Longontsteking symptomen: de hoest, de koorts en de ademhalingssignalen waarbij je nu hulp nodig hebt

Hoest met koorts en word je er benauwd van? Zo voelt een longontsteking meestal, zo verschilt het van een verkoudheid op de borst, en dan kan het niet wachten.

Bijgewerkt · Bronnen

Kort antwoord

Wat zijn de symptomen van een longontsteking?

Een longontsteking (pneumonie) geeft meestal hoest, vaak met geel of groen slijm, hoge koorts, kortademigheid of snel ademhalen, en pijn op de borst die erger is als je inademt of hoest. Moeheid, spierpijn en weinig trek komen vaak voor, en ouderen kunnen verward raken. Grote moeite met ademhalen of blauwe lippen vragen om spoedhulp.

Gezondheidsinformatie, geen medisch advies. Je arts kent je hele situatie; bespreek je uitslag met hem of haar.

Naast elkaar

Longontsteking vs een verkoudheid op de borst (bronchitis): de verschillen

Allebei beginnen ze met hoest en ze kunnen volgen op een verkoudheid of griep. Bronchitis zit in de luchtwegen; een longontsteking reikt tot de longblaasjes diep in de longen en maakt mensen meestal zieker. Dit zijn de gebruikelijke verschillen.

Wat je merktVerkoudheid op de borst of bronchitisLongontsteking
De hoestHoest, soms met helder, wit of geel slijmHoest, vaak met geel of groen slijm, soms met bloed
TemperatuurGeen koorts, of licht verhoogdVaak hoge koorts, met koude rillingen of klappertanden
AdemhalingMeestal normaal, soms wat piependKortademig of snel ademhalen, zelfs in rust
Pijn op de borstEen pijnlijke borst van het hoestenScherpe pijn die erger is als je inademt of hoest
Hoe ziekJe kunt doorgaan, je voelt je wat grieperigVaak heel ziek, uitgeput en zonder trek
OuderenVergelijkbare klachtenKunnen verward raken, of een lage temperatuur hebben in plaats van koorts
Gebruikelijk verloopGaat vanzelf over, meestal binnen 3 wekenEen bacteriële longontsteking heeft antibiotica nodig; de meeste mensen herstellen in 2 tot 4 weken
Wat te doenThuis rusten en veel drinken; ga naar een arts als het niet beter wordtGa dezelfde dag naar een arts; haal spoedhulp bij grote moeite met ademhalen

Griep, COVID-19, astma, hartfalen en tbc kunnen ook hoest en kortademigheid geven. Alleen een arts kan ze uit elkaar houden, soms met een longfoto (röntgenfoto van de borst).

Checklist voor symptomen van longontsteking

Vink aan wat nu klopt. De kaart laat zien of je klachten passen bij een luchtweginfectie, bij signalen dat je longen het zwaar hebben, of bij allebei, en wijst je op de signalen die niet kunnen wachten. Er wordt niets opgeslagen of verstuurd.

Checklist voor symptomen van longontsteking

0 van 12 klachten aangevinkt

Signalen van een luchtweginfectie0/6
Signalen dat de longen het zwaar hebben0/6

Vink aan wat nu voor jou klopt.

Deze checklist zet je klachten op een rij voor je arts. Hij kan geen longontsteking vaststellen: daarvoor moet een arts je onderzoeken, en andere aandoeningen kunnen dezelfde klachten geven.

Wat is een longontsteking, en waardoor komt het?

Een longontsteking (pneumonie) is een infectie waarbij de longen ontstoken raken. De kleine longblaasjes diep in de longen lopen vol met vocht of pus, waardoor er moeilijker zuurstof in het bloed komt. Het kan in één long of in beide longen zitten.

De oorzaak is:

  • bacteriën, meestal Streptococcus pneumoniae (pneumokok)
  • virussen, zoals griep, RSV en COVID-19, die daarna ook tot een bacteriële longontsteking kunnen leiden
  • schimmels; dat komt minder vaak voor en treft vooral mensen met een verzwakt afweersysteem
  • eten, drinken of braaksel dat in de longen terechtkomt (aspiratiepneumonie)

De ziekteverwekkers verspreiden zich via druppeltjes bij hoesten en niezen. Een longontsteking komt veel voor en kan iedereen treffen, maar is ernstiger bij jonge kinderen, ouderen en mensen met andere gezondheidsproblemen. Wereldwijd is het de grootste infectieuze doodsoorzaak bij kinderen: in 2019 stierven er ongeveer 740.180 kinderen onder de 5 aan.

