Safra kesesi taşı belirtileri: safra taşı krizi, uyarı işaretleri ve tedavide neler olur

Ağır bir yemekten sonra sağ kaburgalarınızın altında ani, şiddetli bir ağrı mı başladı? Safra taşı krizinin genelde nasıl hissettirdiğini, mide ekşimesinden nasıl ayrıldığını ve ne zaman hemen yardım gerektirdiğini burada anlatıyoruz.

Güncellendi · Kaynaklar

Kısa cevap

Safra kesesi taşı belirtileri nelerdir?

Safra taşlarının çoğu hiç belirti vermez. Bir taş safra kesesinin çıkışını tıkadığında, karnın üst orta kısmında ya da sağ kaburgaların altında ani, şiddetli ve sürekli bir ağrıya yol açar. Bu ağrı çoğu zaman ağır bir yemekten sonra ya da gece başlar, 30 dakikadan birkaç saate kadar sürer ve bazen bulantı ya da kusma eşlik eder. Ateş ya da ciltte ve gözlerde sararma acil yardım gerektirir.

Sağlık bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir. Sizi bütünüyle doktorunuz bilir; sonucunuzu ona sorun.

Yan yana

Safra taşı ağrısı mı, mide ekşimesi mi? Nasıl ayırt edilir

İkisi de yemekten sonra karnın üst kısmında ağrıya yol açabilir ve kolayca karıştırılır. Olağan farklar şunlardır, ama kesin olarak bir doktor ve bir ultrason ayırt edebilir.

Fark ettiğiniz şeySafra taşı kriziMide ekşimesi ya da göğüste yanma (reflü)
Ağrının yeriKarnın üst orta kısmı ya da sağ kaburgaların altı; sırta ya da sağ omuza yayılabilirGöğüs kemiğinin arkasında, boğaza doğru yükselebilen yanma hissi
Nasıl hissettirirŞiddetli, sürekli, sıkıştırıcı bir ağrıYanma; çoğu zaman ağızda ekşi tat ya da ağza asit gelmesiyle birlikte
Ne kadar sürerGenelde 30 dakikadan birkaç saate kadar, sonra hafiflerGelip gider; çoğu zaman daha kısa süreler
Ne zaman olurÇoğu zaman ağır ya da yağlı bir yemekten sonra, akşam ya da geceYemeklerden sonra ya da uzanınca veya öne eğilince
Antasitler (mide ilaçları)İşe yaramazGenelde işe yarar
Bulantı ve kusmaBulantı ya da kusma sıktırDaha az görülür
Ne yapmalı30 dakikadan uzun sürerse aynı gün doktora görününYaşam tarzı değişiklikleri ve eczaneden alınan ilaçlar; sık sık tekrarlarsa doktora görünün

Karnın üst kısmındaki ağrı mide ülserinden, pankreatitten, böbrek taşlarından ya da, özellikle göğüs ağrısı veya nefes darlığıyla birlikteyse, kalpten de kaynaklanabilir. Şiddetli ya da alışılmadık bir ağrı her zaman doktor gerektirir.

Safra taşı belirtileri kontrol listesi

Sizin için doğru olanları işaretleyin. Kart, belirtilerinizin bir safra taşı krizine mi, bir komplikasyonun işaretlerine mi, yoksa ikisine birden mi uyduğunu gösterir ve bekleyemeyecek işaretleri belirtir. Hiçbir şey kaydedilmez ya da bir yere gönderilmez.

Safra taşı belirtileri kontrol listesi

11 belirtiden 0 tanesi işaretlendi

Safra taşı krizine uyan işaretler0/6
Bir komplikasyonun işaretleri0/5

Sizin için doğru olan her şeyi işaretleyin.

Bu kontrol listesi belirtileri doktorunuz için bir düzene sokar. Safra taşı tanısı koyamaz: safra taşları genelde ultrasonla doğrulanır ve başka durumlar da aynı ağrıya yol açabilir.

Safra taşı nedir?

Safra kesesi, karnın sağ üst tarafında, karaciğerin altında duran küçük bir kesedir. Yağların sindirimine yardım eden bir sıvı olan safrayı depolar ve yemekten sonra bağırsağa sıkar.

Safra taşları (safra kesesi taşları), safra kesesinde oluşan, çakıl taşına benzeyen sert parçalardır; genelde kolesterolden ya da bilirubin adlı sarı bir maddeden oluşurlar. Bir kum tanesi kadar küçük ya da bir golf topu kadar büyük olabilirler.

