टाइफाइडका सुरुका लक्षण के-के हुन्?

प्रायः हरेक दिन अलिअलि बढ्दै जाने ज्वरो, साथमा टाउको दुखाइ, थकाइ र कमजोरी, भोक नलाग्ने र कहिलेकाहीँ सुक्खा खोकी। पेट दुखाइ र कब्जियत वा पखाला प्रायः केही दिनपछि आउँछन्। लक्षण प्रायः दूषित खाना खाएको वा पानी पिएको 6 देखि 30 दिनपछि सुरु हुने भएकाले कारण पहिचान गर्न गाह्रो हुन सक्छ।

टाइफाइडको ज्वरो कति दिनसम्म रहन्छ?

उपचार नगरे टाइफाइड एक महिना वा त्योभन्दा बढी रहन सक्छ, र 2 देखि 3 हप्तापछि जटिलता देखिन सक्छन्। सही एन्टिबायोटिकले उपचार सुरु गरेको करिब 5 दिनभित्र ज्वरो प्रायः घट्छ, र धेरैजसो मानिस पूर्ण रूपमा निको हुन्छन्, यद्यपि थकाइ अझ लामो समय रहन सक्छ।

संक्रमण भएको कति दिनपछि टाइफाइडका लक्षण सुरु हुन्छन्?

प्रायः दूषित खाना वा पानीबाट ब्याक्टेरिया निलेको 6 देखि 30 दिनपछि, धेरैजसो 3 हप्ताभित्र। यति लामो अन्तरका कारण मानिसले प्रायः ज्वरोलाई कुनै खाना वा यात्रासँग जोड्दैनन्, त्यसैले पछिल्लो एक महिना जतिमा गरेको कुनै पनि यात्राबारे डाक्टरलाई बताउनुहोस्।

टाइफाइडका लागि सबैभन्दा राम्रो जाँच कुन हो?

ब्लड कल्चर, सकेसम्म एन्टिबायोटिक सुरु गर्नुअघि गराइएको। एउटा नमुनाबाट यसले करिब 50% केसमा ब्याक्टेरिया भेट्छ, त्यसैले डाक्टरले कहिलेकाहीँ एकभन्दा बढी नमुना लिन्छन्। बोन म्यारो कल्चर बढी संवेदनशील हुन्छ तर कहिलेकाहीँ मात्र गरिन्छ। दिसाको कल्चर पहिलो हप्तामा प्रायः नेगेटिभ आउँछ।

सन्चो भएजस्तो लागेपछि एन्टिबायोटिक छोड्न मिल्छ?

मिल्दैन। ठ्याक्कै डाक्टरले लेखेअनुसार खानुहोस् र पूरा कोर्स सक्नुहोस्, सन्चो भए पनि। बीचमै छोड्दा रोग फर्किन सक्छ र एन्टिबायोटिक रेजिस्टेन्स फैलिन मद्दत पुग्छ। औषधिको साइड इफेक्ट देखिए आफैं छोड्नुको सट्टा डाक्टर वा फार्मासिस्टसँग कुरा गर्नुहोस्।

टाइफाइडको उपचार सुरु गरेपछि पनि ज्वरो किन उच्च छ?

एन्टिबायोटिक सुरु गरेपछि करिब 5 दिनसम्म ज्वरो रहनु सामान्य हो। त्यतिबेलासम्म ज्वरो घट्दै गएन, वा तपाईंलाई झन् खराब लाग्यो भने फेरि डाक्टरलाई देखाउनुहोस्: ब्याक्टेरियामा त्यो एन्टिबायोटिकले काम नगरेको हुन सक्छ, वा अर्कै कारण हुन सक्छ। आफ्नै भरमा एन्टिबायोटिक कहिल्यै नबदल्नुहोस्, नथप्नुहोस्।

के टाइफाइड सरुवा रोग हो?

हो, दूषित खाना वा पानीमार्फत, मुख्यतया टाइफाइड भएको वा यसको ब्याक्टेरिया बोकेको व्यक्तिको दिसाबाट। यो रुघाखोकीजस्तो हावाबाट सर्दैन। शौचालयपछि र खाना छुनुअघि साबुनले राम्ररी हात धुनुहोस्, र डाक्टरले सुरक्षित छ नभनेसम्म अरूका लागि खाना नपकाउनुहोस्।

टाइफाइड हुँदा के खाने?

