Análise de creatinina: valores normais, creatinina alta e que significa o teu resultado

A creatinina é un residuo que se produce cando os músculos usan enerxía. Fabrícase a un ritmo bastante constante, viaxa polo sangue e os riles fíltrana cara aos ouriños.

Como o corpo a produce de forma constante e os riles a eliminan, o seu nivel no sangue é unha boa guía diaria de como filtran os riles. Cando o filtrado se fai máis lento, a creatinina acumúlase e o número sobe.

A análise de sangue adoita chamarse creatinina sérica ou creatinina en sangue, e forma parte da análise da función renal (perfil renal, en inglés KFT ou RFT) xunto coa urea, o BUN, o sodio e o potasio. Tamén hai unha análise de creatinina en ouriños, que adoita usarse para calcular o cociente albúmina/creatinina nos ouriños, que busca perdas de proteínas polos ouriños.

A creatinina por si soa depende da masa muscular, da idade e do sexo, así que o mesmo número pode ser normal para unha persoa e alto para outra. Por iso os laboratorios a transforman nun eGFR (filtrado glomerular estimado): unha estimación de cantos mililitros de sangue filtran os riles cada minuto, axustada a un tamaño corporal estándar.

A maioría dos laboratorios usan hoxe a ecuación CKD-EPI 2021, que emprega a creatinina, a idade e o sexo (e xa non a raza). Un eGFR de 90 ou máis é normal; de 60 a 89 pode ser normal nunha persoa maior; por debaixo de 60 durante tres meses ou máis é enfermidade renal crónica.

O eGFR é menos preciso se tes moita ou moi pouca masa muscular, se estás embarazada, se tiveches unha amputación, se segues unha dieta vexetariana estrita ou moi rica en proteínas, ou se a función renal está a cambiar rapidamente. Nese caso, o médico pode pedir tamén unha análise de cistatina C.

Un resultado por riba do intervalo do laboratorio pode deberse a cousas que non teñen nada que ver cunha enfermidade dos riles:

• Deshidratación: beber pouco, calor, vómitos ou diarrea
• Moita masa muscular, exercicio intenso un ou dous días antes da análise, ou suplementos de creatina
• Unha comida abundante de carne cociñada nas horas anteriores á análise
• Algúns medicamentos, como algúns analxésicos (antiinflamatorios AINE como o ibuprofeno), algúns medicamentos para a tensión e algúns antibióticos. Nunca deixes un medicamento receitado pola túa conta; pregúntalle ao médico que cho receitou.

Tamén pode significar que os riles filtran menos:

• Lesión renal aguda: unha caída repentina, moitas veces con deshidratación, unha infección grave ou unha obstrución
• Enfermidade renal crónica: un empeoramento lento, na maioría dos casos por unha diabetes ou unha tensión alta de moitos anos
• Unha obstrución nas vías urinarias, como unha próstata aumentada ou pedras nos riles

O médico adoita repetir a análise, mirar o teu eGFR e comparalo cos resultados anteriores. Un resultado estable é moi distinto dun que sobe rapidamente.

A creatinina baixa raramente é motivo de preocupación. Adoita reflectir menos masa muscular: en persoas maiores, persoas de complexión pequena, despois dunha enfermidade longa ou dunha perda de peso, ou cunha dieta principalmente vexetal.

Tamén é normal que baixe no embarazo, porque os riles filtran máis. Os niveis moi baixos poden acompañar unha mala nutrición, unha enfermidade grave do fígado ou enfermidades que fan perder músculo, que o médico buscará se hai outros sinais.

Ollo: con pouca masa muscular, unha creatinina que parece «normal» pode agochar unha función renal reducida; esa é unha das razóns polas que se usan o eGFR e, ás veces, a análise de cistatina C.

• É unha pequena mostra de sangue dunha vea. Normalmente non fai falta estar en xaxún, salvo que o pidan outras probas da mesma extracción.
• Evita o exercicio intenso o día anterior e unha comida abundante de carne cociñada a noite anterior, porque os dous poden subir o resultado.
• Bebe como sempre. Estar deshidratado pode subir a creatinina.
• Comunícalle ao laboratorio ou ao teu médico se tomas suplementos de creatina, calquera medicamento que tomes e se estás embarazada.
• Os resultados adoitan estar o mesmo día. Moitos informes inclúen tamén o eGFR, a urea e o BUN.

A creatinina forma parte da maioría das revisións rutineiras. Revísase con máis frecuencia se tes:

• Diabetes ou tensión alta: polo menos unha vez ao ano, xunto cunha análise de albumina nos ouriños, porque son as dúas causas máis frecuentes de enfermidade renal
• Enfermidade renal crónica: desde unha vez ao ano ata cada poucos meses, segundo o estadio
• Medicamentos que afectan aos riles: ao comezalos e cada certo tempo, segundo marque o teu médico
• Enfermidade do corazón, antecedentes familiares de enfermidade renal, ou máis de 60 anos

• Mantén a tensión e o azucre no sangue dentro dos teus obxectivos. Son as dúas cousas que máis importan para a saúde dos riles a longo prazo.
• Bebe auga abonda segundo o clima e a túa actividade, salvo que o teu médico che dixese que limites os líquidos.
• Coidado cos analxésicos. Usa os AINE como o ibuprofeno só segundo as indicacións e pregunta na farmacia se os tomas a miúdo.
• Reduce o sal e os alimentos procesados moi salgados; axuda á tensión e aos riles.
• Non fumes, mantente activo e mantén un peso saudable.
• Pregunta antes de tomar suplementos ou remedios de herbas, sobre todo se o teu eGFR está baixo.
• Os medicamentos e os cambios na dieta pola enfermidade renal son decisión do teu médico. Algúns precisan unha dose máis baixa cando a función renal está reducida, así que dille sempre o teu eGFR a calquera médico ou farmacéutico.