Galstenen symptomen: de galsteenaanval, de alarmsignalen en wat de behandeling inhoudt

Plotseling hevige pijn onder je rechterribben na een flinke maaltijd? Zo voelt een galsteenaanval meestal, zo verschilt het van maagzuur, en zo weet je wanneer je nu hulp nodig hebt.

Bijgewerkt · Bronnen

Kort antwoord

Wat zijn de symptomen van galstenen?

De meeste galstenen geven geen klachten. Als een steen de galblaas afsluit, geeft dat een plotselinge, hevige, constante pijn midden bovenin de buik of onder de rechterribben, vaak na een zware maaltijd of 's nachts, die 30 minuten tot enkele uren duurt, soms met misselijkheid of overgeven. Bij koorts of een gele huid en gele ogen heb je met spoed hulp nodig.

Gezondheidsinformatie, geen medisch advies. Je arts kent je hele situatie; bespreek je uitslag met hem of haar.

Naast elkaar

Galsteenpijn of maagzuur: hoe verschillen ze?

Allebei kunnen pijn bovenin de buik geven na het eten, en ze worden makkelijk met elkaar verward. Dit zijn de gebruikelijke verschillen, maar een arts en een echo kunnen het met zekerheid zeggen.

Wat je merktEen galsteenaanvalMaagzuur of zuurbranden
Waar het pijn doetMidden bovenin de buik of onder de rechterribben; kan uitstralen naar de rug of de rechterschouderEen branderig gevoel achter het borstbeen dat tot in de keel kan opkomen
Hoe het voeltHevige, constante, knijpende pijnBranderig, vaak met een zure smaak of zuur dat omhoogkomt
Hoe langMeestal 30 minuten tot enkele uren, daarna wordt het minderKomt en gaat, vaak voor kortere tijd
WanneerVaak na een zware of vette maaltijd, 's avonds of 's nachtsNa het eten, of bij liggen of vooroverbukken
Maagzuurbinders (antacida)Helpen nietHelpen meestal
MisselijkheidMisselijk zijn of overgeven komt vaak voorMinder vaak
Wat je moet doenGa dezelfde dag naar een arts als het langer dan 30 minuten duurtJe leefstijl aanpassen en middelen van de apotheek of drogist; ga naar een arts als het steeds terugkomt

Pijn bovenin de buik kan ook komen door een maagzweer, alvleesklierontsteking (pancreatitis), nierstenen of, vooral met pijn op de borst of kortademigheid, het hart. Hevige of ongewone pijn hoort altijd bij een arts.

Checklist galstenen symptomen

Vink aan wat voor jou klopt. De kaart laat zien of je klachten passen bij een galsteenaanval, bij signalen van een complicatie, of bij allebei, en wijst je op de signalen die niet kunnen wachten. Er wordt niets opgeslagen of verstuurd.

Checklist galstenen symptomen

0 van 11 klachten aangevinkt

Signalen van een galsteenaanval0/6
Signalen van een complicatie0/5

Vink aan wat voor jou klopt.

Deze checklist zet je klachten in een patroon voor je arts. Hij kan geen galstenen vaststellen: meestal bevestigt een echo ze, en andere aandoeningen kunnen dezelfde pijn geven.

Wat zijn galstenen?

De galblaas is een klein zakje onder de lever, rechtsboven in de buik. Die bewaart gal, een vloeistof die helpt vet te verteren, en perst die na het eten de darm in.

Galstenen zijn harde, kiezelachtige brokjes die in de galblaas ontstaan, meestal uit cholesterol of een geel pigment dat bilirubine heet. Ze kunnen zo klein zijn als een zandkorrel of zo groot als een golfbal.

Ze komen heel vaak voor: ongeveer 10 tot 15% van de volwassenen heeft ze. De meeste mensen krijgen nooit klachten; deze "stille" galstenen worden vaak toevallig gevonden op een scan en hoeven meestal niet behandeld te worden. Klachten beginnen als een steen de uitgang van de galblaas of een van de galwegen afsluit.

Wat zijn de symptomen van een galsteenaanval?

Een galsteenaanval (galsteenkoliek, of biliaire koliek) geeft meestal:

  • plotselinge, hevige pijn midden bovenin de buik of net onder de ribben aan de rechterkant
  • pijn die constant is, niet komt en gaat, en 30 minuten tot enkele uren duurt
  • pijn die kan uitstralen naar de rug of het rechterschouderblad
  • misselijk zijn of overgeven

Aanvallen komen vaak na een zware of vette maaltijd, en vaak 's avonds of 's nachts. De pijn wordt meestal minder zodra de steen verschuift. Sommige mensen hebben één aanval; anderen krijgen ze steeds opnieuw.

Tussen de aanvallen door voelen de meeste mensen zich goed. Galstenen geven op zich meestal geen opgeblazen gevoel of maagklachten (indigestie).

Wat zijn de alarmsignalen van een complicatie door galstenen?