प्रशस्त झोल पदार्थ पिउनुहोस्, र खान सक्ने भएपछि थोरै-थोरै, सादा, राम्ररी पकाएको खाना खानुहोस्, जस्तै भात, झोल वा अरू नरम खाना। सबै खाना ताजा पकाएको र पानी सुरक्षित भएको सुनिश्चित गर्नुहोस्। पिएको कुरा पेटमा टिक्दैन भने, वा पिसाब धेरै कम हुन्छ भने तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।

के टाइफाइड फेरि हुन सक्छ?

हो। 10% सम्म मानिसमा लक्षण फेरि देखिन्छन्, प्रायः निको भएको 1 देखि 3 हप्तापछि। थोरै मानिसले कुनै लक्षणबिना महिनौं वा वर्षौंसम्म ब्याक्टेरिया बोकिरहन्छन्। उपचारपछि ज्वरो फेरि आयो भने आफ्नो डाक्टरलाई देखाउनुहोस्; उहाँले तपाईंको दिसा पनि जाँच गर्न सक्नुहुन्छ।

टाइफाइड र प्याराटाइफाइडमा के फरक छ?

दुवै दूषित खाना वा पानीबाट सर्ने Salmonella (साल्मोनेला) ब्याक्टेरियाले हुन्छन्: टाइफाइड Salmonella Typhi ले, प्याराटाइफाइड Salmonella Paratyphi ले। यिनका लक्षण उस्तै हुन्छन्, र जाँच र उपचार पनि लगभग उस्तै तरिकाले हुन्छ। प्याराटाइफाइड प्रायः हल्का हुन्छ, तर यसका लागि पनि डाक्टर र एन्टिबायोटिक चाहिन्छ।

के टाइफाइडको खोप छ?

छ। टाइफाइड धेरै हुने देशमा विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले 6 महिनादेखिका बालबालिका र वयस्कका लागि टाइफाइड कन्जुगेट खोप (typhoid conjugate vaccine), एउटै सुई, सिफारिस गर्छ। यात्रुले पनि खोप लगाउन सक्छन्, सकेसम्म यात्राको केही हप्ताअघि। कुनै पनि खोपले पूर्ण सुरक्षा दिँदैन, त्यसैले सुरक्षित पानी, सुरक्षित खाना र हात धुनु अझै जरुरी छ।

टाइफाइडलाई डेंगी वा औलो (मलेरिया) बाट कसरी छुट्याउने?

लक्षण मिल्दाजुल्दा हुन्छन्, त्यसैले रगत जाँच मात्र भरपर्दो उपाय हो। टाइफाइडको ज्वरो प्रायः केही दिनमा बिस्तारै बढ्छ र साथमा पेटका लक्षण हुन्छन्; डेंगीको ज्वरो अचानक सुरु हुन्छ, साथमा आँखाको पछाडि दुखाइ र जीउ दुखाइ हुन्छ; औलोमा प्रायः जाडो लागेर काम्दै ज्वरो आउँछ। तीनवटै धेरै हुने ठाउँमा डाक्टरले एकभन्दा बढीको जाँच गर्न सक्छन्।

टाइफाइडका लक्षण (मियादी ज्वरो): ज्वरोको ढाँचा, खतराका संकेत, र कुन जाँचमा भर पर्ने

हरेक दिन अलिअलि बढ्दै जाने ज्वरो, साथमा टाउको दुखाइ र पेट गडबड? टाइफाइड प्रायः कसरी अघि बढ्छ, यो साँच्चै कसरी पक्का गरिन्छ, र एन्टिबायोटिक किन महत्त्वपूर्ण छ, यहाँ बुझ्नुहोस्।

अद्यावधिक २०२६ नोभेम्बर १५ · स्रोतहरू

छोटो जवाफ

टाइफाइडका लक्षण के-के हुन्?

