Нишонаҳои хатаре, ки то ташриф ба духтур интизор шуда наметавонанд

Баъзе нишонаҳо занги телефонӣ мехоҳанд, на чат. Агар ягон нишонаи зерин бо шумо ё бо касе дар наздикатон рӯй диҳад, ба рақами ёрии таъҷилии кишвари худ занг занед ё ба наздиктарин шӯъбаи ёрии таъҷилӣ равед. Интизор нашавед, ки шояд худаш гузарад.

• 103 дар Тоҷикистон барои ёрии таъҷилӣ, ё 112
• 911 дар ИМА ва Канада
• 999 дар Британия
• 000 дар Австралия
• 111 дар Зеландияи Нав
• 112 дар Ҳиндустон, ё 108 барои ёрии таъҷилӣ
• 112 дар тамоми Иттиҳоди Аврупо, ва аз телефонҳои мобилӣ дар бисёр кишварҳои дигар

Агар имкон бошад, худатон мошин наронед. Аз касе хоҳиш кунед, ки барои шумо занг занад, ва он чиро, ки оператор мегӯяд, иҷро кунед.

Сактаи дил

Нишонаҳои маъмултарин инҳоянд:

• Дард, фишор ё нороҳатӣ дар қафаси сина, аксар вақт дар марказ ё тарафи чап, ки зиёда аз чанд дақиқа давом мекунад ё мегузарад ва боз бармегардад
• Дард ё нороҳатӣ дар як ё ҳарду даст ё китф, ҷоғ, гардан ё пушт
• Тангии нафас, ҳамроҳ бо нороҳатии қафаси сина ё ҳатто пеш аз он
• Арақи хунук, чархзании сар, заифӣ ё ҳисси беҳушшавӣ

Сактаи дил на ҳамеша ба он чи дар филмҳо мебинем, монанд аст. Махсусан дар занон эҳтимоли нишонаҳои камтар равшан, масалан хастагии ғайриодӣ, дилбеҳузурӣ ё қайкунӣ, бештар аст. Агар чизе нодуруст ҳис шавад, занг занед. Зуд гирифтани табобат метавонад зарари дилро маҳдуд кунад.

Инсулт: қоидаи FAST-ро ба ёд оред

• Face (рӯй): як тарафи рӯй хам мешавад, ё табассум кардан душвор аст
• Arms (дастҳо): шахс ҳарду дастро бардошта нигоҳ дошта наметавонад, зеро яке суст ё карахт аст
• Speech (сухан): норавшан, парешон, ё шахс калимаҳоро ёфта наметавонад
• Time (вақт): фавран ба рақами ёрии таъҷилии худ занг занед

Нишонаҳои ногаҳонии дигар инҳоянд: заифӣ ё карахтӣ дар як тарафи бадан, хирагии чашм ё аз даст додани биноӣ, парешонии ҳуш, чархзании сар ё афтидан, ва дарди сахти сар.

Нишонаҳои инсулт баъзан пас аз чанд дақиқа аз байн мераванд. Ба ҳар ҳол занг занед. Нишонаҳои қатъшуда низ сабаби ҳозир кӯмак гирифтан мебошанд.

Душвории нафаскашӣ

• Базӯр нафас кашидан, буғӣ шудан ё натавонистани гап задан
• Лабҳо, забон ё пӯст кабуд, хокистарӣ ё хеле рангпарида мешаванд
• Дар кӯдак: нолиш ҳангоми нафаскашӣ, ё бо ҳар нафас ба дарун кашида шудани шикам дар зери қабурғаҳо

Аксуламали шадиди аллергӣ (анафилаксия)

Ин одатан дар давоми чанд дақиқа пас аз омили ангезанда, масалан хӯрок, дору ё неши ҳашарот, оғоз мешавад. Ба инҳо диққат диҳед:

• Варами лабҳо, забон, даҳон ё гулӯ
• Хиррос дар нафас, нафаскашии тез ё душвор, фишор дар гулӯ, душвории фурӯбарӣ ё овози гирифта
• Ҳисси беҳушшавӣ, чархзании сар, парешонии ҳуш ё хоболудӣ
• Пӯст, лабҳо ё забони рангпарида, кабуд ё хокистарӣ
• Доғҳои пӯсти варамкарда, барҷаста ё хоришнок

Агар автоинжектори адреналин (сӯзандоруи тайёри адреналин) дошта бошед, онро чунон ки ба шумо нишон дода буданд истифода баред, баъд ба рақами ёрии таъҷилии худ занг занед ва бигӯед, ки ин анафилаксия аст. Пойҳоятонро боло карда хобед, ё агар нафаскашӣ душвор бошад, оҳиста нишинед. Аз ҷой нахезед ва роҳ наравед, ҳатто агар худро беҳтар ҳис кунед.

