Zatürre (pnömoni) belirtileri: öksürük, ateş ve hemen yardım almanız gerektiğini gösteren nefes alma işaretleri

Ateşli bir öksürük nefesinizi mi daraltıyor? Zatürrenin genellikle nasıl hissettirdiğini, bronşitten (göğüs soğuk algınlığı) nasıl ayrıldığını ve ne zaman bekleyemeyeceğini burada bulabilirsiniz.

Güncellendi · Kaynaklar

Kısa cevap

Zatürre (pnömoni) belirtileri nelerdir?

Zatürre genellikle çoğu zaman sarı ya da yeşil balgamlı bir öksürüğe, yüksek ateşe, nefes darlığına ya da hızlı nefes almaya ve nefes alırken veya öksürürken artan göğüs ağrısına yol açar. Yorgunluk, vücut ağrıları ve iştahsızlık sık görülür; yaşlılarda bilinç bulanıklığı olabilir. Nefes almakta zorlanma ya da morarmış (mavi) dudaklar acil yardım gerektirir.

Sağlık bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir. Sizi bütünüyle doktorunuz bilir; sonucunuzu ona sorun.

Yan yana

Zatürre ile bronşit (göğüs soğuk algınlığı) arasındaki farklar

İkisi de öksürükle başlar ve bir soğuk algınlığı ya da gripten sonra gelebilir. Bronşit hava yollarını etkiler; zatürre ise akciğerlerin derinindeki hava keseciklerine ulaşır ve genellikle insanı daha çok hasta eder. Olağan farklar şunlardır.

Neye dikkat etmeliGöğüs soğuk algınlığı ya da bronşitZatürre
ÖksürükÖksürük, bazen şeffaf, beyaz ya da sarı balgamlıÖksürük, çoğu zaman sarı ya da yeşil balgamlı, bazen kanlı
AteşYok ya da hafifÇoğu zaman yüksek, üşüme ya da titremeyle birlikte
Nefes almaGenellikle normal, bazen hafif hırıltılıDinlenirken bile nefes darlığı ya da hızlı nefes alma
Göğüs ağrısıÖksürmekten göğüste sızıNefes alırken ya da öksürürken artan keskin ağrı
Ne kadar hastaBiraz halsiz olsa da günlük işlerini sürdürebilirÇoğu zaman kendini çok hasta, bitkin ve iştahsız hisseder
YaşlılarBenzer belirtilerBilinç bulanıklığı olabilir ya da ateş yerine vücut ısısı düşük olabilir
Olağan seyirGenellikle 3 hafta içinde kendiliğinden geçerBakteriyel zatürre antibiyotik gerektirir; çoğu kişi 2 ile 4 haftada iyileşir
Ne yapmalıEvde dinlenme ve bol sıvı; düzelmiyorsa bir doktora gidinAynı gün bir doktora gidin; nefes almakta zorlanma varsa acil yardım alın

Grip, COVID-19, astım, kalp yetmezliği ve TB (verem) de öksürüğe ve nefes darlığına yol açabilir. Bunları yalnızca bir doktor ayırt edebilir, bazen bir akciğer grafisiyle (göğüs röntgeni).

Zatürre belirti kontrol listesi

Şu anda sizde geçerli olanları işaretleyin. Kart, belirtilerinizin bir göğüs enfeksiyonuna mı, akciğerlerinizin zorlandığını gösteren işaretlere mi yoksa ikisine birden mi uyduğunu gösterir ve bekleyemeyecek işaretleri vurgular. Hiçbir şey kaydedilmez ya da bir yere gönderilmez.

Zatürre belirti kontrol listesi

12 belirtiden 0 tanesi işaretlendi

Göğüs enfeksiyonu belirtileri0/6
Akciğerlerin zorlandığını gösteren işaretler0/6

Şu anda sizde geçerli olanları işaretleyin.

Bu liste, belirtileri doktorunuz için bir tabloya göre sıralar. Zatürre tanısı koyamaz: bir doktorun sizi muayene etmesi gerekir ve başka hastalıklar da aynı belirtilere yol açabilir.

