Klachten
Klachten, uitgelegd in gewone taal
Hoe een aandoening meestal voelt, hoe je de vormen uit elkaar houdt, welke test uitsluitsel geeft en wanneer je naar een arts gaat.
Thyroid
Schildklierklachten: signalen bij vrouwen en mannen, en wanneer je je laat testen
Een trage schildklier (hypothyreoïdie) remt het lichaam af: moeheid, het snel koud hebben, aankomen, verstopping, een droge huid, somberheid en zware menstruaties. Een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) jaagt het lichaam op: afvallen, een snelle hartslag, het warm hebben en veel zweten, trillende handen, onrust en slecht slapen. Een TSH-bloedtest laat zien of het een van beide is, en welke: bij de meeste volwassenen wijst een TSH boven ongeveer 4,0 mIU/L op een trage schildklier en onder ongeveer 0,4 op een te snel werkende.
Lees de uitleg
Vitamin B12
Vitamine B12-tekort symptomen: de signalen, de oorzaken en de tests
Een tekort aan vitamine B12 geeft vaak moeheid en kortademigheid door bloedarmoede, een bleke of licht gelige huid, een pijnlijke rode tong en aften, en zenuwklachten zoals tintelingen, een doof gevoel en een slecht evenwicht, plus geheugenproblemen of somberheid. De Britse NICE-richtlijn ziet een totaal B12 onder 180 ng/L als een bevestigd tekort en 180 tot 350 als een mogelijk tekort.
Lees de uitleg
Kidney disease
Symptomen van een nierziekte: de signalen van nierschade, en de tests die het vinden
Een nierziekte in een vroeg stadium geeft meestal geen klachten. Daarom zijn bloed- en urinetests zo belangrijk. Komen er wel klachten, vaak in een later stadium, dan gaat het om gezwollen enkels, voeten of handen, moeheid, kortademigheid, jeukende huid, spierkrampen, weinig eetlust, misselijkheid, 's nachts vaker plassen, en bloed of schuim in de plas.
Lees de uitleg
PCOS
PCOS-symptomen: de signalen, hoe de diagnose wordt gesteld en waarom het nu PMOS heet
PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom, in 2026 hernoemd tot PMOS) geeft vaak een onregelmatige menstruatie, weinig of geen menstruaties, extra haargroei op het gezicht of lichaam, acne of een vette huid, dunner wordend hoofdhaar, aankomen of moeilijk afvallen, donkere plekken op de huid in de nek of oksels, en moeite om zwanger te worden. Sommige vrouwen hebben maar lichte klachten.
Lees de uitleg
Uric acid and gout
Symptomen van hoog urinezuur en jicht: de signalen, de waarden, en wanneer je naar de dokter moet
Een hoog urinezuur geeft vaak helemaal geen klachten. Klachten ontstaan pas als er kristallen worden gevormd: jicht, een plotseling heel pijnlijk, warm, rood en gezwollen gewricht, vaak de grote teen, meestal beginnend in de nacht; nierstenen, met hevige pijn in de zij of onderrug; of, na jaren, harde knobbels onder de huid. Alleen een bloedtest laat zien hoe hoog je waarde is.
Lees de uitleg
Fatty liver
Symptomen van leververvetting: wat graad 1, 2 en 3 betekenen, de nieuwe naam MASLD en wat helpt
Leververvetting (een vette lever) geeft meestal geen klachten, en de meeste mensen ontdekken het door een echo of bloedtest die om een andere reden is gedaan. Sommige mensen zijn erg moe of hebben een doffe pijn onder de rechterribben. Signalen zoals een gele huid of gele ogen, een opgezette buik of gezwollen benen, jeuk en snel blauwe plekken krijgen komen pas als de lever ernstig verlittekend is (levercirrose).
Lees de uitleg
Dengue
Dengue symptomen: de eerste signalen, de alarmsignalen die niet kunnen wachten, en veilige zorg thuis
Dengue (knokkelkoorts) begint meestal 4 tot 10 dagen na de muggenbeet met plotselinge hoge koorts, hevige hoofdpijn, pijn achter de ogen, pijn in spieren, gewrichten en botten, misselijkheid of braken, en soms huiduitslag. De klachten duren 2 tot 7 dagen. Let goed op als de koorts zakt: hevige buikpijn, steeds weer braken of bloedingen vragen dan om spoedhulp.
Lees de uitleg
Typhoid
Buiktyfus symptomen: het koortsverloop, de alarmsignalen, en welke test je kunt vertrouwen
Buiktyfus begint meestal 6 tot 30 dagen nadat je iets besmets hebt gegeten of gedronken, met koorts die dag na dag oploopt tot 39 tot 40°C (103 tot 104°F) en langer dan 3 dagen duurt. Hoofdpijn, zwakte, weinig eetlust, buikpijn, verstopping of diarree en hoesten komen vaak voor, en sommige mensen krijgen platte roze vlekjes. Buiktyfus moet met antibiotica worden behandeld.
