अपेंडिक्सची लक्षणे (अपेंडिसायटिस): वेदना कशी सरकते, वाट पाहता येत नाही अशी चिन्हे, आणि पुढे काय होते

बेंबीजवळ सुरू झालेली पोटदुखी आता उजव्या बाजूला खाली सरकली आहे? अपेंडिसायटिस सहसा कसा जाणवतो, तो पोटाच्या संसर्गापेक्षा (गॅस्ट्रो) कसा वेगळा असतो, आणि कधी आत्ताच जायला हवे, ते इथे पाहा.

अपडेट केले · स्रोत

थोडक्यात उत्तर

अपेंडिक्सची (अपेंडिसायटिसची) लक्षणे कोणती?

अपेंडिसायटिसची सुरुवात सहसा बेंबीभोवतीच्या वेदनेने होते, जी काही तासांत पोटाच्या उजव्या बाजूला खाली सरकते आणि सतत वाढत जाते. हालचाल केल्यावर, खोकल्यावर किंवा दाबल्यावर ती जास्त दुखते. भूक न लागणे, मळमळ किंवा उलटी, आणि जास्त ताप ही सामान्य लक्षणे आहेत. यासाठी त्याच दिवशी डॉक्टरांना दाखवायला हवे.

ही आरोग्यविषयक माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. तुमची पूर्ण माहिती तुमच्या डॉक्टरांना असते; तुमच्या निकालाबद्दल त्यांना विचारा.

एकमेकांशेजारी तुलना

अपेंडिसायटिस विरुद्ध पोटाचा संसर्ग (गॅस्ट्रो): पोटदुखीत काय फरक असतो?

दोन्हींमुळे पोटदुखी आणि मळमळ किंवा उलटी होऊ शकते, आणि दोन्हींतील फरक खात्रीने फक्त डॉक्टरच सांगू शकतात. सहसा दिसणारे फरक असे आहेत, पण खात्री नसेल तर त्याच दिवशी तपासून घ्या.

तुम्हाला काय जाणवतेअपेंडिसायटिसपोटाचा संसर्ग (गॅस्ट्रोएन्टेरायटिस, gastroenteritis)
आधी काय होतेआधी वेदना, नंतर भूक न लागणे आणि मळमळअनेकदा आधी उलट्या किंवा जुलाब, नंतर पोटात मुरडा
वेदना कुठे असतेबेंबीभोवती सुरू होते, नंतर उजवीकडे खाली सरकतेसंपूर्ण पोटात पसरलेली, किंवा नेमकी जागा सांगता येत नाही
वेदना कशी असतेसतत असणारी आणि काही तासांत वाढत जाणारीयेणारा-जाणारा मुरडा, जो जुलाबानंतर अनेकदा कमी होतो
हालचाल, खोकला, दाबणेयामुळे वेदना स्पष्टपणे वाढते; तुम्हाला शांत पडून राहावेसे वाटू शकतेसहसा फारसा फरक पडत नाही
जुलाबकधी कधी, पण सहसा मुख्य लक्षण नसतेसामान्य, अनेकदा पाण्यासारखे
इतरही आजारीनाहीतुमच्यासोबत जेवलेले किंवा राहणारे इतर लोकही अनेकदा आजारी असतात
पुढच्या दिवसभरातबरे न होता वाढत जातेसहसा एक-दोन दिवसांत सुधारू लागते
काय करावेत्याच दिवशी डॉक्टरांना भेटा; वेदना तीव्र असेल तर आत्ताच जाघरी आराम करा आणि भरपूर पाणी व द्रव पदार्थ घ्या; सुधारणा न झाल्यास किंवा धोक्याची चिन्हे दिसल्यास मदत घ्या

युरिन इन्फेक्शन, किडनी स्टोन (मुतखडा), पित्ताशयातील खडे, बद्धकोष्ठता, आणि स्त्रियांमध्ये ओव्हरीतील गाठ (ovarian cyst) किंवा एक्टोपिक प्रेग्नन्सी (ectopic pregnancy, गर्भाशयाबाहेरील गर्भधारणा) यांमुळेही उजवीकडे खाली वेदना होऊ शकते. मुले, वयस्कर लोक आणि गरोदरपणात अपेंडिसायटिस अनेकदा नेहमीच्या पद्धतीने दिसत नाही.