Wat zijn de symptomen van een longontsteking?

De klachten kunnen plotseling of in een paar dagen beginnen. Bij volwassenen komen deze het meest voor:

  • hoest, vaak met geel of groen slijm, soms met bloed
  • hoge koorts, koude rillingen of klappertanden
  • kortademigheid of sneller ademhalen dan normaal
  • pijn op de borst die erger is als je inademt of hoest
  • je heel moe voelen, met pijn in je hele lijf en hoofdpijn
  • weinig trek, soms misselijkheid, overgeven of diarree
  • een piepende ademhaling

Ouderen hebben soms geen koorts: ze kunnen een lagere temperatuur dan normaal hebben, zich zwak voelen of plotseling verward raken.

Baby's en jonge kinderen kunnen snel ademhalen, kreunende geluiden maken, de huid tussen of onder de ribben bij elke ademhaling naar binnen zien trekken, hun neusvleugels opensperren, of niet kunnen drinken. Sommige baby's laten bijna geen signalen zien en lijken alleen ziek, onrustig of slap.

Wanneer is een longontsteking een noodgeval?

Bel het lokale alarmnummer of ga nu naar de spoedeisende hulp als iemand:

  • grote moeite heeft met ademhalen: stikt, naar adem hapt of niet kan praten
  • een bleke, blauwe, grijze of vlekkerige huid, lippen of tong heeft
  • bloed ophoest
  • plotseling verward raakt, bijvoorbeeld niet meer weet waar hij of zij is
  • een baby is die niet wakker te krijgen is of slap aanvoelt

Rijd niet zelf: vraag iemand om je te brengen of bel een ambulance.

Ga dezelfde dag naar een arts als je hoest en kortademig bent, pijn op de borst hebt bij ademen of hoesten, of hoest met geel of groen slijm en koorts hebt, vooral als je ouder bent dan 65, zwanger bent, een langdurige hart- of longaandoening, diabetes of een verzwakt afweersysteem hebt, of als het om een jong kind gaat.

Wie heeft de meeste kans op een longontsteking?

Iedereen kan een longontsteking krijgen, maar de kans is groter voor:

  • kinderen onder de 5, vooral baby's
  • volwassenen ouder dan 65
  • mensen met een langdurige longaandoening (zoals astma of COPD), een hartziekte, diabetes, of een lever- of nierziekte
  • mensen met een verzwakt afweersysteem, bijvoorbeeld door chemotherapie, hiv of medicijnen die het afweersysteem onderdrukken
  • mensen die roken of veel alcohol drinken
  • mensen die moeite hebben met hoesten of slikken, bijvoorbeeld na een beroerte
  • iedereen die net verkouden is geweest of griep heeft gehad

Bij kinderen verhogen ook slechte voeding, rokerige lucht binnenshuis door koken op open vuur en drukbewoonde huizen het risico.

Hoe stellen artsen een longontsteking vast?

Een arts vraagt naar je klachten en luistert naar je longen met een stethoscoop, op zoek naar knisperende of borrelende geluiden. De arts kan ook dit doen:

TestWat het laat zien
Pulsoximetrie (saturatiemeting)Hoeveel zuurstof er in je bloed zit, met een klemmetje op je vinger
Longfoto (röntgenfoto van de borst)Waar de infectie in de longen zit, en hoe groot die is
BloedtestsTekenen van infectie, zoals een verhoogd aantal witte bloedcellen, en hoe je lichaam het aankan
SputumtestWelke ziekteverwekker het veroorzaakt, uit een monster van opgehoest slijm
CT-scanEen gedetailleerder beeld, als de diagnose niet duidelijk is of het niet beter wordt

Een volledig bloedbeeld (CBC) is een van de gebruikelijke bloedtests. Bij de meeste mensen met een lichte longontsteking stelt de arts de diagnose alleen met lichamelijk onderzoek; röntgenfoto's en bloedtests worden vaker in het ziekenhuis gedaan.

Hoe wordt een longontsteking behandeld, en hoe lang duurt het herstel?

Een bacteriële longontsteking wordt behandeld met antibiotica. Blijf ze innemen tot de kuur klaar is, ook als je je beter voelt, en neem contact op met je arts als je je na 2 tot 3 dagen niet beter voelt. Bij een virale longontsteking helpen antibiotica niet; die gaat vaak vanzelf over, en soms wordt een antiviraal middel gebruikt.