Lees de uitleg
Labtests, uitgelegd in gewone taal
Alle uitleg over labtests
CBC
Bloedbeeld (CBC): normaalwaarden en wat je uitslag betekent
Een volledig bloedbeeld (in het Engels CBC, complete blood count) meet je rode bloedcellen en hemoglobine (die zuurstof vervoeren), je witte bloedcellen (die infecties bestrijden) en je bloedplaatjes (die helpen bij de bloedstolling). Gangbare waarden bij volwassenen zijn hemoglobine 13,5 tot 17,5 g/dL bij mannen en 12,0 tot 15,5 bij vrouwen, witte bloedcellen 4.000 tot 11.000 per µL en bloedplaatjes 150.000 tot 450.000 per µL.
Lees de uitleg
HbA1c
HbA1c-waarde: normaalwaarden, tabel en wat je uitslag betekent
Een normale HbA1c is lager dan 5,7% (39 mmol/mol). 5,7% tot 6,4% (39 tot 47 mmol/mol) is het gebied van prediabetes, en 6,5% (48 mmol/mol) of hoger valt in het diabetesgebied. Een arts bevestigt dat met een tweede test. HbA1c laat je gemiddelde bloedsuiker van ongeveer drie maanden zien, en je hoeft er niet nuchter voor te zijn.
Lees de uitleg
Lipid profile
Cholesterol: normaalwaarden voor totaal, HDL, LDL en triglyceriden
Voor de meeste volwassenen zijn dit gewenste waarden: totaal cholesterol lager dan 200 mg/dL (5,2 mmol/L), LDL-cholesterol (het slechte cholesterol) lager dan 100 mg/dL (2,6 mmol/L), HDL-cholesterol (het goede cholesterol) 40 mg/dL of meer bij mannen en 50 of meer bij vrouwen, en triglyceriden lager dan 150 mg/dL (1,7 mmol/L). Mensen met diabetes of een hartziekte krijgen meestal een lagere LDL-streefwaarde.
Lees de uitleg
TSH
TSH-test: normaalwaarden en wat een hoge of lage TSH betekent
Een normale TSH (schildklierstimulerend hormoon) is bij de meeste volwassenen ongeveer 0,4 tot 4,0 mIU/L, al verschillen labs een beetje. Een hogere TSH wijst meestal op een trage schildklier: de hersenen sporen een traag werkende schildklier harder aan. Een lagere TSH wijst meestal op een te snel werkende schildklier. Artsen lezen TSH samen met vrij T4. Bij zwangerschap en op hogere leeftijd gelden andere grenzen.
Lees de uitleg
Vitamin D
Vitamine D-test: normale waarden, klachten bij een tekort en waar je het haalt
Vitamine D wordt gemeten als 25-hydroxyvitamine D. Onder 20 ng/mL (50 nmol/L) is een tekort en onder 12 ng/mL (30 nmol/L) is ernstig laag. De meeste deskundigen vinden 20 ng/mL of meer genoeg voor gezonde botten, en veel labs geven 30 tot 100 ng/mL als referentiewaarde. Boven ongeveer 50 ng/mL levert het geen extra voordeel op, en heel hoge waarden kunnen schadelijk zijn.
Lees de uitleg
Creatinine
Kreatinine-test: normaalwaarden, te hoog kreatinine en wat je uitslag betekent
Een normaal kreatinine in het bloed (serum) is ongeveer 0,7 tot 1,3 mg/dL (62 tot 115 µmol/L) bij volwassen mannen en 0,6 tot 1,1 mg/dL (53 tot 97 µmol/L) bij volwassen vrouwen, al geeft elk lab zijn eigen grenzen. Kreatinine is een afvalstof die je nieren eruit filteren. Een hogere waarde kan dus betekenen dat ze minder goed filteren. Artsen lezen het samen met je eGFR.
Lees de uitleg
Ferritin
Ferritine-test: normaalwaarden, te laag en te hoog ferritine, en wat je uitslag betekent
Een gebruikelijke ferritinewaarde voor volwassenen is ongeveer 24 tot 336 ng/mL bij mannen en 11 tot 307 ng/mL bij vrouwen, al verschillen labs. Onder 15 ng/mL betekent dat je ijzervoorraad op is, en 15 tot 30 is vaak al laag genoeg voor klachten. Ferritine stijgt ook bij ontsteking. Artsen lezen het daarom samen met je hemoglobine en ijzertests.
Lees de uitleg
