki talimata uyun ya da eczacınıza sorun; çocuklar için, hamilelikte ya da başka ilaçlar kullanıyorsanız doktora danışın.

İlk hafta sivrisineklerin sizi ısırmasını önleyin. Virüs o sırada kanınızdadır ve sizi ısıran bir sivrisinek onu başkalarına bulaştırabilir. Cibinlik altında uyuyun ve sivrisinek kovucu kullanın.

Hiçbir evde tedavi yönteminin chikungunyayı iyileştirdiği ya da süresini kısalttığı kanıtlanmamıştır. Denemeden önce bir doktora danışın ve asla tedaviyi geciktirmesine izin vermeyin.

Chikungunyadan nasıl korunulur?

  • Isırıklardan, özellikle gündüz korunun: uzun kollu giysiler ve uzun pantolon giyin, pencerelere sineklik takın, gündüz uyurken cibinlik kullanın; özellikle bebekler, yaşlılar ve zaten hasta olan herkes için.
  • DEET, pikaridin (picaridin) ya da IR3535 içeren bir sivrisinek kovucu kullanın, etiketteki talimata uygun şekilde.
  • Sivrisineklerin ürediği durgun suları yok edin: su kaplarını, kovaları, saksıları, lastikleri ve buz kaplarını haftada bir kapatın, boşaltın ve temizleyin.
  • Aşı: bazı ülkelerde ruhsatlı chikungunya aşıları vardır; başlıca salgın olan yerlere giden gezginler ve daha yüksek risk altındaki diğer kişiler için. Her yerde kolayca bulunmazlar ve kimlerin yaptırması gerektiğine dair öneriler ülkeye ve yaşa göre değişir. Sizin için uygun olup olmadığını doktorunuza sorun.

Ne zaman doktora gitmeli?

Randevu alın

  • Chikungunya ya da dang hummasının görüldüğü bir yerde yaşarken ya da oraya gittikten sonra ateş: aynı gün ya da ertesi gün bir doktora gidin ve kan testi isteyin.
  • Ateşten birkaç hafta sonra hâlâ süren eklem ağrısı ya da çalışmanızı veya uyumanızı engelleyen ağrı.
  • Sıcak, çok şiş ve kırmızı hale gelen bir eklem.
  • 65 yaş üstündeyseniz ya da diyabetiniz, kalp hastalığınız veya yüksek tansiyonunuz varsa ve chikungunya görülen bir bölgede ateşiniz çıkarsa.

Birinde şunlar varsa hemen acil yardım alın (bulunduğunuz yerin acil numarasını arayın):

  • şiddetli karın ağrısı, tekrarlayan kusma ya da burun veya diş eti kanaması
  • bilinç bulanıklığı, olağandışı uyku hali, nöbet (havale) ya da kollarda veya bacaklarda güçsüzlük
  • ateşi olan yenidoğan bir bebek ya da hamileliğin son döneminde ateş
  • nefes almada zorluk, göğüs ağrısı ya da solgun, soğuk cilt ve bayılma

Chikungunya olan çoğu kişi, uzun sürebilen eklem ağrısı dışında, 1 ile 2 hafta içinde evde iyileşir. Dang humması başta aynı görünebildiği için uyarı işaretlerini ciddiye alın: geçmelerini beklemeyin ve kendiniz araç kullanarak gitmeyin.

Ateş ve ağrıyan eklemler mi? Konuşarak anlatın.

Saluvo belirtilerinizi kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde dinler, önce uyarı işaretlerini kontrol eder ve hangi doktora, ne kadar sürede gitmeniz gerektiğini söyler. Elinizde kan sayımı ya da ateş testi sonucu mu var? Her değeri sade bir dille açıklar.

Belirtilerimi sor

Başlamak ücretsiz. Ne hissettiğinizi kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde anlatın.

Sık sorulan sorular

  • Genelde sivrisinek ısırığından 3 ile 7 gün sonra ani yüksek ateş ve şiddetli eklem ağrısı. Ağrı çoğu zaman iki yandaki aynı eklemlerdedir, örneğin iki el bileğinde ya da iki ayak bileğinde. Baş ağrısı, kas ağrısı, eklemlerde şişlik, döküntü ve yorgunluk da sık görülür.

  • Ateş ve ilk belirtiler genelde 7 ile 10 gün içinde geçer ve çoğu kişi bir hafta içinde kendini daha iyi hisseder. Eklem ağrısı daha uzun sürebilir: bazı kişilerde haftalarca ya da aylarca, ara sıra yıllarca. Eklem ağrısı ateşten birkaç hafta sonra hâlâ sürüyorsa bir doktora gidin.