Als een steen vast blijft zitten, kan dat leiden tot:

  • een ontstoken galblaas (acute galblaasontsteking, of cholecystitis): pijn onder de rechterribben die niet binnen een paar uur weggaat, hoge koorts, zweten en geen trek in eten
  • een verstopte galweg: een gele huid of gele ogen (geelzucht), donkere plas, lichte poep en jeuk; een infectie in de galweg kan koorts en rillingen geven
  • een ontstoken alvleesklier (alvleesklierontsteking door galstenen, of biliaire pancreatitis): hevige pijn bovenin de buik die kan uitstralen naar de rug, met overgeven

Bel het lokale alarmnummer of ga nu naar de spoedeisende hulp als je dit hebt:

  • plotselinge, hevige buikpijn
  • pijn die van je buik naar je rug uitstraalt, en je moet overgeven
  • heel hoge koorts, of je voelt je warm, koud of rillerig
  • een gele huid of geel oogwit

Rijd niet zelf: vraag iemand om je te brengen of bel een ambulance.

Ga dezelfde dag naar een arts als je buikpijn hebt die langer dan 30 minuten duurt.

Wie krijgt galstenen?

Iedereen kan galstenen krijgen, maar de kans is groter als je:

  • een vrouw bent, vooral tijdens de zwangerschap of als je hormoonmedicijnen gebruikt, zoals de anticonceptiepil of HRT (hormoonvervangende therapie)
  • ouder dan 40 bent
  • overgewicht hebt
  • snel afvalt, bijvoorbeeld met een heel caloriearm dieet of na een maagverkleining
  • een eetpatroon hebt met veel vet en geraffineerde koolhydraten en weinig vezels
  • diabetes, hoge triglyceriden, de ziekte van Crohn, levercirrose of een bloedaandoening zoals sikkelcelziekte hebt
  • galstenen in de familie hebt

Hoe worden galstenen vastgesteld?

OnderzoekWat het laat zien
EchoDe beste test om galstenen in de galblaas te vinden
BloedonderzoekTekenen van infectie of ontsteking, en of de lever of de alvleesklier is aangedaan
MRI-scanStenen die vastzitten in de galwegen
CT-scanComplicaties, al kan die sommige stenen missen
HIDA-scanHoe goed de galblaas leegloopt, en verstopte galwegen
ERCPEen onderzoek met een camera via de mond, vooral gebruikt om een steen te verwijderen die vastzit in de galweg

Bij bloedonderzoek hoort vaak een volledig bloedbeeld (CBC), dat tekenen van infectie kan laten zien, en leverwaarden. Een arts kan ook onder je rechterribben drukken terwijl je inademt, om te voelen of je galblaas pijnlijk is.

Hoe worden galstenen behandeld?

Stille galstenen die geen klachten geven, hoeven meestal niet behandeld te worden.

Geven galstenen aanvallen of complicaties, dan is de gebruikelijke behandeling een operatie om de galblaas te verwijderen (galblaasoperatie, of cholecystectomie). Het is een van de meest uitgevoerde operaties bij volwassenen en gebeurt meestal met een kijkoperatie (laparoscopie) via een paar kleine sneetjes. Veel mensen gaan dezelfde of de volgende dag naar huis, en kunnen na ongeveer een week weer hun gewone dingen doen. Bij een open operatie, met een grotere snee, blijf je langer in het ziekenhuis en duurt het herstel ongeveer een maand.

  • Ontstoken galblaas: wordt vaak in het ziekenhuis behandeld met vocht via een infuus en antibiotica, en meestal wordt een operatie binnen 1 week aangeraden.
  • Stenen in de galweg: worden meestal verwijderd met ERCP, een camera die via de mond wordt ingebracht.
  • Medicijnen die kleine cholesterolstenen langzaam oplossen, worden zelden gebruikt: ze hebben maanden of jaren nodig en de stenen komen vaak terug.

Zolang je op behandeling wacht, kunnen pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen helpen: kijk op de verpakking of vraag het een apotheker, en vraag het een arts als je zwanger bent, andere aandoeningen hebt of andere medicijnen gebruikt. Je arts kan ook aanraden om eten te vermijden dat aanvallen uitlokt.

Leven zonder galblaas. Je hebt je galblaas niet nodig: de gal stroomt dan rechtstreeks de darm in. Sommige mensen hebben een tijdje zachtere of vaker poep, of een opgeblazen gevoel na bepaald eten; dat gaat meestal vanzelf over.

Kun je galstenen voorkomen?

Je kunt galstenen niet altijd voorkomen, maar je kunt de kans wel verkleinen:

  • Houd een gezond gewicht, en moet je afvallen, doe het dan geleidelijk: crashdiëten en heel caloriearme diëten vergroten de kans.
  • Eet veel vezels: fruit, groente, bonen, linzen en volkorenproducten.
  • Kies voor gezondere vetten, zoals olijfolie en vis, en eet minder gefrituurd eten, snoep en geraffineerde koolhydraten.
  • Blijf actief.

Praat met een arts voordat je je eetpatroon flink verandert, zeker als je al galsteenaanvallen hebt gehad.

