ఫ్యాటీ లివర్ లక్షణాలు: గ్రేడ్ 1, 2, 3 అంటే ఏమిటి, కొత్త పేరు MASLD, ఏది సహాయపడుతుంది

ఫ్యాటీ లివర్ (కాలేయంలో కొవ్వు) అంటే కాలేయం లోపల కొవ్వు పేరుకుపోవడం. ప్రపంచంలో అత్యంత సాధారణమైన దీర్ఘకాలిక కాలేయ సమస్య ఇదే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 30% కంటే ఎక్కువ మందిలో, అమెరికాలో దాదాపు 24% పెద్దవారిలో ఉంటుంది.

ఇందులో ముఖ్యంగా రెండు రకాలు ఉన్నాయి:

• బరువు, బ్లడ్ షుగర్, రక్తంలో కొవ్వులతో ముడిపడిన ఫ్యాటీ లివర్ (మెటబాలిక్). ఇదే ఎక్కువగా కనిపించే రకం.
• ఆల్కహాల్ వల్ల వచ్చే ఫ్యాటీ లివర్, ముఖ్యంగా ఎక్కువగా ఆల్కహాల్ తాగడం వల్ల వస్తుంది.

కొత్త పేర్లు. June 2023లో అంతర్జాతీయ లివర్ సంస్థలు పేర్లు మార్చాయి:

• నాన్-ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్ (NAFLD) ఇప్పుడు మెటబాలిక్ డిస్‌ఫంక్షన్-అసోసియేటెడ్ స్టియటోటిక్ లివర్ డిసీజ్ (MASLD)
• నాన్-ఆల్కహాలిక్ స్టియటోహెపటైటిస్ (NASH), అంటే వాపు ఉన్న రకం, ఇప్పుడు మెటబాలిక్ డిస్‌ఫంక్షన్-అసోసియేటెడ్ స్టియటోహెపటైటిస్ (MASH)
• మెటబాలిక్ రకం ఉండి, ఆల్కహాల్ కూడా ఎక్కువగా తాగేవారికి MetALD అనే పేరు

కొత్త పేర్లు, ప్రజలు ఏం చేయరో కాకుండా కారణాన్ని వివరిస్తాయి, కొందరికి అవమానకరంగా అనిపించిన పదాలను వదిలేశాయి. మీ రిపోర్ట్‌లో ఏ పేరైనా ఉండవచ్చు: NAFLD, MASLD రెండూ ఒకే సమస్య.

అల్ట్రాసౌండ్ రిపోర్ట్‌లో గ్రేడ్ అంటే కాలేయంలో ఎంత కొవ్వు ఉన్నట్టు కనిపిస్తోందో చెబుతుంది. కొవ్వు వల్ల స్కాన్‌లో కాలేయం ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది.

అల్ట్రాసౌండ్ గ్రేడ్	సాధారణంగా దాని అర్థం
గ్రేడ్ 1 (మైల్డ్)	కొద్దిగా కొవ్వు. చాలా సాధారణం, తగ్గించుకోవడం అన్నిటికంటే సులభం
గ్రేడ్ 2 (మోడరేట్)	ఇంకా ఎక్కువ కొవ్వు; కాలేయం స్పష్టంగా ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది
గ్రేడ్ 3 (సివియర్)	చాలా ఎక్కువ కొవ్వు; కాలేయం లోపలి భాగాలు స్కాన్‌లో సరిగా కనిపించవు

గ్రేడ్ అంటే నష్టం కాదు. అల్ట్రాసౌండ్ కొవ్వును చూపిస్తుంది, వాపును లేదా మచ్చలను కాదు. గ్రేడ్ 1 ఉన్నవారికి మచ్చలు ఉండవచ్చు, గ్రేడ్ 3 ఉన్నవారికి అసలు ఉండకపోవచ్చు. కాబట్టి గ్రేడ్ ఏదైనా, తర్వాతి అడుగు ఒకటే: రక్త పరీక్ష స్కోర్ (FIB-4), కొన్నిసార్లు మచ్చల కోసం ప్రత్యేక స్కాన్, వీటితో పాటు డయాబెటిస్, కొలెస్ట్రాల్, బీపీ చెకప్.