  • İkisini de aynı sivrisinekler bulaştırır ve benzer şekilde başlarlar; bu yüzden onları ancak bir kan testi ayırt edebilir. Chikungunya genelde vücudun iki yanında, aylarca sürebilen şiddetli eklem ağrısı yapar. Dang humması ise daha çok göz arkasında ağrı ve trombosit düşmesi yapar; bazı kişilerde de tam ateş düşerken tehlikeli uyarı işaretleri çıkar.

  • Ateş ve ağrı için parasetamol (asetaminofen), yanında dinlenme ve bol sıvı. Bir doktor dang hummasını dışlayana kadar ibuprofen, aspirin ya da başka iltihap giderici ağrı kesiciler almayın, çünkü dang hummasında kanamayı artırabilirler. Doğru miktar için kutudaki talimata uyun ya da eczacınıza sorun; çocuklar için doktora danışın.

  • Virüs, ateş geçtikten çok sonra bile eklemlerde iltihap bırakabilir. Bu uzun süren ağrı yaşlılarda ve başlangıçta eklemleri çok ağrıyan kişilerde daha sık görülür. Çoğu zaman zamanla düzelir. Bir doktor başka nedenleri dışlayabilir, tedavi ve fizik tedavi önerebilir; hafif hareket genelde işe yarar.

  • Bir kan testi. İlk haftada PCR testi virüsün kendisini bulur. İlk haftanın sonundan itibaren antikor (IgM) testi yakın zamandaki bir enfeksiyonu gösterir. İkisi başta çok benzer göründüğü için doktorlar genelde aynı anda dang humması için de test ister.

  • Doğrudan değil: başka birinden dokunma, öksürük ya da yemek paylaşma yoluyla kapamazsınız. Sivrisineklerle yayılır. Hastalığın ilk haftasında virüs kandadır ve o sırada ısıran bir sivrisinek onu başkasına geçirebilir; bu yüzden hasta kişi ısırıklardan korunmalıdır, örneğin cibinlik altında uyuyarak.

  • Pek olası değil. Kanıtlar, chikungunya geçirmiş kişilerin çoğunun hastalığa yeniden yakalanmaya karşı korunduğunu gösteriyor. Aylar sonra geri dönen eklem ağrısı genelde yeni bir enfeksiyon değil, aynı enfeksiyonun kalıcı etkisidir. Dang humması gibi sivrisineğin bulaştırdığı başka ateşli hastalıklar yine de görülebilir; bu yüzden ısırıklardan korunmaya devam edin.

  • Çoğu kişi için çok ağrılıdır ama tehlikeli değildir ve ölüm nadirdir. Ağır hastalık en çok doğum sırasında enfekte olan yenidoğanlarda, 65 yaş üstü yetişkinlerde ve yüksek tansiyonu, diyabeti ya da kalp hastalığı olan kişilerde görülür. Bu gruptakiler herhangi bir ateşte erkenden doktora gitmelidir.

  • Bol sıvı için ve kendinizi hazır hissettiğinizde hafif, sade yiyecekler yiyin. Hiçbir yiyeceğin ya da evde tedavi yönteminin chikungunyayı iyileştirdiği kanıtlanmamıştır. Sıvıları midede tutamamak, çok daha az idrara çıkmak ya da baygınlık hissi, hemen doktora gitmek için nedendir.

  • Hamileliğin son döneminde geçirilen enfeksiyon doğum sırasında bebeğe geçebilir ve yenidoğanlar ağır hastalanabilir. Hamileyseniz, özellikle doğumunuz yaklaştıysa, herhangi bir ateşte hemen bir doktora gidin ve sivrisinek ısırıklarından korunmaya ekstra özen gösterin. Herhangi bir ilaç almadan önce doktorunuza danışın.

  • Bazı ülkelerde ruhsatlı chikungunya aşıları vardır; başlıca salgın olan yerlere giden gezginler ve daha yüksek risk altındaki diğer kişiler için. Her yerde kolayca bulunmazlar ve kimlerin yaptırması gerektiğine dair öneriler ülkeye ve yaşa göre değişir. Doktorunuza sorun. Sivrisinek ısırıklarından korunmak hâlâ en önemli korunma yoludur.

Yardımcı testler

Blog

Kaynaklar

  1. WHO fact sheet: Chikungunya
  2. CDC: Symptoms of chikungunya
  3. CDC: Clinical signs and symptoms of chikungunya
  4. CDC: Chikungunya diagnosis and testing
  5. CDC: Chikungunya treatment and prevention
  6. CDC: Chikungunya vaccines

Güncellendi . Sağlık bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir. Sizi bütünüyle doktorunuz bilir; sonucunuzu ona sorun.