Blindedarmontsteking (appendicitis) symptomen: hoe de pijn verschuift, de signalen die niet kunnen wachten, en wat er daarna gebeurt

Buikpijn die bij je navel begon en nu rechtsonder in je buik zit? Zo voelt een blindedarmontsteking meestal, zo verschilt het van buikgriep, en zo weet je wanneer je nu moet gaan.

Bijgewerkt · Bronnen

Kort antwoord

Wat zijn de symptomen van een blindedarmontsteking (appendicitis)?

Een blindedarmontsteking begint meestal met pijn rond de navel die in een paar uur naar rechtsonder in de buik trekt en steeds erger wordt. Bewegen, hoesten of drukken maakt de pijn erger. Geen trek hebben, misselijk zijn of overgeven, en hoge koorts komen vaak voor. Je moet er dezelfde dag mee naar een arts.

Gezondheidsinformatie, geen medisch advies. Je arts kent je hele situatie; bespreek je uitslag met hem of haar.

Naast elkaar

Blindedarmontsteking of buikgriep: hoe verschilt de buikpijn?

Allebei kunnen buikpijn en misselijkheid geven, en alleen een arts kan ze met zekerheid uit elkaar houden. Dit zijn de gebruikelijke verschillen, maar twijfel je, laat je dan dezelfde dag nakijken.

Wat je merktBlindedarmontstekingBuikgriep (gastro-enteritis)
Wat er eerst komtPijn, daarna geen trek en misselijkheidVaak eerst overgeven of diarree, daarna krampen
Waar de pijn zitBegint rond de navel en trekt daarna naar rechtsonderVerspreid over de buik, of moeilijk aan te wijzen
Hoe de pijn zich gedraagtConstant en in de loop van uren steeds ergerKrampen die komen en gaan, vaak minder na diarree
Bewegen, hoesten, drukkenMaakt de pijn duidelijk erger; je wilt misschien stil blijven liggenMaakt meestal weinig verschil
DiarreeSoms, maar meestal niet de belangrijkste klachtVaak, meestal waterig
Anderen ook ziekNeeVaak zijn anderen met wie je hebt gegeten of samenwoont ook ziek
In de loop van de volgende dagWordt erger, niet beterBegint meestal binnen een of twee dagen beter te worden
Wat je moet doenGa dezelfde dag naar een arts; ga nu als de pijn hevig isRust en veel drinken thuis; haal hulp als het niet beter wordt of als er alarmsignalen komen

Ook een urineweginfectie, nierstenen, galstenen, verstopping en bij vrouwen een eierstokcyste of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap kunnen pijn rechtsonder in de buik geven. Bij kinderen, ouderen en in de zwangerschap verloopt een blindedarmontsteking vaak niet volgens het gebruikelijke patroon.

Checklist symptomen van een blindedarmontsteking

Vink aan wat nu voor jou klopt. De kaart laat zien of je klachten meer neigen naar een blindedarmontsteking, naar buikgriep, of naar allebei, en wijst je op de signalen die niet kunnen wachten. Er wordt niets opgeslagen of verstuurd.

Checklist symptomen van een blindedarmontsteking

0 van 12 klachten aangevinkt

Signalen die passen bij een blindedarmontsteking0/7
Signalen die passen bij buikgriep0/5

Vink aan wat nu voor jou klopt.

Deze checklist zet je klachten in een patroon voor je arts. Hij kan geen blindedarmontsteking vaststellen: er is geen enkele test die het altijd laat zien, en artsen gebruiken lichamelijk onderzoek, tests en soms een scan samen.

Wat is een blindedarmontsteking (appendicitis)?

De blindedarm (appendix) is een klein, vingervormig zakje aan de darm, rechtsonder in de buik. Bij een blindedarmontsteking (appendicitis) raakt dat zakje opgezwollen en ontstoken, vaak doordat iets de opening verstopt, zoals een klein stukje harde poep.

Het is de meest voorkomende oorzaak van plotselinge buikpijn waarvoor een operatie nodig is. Het kan op elke leeftijd gebeuren, maar het komt het vaakst voor bij kinderen boven de 10 en jonge volwassenen, en zelden bij baby's jonger dan 12 maanden.