గ్రేడ్ 1 ఫ్యాటీ లివర్ ప్రమాదకరమా? దానికదే సాధారణంగా కాదు, అది తగ్గిపోవచ్చు కూడా. కానీ ఇది ఒక హెచ్చరిక: కాలేయంలో కొవ్వు చేరడానికి కారణమైనవే టైప్ 2 డయాబెటిస్, గుండె జబ్బుల రిస్క్‌ను కూడా పెంచుతాయి.

సాధారణంగా ఏమీ ఉండవు. ఫ్యాటీ లివర్‌ను తరచూ సైలెంట్ వ్యాధి అంటారు. చాలామందికి వేరే దేనికోసమో చేసిన స్కాన్ లేదా రక్త పరీక్షలో అనుకోకుండా తెలుస్తుంది.

లక్షణాలు ఉన్నప్పుడు, అవి స్పష్టంగా ఉండవు:

• బాగా అలసటగా లేదా ఒంట్లో నలతగా ఉండటం
• పొట్ట పై భాగంలో కుడివైపు, పక్కటెముకల కింద మందమైన నొప్పి లేదా ఇబ్బంది

నాలుగు దశలు (చాలామందికి మొదటి దశ మాత్రమే ఉంటుంది):

1. ఫ్యాటీ లివర్ (స్టియటోసిస్): కాలేయంలో కొవ్వు, నష్టం లేదు
2. MASH (గతంలో NASH): కాలేయంలో వాపు
3. ఫైబ్రోసిస్: మచ్చలు, కానీ కాలేయం సాధారణంగా ఇంకా బాగానే పనిచేస్తుంది
4. సిర్రోసిస్: తీవ్రమైన, శాశ్వతమైన మచ్చలు

సిర్రోసిస్ సంకేతాలు, అంటే చివరి దశ:

• చర్మం లేదా కళ్లలో తెల్లటి భాగం పచ్చగా మారడం (కామెర్లు)
• పొట్ట ఉబ్బడం, లేదా కాళ్లు, చీలమండలు లేదా పాదాలు వాయడం
• చర్మం దురద, తేలికగా కమిలిపోవడం లేదా రక్తం కారడం
• ఆకలి లేకపోవడం, బరువు తగ్గడం, వికారం
• చర్మంపై సాలీడులా కనిపించే చిన్న ఎర్రటి రక్తనాళాలు, అరచేతుల్లో మచ్చలుగా ఎరుపు
• అయోమయం, ఏకాగ్రత కుదరకపోవడం లేదా మాట ముద్దగా రావడం
• రక్తం వాంతి కావడం లేదా చాలా నల్లగా ఉండే మలం, ఇది అత్యవసర పరిస్థితి

శరీరం చక్కెరను, కొవ్వును ఎలా వాడుకుంటుందో దానితో ఫ్యాటీ లివర్‌కు దగ్గరి సంబంధం ఉంది. మీకు ఇవి ఉంటే ఇది వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ:

• అధిక బరువు, ముఖ్యంగా నడుము, పొట్ట చుట్టూ ఎక్కువ కొవ్వు
• టైప్ 2 డయాబెటిస్, ప్రీడయాబెటిస్ లేదా ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్
• హై బీపీ, లేదా ఎక్కువ కొలెస్ట్రాల్ లేదా ట్రైగ్లిజరైడ్లు
• మెటబాలిక్ సిండ్రోమ్ (వీటిలో చాలా ఒకేసారి ఉండటం)
• PCOS
• ఆరోగ్యకరం కాని ఆహారం లేదా శారీరక శ్రమ తక్కువగా ఉండటం
• వయసు 50 కంటే ఎక్కువ

అమెరికాలో హిస్పానిక్ ప్రజల్లో ఇది ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. పిల్లలకు కూడా రావచ్చు: అమెరికాలో 2 నుంచి 19 ఏళ్ల పిల్లల్లో దాదాపు 10% మందికి ఇది ఉంది.