टाइफाइड प्रायः दूषित खाना खाएको वा पानी पिएको 6 देखि 30 दिनपछि सुरु हुन्छ। ज्वरो दिनदिनै बढ्दै 39 देखि 40°C (103 देखि 104°F) पुग्छ, र 3 दिनभन्दा बढी रहन्छ। टाउको दुखाइ, कमजोरी, भोक नलाग्ने, पेट दुखाइ, कब्जियत वा पखाला, र खोकी सामान्य हुन्, र कसैकसैलाई छालामा समतल गुलाबी दाग आउँछन्। यसलाई एन्टिबायोटिक चाहिन्छ।

मेरा लक्षणबारे सोध्नुहोस्मेरो रिपोर्ट बुझाउनुहोस्

यो स्वास्थ्य जानकारी हो, चिकित्सकीय सल्लाह होइन। तपाईंको पूरा अवस्था डाक्टरलाई थाहा हुन्छ; आफ्नो नतिजाबारे उहाँलाई सोध्नुहोस्।

तुलना

टाइफाइड र डेंगी: धेरै देखिने दुई ज्वरो कसरी फरक छन्

दुवैले तेज ज्वरो ल्याउँछन् र एउटै देशहरूमा धेरै देखिन्छन्, तर यी सर्ने तरिका, जाँच र उपचार फरक हुन्छन्। सामान्यतया देखिने फरक यी हुन्।

तपाईंले के देख्नुहुन्छ	टाइफाइड	डेंगी
कसरी सर्छ	ब्याक्टेरियाले दूषित भएको खाना वा पानी	संक्रमित एडिस (Aedes) लामखुट्टेको टोकाइ
लक्षण कहिले सुरु हुन्छन्	प्रायः संक्रमण भएको 6 देखि 30 दिनपछि	प्रायः टोकेको 4 देखि 10 दिनपछि
ज्वरो	पहिलो केही दिनमा बिस्तारै बढ्दै 39 देखि 40°C पुग्छ; उपचार नगरे हप्तौंसम्म रहन सक्छ	सुरुदेखि नै अचानक र तेज; 2 देखि 7 दिनसम्म रहने
अरू लक्षण	टाउको दुखाइ, कमजोरी, पेट दुखाइ, कब्जियत वा पखाला, खोकी, भोक नलाग्ने	कडा टाउको दुखाइ, आँखाको पछाडि दुखाइ, मांसपेशी, जोर्नी र हड्डी दुखाइ
बिमिरा	कहिलेकाहीँ छाती वा पेटमा समतल, हल्का गुलाबी दाग	छालामा छरिएका दाग वा बिमिरा सामान्य हो
कहिले खतरनाक हुन्छ	उपचार नगरे 2 देखि 3 हप्तापछि: आन्द्रामा रक्तस्राव वा आन्द्रा प्वाल पर्ने	प्रायः ज्वरो घट्दै जाँदा, सामान्यतया ज्वरो सकिएको 24 देखि 48 घण्टाभित्र
औषधि	एन्टिबायोटिक, पूरा कोर्स खानुपर्ने	डेंगीको आफ्नै छुट्टै औषधि छैन; ज्वरोका लागि पारासिटामोल मात्र, आइबुप्रोफेन वा एस्पिरिन कहिल्यै होइन
जाँच	ब्लड कल्चर (blood culture); भिडाल (Widal) जाँच भरपर्दो हुँदैन	NS1 एन्टिजेन वा PCR, IgM एन्टिबडी, साथै प्लेटलेट गणना

औलो (मलेरिया) ले पनि यिनै धेरै ठाउँमा ज्वरो ल्याउँछ, र कसैकसैलाई एकभन्दा बढी संक्रमण एकैचोटि हुन सक्छ। डाक्टरले एकैपटक धेरै संक्रमणको जाँच गर्न सक्छन्।

टाइफाइड ज्वरो के हो, र यो कसरी लाग्छ?

टाइफाइड ज्वरो (मियादी ज्वरो) Salmonella Typhi (साल्मोनेला टाइफी) नामको ब्याक्टेरियाले हुने संक्रमण हो। यो ब्याक्टेरियाले दूषित भएको खाना वा पानीबाट सर्छ, प्रायः यो रोग भएको वा यसको ब्याक्टेरिया बोकेको व्यक्तिको दिसाबाट। निलिसकेपछि ब्याक्टेरिया शरीरभित्र बढ्छन् र रगतमा फैलिन्छन्।

सफा पानी र सरसफाइको कमी भएका ठाउँमा, एसिया, अफ्रिका, र मध्य तथा दक्षिण अमेरिकाका केही भागमा यो धेरै देखिन्छ। अनुमानित रूपमा हरेक वर्ष 9 मिलियन मानिस टाइफाइडले बिरामी पर्छन्, र करिब 110,000 को मृत्यु हुन्छ।