Zatürre (pnömoni) nedir, neden olur?

Zatürre (pnömoni), akciğerlerde iltihaplanmaya yol açan bir enfeksiyondur. Akciğerlerin derinindeki küçük hava kesecikleri sıvı ya da irinle dolar; bu da kana oksijen geçmesini zorlaştırır. Bir ya da iki akciğeri birden etkileyebilir.

Nedenleri:

  • bakteriler, en sık Streptococcus pneumoniae (pnömokok)
  • grip, RSV ve COVID-19 gibi virüsler; bunlar ardından bakteriyel zatürreye de yol açabilir
  • mantarlar; daha az görülür ve çoğunlukla bağışıklık sistemi zayıflamış kişileri etkiler
  • yiyecek, içecek ya da kusmuğun akciğerlere kaçması (aspirasyon pnömonisi)

Zatürreye yol açan mikroplar öksürük ve hapşırıkla saçılan damlacıklarla yayılır. Zatürre yaygındır ve herkesi etkileyebilir, ama küçük çocuklarda, yaşlılarda ve başka sağlık sorunları olan kişilerde daha ağır seyreder. Dünya genelinde çocuklarda bulaşıcı hastalıklara bağlı ölümlerin tek başına en büyük nedenidir: 2019'da 5 yaş altı yaklaşık 740.180 çocuğun ölümüne yol açtı.

Zatürre (pnömoni) belirtileri nelerdir?

Belirtiler aniden ya da birkaç gün içinde başlayabilir. Yetişkinlerde en sık görülenler:

  • çoğu zaman sarı ya da yeşil balgamlı, bazen kanlı öksürük
  • yüksek ateş, üşüme ya da titreme
  • nefes darlığı ya da normalden hızlı nefes alma
  • nefes alırken ya da öksürürken artan göğüs ağrısı
  • vücut ağrıları ve baş ağrısıyla birlikte çok yorgun hissetme
  • iştahsızlık, bazen mide bulantısı, kusma ya da ishal
  • hırıltılı solunum

Yaşlılarda ateş olmayabilir: vücut ısıları normalden düşük olabilir, kendilerini güçsüz hissedebilir ya da aniden bilinç bulanıklığı yaşayabilirler.

Bebekler ve küçük çocuklar hızlı nefes alabilir, inleme sesleri çıkarabilir, her nefeste kaburgalarının arasındaki ya da altındaki deri içeri çekilebilir, burun kanatları açılıp kapanabilir ya da beslenemeyebilirler. Bazı bebeklerde çok az belirti görülür; yalnızca hasta, huzursuz ya da gevşek (sarkık) görünürler.

Zatürre ne zaman acil durumdur?

Birinde şunlar varsa hemen bulunduğunuz yerin acil numarasını arayın ya da bir acil servise gidin:

  • nefes almakta zorlanıyorsa: boğulur gibi oluyor, soluk soluğa kalıyor ya da konuşamıyorsa
  • cildi, dudakları ya da dili solgun, mavi, gri ya da lekeliyse
  • kan tükürüyorsa
  • aniden bilinç bulanıklığı yaşıyorsa, örneğin nerede olduğunu bilmiyorsa
  • uyandırılamayan ya da gevşek (sarkık) bir bebekse

Kendiniz araç kullanarak gitmeyin: sizi birinin götürmesini isteyin ya da ambulans çağırın.

Öksürükle birlikte nefes darlığınız, nefes alırken ya da öksürürken göğüs ağrınız ya da sarı veya yeşil balgamlı öksürükle birlikte ateşiniz varsa aynı gün bir doktora gidin; özellikle 65 yaşın üzerindeyseniz, hamileyseniz, uzun süreli bir kalp ya da akciğer hastalığınız, diyabetiniz ya da zayıflamış bir bağışıklık sisteminiz varsa veya söz konusu olan küçük bir çocuksa.

Zatürre riski en çok kimlerde yüksektir?

