डाक्टर भेटको समयसम्म पर्खन नहुने खतराका संकेत

केही लक्षणमा च्याट होइन, फोन चाहिन्छ। तलका कुनै संकेत तपाईं वा तपाईंको नजिकको कसैलाई देखिए आफ्नो क्षेत्रको आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस् वा नजिकैको अस्पतालको इमर्जेन्सीमा जानुहोस्। आफैँ ठीक होला भनेर नपर्खनुहोस्।

• नेपालमा 102
• अमेरिका र क्यानडामा 911
• बेलायतमा 999
• अष्ट्रेलियामा 000
• न्युजिल्यान्डमा 111
• भारतमा 112, वा एम्बुलेन्सका लागि 108
• EU भरि 112, र अरू धेरै देशमा मोबाइल फोनबाट

सक्नुहुन्छ भने आफैँ गाडी नचलाउनुहोस्। कसैलाई तपाईंका लागि फोन गर्न भन्नुहोस्, र फोन उठाउने व्यक्तिले भनेको पालना गर्नुहोस्।

हार्ट अट्याक

सबैभन्दा सामान्य संकेत यी हुन्:

• छाती दुखाइ, थिचिएको वा असहज महसुस, प्रायः बीचमा वा देब्रेतिर, जुन केही मिनेटभन्दा बढी रहन्छ वा हराएर फेरि आउँछ
• एउटा वा दुवै पाखुरा वा काँध, बङ्गारा, घाँटी वा ढाडमा दुखाइ वा असहजता
• सास फेर्न गाह्रो, छातीको असहजतासँगै वा त्योभन्दा पहिले पनि
• चिसो पसिना, रिंगटा, कमजोरी वा बेहोस होला जस्तो लाग्नु

हार्ट अट्याक सधैँ चलचित्रमा जस्तो देखिँदैन। खासगरी महिलामा असामान्य थकान, वाकवाकी वा बान्ता जस्ता कम स्पष्ट संकेत हुने सम्भावना बढी हुन्छ। केही ठीक छैन जस्तो लाग्छ भने फोन गर्नुहोस्। छिटो उपचार पाउँदा मुटुको क्षति सीमित हुन सक्छ।

पक्षघात (स्ट्रोक): FAST सम्झनुहोस्

• Face (अनुहार): एकातिर लत्रिन्छ, वा मुस्कुराउन गाह्रो हुन्छ
• Arms (पाखुरा): दुवै पाखुरा उठाएर राख्न सक्दैनन्, किनभने एउटा कमजोर वा लाटो भएको छ
• Speech (बोली): लरबराउँछ, अलमलिएको हुन्छ, वा शब्द भेट्दैनन्
• Time (समय): तुरुन्तै आफ्नो आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्

अचानक देखिने अरू संकेतमा एकातिरको शरीर कमजोर वा लाटो हुनु, धमिलो देखिनु वा दृष्टि गुम्नु, अलमल्ल पर्नु, रिंगटा लाग्नु वा लड्नु, र कडा टाउको दुखाइ पर्छन्।

पक्षघातका संकेत कहिलेकाहीँ केही मिनेटमा हराउँछन्। जे भए पनि फोन गर्नुहोस्। रोकिएका लक्षण पनि अहिल्यै मद्दत लिने कारण हुन्।

सास फेर्न समस्या

• सास फेर्न संघर्ष गर्नु, घाँटीमा केही अड्किनु, वा बोल्न नसक्नु
• ओठ, जिब्रो वा छाला नीलो, खरानी रङको वा धेरै फुस्रो हुनु
• बच्चामा: घुर्घुर आवाज आउनु, वा हरेक सासमा करङमुनि पेट भित्र तानिनु

गम्भीर एलर्जी (एनाफाइल्याक्सिस, anaphylaxis)

यो सामान्यतया खाना, औषधि वा कीराको टोकाइ जस्ता कारणपछि केही मिनेटभित्र सुरु हुन्छ। यी कुरामा ध्यान दिनुहोस्:

• ओठ, जिब्रो, मुख वा घाँटी सुन्निनु
• सास फेर्दा घ्यारघ्यार आवाज आउनु, छिटो वा गाह्रो सास, घाँटी कसिनु, निल्न गाह्रो हुनु वा स्वर बस्नु
• बेहोस होला जस्तो लाग्नु, रिंगटा लाग्नु, अलमल्ल पर्नु वा निद्रा लागेजस्तो हुनु
• छाला, ओठ वा जिब्रो फुस्रो, नीलो वा खैरो हुनु
• सुन्निएको, उठेको वा चिलाउने डाबर

तपाईंसँग एड्रेनालिन अटो-इन्जेक्टर छ भने सिकाइएअनुसार प्रयोग गर्नुहोस्, त्यसपछि आपतकालीन नम्बरमा फोन गरेर एनाफाइल्याक्सिस हो भन्नुहोस्। खुट्टा माथि उठाएर पल्टनुहोस्, वा सास फेर्न गाह्रो छ भने बिस्तारै उठेर बस्नुहोस्। सञ्चो महसुस हुन थाले पनि नउभिनुहोस् र नहिँड्नुहोस्।