प्याराटाइफाइड (paratyphoid) ज्वरो Salmonella Paratyphi (साल्मोनेला प्याराटाइफी) ले हुने उस्तै रोग हो, र यसको जाँच र उपचार पनि लगभग उस्तै तरिकाले हुन्छ।

ब्याक्टेरिया बोक्ने (क्यारियर): कतिपय मानिसको शरीरमा लक्षण हराएपछि पनि ब्याक्टेरिया रहिरहन्छन्, कहिलेकाहीँ महिनौं वा वर्षौंसम्म, र आफू बिरामी नभए पनि उनीहरूले अरूलाई सार्न सक्छन्।

टाइफाइडका लक्षण हप्ता-हप्तामा कस्ता हुन्छन्?

लक्षण प्रायः संक्रमण भएको 6 देखि 30 दिनपछि, धेरैजसो बिस्तारै सुरु हुन्छन्:

हरेक दिन अलिअलि बढ्दै जाने ज्वरो, जुन तेस्रो वा चौथो दिनसम्म 39 देखि 40°C (103 देखि 104°F) पुग्छ, र 3 दिनभन्दा बढी रहन्छ
टाउको दुखाइ, कमजोरी र थकाइ
जाडो लाग्ने र जीउ दुख्ने
सुक्खा खोकी
भोक नलाग्ने, वाकवाकी लाग्ने
पेट दुखाइ, र कब्जियत वा पखाला, जुन प्रायः अरू लक्षणपछि आउँछन्
कहिलेकाहीँ समतल, हल्का गुलाबी (गुलाफी रङका) दागको बिमिरा, प्रायः छाती वा पेटमा

कहिले	सामान्यतया के हुन्छ
संक्रमण भएको 6 देखि 30 दिनपछि	लक्षण सुरु हुन्छन्, धेरैजसो बिस्तारै
बिरामी भएको पहिलो केही दिन	ज्वरो हरेक दिन अलिअलि बढ्छ, साथमा टाउको दुखाइ, थकाइ र भोक नलाग्ने
रोग अघि बढ्दै जाँदा	तेज ज्वरो रहिरहन्छ; पेट दुखाइ, कब्जियत वा पखाला, कहिलेकाहीँ गुलाफी रङका दाग
उपचार नगरे 2 देखि 3 हप्तापछि	गम्भीर जटिलता देखिन सक्छन्: आन्द्रामा रक्तस्राव, आन्द्रा प्वाल पर्ने, अलमल हुने

उपचार नगरे टाइफाइड एक महिना वा त्योभन्दा बढी रहन सक्छ। सही एन्टिबायोटिकले धेरैजसो मानिस पूर्ण रूपमा निको हुन्छन्।

टाइफाइडका खतराका संकेत र जटिलता के-के हुन्?

टाइफाइडका कारण अस्पताल भर्ना भएकामध्ये करिब 10 देखि 15% मा गम्भीर जटिलता देखिन्छन्, प्रायः बिरामी भएको 2 देखि 3 हप्तापछि:

आन्द्रामा रक्तस्राव
आन्द्रा प्वाल पर्ने (intestinal perforation), जसले पेटभित्रको झिल्लीमा गम्भीर संक्रमण (पेरिटोनाइटिस) गराउन सक्छ
अलमल हुने वा लठ्ठ पर्ने

यीमध्ये कुनै भएमा अहिले नै आपतकालीन सहायता लिनुहोस्:

अचानक सुरु भएर झन्-झन् बढ्दै गएको पेट दुखाइ
कालो वा गाढा रातो दिसा
रगत बान्ता, वा कफीको धुलोजस्तो देखिने बान्ता

फेरि बल्झिने: 10% सम्म मानिसमा लक्षण फेरि देखिन्छन्, प्रायः निको भएको 1 देखि 3 हप्तापछि। उपचार सकेपछि ज्वरो फेरि आयो भने आफ्नो डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।

ब्याक्टेरिया बोक्ने (क्यारियर): उपचार गरिएकामध्ये करिब 1 देखि 4% ले एक वर्षपछि पनि ब्याक्टेरिया बोकिरहेका हुन्छन्। खानासम्बन्धी काम, स्वास्थ्य सेवा वा साना बालबालिकासँग काममा फर्कनुअघि डाक्टरले तपाईंको दिसा जाँच गर्न सक्छन्।

कुन जाँचले टाइफाइड पक्का गर्छ, र के भिडाल (Widal) जाँच भरपर्दो छ?