అధిక బరువు ఉంటేనే రావాలని లేదు. ఆరోగ్యకరమైన బరువు ఉన్నవారికి కూడా ఫ్యాటీ లివర్ రావచ్చు, ముఖ్యంగా డయాబెటిస్ లేదా నడుము చుట్టూ అదనపు కొవ్వు ఉంటే.

ఆల్కహాల్ దానికదే ఒక రకమైన ఫ్యాటీ లివర్‌ను తెస్తుంది, మెటబాలిక్ రకాన్ని మరింత ముదురుస్తుంది. దీనితో ముడిపడిన హార్మోన్ సమస్యల్లో ఒకదాని గురించి మా PCOS గైడ్ వివరిస్తుంది.

ఫ్యాటీ లివర్ సాధారణంగా అనుకోకుండా బయటపడుతుంది. తర్వాత అది ఎంత ముఖ్యమో డాక్టర్లు చెక్ చేస్తారు:

• లివర్ రక్త పరీక్షలు (ALT, AST). ఇవి తరచూ ఎక్కువగా ఉంటాయి, కానీ ఫ్యాటీ లివర్ లేదా మచ్చలు ఉన్నా నార్మల్‌గా ఉండవచ్చు, కాబట్టి నార్మల్ రిజల్ట్ వచ్చినంత మాత్రాన ఫ్యాటీ లివర్ లేదని చెప్పలేం.
• అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్ కాలేయంలో కొవ్వును చూపించి, గ్రేడ్ ఇస్తుంది. CT, MRI స్కాన్‌లు కూడా దీన్ని చూపించగలవు.
• మచ్చల స్కోర్ (FIB-4), మీ వయసు, ALT, AST, ప్లేట్‌లెట్ కౌంట్ నుంచి లెక్కిస్తారు. స్కోర్ 1.3 కంటే తక్కువ అంటే తీవ్రమైన మచ్చలు ఉండే అవకాశం తక్కువ; సాధారణంగా ప్రతి 1 నుంచి 2 సంవత్సరాలకు మళ్లీ చెక్ చేస్తారు. స్కోర్ ఎక్కువగా ఉంటే తర్వాతి టెస్ట్‌కు వెళ్తారు.
• ప్రత్యేక స్కాన్ (ఎలాస్టోగ్రఫీ), ఉదాహరణకు FibroScan, కాలేయం ఎంత గట్టిగా ఉందో కొలుస్తుంది, లేదా ELF రక్త పరీక్ష మచ్చల కోసం చూస్తుంది.
• లివర్ బయాప్సీ, అంటే సూదితో తీసే చిన్న నమూనా, MASH ఉందని రుజువు చేసే ఏకైక టెస్ట్. ఇది కొన్నిసార్లు మాత్రమే అవసరం.

ఫ్యాటీ లివర్‌తో పాటు వచ్చే సమస్యలను కూడా డాక్టర్లు చెక్ చేస్తారు: బ్లడ్ షుగర్ (HbA1c), కొలెస్ట్రాల్, ట్రైగ్లిజరైడ్లు, బీపీ, బరువు, ఆల్కహాల్ గురించి కూడా అడుగుతారు.

చాలామందికి కాదు: వారికి వాపు లేదా మచ్చలు లేకుండా కాలేయంలో కొవ్వు మాత్రమే ఉంటుంది. కానీ కొందరిలో ఇది మెల్లగా ముదురుతుంది:

• MASH (వాపు) ఫ్యాటీ లివర్ ఉన్నవారిలో కొద్దిమందికే వస్తుంది, అమెరికాలో దాదాపు 1.5 నుంచి 6.5% పెద్దవారికి
• ఏళ్ల తరబడి ఫైబ్రోసిస్, తర్వాత సిర్రోసిస్ రావచ్చు
• సిర్రోసిస్ వల్ల లివర్ ఫెయిల్యూర్, లోపల రక్తస్రావం, లివర్ క్యాన్సర్ రావచ్చు

మీ మచ్చల స్కోర్ ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే, ఫాలో-అప్ అంత దగ్గరగా ఉంటుంది.