अपेंडिसायटिसच्या लक्षणांची यादी

आत्ता तुम्हाला जे लागू होते त्यावर खूण करा. तुमची लक्षणे अपेंडिसायटिसकडे, पोटाच्या संसर्गाकडे किंवा दोन्हींकडे झुकतात का हे कार्डवर दिसते, आणि ज्या चिन्हांसाठी वाट पाहता येत नाही ती ठळकपणे दाखवली जातात. काहीही सेव्ह केले जात नाही किंवा कुठेही पाठवले जात नाही.

अपेंडिसायटिसच्या लक्षणांची यादी

12 पैकी 0 लक्षणांवर खूण

अपेंडिसायटिसशी जुळणारी चिन्हे0/7
पोटाच्या संसर्गाशी जुळणारी चिन्हे0/5

आत्ता तुम्हाला जे लागू होते त्यावर खूण करा.

ही यादी तुमच्या डॉक्टरांसाठी लक्षणांचा नमुना तयार करते. यावरून अपेंडिसायटिसचे निदान होऊ शकत नाही: तो नेहमी दाखवणारी अशी एकच तपासणी नाही, आणि डॉक्टर शारीरिक तपासणी, टेस्ट्स आणि कधी कधी स्कॅन, हे सगळे एकत्र पाहून ठरवतात.

अपेंडिसायटिस म्हणजे काय?

अपेंडिक्स (आंत्रपुच्छ) म्हणजे पोटाच्या उजव्या बाजूला खाली आतड्याला जोडलेली, बोटासारख्या आकाराची एक छोटी पिशवी. ती सुजते आणि तिला संसर्ग होतो, त्याला अपेंडिसायटिस म्हणतात; बोलीभाषेत अनेकदा 'अपेंडिक्स झाले' असे म्हणतात. हे अनेकदा तिचे तोंड कशाने तरी बंद झाल्यामुळे होते, जसे कडक शौचाचा छोटा तुकडा.

शस्त्रक्रिया लागणाऱ्या अचानक पोटदुखीचे हे सर्वात सामान्य कारण आहे. अपेंडिसायटिस कोणत्याही वयात होऊ शकतो, पण तो 10 वर्षांवरील मुलांमध्ये आणि तरुणांमध्ये सर्वात जास्त आढळतो, आणि 12 महिन्यांखालील बाळांमध्ये क्वचितच होतो.

अपेंडिसायटिस ही वैद्यकीय आपत्कालीन स्थिती आहे: उपचार न झाल्यास अपेंडिक्स फुटू शकते, आणि त्यामुळे पोटाच्या आत गंभीर संसर्ग होऊ शकतो. लवकर उपचार झाले तर बहुतेक लोक पूर्ण बरे होतात, आणि निरोगी राहण्यासाठी अपेंडिक्सची गरज नसते.

अपेंडिसायटिसची लक्षणे कोणती?

वेदना सहसा ठरावीक पद्धतीने होते:

  • ती पोटाच्या मध्यभागी, बेंबीभोवती सुरू होते. ती अचानक येऊ शकते आणि तुम्हाला झोपेतून जागे करू शकते.
  • काही तासांनंतर, अनेकदा 12 ते 24 तासांत, ती उजव्या बाजूला खाली सरकते आणि जास्त तीक्ष्ण व सतत होते.
  • हालचाल केल्यावर, खोकल्यावर, शिंकल्यावर, चालल्यावर किंवा दाबल्यावर ती वाढते, आणि गुडघे पोटाशी घेऊन शांत पडून राहिल्यास थोडी कमी होऊ शकते.

इतर सामान्य लक्षणे:

  • काही खावेसे न वाटणे
  • मळमळ किंवा उलटी
  • जास्त ताप
  • बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब, किंवा गॅस बाहेर न पडणे
  • नेहमीपेक्षा जास्त वेळा लघवीला जावे लागणे

मुले, वयस्कर लोक आणि गरोदर स्त्रिया यांच्यात अनेकदा ही नेहमीची पद्धत दिसत नाही. वयस्कर लोकांमध्ये वेदना सौम्य असू शकते, हळूहळू येऊ शकते किंवा वेगळ्या जागी असू शकते, आणि अचानक गोंधळल्यासारखे होणे हेही एक चिन्ह असू शकते. गरोदरपणात वेदना जास्त वरच्या भागात असू शकते. लहान मुले फक्त आजारी दिसू शकतात, खात नाहीत आणि हालचाल करायला तयार नसतात.

