Аломатҳои вараҷа (малярия): нишонаҳои аввал, нишонаҳои хатар ва чаро таҳлил интизорӣ намекашад

Таб, хунукзанӣ (ларза) ва дарди сар пас аз будан дар минтақаи вараҷа? Вараҷа дар аввал метавонад ба зуком монанд бошад, вале он ҳолати таъҷилии тиббӣ аст. Дар ин ҷо мефаҳмед, ки онро чӣ тавр шинохтан мумкин аст, кадом таҳлилро супоридан лозим аст ва чӣ кӯмак мекунад.

Навсозӣ шуд · Манбаъҳо

Ҷавоби кӯтоҳ

Аломатҳои вараҷа (малярия) кадомҳоянд?

Вараҷа одатан 10 то 15 рӯз пас аз газидани хомӯшаки сироятёфта, баъзан хеле дертар, бо таб, хунукзанӣ (ларза) ва дарди сар оғоз меёбад. Арақкунӣ, дарди мушакҳо, хастагӣ, дилбеҳузурӣ, қайкунӣ ва дарунравӣ маъмуланд. Аломатҳои аввал метавонанд сабук ва ба зуком монанд бошанд, вале вараҷаи бетабобат метавонад дар давоми 24 соат вазнин шавад, барои ҳамин ҳар касе, ки пас аз будан дар минтақаи вараҷа таб мекунад, бояд ҳамон рӯз таҳлил супорад.

Маълумоти тиббӣ, на маслиҳати духтур. Духтуратон ҳолати шуморо пурра медонад; дар бораи натиҷаатон аз ӯ пурсед.

Паҳлӯ ба паҳлӯ

Вараҷаи беориза ва вараҷаи вазнин: нишонаҳо чӣ фарқ доранд

Аксари ҳолатҳои вараҷа бо аломатҳои ба зуком монанд оғоз мешаванд. Вараҷаи вазнин, асосан аз намуди falciparum, бе табобат метавонад зуд пайдо шавад. Инҳо фарқҳои маъмулӣ мебошанд.

Он чи пай мебаредВараҷаи беоризаВараҷаи вазнин
ТабТаб, хунукзанӣ (ларза) ва арақкунӣТаби баланд, аксар вақт бо нишонаҳои дар поён зикршуда
ҲолатонДарди сар, дарди мушакҳо, хастагӣХастагӣ ё заифии ниҳоят зиёд; нишаста ё рост истода наметавонад
Ҳуш ва фикрРавшанПарешонҳушӣ, хоболудӣ, тутқаноқ (судорга) ё кома
НафаскашӣМуқаррарӣДушвории нафаскашӣ
Пешоб ва пӯстОдатан муқаррарӣПешоби торик ё хунолуд; зардии пӯст ё чашмҳо
ХунравӣНестХунравии ғайриоддӣ
ТабобатДоруҳои зидди вараҷа, ки ҳамон рӯз оғоз карда мешавандТабобати таъҷилӣ дар беморхона
Чӣ қадар зудТаҳлили вараҷа ва табобат имрӯзҲозир ёрии таъҷилӣ

Бе табобат вараҷаи falciparum метавонад дар давоми 24 соат аз аломатҳои сабук ба бемории вазнин гузарад. Кӯдакони то 5-сола, занони ҳомила ва сайёҳон ба хатари баландтари вараҷаи вазнин дучоранд.

Рӯйхати аломатҳои вараҷа

Он чиро, ки ба шахсе, ки дар бораи ӯ нигаронед, дахл дорад, қайд кунед. Корт нишон медиҳад, ки қайдҳо бештар ба аломатҳои вараҷа майл доранд ё ба омилҳое, ки хатари гирифтор шудан ба онро зиёд мекунанд. Ҳеҷ чиз нигоҳ дошта ё ба ҷое фиристода намешавад.

Рӯйхати аломатҳои вараҷа

0 аз 12 аломат қайд шуд

Аломатҳои вараҷа0/6
Хатари вараҷа0/6

Ҳар чиро, ки ба шахсе, ки дар бораи ӯ нигаронед, дахл дорад, қайд кунед.

Ин рӯйхат аломатҳоро барои духтуратон ба як нақша ҷудо мекунад. Он вараҷаро ташхис карда наметавонад: инро танҳо таҳлили хун карда метавонад ва денге, тифи шикам ва сироятҳои дигар аломатҳои монанд ба вуҷуд меоранд.