Herkes zatürre olabilir, ama risk şu kişilerde daha yüksektir:

  • 5 yaş altı çocuklar, özellikle bebekler
  • 65 yaş üstü yetişkinler
  • uzun süreli bir akciğer hastalığı (astım ya da KOAH (COPD) gibi), kalp hastalığı, diyabet ya da karaciğer veya böbrek hastalığı olanlar
  • örneğin kemoterapi, HIV ya da bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar nedeniyle bağışıklık sistemi zayıflamış olanlar
  • sigara içenler ya da çok alkol tüketenler
  • örneğin inme geçirdikten sonra öksürmekte ya da yutkunmakta zorlananlar
  • yakın zamanda soğuk algınlığı ya da grip geçirmiş herkes

Çocuklarda yetersiz beslenme, yemek pişirilen ocaklardan çıkan dumanla kirlenen ev içi hava ve kalabalık evler de riski artırır.

Doktorlar zatürreyi nasıl teşhis eder?

Doktor belirtilerinizi sorar ve çıtırtı ya da fokurtu seslerini duymak için steteskopla göğsünüzü dinler. Ayrıca şunları yapabilir:

TestNe gösterir
Pulse oksimetriParmağınıza takılan bir mandalla kanınızda ne kadar oksijen olduğunu
Akciğer grafisi (göğüs röntgeni, X-ray)Enfeksiyonun akciğerlerin neresinde olduğunu ve ne kadar yayıldığını
Kan testleriBeyaz kan hücresi sayısının yükselmesi gibi enfeksiyon işaretlerini ve vücudunuzun nasıl baş ettiğini
Balgam testiBir balgam örneğinden, hastalığa hangi mikrobun yol açtığını
BT (CT) taramasıTanı net değilse ya da düzelme olmuyorsa daha ayrıntılı bir görüntü

Bir hemogram (tam kan sayımı, CBC) olağan kan testlerinden biridir. Hafif zatürresi olan çoğu kişiye yalnızca muayeneyle tanı konur; röntgen ve kan testleri hastanede daha sık yapılır.

Zatürre nasıl tedavi edilir, iyileşmek ne kadar sürer?

Bakteriyel zatürre antibiyotiklerle tedavi edilir. Kendinizi daha iyi hissetseniz bile tedavi bitene kadar almaya devam edin ve 2 ile 3 gün sonra kendinizi daha iyi hissetmiyorsanız doktorunuza başvurun. Viral zatürrede antibiyotiklerin faydası olmaz; çoğu zaman kendiliğinden düzelir, bazen antiviral ilaç kullanılır.

Evde:

  • dinlenin ve bol sıvı için
  • sizin için güvenliyse parasetamol ya da ibuprofen ateşi ve ağrıyı hafifletebilir: kutusuna bakın ya da bir eczacıya sorun; çocuklar için ya da hamileyseniz bir doktora danışın
  • önce bir doktora ya da eczacıya sormadan öksürük ilacı almayın; öksürmek balgamın atılmasına yardımcı olur
  • sigara içmeyin

Hastanede, ağır zatürresi olanlara damar yoluyla (serumla) antibiyotik, oksijen ve sıvı verilebilir; az sayıda kişinin nefes almak için desteğe ihtiyacı olur. Hastane tedavisi 65 yaş üstü kişilerde, bebeklerde ve küçük çocuklarda, kalp ya da akciğer hastalığı olanlarda ve çok hasta olan ya da antibiyotikle düzelmeyen herkeste daha olasıdır.

İyileşme. Çoğu kişi 2 ile 4 hafta içinde kendini daha iyi hisseder. Yorgunluk çoğu zaman yaklaşık bir ay sürer, öksürük birkaç hafta devam edebilir. Günlük etkinliklerinizi yavaş yavaş artırın. Belirtiler geri gelirse ya da düzelmiyorsanız bir doktora gidin.

Zatürreden nasıl korunulur?