ब्लड कल्चर (blood culture) सबैभन्दा उपयुक्त जाँच हो: प्रयोगशालामा रगतको नमुनाबाट ब्याक्टेरिया उमारिन्छ। एउटा कल्चरले करिब 50% केसमा मात्र ब्याक्टेरिया भेट्छ, त्यसैले डाक्टरले कहिलेकाहीँ एकभन्दा बढी नमुना लिन्छन्, सकेसम्म एन्टिबायोटिक सुरु गर्नुअघि।
बोन म्यारो कल्चर (bone marrow culture) ले करिब 80% मा भेट्छ, तर यो शरीरभित्रबाट नमुना निकाल्नुपर्ने जाँच भएकाले कहिलेकाहीँ मात्र गरिन्छ।
दिसाको कल्चर (stool culture) पहिलो हप्तामा प्रायः नेगेटिभ आउँछ।

भिडाल (Widal) जाँच भरपर्दो हुँदैन। सस्तो भएकाले यो धेरै गरिन्छ, तर टाइफाइड नभएका मानिसमा पनि यो पोजिटिभ आउन सक्छ (जस्तै पहिले संक्रमण भएको वा खोप लगाएकाले), र टाइफाइड भएकामा नेगेटिभ आउन सक्छ। भिडालको नतिजा मात्रैले तपाईंलाई टाइफाइड छ कि छैन, वा कुन एन्टिबायोटिक चाहिन्छ भन्ने निर्णय गर्नु हुँदैन। छिटो नतिजा दिने र्‍यापिड टेस्ट पनि त्यति सही हुँदैनन्।

डाक्टरले CBC (पूरा रगत गणना) पनि जाँच्छन्, र औलो (मलेरिया) र डेंगी धेरै हुने ठाउँमा तिनको जाँच पनि गर्छन्। त्यो ज्वरो कसरी फरक हुन्छ भनेर हाम्रो डेंगी गाइड ले बुझाउँछ।

टाइफाइडको उपचार कसरी हुन्छ?

टाइफाइडको उपचार एन्टिबायोटिकले गरिन्छ, जसले रोगको अवधि छोट्याउँछ र जटिलता र मृत्युको जोखिम घटाउँछ। कुन एन्टिबायोटिक दिने भन्ने कुरा संक्रमण कहाँ लागेको हो भन्नेमा भर पर्छ, किनभने एन्टिबायोटिकले काम नगर्ने (रेजिस्टेन्स) समस्या बढ्दै छ, धेरैजसो औषधिले काम नगर्ने टाइफाइडसमेत। सही एन्टिबायोटिक छान्न डाक्टरले जाँच गराउन सक्छन्।

एन्टिबायोटिक ठ्याक्कै डाक्टरले लेखेअनुसार खानुहोस्, र पूरा कोर्स सक्नुहोस्, सन्चो भएजस्तो लागे पनि। बीचमै छोड्दा रोग फर्किन सक्छ र रेजिस्टेन्स फैलिन मद्दत पुग्छ।
डाक्टरको पुर्जाबिना एन्टिबायोटिक नकिन्नुहोस्, र पहिले बचेका एन्टिबायोटिक नखानुहोस्: गलत एन्टिबायोटिकले सही उपचारमा ढिलाइ गराउन सक्छ।
उपचार सुरु गरेपछि पनि ज्वरो करिब 5 दिनसम्म रहन सक्छ। त्यतिबेलासम्म ज्वरो घट्दै गएन, वा तपाईंलाई झन् खराब लाग्यो भने फेरि डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
आराम गर्नुहोस्, प्रशस्त झोल पदार्थ पिउनुहोस्, र खान सक्दा थोरै-थोरै, सादा खाना खानुहोस्। ज्वरोका लागि पारासिटामोलले मद्दत गर्न सक्छ; प्याकेटमा लेखिएको निर्देशन पालना गर्नुहोस् वा फार्मासिस्टलाई सोध्नुहोस्, र बच्चाका लागि डाक्टरलाई सोध्नुहोस्।
गम्भीर टाइफाइडको उपचार अस्पतालमा हुन्छ।