Thuis:

  • rust, en drink veel
  • paracetamol of ibuprofen kan koorts en pijn verlichten, als die veilig voor je zijn: kijk op de bijsluiter of vraag het de apotheker, en vraag het een arts voor een kind of als je zwanger bent
  • neem geen hoestmiddelen zonder het eerst aan een arts of apotheker te vragen; hoesten helpt om het slijm kwijt te raken
  • rook niet

In het ziekenhuis kunnen mensen met een ernstige longontsteking antibiotica via een infuus krijgen, zuurstof en vocht; een enkeling heeft hulp bij het ademen nodig. Opname in het ziekenhuis is waarschijnlijker voor mensen ouder dan 65, baby's en jonge kinderen, mensen met een hart- of longaandoening, en iedereen die heel ziek is of niet opknapt van de antibiotica.

Herstel. De meeste mensen voelen zich na 2 tot 4 weken beter. De moeheid duurt vaak ongeveer een maand, en een hoest kan nog een paar weken blijven. Bouw je activiteiten langzaam op. Ga naar een arts als de klachten terugkomen of het niet beter wordt.

Hoe kun je een longontsteking voorkomen?

  • Laat je vaccineren. Vaccins die helpen een longontsteking of de infecties die ertoe leiden te voorkomen, zijn onder andere het pneumokokkenvaccin (aanbevolen voor baby's, volwassenen ouder dan 65 en mensen met een groter risico), en vaccins tegen griep, COVID-19, RSV, kinkhoest, Hib en mazelen. Vraag je arts welke jij nodig hebt.
  • Stop met roken, en houd kinderen uit de buurt van rook.
  • Was je handen regelmatig met water en zeep, en houd je hand of elleboog voor je mond als je hoest of niest.
  • Houd langdurige aandoeningen goed onder controle, zoals diabetes, astma en COPD.
  • Voor baby's helpen borstvoeding in de eerste zes maanden en schone lucht binnenshuis tegen een longontsteking.

Wanneer naar de dokter

Ga vandaag nog naar een arts

  • Hoest met kortademigheid, of sneller ademhalen dan normaal.
  • Pijn op de borst die komt en gaat, of die optreedt als je ademt of hoest.
  • Hoest met geel of groen slijm en hoge koorts.
  • Een hoest die langer dan 3 weken duurt.
  • Antibiotica voor een longontsteking en na 2 tot 3 dagen nog niet beter: neem contact op met je arts.
  • Hoest en koorts bij iemand ouder dan 65, bij een zwangere, bij iemand met een langdurige hart- of longaandoening, diabetes of een zwak afweersysteem, of bij een jong kind.

Haal nu spoedhulp (bel het lokale alarmnummer) als iemand dit heeft:

  • grote moeite met ademhalen: stikken, naar adem happen of niet kunnen praten
  • een bleke, blauwe, grijze of vlekkerige huid, lippen of tong
  • bloed ophoesten, of plotseling verward raken
  • een baby die niet wakker te krijgen is, slap aanvoelt, of bij wie de huid onder de ribben bij elke ademhaling naar binnen trekt

De meeste mensen met een longontsteking knappen thuis op met de juiste behandeling. Ademhalingsproblemen kunnen snel erger worden, vooral bij baby's en ouderen: wacht niet af of ze overgaan, en rijd niet zelf.

Hoest en koorts die maar niet overgaan? Praat het door.

Saluvo luistert naar je klachten in je eigen woorden en taal, kijkt eerst naar alarmsignalen en vertelt je naar welke arts je moet en hoe snel. Heb je al een uitslag van een bloedbeeld of een röntgenfoto? Saluvo legt de uitslag uit in gewone woorden.

Vraag over mijn klachten

Gratis om te beginnen. Beschrijf wat je voelt in je eigen woorden en taal.

Veelgestelde vragen

  • Vaak hoest, hoge koorts met koude rillingen, en je heel moe voelen, soms na een verkoudheid of griep. Kortademigheid, snel ademhalen en pijn op de borst als je inademt of hoest zijn signalen dat de longen geraakt zijn; ga dan dezelfde dag naar een arts.

  • Hoest met hoge koorts, kortademigheid of snel ademhalen, en scherpe pijn op de borst bij het ademen maken een longontsteking waarschijnlijker dan een gewone verkoudheid op de borst. Alleen een arts kan het zeggen, door naar je longen te luisteren en soms met een röntgenfoto. Ben je kortademig, ga dan dezelfde dag naar een arts.