अपेंडिसायटिस आपत्कालीन कधी असतो?

पुढीलप्रमाणे पोटदुखी असेल तर त्याच दिवशी डॉक्टरांना भेटा (तातडीची अपॉइंटमेंट, वॉक-इन क्लिनिक, किंवा तुमची स्थानिक तातडीची वैद्यकीय सल्ला सेवा):

  • वेदना हळूहळू वाढत आहे किंवा कमी होत नाही
  • वेदना उजव्या बाजूला खाली सरकली आहे

पुढीलपैकी काही असल्यास तुमच्या स्थानिक आपत्कालीन क्रमांकावर फोन करा किंवा आत्ताच आपत्कालीन विभागात जा:

  • तीव्र पोटदुखी
  • वेदना अचानक कमी होऊन मग जास्त तीव्रतेने परत आली, आणि संपूर्ण पोटात पसरत आहे: याचा अर्थ अपेंडिक्स फुटले आहे असा असू शकतो
  • पोटाला हात लावल्यावर किंवा हालचाल केल्यावर खूप दुखते, किंवा पोट कडक लागते
  • सेप्सिसची (sepsis, संसर्गावर शरीराची गंभीर प्रतिक्रिया) चिन्हे: गोंधळल्यासारखे होणे, त्वचा डागाळलेली किंवा नेहमीपेक्षा फिकट दिसणे, किंवा श्वास घ्यायला त्रास

स्वतः गाडी चालवत जाऊ नका. कोणाला तरी तुम्हाला घेऊन जायला सांगा किंवा ॲम्ब्युलन्स बोलवा. वेदनाशामकांनी (पेनकिलर) काही वेळ वेदना कमी होऊ शकते, पण त्यांनी अपेंडिसायटिसवर उपचार होत नाही, म्हणून त्यांनी आराम मिळाला तरी तपासून घ्या. ऑपरेशन लागू शकते, म्हणून डॉक्टरांनी पाहीपर्यंत काही न खाणे-पिणे चांगले.

डॉक्टर अपेंडिसायटिसचे निदान कसे करतात?

अपेंडिसायटिस नेहमी दाखवणारी अशी एकच तपासणी नाही, म्हणून डॉक्टर अनेक गोष्टी एकत्र पाहतात:

तपासणीत्यातून काय कळते
शारीरिक तपासणीपोटाचा उजवा खालचा भाग दाबल्यावर वेदना आणि दुखरेपणा
रक्ताची तपासणीपांढऱ्या पेशींची जास्त संख्या किंवा वाढलेले CRP, म्हणजे संसर्ग किंवा सूज (इन्फ्लमेशन) यांची चिन्हे
लघवीची तपासणीयुरिन इन्फेक्शन किंवा किडनी स्टोन (मुतखडा) नाही ना, हे पाहायला मदत होते
प्रेग्नन्सी टेस्टगरोदर असण्याची शक्यता असलेल्या कोणाच्याही बाबतीत एक्टोपिक प्रेग्नन्सी (गर्भाशयाबाहेरील गर्भधारणा) नाही ना, हे पाहते
अल्ट्रासाउंड (सोनोग्राफी)मुले, तरुण आणि गरोदर स्त्रियांसाठी अनेकदा पहिला स्कॅन; यात रेडिएशन नसते
CT किंवा MRIनिदान अजूनही स्पष्ट नसेल तेव्हा अपेंडिक्स स्पष्टपणे दाखवतो

पांढऱ्या पेशींची संख्या हा कम्प्लीट ब्लड काउंटचा (CBC) भाग आहे. तरीही स्पष्ट झाले नाही, तर वेदना कशी बदलते हे पाहण्यासाठी डॉक्टर तुम्हाला दाखल करून घेऊ शकतात आणि काही तासांनी पुन्हा तपासू शकतात.

अपेंडिसायटिसवर उपचार कसे होतात?

