Badania laboratoryjne
Badania laboratoryjne wyjaśnione prostym językiem
Co mierzy każde badanie, jaka jest norma, co może oznaczać wynik za wysoki lub za niski i kiedy warto iść do lekarza.
CBC
Morfologia krwi (CBC): normy i co oznaczają twoje wyniki
Morfologia krwi (ang. CBC, complete blood count) to badanie, które mierzy krwinki czerwone i hemoglobinę (przenoszą tlen), krwinki białe (zwalczają infekcje) oraz płytki krwi (pomagają krwi krzepnąć). Typowe normy u dorosłych to: hemoglobina 13,5–17,5 g/dL u mężczyzn i 12,0–15,5 u kobiet, leukocyty 4000–11 000/µL, a płytki krwi 150 000–450 000/µL.
Czytaj przewodnik
HbA1c
Hemoglobina glikowana (HbA1c): norma, tabela i co oznacza twój wynik
Prawidłowa hemoglobina glikowana (HbA1c) to wynik poniżej 5,7% (39 mmol/mol). Wartości 5,7–6,4% (39–47 mmol/mol) to zakres stanu przedcukrzycowego, a 6,5% (48 mmol/mol) i więcej to zakres cukrzycy, który lekarz potwierdza drugim badaniem. HbA1c pokazuje średni poziom cukru we krwi z około trzech miesięcy i nie trzeba być do niego na czczo.
Czytaj przewodnik
Lipid profile
Lipidogram: normy cholesterolu, HDL, LDL i triglicerydów
U większości dorosłych pożądane wartości to: cholesterol całkowity poniżej 200 mg/dL (5,2 mmol/L), cholesterol LDL („zły”) poniżej 100 mg/dL (2,6 mmol/L), cholesterol HDL („dobry”) 40 mg/dL lub więcej u mężczyzn i 50 lub więcej u kobiet oraz triglicerydy poniżej 150 mg/dL (1,7 mmol/L). Osoby z cukrzycą lub chorobą serca mają zwykle niższe cele dla LDL.
Czytaj przewodnik
TSH
Badanie TSH: norma, rozwinięcie skrótu i co oznacza wysokie lub niskie TSH
Prawidłowe TSH (hormon tyreotropowy, tyreotropina) u większości dorosłych wynosi około 0,4–4,0 mIU/L, choć zakresy w laboratoriach nieco się różnią. Wyższe TSH zwykle oznacza niedoczynność tarczycy, bo mózg mocniej „pogania” leniwą tarczycę. Niższe TSH zwykle oznacza nadczynność. Lekarz ocenia TSH razem z FT4 (wolną tyroksyną), a w ciąży i w starszym wieku obowiązują inne zakresy.
Czytaj przewodnik
Vitamin D
Witamina D: norma w badaniu, objawy niedoboru i skąd ją brać
Witaminę D bada się jako 25-hydroksywitaminę D. Poniżej 20 ng/mL (50 nmol/L) to niedobór, a poniżej 12 ng/mL (30 nmol/L) to ciężki niedobór. Większość ekspertów uznaje 20 ng/mL lub więcej za wystarczające dla zdrowia kości, a wiele laboratoriów podaje zakres referencyjny 30–100 ng/mL. Powyżej około 50 ng/mL nie ma dodatkowych korzyści, a bardzo wysokie stężenia mogą szkodzić.
Czytaj przewodnik
Creatinine
Kreatynina: norma, podwyższony wynik i co oznacza twój wynik
Prawidłowa kreatynina w surowicy to mniej więcej 0,7–1,3 mg/dL (62–115 µmol/L) u dorosłych mężczyzn i 0,6–1,1 mg/dL (53–97 µmol/L) u dorosłych kobiet, choć każde laboratorium podaje własny zakres. Kreatynina to produkt przemiany materii, który nerki usuwają z krwi, więc wyższy wynik może oznaczać, że filtrują słabiej. Lekarz ocenia ją razem z eGFR.
Czytaj przewodnik
Ferritin
Ferrytyna: norma, niska i wysoka ferrytyna oraz co oznacza twój wynik
Typowy zakres ferrytyny u dorosłych to około 24–336 ng/mL u mężczyzn i 11–307 ng/mL u kobiet, choć laboratoria się różnią. Wynik poniżej 15 ng/mL oznacza, że zapasy żelaza są wyczerpane, a 15–30 to często na tyle mało, że pojawiają się objawy. Ferrytyna rośnie też przy stanie zapalnym, więc lekarz ocenia ją razem z hemoglobiną i badaniami żelaza.
Czytaj przewodnik