Вараҷа (малярия) чист ва одам чӣ тавр ба он гирифтор мешавад?

Вараҷа сирояти ҷиддиест, ки онро паразит ба вуҷуд меорад; он бо газидани хомӯшакҳои модинаи сироятёфтаи Anopheles паҳн мешавад. Хеле камтар он тавассути хунгузаронӣ, сӯзанҳои муштарак ё аз модар ба кӯдаки батнӣ мегузарад. Одатан онро аз одами дигар гирифтан мумкин нест.

Дар соли 2024 тахминан 282 миллион ҳолати вараҷа ва 610 000 марг дар 80 кишвар рух дод, ки тақрибан 95%-и онҳо дар Минтақаи Африқоии ТУТ (WHO) буданд.

Вараҷа якчанд намуд дорад. Plasmodium falciparum хатарноктарин аст ва метавонад зуд вазнин шавад. Plasmodium vivax ва ovale метавонанд дар ҷигар пинҳон шаванд ва боиси баргаштани беморӣ пас аз моҳҳо ё ҳатто солҳо гарданд.

Аломатҳои вараҷа кадомҳоянд ва кай оғоз меёбанд?

Аломатҳои аввали маъмултарин таб, дарди сар ва хунукзанӣ (ларза) мебошанд. Аломатҳои дигар:

  • арақкунӣ ё ҳисси гармӣ, хунукӣ ва ларза
  • дарди мушакҳо ва хастагӣ; кӯдакон аксар вақт хеле хаста ва хоболуд мешаванд
  • дилбеҳузурӣ, қайкунӣ ё дарунравӣ ва иштиҳои паст
  • сулфа ё дарди гулӯ
  • зардии пӯст ё чашмҳо (зардпарвин), ки дар пӯсти гандумгун ё сиёҳ дидани он душвортар аст

Кай оғоз меёбанд: одатан 10 то 15 рӯз пас аз газидан, вале метавонанд аз тақрибан 7 рӯз то як сол ё бештар пас аз он сар шаванд, махсусан ҳангоми намудҳое, ки дар ҷигар пинҳон мешаванд. Барои ҳамин ҳар гуна таб дар 12 моҳ пас аз сафар ба минтақаи вараҷа бояд санҷида шавад.

Вараҷаи аввал метавонад ба зуком монанд бошад. Аломатҳои аввал метавонанд сабук бошанд ва онҳоро аз табҳои дигар фарқ кардан душвор аст, барои ҳамин интизор нашавед, ки худ аз худ мегузаранд.

Нишонаҳои вараҷаи вазнин кадомҳоянд?

Дар ин ҳолатҳо фавран ёрии таъҷилӣ гиред:

  • хастагӣ ё заифии ниҳоят зиёд
  • парешонҳушӣ, хоболудӣ ё беҳушӣ
  • тутқаноқҳои такрорӣ (судорга)
  • душвории нафаскашӣ
  • пешоби торик ё хунолуд
  • зардии пӯст ё чашмҳо
  • хунравии ғайриоддӣ

Бе табобат вараҷаи falciparum метавонад дар давоми 24 соат ба бемории вазнин ва марг оварда расонад. Вараҷаи вазнин инчунин метавонад боиси норасоии гурда, камхунии шадид ва кома гардад.

Хатари баландтари вараҷаи вазнин: кӯдакони ширхор ва кӯдакони то 5-сола, занони ҳомила, сайёҳоне, ки ҳеҷ гоҳ вараҷа нагузаронидаанд, ва одамони гирифтори ВНМО (HIV). Ҳангоми ҳомиладорӣ вараҷа метавонад ба кӯдак низ зарар расонад.

Кадом таҳлил вараҷаро тасдиқ мекунад?

Танҳо таҳлили хун вараҷаро тасдиқ карда метавонад:

  • таҳлили зуди ташхисӣ (RDT, тести экспресс), ки натиҷааш дар давоми чанд дақиқа маълум мешавад
  • суртаи хун, ки зери микроскоп дида мешавад ва инчунин намуди вараҷа ва миқдори паразитҳоро нишон медиҳад

Натиҷаҳо бояд дар давоми чанд соат омода бошанд. Агар таҳлили аввал манфӣ бошад, вале вараҷа ҳанӯз эҳтимол дорад, суртаи хун одатан ҳар 12 то 24 соат, дар маҷмӯъ 3 бор такрор карда мешавад.