Een blindedarmontsteking is een medisch spoedgeval: zonder behandeling kan de blindedarm springen (doorbreken), en dat kan leiden tot een ernstige infectie in de buik. Bij een snelle behandeling herstellen de meeste mensen volledig, en je hebt je blindedarm niet nodig om gezond te blijven.

Wat zijn de symptomen van een blindedarmontsteking?

De pijn volgt meestal een patroon:

  • Hij begint in het midden van de buik, rond de navel. Hij kan plotseling opkomen en je wakker maken.
  • Na een paar uur, vaak binnen 12 tot 24 uur, trekt hij naar rechtsonder en wordt hij scherper en constant.
  • Hij wordt erger als je beweegt, hoest, niest, loopt of erop drukt, en kan iets minder worden als je stil ligt met je knieën opgetrokken.

Andere veelvoorkomende klachten:

  • geen zin in eten
  • misselijk zijn of overgeven
  • hoge koorts
  • verstopping of diarree, of geen winden kunnen laten
  • vaker moeten plassen dan normaal

Kinderen, ouderen en zwangere vrouwen hebben vaak niet het typische patroon. Bij ouderen kan de pijn milder zijn, langzamer opkomen of op een andere plek zitten, en plotselinge verwardheid kan een teken zijn. In de zwangerschap kan de pijn hoger zitten. Jonge kinderen lijken soms alleen ziek, willen niet eten en willen niet bewegen.

Wanneer is een blindedarmontsteking een spoedgeval?

Ga dezelfde dag naar een arts (een spoedafspraak bij de huisarts, een inloopspreekuur, of de huisartsenpost of je lokale lijn voor dringend medisch advies) als je buikpijn hebt die:

  • langzaam erger wordt of niet weggaat
  • naar rechtsonder is getrokken

Bel het lokale alarmnummer of ga nu naar de spoedeisende hulp als je dit hebt:

  • hevige buikpijn
  • pijn die plotseling minder werd en toen erger terugkwam, en zich over de hele buik verspreidt: dit kan betekenen dat de blindedarm is gesprongen
  • een buik die heel pijnlijk is bij aanraken of bewegen, of hard aanvoelt
  • tekenen van bloedvergiftiging (sepsis): verwardheid, een vlekkerige of bleker dan normale huid, of moeite met ademhalen

Rijd niet zelf. Vraag iemand om je te brengen of bel een ambulance. Pijnstillers kunnen de pijn een tijdje dempen, maar behandelen een blindedarmontsteking niet, dus laat je nakijken, ook als ze helpen. Je kunt beter niet eten of drinken tot een arts je heeft gezien, voor het geval je geopereerd moet worden.

Hoe stellen artsen een blindedarmontsteking vast?

Er is geen enkele test die een blindedarmontsteking altijd laat zien, dus artsen combineren meerdere dingen:

OnderzoekWat het laat zien
Lichamelijk onderzoekPijn en gevoeligheid als er rechtsonder op de buik wordt gedrukt
BloedonderzoekVeel witte bloedcellen of een verhoogd CRP, tekenen van infectie of ontsteking
UrineonderzoekHelpt een urineweginfectie of niersteen uit te sluiten
ZwangerschapstestSluit een buitenbaarmoederlijke zwangerschap uit, bij iedereen die zwanger zou kunnen zijn
EchoVaak de eerste scan bij kinderen, jonge volwassenen en zwangere vrouwen; geen straling
CT-scan of MRI-scanLaat de blindedarm duidelijk zien als de diagnose nog niet duidelijk is

Het aantal witte bloedcellen hoort bij een volledig bloedbeeld (CBC). Is het nog steeds niet duidelijk, dan houden artsen je soms in het ziekenhuis en onderzoeken ze je in de loop van een paar uur opnieuw om te zien hoe de pijn verandert.

Hoe wordt een blindedarmontsteking behandeld?

De gebruikelijke behandeling is een operatie om de blindedarm te verwijderen (blindedarmoperatie, of appendectomie), onder algehele narcose. Die duurt meestal ongeveer een uur.