Wanneer naar de dokter

Ga vandaag nog naar een arts

  • Pijn bovenin je buik of onder de rechterribben die langer dan 30 minuten duurt.
  • Aanvallen van buikpijn die steeds terugkomen, vooral na het eten.
  • Pijn onder de rechterribben die niet binnen een paar uur weggaat.
  • Galstenen gevonden op een scan en je maakt je zorgen over klachten: maak een gewone afspraak om het te bespreken.

Haal nu spoedhulp (bel het lokale alarmnummer) als je dit hebt:

  • plotselinge, hevige buikpijn
  • pijn die van je buik naar je rug uitstraalt, en je moet overgeven
  • heel hoge koorts, of je voelt je warm, koud of rillerig
  • een gele huid of geel oogwit

De meeste galstenen geven geen problemen, en aanvallen gaan meestal binnen enkele uren over. Een steen die vast blijft zitten, kan een infectie of ontsteking geven die snel in het ziekenhuis behandeld moet worden: wacht niet af tot deze signalen overgaan, en rijd niet zelf.

Pijn onder je ribben na het eten? Praat het door.

Saluvo luistert naar je klachten in je eigen woorden en taal, kijkt eerst naar alarmsignalen en vertelt je naar welke arts je moet en hoe snel. Heb je al een uitslag van een scan of levertest? Saluvo legt de uitslagen uit in gewone woorden.

Vraag over mijn klachten

Gratis om te beginnen. Beschrijf wat je voelt in je eigen woorden en taal.

Veelgestelde vragen

  • Een plotselinge, hevige, constante pijn midden bovenin de buik of onder de rechterribben, die soms uitstraalt naar de rug of het rechterschouderblad. Meestal duurt die 30 minuten tot enkele uren, en vaak komt die na een zware maaltijd of 's nachts, soms met misselijkheid of overgeven.

  • Meestal rechtsboven in de buik, net onder de ribben, of midden bovenin de buik. De pijn kan uitstralen naar de rug, tussen de schouderbladen of naar de rechterschouder.

  • Maagzuur geeft meestal een branderig gevoel achter het borstbeen, vaak met een zure smaak, en maagzuurbinders (antacida) helpen. Een galsteenaanval geeft hevige, constante pijn bovenin de buik of onder de rechterribben die 30 minuten of langer duurt en niet minder wordt van maagzuurbinders. Met een echo kunnen galstenen zichtbaar worden.

  • Galstenen zelf verdwijnen zelden, maar de meeste geven nooit klachten en hoeven niet behandeld te worden. Een aanval gaat meestal vanzelf over zodra de steen verschuift. Blijven de aanvallen terugkomen, dan is de gebruikelijke behandeling de galblaas verwijderen.

  • Haal spoedhulp bij plotselinge, hevige buikpijn, pijn die uitstraalt naar de rug met overgeven, heel hoge koorts of rillingen, of een gele huid of gele ogen. Dat kan betekenen dat de galblaas of de alvleesklier ontstoken is, of dat een galweg verstopt is. Ga dezelfde dag naar een arts bij pijn die langer dan 30 minuten duurt.

  • Vrouwen, vooral tijdens de zwangerschap of bij gebruik van hormoonmedicijnen, mensen ouder dan 40, mensen met overgewicht of die snel afvallen, en mensen met diabetes of galstenen in de familie. Ze komen heel vaak voor: ongeveer 10 tot 15% van de volwassenen heeft ze.

  • Zware of vette maaltijden, gefrituurd eten en machtige toetjes kunnen bij sommige mensen aanvallen uitlokken, dus je arts kan aanraden die te vermijden. In het algemeen helpt een eetpatroon met veel vezels, gezondere vetten en minder geraffineerde koolhydraten. Vermijd crashdiëten, want die maken galstenen waarschijnlijker.

  • Niet als ze geen klachten geven. Geven ze aanvallen of complicaties, dan is de galblaas verwijderen de gebruikelijke behandeling, meestal met een kijkoperatie. Stenen die vastzitten in de galweg worden meestal verwijderd met een camera-onderzoek dat ERCP heet.

  • Na een kijkoperatie gaan veel mensen dezelfde of de volgende dag naar huis en kunnen ze na ongeveer een week weer hun gewone dingen doen. Na een open operatie duurt het herstel ongeveer een maand. Je chirurg vertelt je wanneer je weer mag autorijden en tillen.

  • Ja. De gal stroomt dan rechtstreeks van de lever naar de darm. Sommige mensen hebben daarna een tijdje zachtere of vaker poep, of een opgeblazen gevoel na bepaald eten; dat gaat meestal vanzelf over. Praat met je arts als het niet overgaat.

  • Ja. Als een steen de galweg afsluit, hoopt de gal zich op in het bloed, en dat geeft een gele huid en gele ogen, donkere plas, lichte poep en jeuk. Daarvoor heb je spoedhulp nodig, zeker bij koorts of rillingen, want dat kan op een infectie wijzen.

  • Een echo van de buik is de beste test voor galstenen in de galblaas. Bloedonderzoek laat tekenen van infectie zien en of de lever of de alvleesklier is aangedaan. Met een MRI-scan kunnen stenen worden gevonden die vastzitten in de galwegen.

Tests die helpen

Blog