अरूलाई जोगाउनुहोस्: शौचालय प्रयोग गरेपछि र खाना छुनुअघि साबुनले राम्ररी हात धुनुहोस्, र डाक्टरले सुरक्षित छ नभनेसम्म अरूका लागि खाना नपकाउनुहोस्। कुन औषधि र कति मात्रामा खाने भन्ने निर्णय तपाईंको डाक्टरको हो।

टाइफाइडबाट कसरी बच्न सकिन्छ?

सुरक्षित पानी: बोतलको वा उमालेको पानी, वा शुद्ध पारिएको पानी पिउनुहोस्। सुरक्षित पानीबाट नबनेको बरफ नखानुहोस्।
सुरक्षित खाना: राम्ररी पकाएको र अझै तातो खाना खानुहोस्। काँचो (नउमालेको) दूध नपिउनुहोस्। फलफूल र तरकारी सुरक्षित पानीले धुनुहोस्, वा आफैं बोक्रा ताछ्नुहोस्।
साबुन-पानीले हात धुनुहोस्, खासगरी शौचालयपछि र खाना खानु वा पकाउनुअघि।
खोप: टाइफाइड धेरै हुने देशमा विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले 6 महिनादेखिका बालबालिका र वयस्कका लागि टाइफाइड कन्जुगेट खोप (typhoid conjugate vaccine), एउटै सुई, सिफारिस गर्छ। यात्रुले पनि टाइफाइडको खोप लगाउन सक्छन्, सकेसम्म यात्राको केही हप्ताअघि; कुन खोप र कहिले लगाउने, डाक्टर वा ट्राभल क्लिनिकलाई सोध्नुहोस्। कुनै पनि खोपले पूर्ण सुरक्षा दिँदैन, त्यसैले खाना र पानीमा होसियारी अझै जरुरी छ।

डाक्टरलाई कहिले देखाउने

डाक्टरसँग समय लिनुहोस्

3 दिनभन्दा बढी रहेको ज्वरो, वा ज्वरोसँगै धेरै बिरामी महसुस भएको, खासगरी यात्रापछि वा सुरक्षित नभएको हुन सक्ने खाना वा पानीपछि: एक दिनभित्रै डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
टाइफाइड धेरै हुने ठाउँ घुमेर आएपछि बिरामी, खोप लगाएको भए पनि: डाक्टरलाई देखाउनुहोस् र कहाँ-कहाँ जानुभयो, बताउनुहोस्।
उपचार चलिरहेको छ र करिब 5 दिनपछि पनि ज्वरो घटेको छैन, वा एन्टिबायोटिक सकेपछि लक्षण झन् बढे वा फेरि आए: एक-दुई दिनभित्र फेरि आफ्नो डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
तपाईं खानासम्बन्धी काम, स्वास्थ्य सेवा वा साना बालबालिकासँग काम गर्नुहुन्छ: काममा फर्कन कहिले सुरक्षित हुन्छ, डाक्टरलाई सोध्नुहोस्, किनभने पहिले दिसा जाँच गराउनुपर्ने हुन सक्छ।

कसैलाई यीमध्ये कुनै भएमा तुरुन्त आपतकालीन सहायता लिनुहोस् (आफ्नो स्थानीय आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्):

अचानक सुरु भएर झन्-झन् बढ्दै गएको पेट दुखाइ
कालो वा गाढा रातो दिसा, वा रगत बान्ता वा कफीको धुलोजस्तो देखिने बान्ता
अलमल हुने, वा धेरै लठ्ठ परेर ब्युँझाउन गाह्रो हुने
ज्वरोसँगै पिसाब धेरै कम हुने, उभिँदा रिंगटा लाग्ने, वा पिएको कुरा पेटमा नटिक्ने

टाइफाइडको उपचार गरिएका धेरैजसो मानिस पूर्ण रूपमा निको हुन्छन्। यी संकेतले रक्तस्राव, आन्द्रामा प्वाल वा शरीरमा पानीको गम्भीर कमी जनाउन सक्छन्, र पर्खन मिल्दैन। आफैं गाडी चलाएर नजानुहोस्।