  • Kijkoperatie (laparoscopie): een paar kleine sneetjes en een camera. Dit is de meest gebruikte methode en betekent meestal een sneller herstel.
  • Open operatie: één grotere snee rechtsonder, soms nodig als de blindedarm is gesprongen.

Je krijgt antibiotica vóór de operatie. Bij sommige milde gevallen waarbij de infectie zich niet heeft verspreid, of als een operatie een groot risico geeft, kan een behandeling met alleen antibiotica worden aangeboden, maar een operatie blijft de standaardbehandeling.

Als er een abces (een holte met pus) is ontstaan, kan dat eerst worden leeggemaakt en met antibiotica worden behandeld, en volgt de operatie later.

Herstel. Na een kijkoperatie gaan veel mensen de volgende dag naar huis; na een open operatie of een gesprongen blindedarm kan het een paar dagen in het ziekenhuis zijn. De meeste mensen herstellen in 1 tot 2 weken en blijven 1 tot 2 weken thuis van werk of school; na een gesprongen blindedarm duurt het herstel langer. Rijd niet tot je zonder moeite een noodstop kunt maken, en vermijd sport en zware inspanning tot je volledig hersteld bent.

Waar moet je op letten na een blindedarmoperatie?

Een paar dagen wat last, moeheid en een pijnlijke wond is normaal. Het ziekenhuis vertelt je over pijnstillers, wondverzorging en wanneer je weer dingen kunt gaan doen.

Neem dezelfde dag contact op met je arts of het ziekenhuis als je dit hebt:

  • hoge koorts, of je je warm en rillerig voelt
  • een wond die rood, warm of gezwollen wordt, pus lekt of meer pijn gaat doen
  • pijn die erger wordt in plaats van beter
  • overgeven, een opgezwollen buik, of meerdere dagen niet kunnen poepen of geen winden kunnen laten

Je hebt je blindedarm niet nodig: leven zonder blindedarm geeft op lange termijn geen problemen.

Wanneer naar de dokter

Laat je vandaag nog door een arts nakijken

  • Buikpijn die langzaam erger wordt, of niet weggaat.
  • Pijn die rond de navel begon en naar rechtsonder in de buik is getrokken.
  • Buikpijn met geen trek, misselijkheid en hoge koorts.
  • Een kind met buikpijn dat niet wil eten en niet wil bewegen, of een oudere met buikpijn die opeens verward is.
  • Buikpijn in de zwangerschap, of pijn laag aan één kant als je zwanger zou kunnen zijn.

Haal nu spoedhulp (bel het lokale alarmnummer) als iemand dit heeft:

  • hevige buikpijn, of pijn die zich over de hele buik verspreidt
  • pijn die plotseling minder werd en toen erger terugkwam
  • een buik die hard is, of heel pijnlijk bij aanraken of bewegen
  • verwardheid, een vlekkerige of bleke huid, of moeite met ademhalen

Een blindedarmontsteking is meestal eenvoudig te behandelen als die vroeg wordt ontdekt, en moeilijker als de blindedarm eenmaal is gesprongen. Wacht niet tot de pijn vanzelf overgaat, en rijd niet zelf.

Buikpijn en weet je niet of het ernstig is? Praat het door.

Saluvo luistert naar je klachten in je eigen woorden en taal, kijkt eerst naar alarmsignalen en vertelt je naar welke arts je moet en hoe snel. Heb je al een bloedbeeld? Saluvo legt elke waarde uit in gewone woorden.

Vraag over mijn klachten

Gratis om te beginnen. Beschrijf wat je voelt in je eigen woorden en taal.

Veelgestelde vragen

  • Meestal pijn rond de navel die in de loop van uren opkomt, dan naar rechtsonder in de buik trekt en steeds erger wordt. Geen trek hebben en misselijkheid komen vaak na de pijn. Ook hoge koorts, verstopping of diarree kunnen voorkomen.

  • Eerst rond de navel, daarna meestal laag aan de rechterkant van de buik, ongeveer een derde van de afstand van je heupbot naar je navel. Bij kinderen, ouderen en in de zwangerschap kan de pijn op een andere plek zitten of moeilijker aan te wijzen zijn.