Çok yaygındırlar: yetişkinlerin yaklaşık %10 ile %15'inde safra taşı vardır. Çoğu kişide hiç belirti olmaz; bu "sessiz" safra taşları çoğu zaman bir görüntülemede tesadüfen bulunur ve genelde tedavi gerektirmez. Belirtiler, bir taş safra kesesinin çıkışını ya da safra yollarından birini tıkadığında başlar.

Safra taşı krizinin belirtileri nelerdir?

Bir safra taşı krizi (safra koliği, bilier kolik) genelde şunlara yol açar:

  • karnın üst orta kısmında ya da sağ kaburgaların hemen altında ani, şiddetli ağrı
  • gelip giden değil, sürekli olan ve 30 dakikadan birkaç saate kadar süren ağrı
  • sırta ya da sağ kürek kemiğine yayılabilen ağrı
  • bulantı ya da kusma

Krizler çoğu zaman ağır ya da yağlı bir yemekten sonra, sıklıkla da akşam ya da gece gelir. Taş yer değiştirince ağrı genelde hafifler. Bazı kişiler tek bir kriz geçirir; bazılarında ise krizler tekrar tekrar olur.

Krizlerin arasında çoğu kişi kendini iyi hisseder. Safra taşları tek başına genelde şişkinliğe ya da hazımsızlığa yol açmaz.

Safra taşı komplikasyonunun uyarı işaretleri nelerdir?

Bir taş takılı kalırsa şunlara yol açabilir:

  • iltihaplanmış safra kesesi (akut kolesistit): sağ kaburgaların altında birkaç saat içinde geçmeyen ağrı, yüksek ateş, terleme ve iştahsızlık
  • tıkanmış safra yolu: ciltte ya da gözlerde sararma (sarılık), koyu idrar, açık renkli dışkı ve cilt kaşıntısı; safra yolunda gelişen bir enfeksiyon ateşe ve titremeye yol açabilir
  • iltihaplanmış pankreas (safra taşına bağlı pankreatit): karnın üst kısmında, sırta yayılabilen şiddetli ağrı ve kusma

Şunlardan biri varsa hemen bulunduğunuz yerin acil numarasını arayın ya da bir acil servise gidin:

  • ani, şiddetli karın ağrısı
  • karnınızdan sırtınıza yayılan ağrı ve kusma
  • çok yüksek ateş, ya da sıcak basması, üşüme veya titreme
  • ciltte ya da göz aklarında sararma

Kendiniz araç kullanarak gitmeyin: birinden sizi götürmesini isteyin ya da ambulans çağırın.

30 dakikadan uzun süren karın ağrınız varsa aynı gün doktora görünün.

Kimlerde safra taşı olur?

Herkeste safra taşı olabilir, ama şu durumlarda daha olasıdır:

  • kadınlarda, özellikle gebelikte ya da doğum kontrol hapı veya HRT (hormon replasman tedavisi) gibi hormon ilaçları kullanırken
  • 40 yaş üstünde
  • fazla kilolularda
  • hızla kilo verenlerde, örneğin çok düşük kalorili bir diyetle ya da obezite ameliyatından sonra
  • yağdan ve rafine karbonhidratlardan zengin, lifi az beslenenlerde
  • diyabeti, yüksek trigliseridi, Crohn hastalığı, karaciğer sirozu ya da orak hücre hastalığı gibi bir kan hastalığı olanlarda
  • ailesinde safra taşı olanlarda

Safra taşı nasıl teşhis edilir?

TestNe gösterir
UltrasonSafra kesesindeki taşları bulmak için en iyi test
Kan testleriEnfeksiyon ya da iltihap işaretleri ve karaciğerin ya da pankreasın etkilenip etkilenmediği
MR (MRI)Safra yollarında takılı kalmış taşlar
BT (CT)Komplikasyonlar; ama bazı taşları gözden kaçırabilir
HIDA sintigrafisiSafra kesesinin ne kadar iyi boşaldığı ve tıkalı safra yolları
ERCPAğızdan ilerletilen bir kamerayla yapılan inceleme; esas olarak safra yoluna takılmış bir taşı çıkarmak için kullanılır

Kan testleri çoğu zaman enfeksiyon işaretlerini gösterebilen bir hemogram (tam kan sayımı, CBC) ve karaciğer testlerini içerir. Doktor ayrıca hassas bir safra kesesi olup olmadığını anlamak için siz nefes alırken sağ kaburgalarınızın altına bastırabilir.