  • Snel ademhalen, de huid tussen of onder de ribben die bij elke ademhaling naar binnen trekt, kreunen, opengesperde neusvleugels, hoest, koorts en niet willen drinken of eten. Een baby die niet wakker te krijgen is, slap aanvoelt of blauwe lippen heeft, heeft nu spoedhulp nodig. Longontsteking is een van de belangrijkste doodsoorzaken bij kinderen onder de 5, dus wacht niet af.

  • Ouderen hebben soms geen koorts, maar juist een lagere temperatuur dan normaal. Ze kunnen zich zwak voelen, niet meer willen eten, of plotseling verward raken. Elk van deze signalen samen met hoest of kortademigheid betekent dezelfde dag naar een arts; plotselinge verwardheid met ademhalingsproblemen vraagt om spoedhulp.

  • De ziekteverwekkers die een longontsteking veroorzaken, zoals griep, COVID-19 en sommige bacteriën, kunnen zich verspreiden via hoesten en niezen. Houd dus je hand voor je mond, was je handen en blijf uit de buurt van kwetsbare mensen zolang je ziek bent. Niet iedereen die de ziekteverwekker oploopt, krijgt een longontsteking.

  • Een lichte virale longontsteking gaat vaak vanzelf over, maar een bacteriële longontsteking heeft antibiotica nodig, en zonder arts kun je niet weten welke je hebt. Denk je dat je een longontsteking hebt, ga dan naar een arts in plaats van af te wachten, vooral als je kortademig bent.

  • De meeste mensen voelen zich na 2 tot 4 weken beter. Met antibiotica knappen veel mensen binnen een paar dagen al wat op. De moeheid duurt vaak ongeveer een maand en een hoest kan nog een paar weken blijven. Bij ouderen en mensen met andere aandoeningen kan het langer duren.

  • Bij bronchitis zijn de luchtwegen ontstoken en heb je vooral last van hoest; het gaat meestal binnen 3 weken vanzelf over. Bij een longontsteking zijn de longblaasjes diep in de longen geïnfecteerd. Dat geeft meestal hogere koorts, kortademigheid en pijn op de borst bij het ademen, en een bacteriële longontsteking heeft antibiotica nodig.

  • Ja, de meeste mensen met een lichte longontsteking worden thuis behandeld, met antibiotica als die door bacteriën komt, rust en veel drinken. Opname in het ziekenhuis kan nodig zijn als je heel ziek of kortademig bent, ouder bent dan 65, een hart- of longziekte hebt, of niet opknapt na 2 tot 3 dagen antibiotica, en ook bij een jong kind.

  • Een arts luistert naar je longen en kan je zuurstofgehalte meten met een klemmetje op je vinger. Een longfoto (röntgenfoto van de borst) laat zien waar de infectie zit, en bloedtests zoals een bloedbeeld laten tekenen van infectie zien. Een test van je opgehoeste slijm kan laten zien welke ziekteverwekker het veroorzaakt.

  • Ja: het pneumokokkenvaccin beschermt tegen de meest voorkomende bacteriële oorzaak en wordt aanbevolen voor baby's, volwassenen ouder dan 65 en mensen met een groter risico. Vaccins tegen griep, COVID-19, RSV, kinkhoest, Hib en mazelen helpen ook om een longontsteking te voorkomen. Vraag je arts welke jij nodig hebt.

  • Vraag het eerst aan een arts of apotheker. Hoesten helpt om slijm uit de longen kwijt te raken, daarom worden hoestmiddelen meestal niet aangeraden. Rust, veel drinken, en paracetamol of ibuprofen tegen koorts als die veilig voor je zijn, helpen meestal meer. Volg de bijsluiter of vraag de apotheker naar de juiste hoeveelheid, en vraag het een arts voor een kind.

Tests die helpen

Blog

Bronnen

  1. NHS: Pneumonia
  2. WHO fact sheet: Pneumonia in children
  3. CDC: About pneumonia
  4. CDC: Pneumonia risk factors
  5. CDC: Preventing pneumonia
  6. NHLBI: Pneumonia
  7. MedlinePlus: Pneumonia

Bijgewerkt . Gezondheidsinformatie, geen medisch advies. Je arts kent je hele situatie; bespreek je uitslag met hem of haar.