Духтурон инчунин метавонанд таҳлили умумии хун (CBC)-ро барои камхунӣ ва пастии тромбоситҳо гузаронанд ва ба табҳои дигаре, ки дар ҳамон ҷойҳо маъмуланд, масалан, денге ва тифи шикам, таҳлил кунанд.

Вараҷаро чӣ тавр табобат мекунанд?

Вараҷа ҳамеша табобат бо доруҳои зидди вараҷаро талаб мекунад, ки бояд ҳарчи зудтар оғоз карда шавад.

  • Барои вараҷаи falciparum табобати комбинатсионӣ дар асоси артемизинин (artemisinin), ё ACT, самараноктарин табобат аст.
  • Кадом дору ва чӣ қадар муддат истифода мешавад, аз намуди вараҷа, ҷое, ки сироят гирифта шудааст, вазнинии ҳоли шахс, синну соли ӯ ва ҳомиладор будан ё набудани ӯ вобаста аст. Инро духтур ҳал мекунад.
  • Вараҷаи вазнин дар беморхона, одатан бо доруе, ки ба варид (раг) дода мешавад, табобат карда мешавад.
  • Ҳангоми вараҷаи vivax ё ovale метавонанд доруи дуюм диҳанд, то паразитҳои дар ҷигар пинҳоншударо нест кунад ва баргаштани бемориро пешгирӣ намояд.

Курсро айнан мувофиқи таъиноти духтур то охир пурра кунед, ҳатто вақте ки худро беҳтар ҳис мекунед. Худсарона табобат накунед ва боқимондаи доруҳои пешина ё доруҳои зидди вараҷаи бе таъиноти духтурро истифода набаред: доруи нодуруст метавонад таъсир накунад ва дар қисматҳои Африқо муқовимат ба баъзе доруҳои зидди вараҷа меафзояд.

Барои таб парасетамол метавонад кӯмак кунад; ба дастури рӯи қуттӣ амал кунед ё аз дорусоз пурсед ва барои кӯдак аз духтур пурсед. Моеъи зиёд нӯшед.

Аз вараҷа чӣ тавр пешгирӣ кардан мумкин аст?

  • Дар минтақаҳои вараҷа зери пашшахонаи бо доруи ҳашароткуш коркардшуда хобед.
  • Аз воситаи зидди ҳашарот истифода баред, ки DEET, IR3535 ё икаридин (icaridin) дорад, махсусан аз шом сар карда, мувофиқи дастури рӯи бастабандӣ.
  • Бегоҳӣ либоси остиндароз ва шими дароз пӯшед.
  • Сайёҳон: 4 то 6 ҳафта пеш аз сафар дар бораи доруҳои зидди вараҷа маслиҳат гиред ва онҳоро айнан мувофиқи таъиноти духтур гиред; одатан қабули онҳо пеш аз сафар оғоз мешавад ва чанд ҳафта пас аз баргаштан давом мекунад. Ягон дору пурра муҳофизат намекунад, барои ҳамин ба ҳар ҳол худро аз газидан муҳофизат кунед ва бо ҳар гуна таб таҳлил супоред.
  • Ваксинаҳо: ТУТ (WHO) ваксинаҳои зидди вараҷаи RTS,S ва R21-ро барои кӯдаконе тавсия медиҳад, ки дар минтақаҳои дорои паҳншавии миёна то баланди вараҷа зиндагӣ мекунанд. Дар бораи онҳо аз хадамоти тиббии маҳаллии худ пурсед.

Кай ба духтур муроҷиат кунед

Ба қабули духтур сабт шавед

  • Таб, хунукзанӣ (ларза), дарди сар ё бемории ба зуком монанд ҳангоми зиндагӣ дар минтақаи вараҷа ё дар давоми 12 моҳ пас аз сафар ба он ҷо: имрӯз таҳлили вараҷа супоред, ҳатто агар доруҳои зидди вараҷа гирифта бошед.
  • Ҳангоми сафар бо ин аломатҳо худро бад ҳис мекунед: дар куҷое, ки набошед, зуд маслиҳати тиббӣ гиред.
  • Зани ҳомила ё кӯдаки то 5-сола бо таб дар минтақаи вараҷа: имрӯз, ҳарчи зудтар, ба духтур муроҷиат кунед.
  • Аз вараҷа табобат гирифтаед ва таб бармегардад, ҳозир ё пас аз чанд моҳ: ба духтур муроҷиат кунед ва бигӯед, ки қаблан вараҷа гузаронидаед.
  • Ба минтақаи вараҷа сафар карданӣ ҳастед: 4 то 6 ҳафта пеш аз рафтан дар бораи доруҳои зидди вараҷа маслиҳат гиред.

