NFS (CBC): valors normalas e çò que vòl dire vòstra analisi de sang

La NFS es la numeracion formula sanguina, en anglés CBC (complete blood count). La vesètz tanben jol nom d'emograma, de numeracion globulara o de FBC (full blood count). Es un sol prelevament de sang que compta e mesura las tres menas de cellulas de vòstre sang:

• Los globuls roges, que pòrtan l'oxigèn gràcia a l'emoglobina. Lo resultat dona l'emoglobina, lo nombre de globuls roges, l'ematocrit (PCV) e los indicis globulars (MCV, MCH, MCHC, RDW).
• Los globuls blancs, que lutan contra las infeccions. Lo total (WBC o TLC) e la formula leucocitària (DLC), que lo desparteis en cinc menas.
• Las plaquetas, qu'ajudan lo sang a se calhar.

Los mètges la demandan pels contraròtles de rotina, quand avètz de fatiga, de fèbre, una infeccion, de blaus o de sagnaments, abans una operacion, e per seguir de malautiás o de medicaments que tòcan lo sang. Qualques resultats ajustan la VS (velocitat de sedimentacion, ESR), que fa pas partida de la NFS mas es sovent facha amb ela.

Una emoglobina bassa vòl dire anemia. L'OMS pren lo limit de 13 g/dL pels òmes e de 12 per las femnas; pendent la gròssesa, es jos 11 al primièr e al tresen trimèstre e jos 10,5 al segond, quand lo sang ven naturalament mai diluit. L'anemia pòt donar de fatiga, l'alen cort, un còr que bat lèu, una pèl palla, de vertigens e de mal de cap.

Lo MCV (la talha dels globuls roges) mòstra la causa:

• Globuls roges pichons (MCV bas): sovent una manca de fèrre, a causa de règlas abondosas, de la gròssesa, d'una alimentacion paura en fèrre o d'un sagnament lent dins l'intestin. Lo trach talassemic, frequent en Asia del Sud, a l'entorn de la Mediterranèa e al Pròche Orient, dona tanben de cellulas pichonas, sovent amb un nombre de globuls roges normal o naut.
• Globuls roges grands (MCV naut): manca de vitamina B12 o de folats, alcoòl de cada jorn, tiroïda que trabalha pas pro, malautiá del fetge o qualques medicaments.
• Cellulas de talha normala: malautiá longa, malautiá dels rens, pèrda de sang recenta, o mescla de causas.

Una emoglobina o un ematocrit nauts venon sovent de la desidratacion, del tabac o del fach de viure en nauta altitud, e mens sovent d'una malautiá dels palmons o del còr, o d'una malautiá de la mesolha dels òsses (poliglobulia).

Un nombre de globuls blancs naut (mai d'environ 11 000 per µL) vòl dire sovent que lo còs luta contra quicòm: una infeccion bacteriana (sovent amb de neutrofils nauts), una inflamacion, una nafra o una operacion, l'estrès o de medicaments corticoïdes. Puja tanben un pauc pendent la gròssesa e en cò dels fumaires. De nombres fòrça nauts, o de cellulas joves (blastes) sul resultat, demandan una revista rapida, perque pòdon, rarament, indicar un cancèr del sang coma una leucemia.

Un nombre de globuls blancs bas (mens d'environ 4 000 per µL) es frequent per un temps cort amb las infeccions viralas. Pòt tanben venir de qualques medicaments (que la quimioterapia e qualques antibiotics, medicaments antitiroïdians e psiquiatrics), d'una manca de B12 o de folats, de malautiás autoimmunas e, rarament, de problèmas de la mesolha dels òsses. Un nombre de neutrofils bas aumenta lo risc d'infeccion; amb de fèbre, pòt èsser urgent.

D'eosinofils nauts vòlon dire sovent allergia, asma, eczèma o vèrms intestinals, frequents dins fòrça païses.

Las plaquetas bassas (trombocitopenia), jos environ 150 000 per µL, son frequentas amb las fèbres viralas, subretot la dengue, e pòdon tanben venir de qualques medicaments, de l'alcoòl en granda quantitat, d'una malautiá del fetge, d'una mèlsa venguda grossa, de la gròssesa e de malautiás immunas (PTI). Las plaquetas se pòdon agromelar dins lo tub e donar un nombre faussament bas: un resultat inesperat es sovent tornat far.

Dins la dengue, las plaquetas tomban sovent fòrt a l'entorn del 3en al 7en jorn de fèbre, quand la fèbre baissa. Es la fasa critica, ont los mètges susvelhan de prèp los signes d'alèrta: mal de ventre fòrt, vòmits que tornan, sagnament de las gengivas o del nas, sang dins los vòmits o las fèzes, agitacion o somnoléncia pas costumièra. Un nombre sol decidís pas del tractament; vòstre estat compta mai. Prengatz pas d'aspirina ni d'ibuprofèn per una fèbre que poiriá èsser la dengue; demandatz a un mètge o a un farmacian çò que se pòt prene sens dangièr.

Las plaquetas nautas (trombocitòsi), mai d'environ 450 000 per µL, venon sovent d'una manca de fèrre, d'una infeccion o d'una inflamacion, d'una operacion o de l'ablacion de la mèlsa. Rarament, venon d'una malautiá de la mesolha dels òsses, que lo mètge cerca se lo nombre demòra naut.

• Es un pichon prelevament de sang dins una vena (o una picadura al talon o al det pels nenons). Cal pas èsser a june per una NFS, levat se d'autras analisis fachas lo meteis jorn o demandan.
• Los resultats arriban sovent lo meteis jorn, sovent d'aquí qualques oras.
• Bevètz coma de costuma: la desidratacion pòt far semblar l'emoglobina e l'ematocrit pus nauts.
• Disètz al laboratòri se sètz estat malaut recentament, se sètz ensenta, e quins medicaments prenètz, que pòdon cambiar los nombres.
• Se quicòm es pas normal, los mètges agachan sovent un frotis sanguin (las cellulas al microscòpi) o tornan far l'analisi.

• Agachatz l'ensem. Una valor just fòra de la nòrma, amb tot lo demai normal e cap de simptòma, es frequent e sovent vòl pas dire res.
• Tornatz contrarotlar après una malautiá. Los refreiduments e las autras infeccions pòdon cambiar los globuls blancs e las plaquetas per doas setmanas o un pauc mai.
• Per una anemia, cal trobar la causa, e pas sonque la tractar: lo bilançç del fèrre (ferritina), la B12 e los folats son las analisis seguentas abitualas.
• Los complements de fèrre, de B12 e de folats, es vòstre mètge que los decidís. Prene de fèrre sens analisi pòt amagar una causa que cal trobar, e tròp de fèrre fa mal.
• Manjatz per un sang en bona santat: de fèrre (lentilhas, mongetas, legums de fuèlhas verdas, carn, peis, uòus, cereals enriquits) amb de vitamina C, e de B12 dins los produches lachièrs, los uòus, lo peis o los aliments enriquits se sètz vegetarian o vegan.