नेहमीचा उपचार म्हणजे पूर्ण भूल देऊन (जनरल ॲनेस्थेशिया) अपेंडिक्स काढून टाकण्याचे ऑपरेशन (अपेंडिसेक्टॉमी, appendicectomy किंवा appendectomy). याला सहसा सुमारे एक तास लागतो.

  • दुर्बिणीद्वारे (लॅपरोस्कोपिक) शस्त्रक्रिया: काही छोटे छेद आणि एक कॅमेरा. ही सर्वात सामान्य पद्धत आहे आणि यात सहसा लवकर बरे होता येते.
  • ओपन सर्जरी: उजवीकडे खाली एक मोठा छेद; अपेंडिक्स फुटले असेल तर कधी कधी याची गरज पडते.

शस्त्रक्रियेआधी अँटिबायोटिक्स दिली जातात. संसर्ग पसरला नसलेल्या काही सौम्य केसेसमध्ये, किंवा शस्त्रक्रियेचा धोका जास्त असेल तर, फक्त अँटिबायोटिक्सचा पर्याय दिला जाऊ शकतो, पण शस्त्रक्रिया हाच प्रमाणित उपचार राहतो.

गळू (abscess, पू साठलेली पिशवी) तयार झाले असेल, तर आधी त्यातील पू काढून अँटिबायोटिक्सने उपचार केले जाऊ शकतात, आणि शस्त्रक्रिया नंतर केली जाते.

बरे होणे. दुर्बिणीद्वारे शस्त्रक्रियेनंतर बरेच लोक दुसऱ्या दिवशी घरी जातात; ओपन सर्जरी किंवा अपेंडिक्स फुटले असल्यास काही दिवस हॉस्पिटलमध्ये राहावे लागू शकते. बहुतेक लोक 1 ते 2 आठवड्यांत बरे होतात आणि कामावरून किंवा शाळेतून 1 ते 2 आठवडे सुट्टी घेतात; अपेंडिक्स फुटले असल्यास बरे व्हायला जास्त वेळ लागतो. अचानक ब्रेक दाबून गाडी आरामात थांबवता येईपर्यंत गाडी चालवू नका, आणि पूर्ण बरे होईपर्यंत खेळ आणि जास्त श्रमाचे काम टाळा.

अपेंडिक्सच्या ऑपरेशननंतर कशाकडे लक्ष ठेवावे

काही दिवस थोडी अस्वस्थता, थकवा आणि जखम दुखणे हे नॉर्मल आहे. वेदनाशामके, जखमेची काळजी आणि रोजची कामे पुन्हा कधी सुरू करायची याबद्दल तुमचे हॉस्पिटल तुम्हाला सांगेल.

पुढीलपैकी काही असल्यास त्याच दिवशी तुमच्या डॉक्टरांशी किंवा हॉस्पिटलशी संपर्क साधा:

  • जास्त ताप, किंवा अंग गरम वाटून हुडहुडी भरणे
  • जखम लाल, गरम किंवा सुजलेली होते, तिच्यातून पू येतो, किंवा ती जास्त दुखू लागते
  • वेदना कमी होण्याऐवजी वाढत जाते
  • उलट्या, पोट फुगणे, किंवा अनेक दिवस शौचाला न होणे किंवा गॅस बाहेर न पडणे

तुम्हाला अपेंडिक्सची गरज नसते: त्याच्याशिवाय जगल्याने दीर्घकाळ कोणताही त्रास होत नाही.

डॉक्टरांना कधी भेटावे

आजच डॉक्टरांना दाखवा

  • हळूहळू वाढत जाणारी, किंवा कमी न होणारी पोटदुखी.
  • बेंबीभोवती सुरू होऊन उजव्या बाजूला खाली सरकलेली वेदना.
  • भूक न लागणे, मळमळ आणि जास्त ताप यांसोबत पोटदुखी.
  • पोटदुखी असलेले, खात नसलेले आणि हालचाल करायला तयार नसलेले मूल, किंवा पोटदुखीसोबत नव्याने गोंधळल्यासारखे होणारी वयस्कर व्यक्ती.
  • गरोदरपणात पोटदुखी, किंवा तुम्ही गरोदर असण्याची शक्यता असताना एका बाजूला खाली दुखणे.