  • Aşı olun. Zatürreyi ya da ona yol açan enfeksiyonları önlemeye yardımcı olan aşılar arasında pnömokok aşısı (bebeklere, 65 yaş üstü yetişkinlere ve riski daha yüksek kişilere önerilir) ile grip, COVID-19, RSV, boğmaca, Hib ve kızamık aşıları vardır. Hangilerine ihtiyacınız olduğunu doktorunuza sorun.
  • Sigarayı bırakın ve çocukları dumandan uzak tutun.
  • Ellerinizi düzenli olarak sabun ve suyla yıkayın; öksürürken ve hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu kapatın.
  • Diyabet, astım ve KOAH gibi uzun süreli hastalıkları kontrol altında tutun.
  • Bebeklerde ilk altı ay anne sütüyle beslenme ve temiz ev içi hava, zatürreye karşı korumaya yardımcı olur.

Ne zaman doktora gitmeli?

Bugün bir doktora gidin

  • Öksürükle birlikte nefes darlığı ya da normalden hızlı nefes alma.
  • Gelip giden ya da nefes alırken veya öksürürken ortaya çıkan göğüs ağrısı.
  • Sarı ya da yeşil balgamlı öksürük ve yüksek ateş.
  • 3 haftadan uzun süren öksürük.
  • Zatürre için antibiyotik kullanırken 2 ile 3 gün sonra hâlâ daha iyi hissetmemek.
  • 65 yaş üstü, hamile, uzun süreli kalp ya da akciğer hastalığı, diyabeti ya da zayıf bağışıklık sistemi olan birinde ya da küçük bir çocukta öksürük ve ateş.

Birinde şunlar varsa hemen acil yardım alın (bulunduğunuz yerin acil numarasını arayın):

  • nefes almakta zorlanıyorsa: boğulur gibi oluyor, soluk soluğa kalıyor ya da konuşamıyorsa
  • cildi, dudakları ya da dili solgun, mavi, gri ya da lekeliyse
  • kan tükürüyorsa ya da aniden bilinç bulanıklığı yaşıyorsa
  • uyandırılamayan, gevşek (sarkık) olan ya da her nefeste kaburgalarının altındaki deri içeri çekilen bir bebekse

Zatürresi olan çoğu kişi doğru tedaviyle evde iyileşir. Nefes alma sorunları özellikle bebeklerde ve yaşlılarda hızla kötüleşebilir: geçmelerini beklemeyin ve kendiniz araç kullanarak gitmeyin.

Geçmeyen bir öksürük ve ateş mi? Konuşarak anlatın.

Saluvo belirtilerinizi kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde dinler, önce uyarı işaretlerini kontrol eder ve hangi doktora, ne kadar sürede gitmeniz gerektiğini söyler. Elinizde kan sayımı ya da röntgen raporu mu var? Sonuçları sade bir dille açıklar.

Belirtilerimi sor

Başlamak ücretsiz. Ne hissettiğinizi kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde anlatın.

Sık sorulan sorular

  • Çoğu zaman öksürük, üşüme ve titremeyle birlikte yüksek ateş ve çok yorgun hissetme; bazen bir soğuk algınlığı ya da gripten sonra. Nefes darlığı, hızlı nefes alma ve nefes alırken ya da öksürürken göğüs ağrısı, akciğerlerin etkilendiğini gösterir ve aynı gün bir doktora gitmeyi gerektirir.

  • Yüksek ateş, nefes darlığı ya da hızlı nefes alma ve nefes alırken keskin göğüs ağrısıyla birlikte bir öksürük, zatürreyi basit bir bronşitten daha olası kılar. Bunu yalnızca bir doktor, göğsünüzü dinleyerek ve bazen röntgenle anlayabilir. Nefes darlığınız varsa aynı gün bir doktora gidin.

  • Hızlı nefes alma, her nefeste kaburgaların arasındaki ya da altındaki derinin içeri çekilmesi, inleme, burun kanatlarının açılıp kapanması, öksürük, ateş ve emmeme ya da içmeme. Uyandırılamayan, gevşek (sarkık) olan ya da dudakları morarmış bir bebeğin hemen acil yardıma ihtiyacı vardır. Zatürre, 5 yaş altı çocuklarda başlıca ölüm nedenlerinden biridir; bu yüzden beklemeyin.

