Creatinine test: normal range, mataas na creatinine, at ang ibig sabihin ng resulta mo

Mga madalas itanong

• Ano ang creatinine?

  Ang creatinine ay dumi na nagagawa kapag gumagamit ng enerhiya ang kalamnan. Sinasala ito ng kidney mula sa dugo palabas sa ihi, kaya ipinapakita ng creatinine level sa dugo kung gaano kahusay sumasala ang kidney. Kapag bumagal ang pagsala ng kidney, naiipon ang creatinine at tumataas ang numero sa blood test mo.

• Ano ang normal na creatinine level?

  Sa adult, ang normal na serum creatinine ay mga 0.7 hanggang 1.3 mg/dL (62 hanggang 115 µmol/L) sa lalaki at 0.6 hanggang 1.1 mg/dL (53 hanggang 97 µmol/L) sa babae. Mas mababa ito sa mga bata at teenager. May sariling range ang bawat lab, kaya ikumpara ang resulta mo sa reference range sa report, at tingnan din ang eGFR mo.

• Ano ang ibig sabihin ng mataas na creatinine?

  Ang mataas na creatinine ay puwedeng mangahulugang mas kaunti ang nasasala ng kidney, dahil sa biglang kidney injury, pangmatagalang sakit sa kidney o bara sa daanan ng ihi. Pero madalas pansamantala lang ito: puwedeng magpataas nito ang dehydration, mabigat na ehersisyo, maraming kinaing karne, creatine supplement at ilang gamot. Kadalasang inuulit ng doktor ang test at tine-check ang eGFR at ihi bago magkonklusyon.

• Mataas ba ang creatinine na 1.4?

  Ang 1.4 mg/dL (124 µmol/L) ay bahagyang lampas sa karaniwang range ng karamihan ng adult. Sa batang lalaking maskulado, puwedeng normal pa rin ang kidney function; sa maliit at matandang babae, puwede itong mangahulugang kapansin-pansing humina ang pagsala. Kaya mas mahalaga ang eGFR, na isinasama ang edad at kasarian, kaysa sa creatinine lang. Magpatingin sa general physician sa loob ng 1 hanggang 2 linggo para ulitin ito.

• Anong creatinine level ang delikado?

  Walang iisang numero. Mas apurahan ang creatinine na mabilis tumataas sa loob ng ilang araw kaysa sa mataas pero steady nang ilang taon. Ang level na ilang beses na lampas sa normal, o eGFR na mas mababa sa 15, ay nangangahulugang bumibigay na ang kidney. Humingi ng emergency na tulong kung ang taong mataas ang creatinine ay hindi na umiihi, nahihirapang huminga, nalilito o sobrang nanghihina.

• Ano ang eGFR at ano ang kaugnayan nito sa creatinine?

  Tinatantiya ng eGFR (estimated glomerular filtration rate) kung gaano karaming dugo ang nasasala ng kidney bawat minuto. Kinukuwenta ito mula sa creatinine, edad at kasarian, kadalasan gamit ang CKD-EPI 2021 equation. Kapag mas mataas ang creatinine, mas mababa ang eGFR. Normal ang eGFR na 90 pataas; ang mas mababa sa 60 nang tatlong buwan o higit pa ay chronic kidney disease.

• Napapataas ba ng dehydration ang creatinine?

  Oo. Kapag dehydrated ka, mas kaunting dugo ang umaabot sa kidney, mas kaunti ang nasasala nito, at tumataas ang creatinine. Kadalasang bumababa ulit ito kapag sapat na ang inom mo, kaya madalas inuulit ng doktor ang mataas na resulta. Puwede ring makapinsala sa kidney ang matinding dehydration dahil sa pagsusuka o pagtatae, kaya humingi agad ng tulong kung hindi mo mapanatili sa tiyan ang iniinom mo.

• Paano ko mapapababa ang creatinine ko?

  Gamutin ang sanhi, hindi ang numero. Uminom ng sapat na tubig, iwasan ang mabigat na ehersisyo at maraming karne bago ang test, at itigil ang creatine supplement kung umiinom ka nito. Kung humina ang kidney function, ang pagkontrol sa blood pressure at blood sugar ang pinakaprotekta sa kidney. Huwag uminom ng supplement na nagsasabing nagpapababa ng creatinine, at huwag kailanman itigil ang iniresetang gamot nang hindi kinakausap ang doktor.

• Kailangan bang mag-fasting para sa creatinine test?

  Kadalasang hindi. May mga lab na nagpapaiwas sa lutong karne nang mga 12 oras at sa mabigat na ehersisyo isang araw bago, dahil pareho itong puwedeng magpataas ng resulta. Kung may kasabay na ibang test, gaya ng fasting glucose o lipid profile, sundin ang fasting instructions para sa mga iyon.

• Ano ang pagkakaiba ng serum creatinine at urine creatinine?

  Sinusukat ang serum creatinine sa dugo at ipinapakita nito kung gaano kahusay sumasala ang kidney. Sinusukat naman ang urine creatinine sa ihi, kadalasan para kuwentahin ang albumin-to-creatinine ratio (ACR), na nagpapakita kung may protinang tumatagas sa ihi, isang maagang senyales ng pinsala sa kidney. Madalas ginagamit ng doktor ang dalawa, lalo na sa may diabetes o altapresyon.

• Nagbabago ba ang creatinine habang tumatanda?

  Dahan-dahang humihina ang pagsala ng kidney habang tumatanda, pero lumiliit din ang kalamnan, kaya puwedeng manatiling pareho ang creatinine kahit bumababa ang kidney function. Kaya mas kapaki-pakinabang ang eGFR, na inaayon sa edad, kaysa sa creatinine lang sa matatanda. Puwedeng normal ang eGFR na 60 hanggang 89 sa matanda kung walang ibang senyales sa kidney.

• Naaapektuhan ba ng protein o creatine supplement ang creatinine?

  Pinapataas ng creatine supplement ang creatinine sa dugo dahil ginagawang creatinine ng katawan ang creatine, kahit malusog ang kidney. Puwede ring bahagyang magpataas nito ang napakataas sa protinang diyeta at maraming kinaing karne. Sabihin sa doktor ang anumang supplement bago ang kidney test, at magtanong muna bago uminom nito kung mababa na ang eGFR mo.

• Ano ang KFT o RFT test?

  Ang kidney function test (KFT), tinatawag ding renal function test (RFT), ay grupo ng blood test na kadalasang may creatinine, urea o BUN, uric acid, sodium, potassium at madalas eGFR. Magkakasama, ipinapakita nila kung gaano kahusay sumasala ang kidney at nagbabalanse ng asin sa katawan. Madalas idinadagdag ang urine test para i-check kung may protina.