Safra taşı nasıl tedavi edilir?

Belirti vermeyen sessiz safra taşları genelde tedavi gerektirmez.

Safra taşları krizlere ya da komplikasyonlara yol açıyorsa olağan tedavi, safra kesesinin alındığı bir ameliyattır (kolesistektomi, halk arasında safra kesesi ameliyatı). Yetişkinlerde en sık yapılan ameliyatlardan biridir ve genelde birkaç küçük kesiyle kapalı (laparoskopik) ameliyat olarak yapılır. Birçok kişi aynı gün ya da ertesi gün eve döner ve yaklaşık bir haftada normal etkinliklerine döner. Daha büyük bir kesiyle yapılan açık ameliyat ise daha uzun hastanede kalmayı ve yaklaşık bir aylık iyileşmeyi gerektirir.

  • İltihaplanmış safra kesesi: çoğu zaman hastanede serum ve antibiyotiklerle tedavi edilir; ameliyat genelde 1 hafta içinde önerilir.
  • Safra yolundaki taşlar: genelde ağızdan ilerletilen bir kamerayla yapılan ERCP ile çıkarılır.
  • Küçük kolesterol taşlarını yavaş yavaş eriten ilaçlar nadiren kullanılır: aylar ya da yıllar sürer ve taşlar çoğu zaman yeniden oluşur.

Tedaviyi beklerken parasetamol ya da ibuprofen gibi ağrı kesiciler işe yarayabilir: kutusundaki bilgileri okuyun ya da bir eczacıya sorun; gebeyseniz, başka bir hastalığınız varsa ya da başka ilaçlar kullanıyorsanız bir doktora danışın. Doktorunuz krizleri tetikleyen yiyeceklerden kaçınmanızı da önerebilir.

Safra kesesi olmadan yaşam. Safra kesesine ihtiyacınız yoktur: safra bunun yerine doğrudan bağırsağa akar. Bazı kişilerde bir süre bazı yiyeceklerden sonra daha yumuşak, daha sık dışkılama ya da şişkinlik olur; bu genelde zamanla düzelir.

Safra taşı önlenebilir mi?

Safra taşlarını her zaman önleyemezsiniz, ama riski azaltabilirsiniz:

  • Sağlıklı bir kiloda kalın; kilo vermeniz gerekiyorsa bunu yavaş yavaş yapın: şok diyetler ve çok düşük kalorili diyetler riski artırır.
  • Bol lif tüketin: meyve, sebze, kuru fasulye, mercimek ve tam tahıllar.
  • Zeytinyağı ve balık gibi daha sağlıklı yağları seçin; kızartmaları, tatlıları ve rafine karbonhidratları azaltın.
  • Hareketli kalın.

Beslenmenizde büyük değişiklikler yapmadan önce, özellikle daha önce safra taşı krizi geçirdiyseniz, bir doktorla konuşun.

Ne zaman doktora gitmeli?

Bugün bir doktora görünün

  • Karnın üst kısmında ya da sağ kaburgaların altında 30 dakikadan uzun süren ağrı.
  • Özellikle yemeklerden sonra tekrar tekrar gelen karın ağrısı krizleri.
  • Sağ kaburgaların altında birkaç saat içinde geçmeyen ağrı.
  • Bir görüntülemede safra taşı bulundu ve belirtiler konusunda endişeleniyorsunuz: konuşmak için rutin bir randevu alın.

Şunlar varsa hemen acil yardım alın (bulunduğunuz yerin acil numarasını arayın):

  • ani, şiddetli karın ağrısı
  • karnınızdan sırtınıza yayılan ağrı ve kusma
  • çok yüksek ateş, ya da sıcak basması, üşüme veya titreme
  • ciltte ya da göz aklarında sararma

Safra taşlarının çoğu sorun çıkarmaz ve krizler genelde saatler içinde geçer. Takılı kalan bir taş ise hızla hastanede tedavi gerektiren bir enfeksiyona ya da iltihaba yol açabilir: bu işaretlerin geçmesini beklemeyin ve kendiniz araç kullanarak gitmeyin.

Yemekten sonra kaburgalarınızın altında ağrı mı var? Konuşarak anlatın.

Saluvo belirtilerinizi kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde dinler, önce uyarı işaretlerini kontrol eder ve hangi doktora, ne kadar sürede gitmeniz gerektiğini söyler. Elinizde bir ultrason ya da karaciğer testi raporu mu var? Sonuçları sade bir dille açıklar.