  • Yaşlılarda ateş olmayabilir; bunun yerine vücut ısısı normalden düşük olabilir. Kendilerini güçsüz hissedebilir, iştahları kesilebilir ya da aniden bilinç bulanıklığı yaşayabilirler. Bunlardan herhangi biri öksürük ya da nefes darlığıyla birlikteyse aynı gün bir doktora gidilmelidir; nefes alma sorunlarıyla birlikte ani bilinç bulanıklığı acil yardım gerektirir.

  • Grip, COVID-19 ve bazı bakteriler gibi zatürreye yol açan mikroplar öksürük ve hapşırıkla yayılabilir; bu yüzden hastayken ağzınızı kapatın, ellerinizi yıkayın ve kırılgan kişilerden uzak durun. Mikrobu kapan herkeste zatürre gelişmez.

  • Hafif viral zatürre çoğu zaman kendiliğinden düzelir, ama bakteriyel zatürre antibiyotik gerektirir ve hangisinin sizde olduğunu doktor olmadan anlayamazsınız. Zatürre olduğunuzu düşünüyorsanız beklemek yerine bir doktora gidin, özellikle nefes darlığınız varsa.

  • Çoğu kişi 2 ile 4 hafta içinde kendini daha iyi hisseder. Antibiyotikle pek çok kişi birkaç gün içinde düzelmeye başlar. Yorgunluk çoğu zaman yaklaşık bir ay sürer, öksürük birkaç hafta devam edebilir. Yaşlılarda ve başka hastalıkları olanlarda iyileşme daha uzun sürebilir.

  • Bronşit hava yollarında iltihaplanmaya yol açar ve çoğunlukla öksürüğe neden olur; genellikle 3 hafta içinde kendiliğinden geçer. Zatürre ise akciğerlerin derinindeki hava keseciklerini enfekte eder; genellikle daha yüksek ateşe, nefes darlığına ve nefes alırken göğüs ağrısına yol açar ve bakteriyel zatürre antibiyotik gerektirir.

  • Evet, hafif zatürresi olan çoğu kişi evde; bakteriyelse antibiyotikle, dinlenerek ve bol sıvı alarak tedavi edilir. Çok hastaysanız, nefes darlığınız varsa, 65 yaşın üzerindeyseniz, söz konusu olan küçük bir çocuksa, kalp ya da akciğer hastalığınız varsa veya 2 ile 3 günlük antibiyotik tedavisinden sonra düzelmiyorsanız hastanede tedavi görmeniz gerekebilir.

  • Doktor göğsünüzü dinler ve parmağınıza takılan bir mandalla oksijen düzeyinize bakabilir. Akciğer grafisi (göğüs röntgeni) enfeksiyonun nerede olduğunu gösterir; hemogram (kan sayımı) gibi kan testleri enfeksiyon işaretlerini gösterir. Balgam testi, hastalığa hangi mikrobun yol açtığını gösterebilir.

  • Evet: pnömokok aşısı en sık görülen bakteriyel nedene karşı korur ve bebeklere, 65 yaş üstü yetişkinlere ve riski daha yüksek kişilere önerilir. Grip, COVID-19, RSV, boğmaca, Hib ve kızamık aşıları da zatürrenin önlenmesine yardımcı olur. Hangilerine ihtiyacınız olduğunu doktorunuza sorun.

  • Önce bir doktora ya da eczacıya sorun. Öksürmek akciğerlerdeki balgamın atılmasına yardımcı olur; bu yüzden öksürük ilaçları genellikle önerilmez. Dinlenmek, bol sıvı almak ve sizin için güvenliyse ateş için parasetamol ya da ibuprofen kullanmak genellikle daha çok işe yarar. Doğru miktar için kutudaki talimata uyun ya da bir eczacıya sorun; çocuklar için bir doktora danışın.

Yardımcı testler

Blog

Kaynaklar

  1. NHS: Pneumonia
  2. WHO fact sheet: Pneumonia in children
  3. CDC: About pneumonia
  4. CDC: Pneumonia risk factors
  5. CDC: Preventing pneumonia
  6. NHLBI: Pneumonia
  7. MedlinePlus: Pneumonia

Güncellendi . Sağlık bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir. Sizi bütünüyle doktorunuz bilir; sonucunuzu ona sorun.