Ҳозир ёрии таъҷилӣ даъват кунед (ба рақами таъҷилии маҳаллии худ занг занед), агар шахс:

  • парешонҳуш ё хоболуд аст ё тутқаноқ (судорга) дорад
  • душвории нафаскашӣ дорад
  • пешоби торик ё хунолуд, зардии пӯст ё чашмҳо ё хунравии ғайриоддӣ дорад
  • хастагӣ ё заифии ниҳоят зиёд дорад ё нишаста, нӯшида ё ягон чизро дар худ нигоҳ дошта наметавонад

Вараҷа ҳолати таъҷилии тиббӣ аст: бе табобат он метавонад дар давоми 24 соат вазнин шавад. Ин нишонаҳо маънои вараҷаи вазнинро доранд ва интизорӣ намекашанд. Худатон мошин ронда наравед.

Таб пас аз будан дар минтақаи вараҷа? Дар бораи он гап занед.

Saluvo аломатҳои шуморо бо суханон ва забони худатон гӯш мекунад, аввал нишонаҳои хатарро месанҷад ва мегӯяд, ки ба кадом духтур ва чӣ қадар зуд муроҷиат кунед. Аллакай натиҷаи таҳлили хун доред? Saluvo ҳар як нишондиҳандаро мефаҳмонад.

Дар бораи аломатҳоям пурсам

Оғоз ройгон аст. Ҳисси худро бо суханон ва забони худатон нависед.

Саволҳои маъмул

  • Одатан таб, дарди сар ва хунукзанӣ (ларза), аксар вақт бо арақкунӣ, дарди мушакҳо, хастагӣ, дилбеҳузурӣ, қайкунӣ ё дарунравӣ. Аломатҳои аввал метавонанд сабук ва ба зуком монанд бошанд. Ҳар касе, ки таб дорад ва дар минтақаи вараҷа зиндагӣ мекунад ё дар 12 моҳи охир ба он ҷо сафар кардааст, бояд ҳамон рӯз таҳлили вараҷа супорад.

  • Одатан 10 то 15 рӯз пас аз газидан, вале метавонанд аз тақрибан 7 рӯз сар шаванд ва баъзе намудҳо метавонанд пас аз чанд моҳ ё, хеле кам, пас аз як сол ё бештар аломат диҳанд. Ҳар вақте ки таб доред, ба духтур дар бораи ҳар гуна сафар дар 12 моҳи охир нақл кунед.

  • Бале. Баъзе намудҳои вараҷа, махсусан vivax ва ovale, метавонанд дар ҷигар пинҳон бимонанд ва пас аз моҳҳо ё ҳатто солҳо аломат диҳанд. Ҳар гуна таб дар 12 моҳ пас аз сафар ба минтақаи вараҷа бояд ба вараҷа санҷида шавад, ҳатто агар доруҳои зидди вараҷа гирифта бошед.

  • Ҳангоми муоширати оддӣ не: одатан вараҷаро аз одами дигар гирифтан мумкин нест. Он тавассути газидани хомӯшакҳои сироятёфта паҳн мешавад. Хеле камтар он метавонад тавассути хунгузаронӣ, сӯзанҳои муштарак ё аз модар ба кӯдаки батнӣ гузарад.

  • Таҳлили хун: таҳлили зуди ташхисӣ, ки натиҷааш дар давоми чанд дақиқа маълум мешавад, ё суртаи хун зери микроскоп, ки инчунин намуди вараҷаро нишон медиҳад. Натиҷаҳо бояд дар давоми чанд соат омода бошанд. Танҳо аз рӯи аломатҳо вараҷаро тасдиқ кардан мумкин нест.

  • Бале, махсусан дар аввали беморӣ ё вақте ки дар хун паразитҳо кам ҳастанд. Агар таҳлили аввал манфӣ бошад, вале вараҷа ҳанӯз эҳтимол дорад, суртаи хун одатан ҳар 12 то 24 соат, дар маҷмӯъ 3 бор такрор карда мешавад. Агар таб давом кунад, боз ба духтур муроҷиат кунед.