ज्वरो छाड्दै छैन? कुरा गरेर बुझ्नुहोस्।

Saluvo ले तपाईंका लक्षण तपाईंकै शब्द र भाषामा सुन्छ, सबैभन्दा पहिले खतराका संकेत जाँच्छ, र कुन डाक्टरलाई कति चाँडो देखाउने भनेर बताउँछ। रगत जाँचको रिपोर्ट वा भिडाल (Widal) को नतिजा पहिले नै छ? यसले हरेक मानको अर्थ बुझाउँछ।

मेरा लक्षणबारे सोध्नुहोस्

सुरु गर्न निःशुल्क। आफूलाई कस्तो भइरहेको छ, आफ्नै शब्द र भाषामा बताउनुहोस्।

मानिसहरूले सोध्ने प्रश्न

प्रायः हरेक दिन अलिअलि बढ्दै जाने ज्वरो, साथमा टाउको दुखाइ, थकाइ र कमजोरी, भोक नलाग्ने र कहिलेकाहीँ सुक्खा खोकी। पेट दुखाइ र कब्जियत वा पखाला प्रायः केही दिनपछि आउँछन्। लक्षण प्रायः दूषित खाना खाएको वा पानी पिएको 6 देखि 30 दिनपछि सुरु हुने भएकाले कारण पहिचान गर्न गाह्रो हुन सक्छ।
उपचार नगरे टाइफाइड एक महिना वा त्योभन्दा बढी रहन सक्छ, र 2 देखि 3 हप्तापछि जटिलता देखिन सक्छन्। सही एन्टिबायोटिकले उपचार सुरु गरेको करिब 5 दिनभित्र ज्वरो प्रायः घट्छ, र धेरैजसो मानिस पूर्ण रूपमा निको हुन्छन्, यद्यपि थकाइ अझ लामो समय रहन सक्छ।
प्रायः दूषित खाना वा पानीबाट ब्याक्टेरिया निलेको 6 देखि 30 दिनपछि, धेरैजसो 3 हप्ताभित्र। यति लामो अन्तरका कारण मानिसले प्रायः ज्वरोलाई कुनै खाना वा यात्रासँग जोड्दैनन्, त्यसैले पछिल्लो एक महिना जतिमा गरेको कुनै पनि यात्राबारे डाक्टरलाई बताउनुहोस्।
छैन। सस्तो भएकाले भिडाल जाँच धेरै गरिन्छ, तर यो भरपर्दो हुँदैन: टाइफाइड नभएका मानिसमा पनि यो पोजिटिभ आउन सक्छ, जस्तै पहिले संक्रमण भएको वा खोप लगाएकाले, र टाइफाइड भएकामा नेगेटिभ आउन सक्छ। ब्लड कल्चर सबैभन्दा उपयुक्त जाँच हो। उपचारको निर्णय गर्न भिडालको नतिजामा मात्र भर नपर्नुहोस्।
ब्लड कल्चर, सकेसम्म एन्टिबायोटिक सुरु गर्नुअघि गराइएको। एउटा नमुनाबाट यसले करिब 50% केसमा ब्याक्टेरिया भेट्छ, त्यसैले डाक्टरले कहिलेकाहीँ एकभन्दा बढी नमुना लिन्छन्। बोन म्यारो कल्चर बढी संवेदनशील हुन्छ तर कहिलेकाहीँ मात्र गरिन्छ। दिसाको कल्चर पहिलो हप्तामा प्रायः नेगेटिभ आउँछ।
मिल्दैन। ठ्याक्कै डाक्टरले लेखेअनुसार खानुहोस् र पूरा कोर्स सक्नुहोस्, सन्चो भए पनि। बीचमै छोड्दा रोग फर्किन सक्छ र एन्टिबायोटिक रेजिस्टेन्स फैलिन मद्दत पुग्छ। औषधिको साइड इफेक्ट देखिए आफैं छोड्नुको सट्टा डाक्टर वा फार्मासिस्टसँग कुरा गर्नुहोस्।
एन्टिबायोटिक सुरु गरेपछि करिब 5 दिनसम्म ज्वरो रहनु सामान्य हो। त्यतिबेलासम्म ज्वरो घट्दै गएन, वा तपाईंलाई झन् खराब लाग्यो भने फेरि डाक्टरलाई देखाउनुहोस्: ब्याक्टेरियामा त्यो एन्टिबायोटिकले काम नगरेको हुन सक्छ, वा अर्कै कारण हुन सक्छ। आफ्नै भरमा एन्टिबायोटिक कहिल्यै नबदल्नुहोस्, नथप्नुहोस्।