सेप्सिस (sepsis)

सेप्सिस संक्रमणपछि हुन सक्छ। वयस्क वा ठूलो बच्चामा यी देखिए आपतकालीन मद्दत लिनुहोस्:

• धेरै छिटो सास फेरिरहेको छ
• अलमल्ल परेको छ, बोली लरबराएको छ वा कुरा नमिल्ने बोल्दै छ
• छाला, ओठ वा जिब्रो नीलो, फुस्रो वा थोप्लाथोप्ली छ
• धेरै तातो वा धेरै चिसो महसुस गर्छ, वा काम्दै छ
• थिच्दा नहराउने डाबर छ

मेनिन्जाइटिस (meningitis)

संकेतमा झन् झन् बढ्दै जाने कडा टाउको दुखाइ, घाँटी अररो हुनु, उज्यालोले दुख्नु, उच्च तापक्रम, धेरै चिसो हात खुट्टा, बान्ता, अलमल्ल पर्नु, धेरै निद्रा लाग्नु वा उठाउन गाह्रो हुनु, वा छारेजस्तो कम्पन (seizure) पर्न सक्छन्।

केही मानिसलाई थोप्ला थोप्ला डाबर आउँछ। त्यसमा पारदर्शी गिलास थिच्नुहोस्: दागहरू हराएनन् भने अहिल्यै मद्दत लिनुहोस्। खैरो वा कालो छालामा हत्केला, पैतला वा मुखको तालु जस्ता फिक्का भागमा हेर्नुहोस्। सबैलाई डाबर आउँदैन, त्यसैले त्यसको कहिल्यै पर्खाइ नगर्नुहोस्।

शिशु र साना बालबालिका

शिशु वा सानो बच्चामा यी देखिए मद्दतका लागि फोन गर्नुहोस्:

• लुलो छ, असामान्य रूपमा निदाएको छ, उठाउन गाह्रो छ वा सामान्य रूपमा प्रतिक्रिया दिँदैन
• कमजोर, तिखो वा नरोकिने रुवाइ छ
• सास फेर्न संघर्ष गर्दै छ, वा छाला नीलो, खैरो वा थोप्लाथोप्ली छ
• गिलासमुनि नहराउने डाबर छ
• 3 महिनाभन्दा कम उमेरको छ र तापक्रम 38°C वा सोभन्दा बढी छ, वा 3 देखि 6 महिनाको छ र तापक्रम 39°C वा सोभन्दा बढी छ
• तापक्रम 36°C भन्दा कम छ, वा चिसो महसुस भएको वा कामिरहेको छ
• छारेजस्तो कम्पन (seizure) आयो, वा दूध खाइरहेको छैन

अरू आपतकाल

• बलियोसँग थिच्दा पनि नरोकिने रक्तस्राव
• खोक्दा रगत आउनु वा रगतको बान्ता हुनु
• बेहोस हुनु, ढल्नु वा राम्ररी नब्युँझनु
• कुनै पनि ठाउँमा अचानक कडा दुखाइ, पेटको कडा दुखाइसहित
• पहिले कहिल्यै यस्तो नभएको व्यक्तिलाई छारेजस्तो कम्पन (seizure) आउनु
• टाउको वा मेरुदण्डमा चोट, वा विषालु कुरा निल्नु

आफ्नो जीवन अन्त्य गर्ने विचार

तपाईंले आफूलाई चोट पुर्‍याउनुभएको छ, वा यी विचारअनुसार अहिल्यै केही गर्न सक्छु जस्तो लाग्छ भने आफ्नो आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस् वा अस्पतालको इमर्जेन्सीमा जानुहोस्। तपाईं कसैलाई तपाईंका लागि फोन गर्न भन्न सक्नुहुन्छ।

तत्कालको खतरामा हुनुहुन्न भने पनि कृपया आजै कसैसँग कुरा गर्नुहोस्: साथी, आफ्नो डाक्टर, वा संकट हेल्पलाइन (crisis line)। अमेरिकामा 988 मा फोन वा टेक्स्ट गर्न सक्नुहुन्छ। अन्यत्र, तपाईंको डाक्टर वा स्थानीय स्वास्थ्य सेवाले कुन संकट हेल्पलाइन प्रयोग गर्ने भन्न सक्छन्। आफूलाई हानि गर्ने प्रयास गरेको व्यक्तिसँग हुनुहुन्छ भने उहाँसँगै बस्नुहोस्।

Saluvo ले यी कुरा कसरी सम्हाल्छ

Saluvo को च्याटले जवाफ लेख्नु अघि हरेक सन्देशमा यस्ता खतराका संकेत जाँच्छ, र भेटियो भने तपाईंलाई आपतकालीन मद्दत लिन भन्छ। यो सुरक्षा जाल हो, फोन गर्ने कामको विकल्प होइन। केही भइरहेको बेला यो पढ्दै हुनुहुन्छ भने फोनलाई यसको सही काममा लगाउनुहोस् र फोन गर्नुहोस्।