చాలామందికి అసలు పెద్ద రిస్క్ గుండెకే. కాలేయంలో కొవ్వు చేర్చే కారణాలే టైప్ 2 డయాబెటిస్, హార్ట్ అటాక్, పక్షవాతం (స్ట్రోక్) రిస్క్‌ను కూడా పెంచుతాయి. బరువు, బ్లడ్ షుగర్, బీపీ, కొలెస్ట్రాల్‌ను అదుపులో ఉంచుకుంటే రెండింటికీ రక్షణ.

అవును, ముఖ్యంగా తొలి దశల్లో. ప్రధాన చికిత్స జీవనశైలి మార్పులే, అవి పనిచేస్తాయి:

• అధిక బరువు ఉంటే, క్రమంగా బరువు తగ్గండి. శరీర బరువులో 3 నుంచి 5% తగ్గితే కాలేయంలో కొవ్వు తగ్గవచ్చు; 7 నుంచి 10% తగ్గితే వాపు, మచ్చలు కూడా తగ్గవచ్చు. క్రాష్ డైట్‌లు వద్దు: చాలా వేగంగా బరువు తగ్గితే కాలేయ వ్యాధి మరింత ముదరవచ్చు.
• ఎక్కువగా కదలండి: వారానికి కనీసం 150 నిమిషాలు శారీరక శ్రమ, ఉదాహరణకు వేగంగా నడవడం. బరువు పెద్దగా మారకపోయినా వ్యాయామం సహాయపడుతుంది.
• ఆరోగ్యకరమైన, సమతుల్య ఆహారం తినండి: కూరగాయలు, పండ్లు, ముడి ధాన్యాలు, పప్పులు, చేపలు ఎక్కువగా; తీపి పానీయాలు, స్వీట్లు, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలు తక్కువగా.
• ఆల్కహాల్: వారానికి 14 యూనిట్ల కంటే మించకుండా, అదీ కొన్ని రోజులకు పంచుకుని. మీకు మచ్చలు ఉంటే, లేదా ఆల్కహాల్ వల్ల కాలేయ వ్యాధి ఉంటే, పూర్తిగా మానేయమని మీ డాక్టర్ సలహా ఇవ్వవచ్చు.
• పొగతాగడం మానేయండి, డయాబెటిస్, బీపీ, కొలెస్ట్రాల్‌కు చికిత్స తీసుకోండి.

మందులు: సాధారణ ఫ్యాటీ లివర్‌కు మందు లేదు. MASH కోసం, కొందరికి స్పెషలిస్ట్ pioglitazone లేదా విటమిన్ E వాడవచ్చు. అమెరికాలో, resmetirom (2024లో ఆమోదం), semaglutide (2025లో ఆమోదం)ను సిర్రోసిస్ లేకుండా, మోడరేట్ నుంచి తీవ్రమైన మచ్చలు ఉన్న MASH కోసం, ఆహారం, వ్యాయామంతో పాటు రాసి ఇవ్వవచ్చు.

ఏ మందు, ఎంత మోతాదు అనేది మీ డాక్టర్ నిర్ణయం. ఎక్కువ డోస్ విటమిన్ E, మూలికా మందులు లేదా "లివర్ డిటాక్స్" ఉత్పత్తులను సొంతంగా వాడకండి: కొన్ని సప్లిమెంట్లు కాలేయానికి హాని చేయవచ్చు. ముందుగా డాక్టర్‌ను లేదా ఫార్మసిస్ట్‌ను అడగండి.