हो, दूषित खाना वा पानीमार्फत, मुख्यतया टाइफाइड भएको वा यसको ब्याक्टेरिया बोकेको व्यक्तिको दिसाबाट। यो रुघाखोकीजस्तो हावाबाट सर्दैन। शौचालयपछि र खाना छुनुअघि साबुनले राम्ररी हात धुनुहोस्, र डाक्टरले सुरक्षित छ नभनेसम्म अरूका लागि खाना नपकाउनुहोस्।
प्रशस्त झोल पदार्थ पिउनुहोस्, र खान सक्ने भएपछि थोरै-थोरै, सादा, राम्ररी पकाएको खाना खानुहोस्, जस्तै भात, झोल वा अरू नरम खाना। सबै खाना ताजा पकाएको र पानी सुरक्षित भएको सुनिश्चित गर्नुहोस्। पिएको कुरा पेटमा टिक्दैन भने, वा पिसाब धेरै कम हुन्छ भने तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
हो। 10% सम्म मानिसमा लक्षण फेरि देखिन्छन्, प्रायः निको भएको 1 देखि 3 हप्तापछि। थोरै मानिसले कुनै लक्षणबिना महिनौं वा वर्षौंसम्म ब्याक्टेरिया बोकिरहन्छन्। उपचारपछि ज्वरो फेरि आयो भने आफ्नो डाक्टरलाई देखाउनुहोस्; उहाँले तपाईंको दिसा पनि जाँच गर्न सक्नुहुन्छ।
दुवै दूषित खाना वा पानीबाट सर्ने Salmonella (साल्मोनेला) ब्याक्टेरियाले हुन्छन्: टाइफाइड Salmonella Typhi ले, प्याराटाइफाइड Salmonella Paratyphi ले। यिनका लक्षण उस्तै हुन्छन्, र जाँच र उपचार पनि लगभग उस्तै तरिकाले हुन्छ। प्याराटाइफाइड प्रायः हल्का हुन्छ, तर यसका लागि पनि डाक्टर र एन्टिबायोटिक चाहिन्छ।
छ। टाइफाइड धेरै हुने देशमा विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले 6 महिनादेखिका बालबालिका र वयस्कका लागि टाइफाइड कन्जुगेट खोप (typhoid conjugate vaccine), एउटै सुई, सिफारिस गर्छ। यात्रुले पनि खोप लगाउन सक्छन्, सकेसम्म यात्राको केही हप्ताअघि। कुनै पनि खोपले पूर्ण सुरक्षा दिँदैन, त्यसैले सुरक्षित पानी, सुरक्षित खाना र हात धुनु अझै जरुरी छ।
लक्षण मिल्दाजुल्दा हुन्छन्, त्यसैले रगत जाँच मात्र भरपर्दो उपाय हो। टाइफाइडको ज्वरो प्रायः केही दिनमा बिस्तारै बढ्छ र साथमा पेटका लक्षण हुन्छन्; डेंगीको ज्वरो अचानक सुरु हुन्छ, साथमा आँखाको पछाडि दुखाइ र जीउ दुखाइ हुन्छ; औलोमा प्रायः जाडो लागेर काम्दै ज्वरो आउँछ। तीनवटै धेरै हुने ठाउँमा डाक्टरले एकभन्दा बढीको जाँच गर्न सक्छन्।

मद्दत गर्ने जाँचहरू

CBC
CBC परीक्षण (Complete Blood Count): पूरा रूप, सामान्य मात्रा र तपाईंको रगत गणनाको अर्थ
गाइड पढ्नुहोस्

ब्लग

स्रोतहरू

अद्यावधिक २०२६ नोभेम्बर १५. यो स्वास्थ्य जानकारी हो, चिकित्सकीय सल्लाह होइन। तपाईंको पूरा अवस्था डाक्टरलाई थाहा हुन्छ; आफ्नो नतिजाबारे उहाँलाई सोध्नुहोस्।