  • Bij buikgriep komen overgeven of diarree vaak eerst, is de pijn krampend en komt en gaat die, en wordt het meestal binnen een of twee dagen beter. Bij een blindedarmontsteking komt de pijn eerst, gaat die rechtsonder zitten, wordt die steeds erger en doet die meer pijn als je beweegt. Twijfel je, ga dan dezelfde dag naar een arts.

  • Daar is geen vaste tijd voor. Het kan binnen een of twee dagen na het begin van de pijn gebeuren, en daarom moet je met een blindedarmontsteking dezelfde dag naar een arts. Een teken dat de blindedarm gesprongen kan zijn, is pijn die plotseling minder wordt en dan erger terugkomt en zich over de hele buik verspreidt: dan heb je nu spoedhulp nodig.

  • Pijn die plotseling een korte tijd beter wordt en dan veel erger terugkomt, en zich over de hele buik verspreidt. De buik kan heel pijnlijk zijn bij aanraken of bewegen, of hard aanvoelen, met hoge koorts. Verwardheid, een vlekkerige of bleke huid of moeite met ademhalen kunnen tekenen zijn van bloedvergiftiging (sepsis). Bel het lokale alarmnummer.

  • Wacht niet af om dat uit te zoeken. Een blindedarmontsteking wordt zonder behandeling meestal erger, en een gesprongen blindedarm is gevaarlijk. Sommige milde gevallen worden met antibiotica behandeld in plaats van met een operatie, maar alleen een arts kan dat beslissen nadat die je heeft onderzocht.

  • Kinderen beschrijven het klassieke patroon niet altijd. Ze kunnen buikpijn hebben, niet willen eten, overgeven, koorts hebben en niet willen bewegen, lopen of springen. Een blindedarmontsteking komt het vaakst voor bij kinderen boven de 10. Een kind met buikpijn die erger wordt, moet dezelfde dag naar een arts.

  • Ja, en dan kan het moeilijker te herkennen zijn, omdat de pijn hoger kan zitten of anders kan voelen. Elke nieuwe of erger wordende buikpijn in de zwangerschap moet dezelfde dag door een arts bekeken worden. Artsen gebruiken in de zwangerschap meestal een echo of MRI-scan in plaats van een CT-scan.

  • Er is geen enkele test die het altijd laat zien. Artsen onderzoeken je buik en doen vaak bloedonderzoek naar witte bloedcellen en CRP, een urineonderzoek, en een zwangerschapstest als je zwanger zou kunnen zijn. Een echo, CT-scan of MRI-scan kan de blindedarm laten zien als de diagnose niet duidelijk is.

  • Meestal wel: de blindedarm verwijderen is de standaardbehandeling, meestal met een kijkoperatie. Sommige milde gevallen waarbij de infectie zich niet heeft verspreid, kunnen met alleen antibiotica worden behandeld, vooral als een operatie een groot risico geeft. Je chirurg legt uit wat voor jou het beste is.

  • De meeste mensen herstellen in 1 tot 2 weken en blijven 1 tot 2 weken thuis van werk of school; het duurt langer als de blindedarm gesprongen was. Rijd niet tot je zonder moeite een noodstop kunt maken, en vermijd sport tot je volledig hersteld bent.

  • Pijnstillers kunnen de pijn een tijdje dempen, maar ze behandelen een blindedarmontsteking niet, en de pijn kan erger terugkomen. Laat je dezelfde dag door een arts nakijken, ook als een pijnstiller helpt, en je kunt beter niet eten of drinken tot je bent gezien, voor het geval je geopereerd moet worden.

Tests die helpen

Blog

Bronnen

  1. NHS: Appendicitis
  2. NIDDK: Appendicitis
  3. NIDDK: Symptoms and causes of appendicitis
  4. NIDDK: Diagnosis of appendicitis
  5. NIDDK: Treatment for appendicitis
  6. MedlinePlus: Appendicitis

Bijgewerkt . Gezondheidsinformatie, geen medisch advies. Je arts kent je hele situatie; bespreek je uitslag met hem of haar.