एखाद्या व्यक्तीला पुढीलपैकी काही असल्यास आत्ताच आपत्कालीन मदत घ्या (तुमच्या स्थानिक आपत्कालीन क्रमांकावर फोन करा):

  • तीव्र पोटदुखी, किंवा संपूर्ण पोटात पसरणारी वेदना
  • अचानक कमी होऊन मग जास्त तीव्रतेने परत आलेली वेदना
  • पोट कडक लागणे, किंवा हात लावल्यावर किंवा हालचाल केल्यावर खूप दुखणे
  • गोंधळल्यासारखे होणे, त्वचा डागाळलेली किंवा फिकट दिसणे, किंवा श्वास घ्यायला त्रास

अपेंडिसायटिस लवकर लक्षात आला तर त्यावर उपचार सहसा सोपे असतात, आणि अपेंडिक्स फुटल्यावर ते अवघड होतात. वेदना आपोआप कमी होण्याची वाट पाहू नका, आणि स्वतः गाडी चालवत जाऊ नका.

पोटदुखी आहे आणि ती गंभीर आहे का हे कळत नाही? बोलून समजून घ्या.

Saluvo तुमची लक्षणे तुमच्याच शब्दांत आणि भाषेत ऐकते, आधी धोक्याची चिन्हे तपासते, आणि कोणत्या डॉक्टरांना आणि किती लवकर भेटावे हे सांगते. तुमच्याकडे आधीच ब्लड काउंटचा रिपोर्ट आहे? त्यातील प्रत्येक व्हॅल्यू ते सोप्या शब्दांत समजावून सांगते.

माझ्या लक्षणांबद्दल विचारा

सुरुवात मोफत. तुम्हाला काय जाणवते ते तुमच्याच शब्दांत आणि भाषेत सांगा.

लोक विचारतात ते प्रश्न

  • सहसा बेंबीभोवती काही तासांत हळूहळू येणारी वेदना, जी नंतर पोटाच्या उजव्या बाजूला खाली सरकते आणि सतत वाढत जाते. वेदनेनंतर अनेकदा भूक न लागणे आणि मळमळ होते. जास्त ताप, बद्धकोष्ठता किंवा जुलाबही होऊ शकतात.

  • सुरुवातीला बेंबीभोवती, नंतर सहसा पोटाच्या उजव्या बाजूला खाली, म्हणजे उजव्या कमरेच्या हाडापासून बेंबीकडे जाताना साधारण एक तृतीयांश अंतरावर. मुले, वयस्कर लोक आणि गरोदरपणात ती वेगळ्या जागी असू शकते किंवा नेमकी जागा सांगणे अवघड असू शकते.

  • पोटाच्या संसर्गात अनेकदा आधी उलट्या किंवा जुलाब होतात, वेदना मुरड्यासारखी येते-जाते, आणि सहसा एक-दोन दिवसांत सुधारणा होते. अपेंडिसायटिसमध्ये आधी वेदना होते, ती उजवीकडे खाली स्थिरावते, सतत वाढत जाते आणि हालचाल केल्यावर जास्त दुखते. खात्री नसेल तर त्याच दिवशी डॉक्टरांना भेटा.

  • याला ठरावीक वेळ नाही. वेदना सुरू झाल्यानंतर एक-दोन दिवसांतही ते फुटू शकते, म्हणूनच अपेंडिसायटिससाठी त्याच दिवशी डॉक्टरांना दाखवायला हवे. ते फुटले असल्याचे एक चिन्ह म्हणजे अचानक कमी होऊन मग जास्त तीव्रतेने परत येणारी आणि संपूर्ण पोटात पसरणारी वेदना: यासाठी आत्ताच आपत्कालीन मदत घ्या.

  • थोड्या वेळासाठी अचानक बरी वाटून मग खूप जास्त तीव्रतेने परत येणारी आणि संपूर्ण पोटात पसरणारी वेदना. पोटाला हात लावल्यावर किंवा हालचाल केल्यावर खूप दुखू शकते, किंवा पोट कडक लागू शकते, सोबत जास्त ताप असू शकतो. गोंधळल्यासारखे होणे, त्वचा डागाळलेली किंवा फिकट दिसणे किंवा श्वास घ्यायला त्रास ही सेप्सिसची चिन्हे असू शकतात. तुमच्या स्थानिक आपत्कालीन क्रमांकावर फोन करा.