Сепсис

Сепсис метавонад пас аз сироят пайдо шавад. Агар калонсол ё кӯдаки калонтар чунин ҳолат дошта бошад, ёрии таъҷилӣ гиред:

• Хеле тез нафас мекашад
• Ҳушаш парешон аст, суханаш норавшан аст ё гапаш маъно надорад
• Пӯст, лабҳо ё забонаш кабуд, рангпарида ё доғ-доғ аст
• Худро хеле гарм ё хеле хунук ҳис мекунад, ё меларзад
• Доғҳои пӯсте дорад, ки ҳангоми пахш кардан аз байн намераванд

Менингит

Нишонаҳо метавонанд инҳо бошанд: дарди сахти сар, ки пайваста бадтар мешавад, сахт шудани гардан, дард аз нури равшан, ҳарорати баланд, дасту пойҳои хеле хунук, қайкунӣ, парешонии ҳуш, хоболудии шадид ё душвор бедор шудан, ё рагкашӣ.

Дар баъзе одамон доғҳои нуқтамонанд дар пӯст пайдо мешаванд. Шишаи шаффофро ба онҳо пахш кунед: агар доғҳо аз байн нараванд, ҳозир кӯмак гиред. Дар пӯсти гандумгун ё сиёҳ ҷойҳои рангпаридатарро, масалан кафи дастҳо, кафи пойҳо ё коми даҳонро санҷед. Доғҳо на дар ҳама пайдо мешаванд, бинобар ин ҳеҷ гоҳ онҳоро интизор нашавед.

Кӯдакони ширхор ва хурдсол

Агар кӯдаки ширхор ё хурдсол чунин ҳолат дошта бошад, барои кӯмак занг занед:

• Сусту беҳол аст, ғайриодӣ хоболуд аст, душвор бедор мешавад ё муқаррарӣ вокуниш намекунад
• Гиряи заиф, баландовоз ё бефосила дорад
• Базӯр нафас мекашад, ё пӯсташ кабуд, хокистарӣ ё доғ-доғ аст
• Доғҳои пӯсте дорад, ки зери шиша аз байн намераванд
• Синнаш камтар аз 3 моҳ аст ва ҳарорати 38°C ё болотар дорад, ё синнаш аз 3 то 6 моҳ аст ва ҳарорати 39°C ё болотар дорад
• Ҳарорати камтар аз 36°C дорад, ё баданаш хунук аст ё меларзад
• Рагкашӣ дорад, ё ғизо намехӯрад

Ҳолатҳои таъҷилии дигар

• Хунравие, ки ҳатто бо фишори сахт қатъ намешавад
• Хун сулфидан ё хун қай кардан
• Беҳушшавӣ, афтидан ё дуруст бедор нашудан
• Дарди ногаҳонии сахт дар ҳар ҷой, аз ҷумла дарди сахти шикам
• Рагкашӣ дар шахсе, ки пештар надоштааст
• Осеби сар ё сутунмӯҳра, ё фурӯ бурдани чизи заҳрнок

Фикрҳо дар бораи хотима додани ҳаёт

Агар ба худ зарар расонида бошед, ё ҳис кунед, ки ҳозир шояд ин фикрҳоро амалӣ кунед, ба рақами ёрии таъҷилии худ занг занед ё ба шӯъбаи ёрии таъҷилӣ равед. Шумо метавонед аз касе хоҳиш кунед, ки барои шумо занг занад.

Агар дар хатари фаврӣ набошед ҳам, лутфан имрӯз бо касе гап занед: дӯст, духтуратон ё хати кӯмаки бӯҳронӣ. Дар ИМА шумо метавонед ба 988 занг занед ё паём фиристед. Дар ҷойҳои дигар духтур ё хадамоти тандурустии маҳаллӣ метавонад бигӯяд, ки кадом хати кӯмаки бӯҳрониро истифода баред. Агар бо касе бошед, ки кӯшиш кардааст ба худ зарар расонад, бо ӯ бимонед.

Saluvo бо инҳо чӣ гуна кор мекунад

Чати Saluvo ҳар паёмро пеш аз навиштани ҷавоб барои чунин нишонаҳои хатар месанҷад ва вақте ки яке пайдо мешавад, ба шумо мегӯяд, ки ёрии таъҷилӣ гиред. Ин шабакаи бехатарӣ аст, на ивази занг задан. Агар ин матнро дар ҳоле мехонед, ки чизе рӯй дода истодааст, телефонро ба кори аслиаш истифода баред ва занг занед.