Dang humması (dengue) belirtileri: ilk işaretler, bekleyemeyecek uyarı işaretleri ve evde güvenli bakım

Sık sorulan sorular

• Dang hummasının ilk belirtileri nelerdir?

  Genelde sivrisinek ısırığından 4 ile 10 gün sonra başlayan, 40°C (104°F) civarında ani yüksek ateş; buna şiddetli baş ağrısı, göz arkasında ağrı ve kas, eklem ve kemik ağrısı eşlik eder. Bulantı, kusma, lenf bezlerinde şişlik ve döküntü de sık görülür. Enfeksiyonların çoğu hafif belirtiler verir ya da hiç belirti vermez.

• Dang humması ateşi kaç gün sürer?

  Ateş genelde 2 ile 7 gün sürer ve çoğu kişi 1 ile 2 hafta içinde iyileşir. En önemli dönem ateşin düştüğü zamandır: ağır dang hummasının uyarı işaretleri genelde ateş bittikten sonraki 24 ile 48 saat içinde ortaya çıkar. İyileştikten sonra yorgunluk birkaç hafta sürebilir.

• Dang hummasının uyarı işaretleri nelerdir?

  Şiddetli karın ağrısı, 24 saatte en az 3 kez kusma, burun ya da diş eti kanaması, kusmukta ya da dışkıda kan, aşırı yorgunluk ya da huzursuzluk, hızlı nefes alıp verme, aşırı susama ve solgun, soğuk cilt ya da kendini çok güçsüz hissetme. Bunlardan herhangi biri, ateş geçmiş olsa bile, hemen bir sağlık kuruluşuna ya da acil servise gitmek demektir.

• Dang hummasında hangi ilacı kullanabilirim?

  Ateş ve ağrı için parasetamol (asetaminofen), yanında dinlenme ve bol sıvı. İbuprofen, aspirin ya da başka iltihap giderici ağrı kesiciler almayın: kanama riskini artırabilirler. Dang hummasının kendisi için özel bir ilaç yoktur. Doğru miktar için kutudaki talimata uyun ya da eczacınıza sorun; çocuklar için doktora danışın.

• Dang hummasında trombosit kaç olursa tehlikelidir?

  Tek başına karar veren tek bir sayı yoktur. Normal trombosit değeri mikrolitre başına yaklaşık 150.000 ile 450.000'dir ve dang hummasında sık sık düşer. Doktorlar yalnızca trombosit sayısına değil, sayının zaman içindeki gidişatına, hematokrite ve kişinin genel durumuna bakar. Çok düşük değerler ya da herhangi bir kanama hastane bakımı gerektirir; değerinizin ne anlama geldiğini doktorunuz söyleyecektir.

• Dang hummasını hangi test doğrular, ne zaman yaptırmalıyım?

  Hastalığın ilk 7 gününde NS1 antijen ya da PCR testi virüsü bulur; çoğu zaman bir IgM antikor testiyle birlikte yapılır. 3. günden sonra IgM testleri yakın zamandaki enfeksiyonların çoğunu yakalar, 7. günden sonra ana test bunlardır. Negatif bir NS1 sonucu dang hummasını dışlamaz. Hemogram (tam kan sayımı) trombositleri kontrol eder.

• Dang humması iki kez geçirilebilir mi?

  Evet. Dang virüsünün dört tipi vardır ve bir tipini geçirmek sizi diğerlerinden korumaz. İkinci bir enfeksiyonda ağır dang humması riski daha yüksektir. Daha önce dang humması geçirdiyseniz ısırıklardan korunmaya ekstra özen gösterin, her ateşte erkenden doktora gidin ve dang humması görülen bir bölgeye gitmeden önce aşıyı sorun.

• Dang humması bulaşıcı mıdır?

  Doğrudan değil: başka birinden dokunma, öksürük ya da yemek paylaşma yoluyla kapamazsınız. Sivrisineklerle yayılır. Hastalığın ilk haftasında virüs kandadır ve o sırada ısıran bir sivrisinek onu başkasına geçirebilir; bu yüzden hasta kişi ısırıklardan korunmalıdır, örneğin cibinlik altında uyuyarak.

• Dang hummasında ne yiyip içmeliyim?

  Bol sıvı için: su ya da oral rehidrasyon sıvısı gibi tuz ve şeker eklenmiş içecekler. Kendinizi hazır hissettiğinizde hafif, sade yiyecekler yiyin. Çok susamak, her zamankinden çok daha az idrara çıkmak ya da kusma yüzünden sıvıları midede tutamamak, hemen doktora gitmek için nedendir.

• Papaya yaprağı suyu dang hummasını iyileştirir mi?

  Hayır. Papaya yaprağı suyu da dahil hiçbir evde tedavi yönteminin dang hummasını iyileştirdiği ya da daha güvenli hale getirdiği kanıtlanmamıştır. Kanıtlanmış bakım; dinlenme, bol sıvı, ateş için parasetamol ve uyarı işaretlerini dikkatle izlemektir. Bir yöntemi denemeden önce doktora danışın ve uyarı işaretleri çıktığında hastaneye gitmeyi asla geciktirmesine izin vermeyin.

• Dang hummasından iyileşmek ne kadar sürer?

  Çoğu kişi 1 ile 2 hafta içinde iyileşir; ama yorgunluk ve moral bozukluğu sonrasında birkaç hafta sürebilir. Dinlenin, iyi beslenin ve hareketinizi yavaş yavaş artırın. İyileşmiyorsanız ya da yeni belirtiler çıkarsa doktorunuza gidin.

• Dang humması için aşı var mı?

  Bazı ülkelerde ruhsatlı bir dang humması aşısı vardır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bunu yalnızca dang hummasının çok yayıldığı yerlerde 6 ile 16 yaş arası çocuklara önerir; bazı ülkeler daha önce dang humması geçirmiş gezginlere de sunar. Sizin için uygun olup olmadığını doktorunuza sorun. Sivrisinek ısırıklarından korunmak hâlâ en önemli korunma yoludur.

• Dang hummasını sıtmadan nasıl ayırt edebilirim?

  Belirtiler birbirine benzer; bu yüzden güvenilir tek yol kan testidir. Dang humması çoğu zaman göz arkasında ağrı, vücut ve kemik ağrısı ve döküntü yapar ve ısırıktan 4 ile 10 gün sonra başlar. Sıtma (malaria) çoğu zaman titremeyle ateş yapar, ısırıktan 10 ile 15 gün sonra başlar ve her zaman sıtma ilacı gerektirir. Doktorlar ikisi için de test isteyebilir.