Belirtilerimi sor

Başlamak ücretsiz. Ne hissettiğinizi kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde anlatın.

Sık sorulan sorular

  • Karnın üst orta kısmında ya da sağ kaburgaların altında ani, şiddetli ve sürekli bir ağrı; bazen sırta ya da sağ kürek kemiğine yayılır. Genelde 30 dakikadan birkaç saate kadar sürer ve çoğu zaman ağır bir yemekten sonra ya da gece gelir; bazen bulantı ya da kusma eşlik eder.

  • Genelde karnın sağ üst tarafında, kaburgaların hemen altında ya da karnın üst kısmının ortasında. Sırta, iki kürek kemiğinin arasına ya da sağ omuza yayılabilir.

  • Mide ekşimesi genelde göğüs kemiğinin arkasında, çoğu zaman ağızda ekşi bir tatla birlikte yanmaya yol açar ve antasitler işe yarar. Safra taşı krizi ise karnın üst kısmında ya da sağ kaburgaların altında, 30 dakika ya da daha uzun süren, antasitlerle geçmeyen şiddetli ve sürekli bir ağrıya yol açar. Bir ultrason safra taşlarını gösterebilir.

  • Safra taşlarının kendisi nadiren kaybolur, ama çoğu hiç belirti vermez ve tedavi gerektirmez. Bir kriz, taş yer değiştirince genelde kendiliğinden hafifler. Krizler tekrarlamaya devam ederse olağan tedavi safra kesesinin alınmasıdır.

  • Ani, şiddetli karın ağrısı, kusmayla birlikte sırta yayılan ağrı, çok yüksek ateş ya da titreme, veya ciltte ya da gözlerde sararma varsa acil yardım alın. Bunlar iltihaplanmış bir safra kesesi ya da pankreas, veya tıkanmış bir safra yolu anlamına gelebilir. 30 dakikadan uzun süren ağrı için aynı gün doktora görünün.

  • Kadınlarda, özellikle gebelikte ya da hormon ilaçları kullanırken, 40 yaş üstündekilerde, fazla kilolu olanlarda ya da hızla kilo verenlerde, diyabeti olanlarda ya da ailesinde safra taşı olanlarda. Çok yaygındır: yetişkinlerin yaklaşık %10 ile %15'inde safra taşı vardır.

  • Ağır ya da yağlı yemekler, kızartmalar ve ağır tatlılar bazı kişilerde krizleri tetikleyebilir; bu yüzden doktorunuz bunlardan kaçınmanızı önerebilir. Genel olarak bol lifli, daha sağlıklı yağlar içeren ve rafine karbonhidratı az bir beslenme yardımcı olur. Safra taşı riskini artırabilecek şok diyetlerden kaçının.

  • Belirti vermiyorsa hayır. Krizlere ya da komplikasyonlara yol açıyorsa olağan tedavi safra kesesinin alınmasıdır; çoğu zaman kapalı (laparoskopik) ameliyatla yapılır. Safra yoluna takılmış taşlar genelde ERCP adlı bir kamera incelemesiyle çıkarılır.

  • Kapalı ameliyattan sonra birçok kişi aynı gün ya da ertesi gün eve döner ve yaklaşık bir haftada normal etkinliklerine döner. Açık ameliyattan sonra iyileşme yaklaşık bir ay sürer. Ne zaman araç kullanabileceğinizi ve ağır kaldırabileceğinizi cerrahınız size söyleyecektir.

  • Evet. Safra bunun yerine karaciğerden doğrudan bağırsağa akar. Bazı kişilerde ameliyattan sonra bir süre bazı yiyeceklerden sonra daha yumuşak, daha sık dışkılama ya da şişkinlik olur; bu genelde zamanla düzelir. Düzelmezse doktorunuzla konuşun.

  • Evet. Bir taş safra yolunu tıkarsa safra kana geri kaçar ve ciltte ve gözlerde sararmaya, koyu idrara, açık renkli dışkıya ve kaşıntıya yol açar. Bu, özellikle enfeksiyon anlamına gelebilecek ateş ya da titreme varsa, acil yardım gerektirir.

  • Karın ultrasonu, safra kesesindeki taşlar için en iyi testtir. Kan testleri enfeksiyon işaretlerini ve karaciğerin ya da pankreasın etkilenip etkilenmediğini gösterir. MR (MRI) safra yollarında takılı kalmış taşları bulabilir.

Yardımcı testler

Blog