  • Бо доруҳои зидди вараҷа, ки ҳарчи зудтар оғоз карда мешаванд. Табобати комбинатсионӣ дар асоси артемизинин (ACT) барои вараҷаи falciparum самараноктарин табобат аст. Кадом дору ва чӣ қадар муддат аз намуди вараҷа, ҷое, ки сироят гирифта шудааст, вазнинии ҳоли шахс ва ҳомиладор будан ё набудани ӯ вобаста аст. Вараҷаи вазнин дар беморхона табобат карда мешавад.

  • Бале. Вараҷаи vivax ва ovale метавонад пас аз моҳҳо ё солҳо аз паразитҳое, ки дар ҷигар пинҳон шудаанд, баргардад, барои ҳамин баъзан доруи дуюм дода мешавад. Шумо инчунин метавонед аз газидани нав боз ба вараҷа гирифтор шавед. Бо ҳар гуна таби нав ба духтур муроҷиат кунед ва бигӯед, ки қаблан вараҷа гузаронидаед.

  • Аломатҳо ба ҳам монанданд, барои ҳамин танҳо таҳлили хун роҳи боэътимод аст. Вараҷа аксар вақт таб бо хунукзанӣ (ларза) ва арақкунӣ меорад; денге аксар вақт бо дард дар пушти чашмҳо ва дарди бадан ҳамроҳ аст; таби тифи шикам одатан оҳиста баланд мешавад ва бо аломатҳои шикам ҳамроҳ аст. Дар ҷое, ки ҳамаашон маъмуланд, духтурон метавонанд ба зиёда аз як беморӣ таҳлил гузаронанд.

  • Бале. ТУТ (WHO) ду ваксинаи зидди вараҷа, RTS,S ва R21-ро барои кӯдаконе тавсия медиҳад, ки дар минтақаҳои дорои паҳншавии миёна то баланди вараҷа зиндагӣ мекунанд. Онҳо пурра муҳофизат намекунанд, барои ҳамин пашшахона, воситаҳои зидди ҳашарот ва таҳлил ҳангоми таб ҳамоно муҳиманд. Сайёҳон одатан ба ҷои ваксина доруҳои зидди вараҷа мегиранд.

  • Не. Аввал таҳлил супоред ва доруеро гиред, ки духтур барои намуди вараҷаи шумо таъин мекунад. Боқимондаи доруҳои пешина ё доруҳои зидди вараҷаи бе таъиноти духтур метавонанд доруи нодуруст ё миқдори нодуруст бошанд, таъсир накунанд ва ба муқовимат ба доруҳо мусоидат кунанд. Ҳеҷ гоҳ таҳлилро барои озмудани ягон воситаи хонагӣ ба таъхир наандозед.

  • Бале. Занони ҳомила бештар ба вараҷаи вазнин гирифтор мешаванд ва он метавонад ба кӯдак низ зарар расонад. Зани ҳомила, ки дар минтақаи вараҷа таб дорад, бояд ҳамон рӯз таҳлили вараҷа супорад. Пеш аз гирифтани ҳар гуна дору аз духтур пурсед ва зери пашшахонаи бо доруи ҳашароткуш коркардшуда хобед.

  • Зери пашшахонаи бо доруи ҳашароткуш коркардшуда хобед, аз воситаи зидди ҳашарот, ки DEET, IR3535 ё икаридин (icaridin) дорад, махсусан аз шом сар карда, истифода баред ва бегоҳӣ либоси остиндароз ва шими дароз пӯшед. Сайёҳон инчунин бояд доруҳои зидди вараҷаро мувофиқи таъиноти духтур гиранд. Бо ҳар гуна таб таҳлил супоред, ҳатто агар аз газидан эҳтиёт карда бошед.

Таҳлилҳои муфид

Блог

Манбаъҳо

  1. WHO fact sheet: Malaria
  2. CDC: Symptoms of malaria
  3. CDC: Malaria clinical guidance
  4. CDC: Clinical features of malaria
  5. CDC Yellow Book: Malaria
  6. NHS: Malaria

Навсозӣ шуд . Маълумоти тиббӣ, на маслиҳати духтур. Духтуратон ҳолати шуморо пурра медонад; дар бораи натиҷаатон аз ӯ пурсед.