  • तो आपोआप बरा होतो का हे पाहण्यासाठी वाट पाहू नका. उपचार न झाल्यास अपेंडिसायटिस सहसा वाढत जातो, आणि फुटलेले अपेंडिक्स धोकादायक असते. काही सौम्य केसेसमध्ये शस्त्रक्रियेऐवजी अँटिबायोटिक्सने उपचार केले जातात, पण तुम्हाला तपासल्यानंतर हे फक्त डॉक्टरच ठरवू शकतात.

  • मुले नेहमीची लक्षणे नीट सांगू शकत नाहीत. त्यांना पोटदुखी असू शकते, ती खात नाहीत, उलटी करू शकतात, ताप असू शकतो, आणि त्यांना हालचाल करायची, चालायची किंवा उड्या मारायची इच्छा नसते. अपेंडिसायटिस 10 वर्षांवरील मुलांमध्ये सर्वात जास्त आढळतो. पोटदुखी वाढत असलेल्या मुलाला त्याच दिवशी डॉक्टरांना दाखवायला हवे.

  • हो, आणि तो ओळखणे अवघड असू शकते, कारण वेदना जास्त वरच्या भागात असू शकते किंवा वेगळी जाणवू शकते. गरोदरपणात कोणतीही नवीन किंवा वाढत जाणारी पोटदुखी असेल तर त्याच दिवशी डॉक्टरांना दाखवायला हवे. गरोदरपणात डॉक्टर सहसा CT ऐवजी अल्ट्रासाउंड (सोनोग्राफी) किंवा MRI वापरतात.

  • अशी एकच तपासणी नाही. डॉक्टर तुमचे पोट तपासतात आणि अनेकदा पांढऱ्या पेशी आणि CRP साठी रक्ताची तपासणी, लघवीची तपासणी, आणि तुम्ही गरोदर असण्याची शक्यता असेल तर प्रेग्नन्सी टेस्ट करतात. निदान स्पष्ट नसेल तेव्हा अल्ट्रासाउंड, CT किंवा MRI स्कॅनमध्ये अपेंडिक्स दिसू शकते.

  • सहसा हो: अपेंडिक्स काढून टाकणे हाच प्रमाणित उपचार आहे, बहुतेक वेळा दुर्बिणीद्वारे (लॅपरोस्कोपिक) शस्त्रक्रियेने. संसर्ग पसरला नसलेल्या काही सौम्य केसेसमध्ये, विशेषतः शस्त्रक्रियेचा धोका जास्त असेल तर, फक्त अँटिबायोटिक्सने उपचार होऊ शकतात. तुमच्यासाठी कोणता पर्याय योग्य आहे हे तुमचे सर्जन समजावून सांगतील.

  • बहुतेक लोक 1 ते 2 आठवड्यांत बरे होतात आणि कामावरून किंवा शाळेतून 1 ते 2 आठवडे सुट्टी घेतात; अपेंडिक्स फुटले असेल तर जास्त वेळ लागतो. अचानक ब्रेक दाबून गाडी आरामात थांबवता येईपर्यंत गाडी चालवू नका, आणि पूर्ण बरे होईपर्यंत खेळ टाळा.

  • वेदनाशामकांनी काही वेळ वेदना कमी होऊ शकते, पण त्यांनी अपेंडिसायटिसवर उपचार होत नाही आणि वेदना जास्त तीव्रतेने परत येऊ शकते. वेदनाशामकाने आराम मिळाला तरी त्याच दिवशी डॉक्टरांकडून तपासून घ्या, आणि ऑपरेशन लागू शकते, म्हणून डॉक्टरांनी पाहीपर्यंत काही न खाणे-पिणे चांगले.

उपयोगी तपासण्या

ब्लॉग

स्रोत

  1. NHS: Appendicitis
  2. NIDDK: Appendicitis
  3. NIDDK: Symptoms and causes of appendicitis
  4. NIDDK: Diagnosis of appendicitis
  5. NIDDK: Treatment for appendicitis
  6. MedlinePlus: Appendicitis

अपडेट केले . ही आरोग्यविषयक माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. तुमची पूर्ण माहिती तुमच्या डॉक्टरांना असते; तुमच्या निकालाबद्दल त्यांना विचारा.