İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri: mesane enfeksiyonunun işaretleri, böbreklere ulaştığında ne olur ve ne iyi gelir

İdrar yaparken yanma, sürekli tuvalete gitme ihtiyacı mı? İdrar yolu enfeksiyonu çok yaygındır ve genellikle kolayca tedavi edilir. Nasıl anlaşılır, kimin bugün doktora görünmesi gerekir ve ne iyi gelir, burada anlatıyoruz.

Güncellendi · Kaynaklar

Kısa cevap

İdrar yolu enfeksiyonu (İYE) belirtileri nelerdir?

İdrar yolu enfeksiyonu (İYE) genellikle idrar yaparken ağrı ya da yanmaya, daha sık ya da aniden sıkışarak idrara çıkma ihtiyacına, bulanık, kötü kokulu ya da kanlı idrara ve karnın alt kısmında ağrıya yol açar. Yüksek ateş, titreme, mide bulantısı ve kaburgaların altında, yanda ya da sırtta ağrı, enfeksiyonun böbreklere ulaştığı anlamına gelebilir; bu durum acil tıbbi danışmanlık gerektirir.

Sağlık bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir. Sizi bütünüyle doktorunuz bilir; sonucunuzu ona sorun.

Yan yana

Mesane enfeksiyonu ve böbrek enfeksiyonu: belirtiler nasıl farklılaşır?

İdrar yolu enfeksiyonlarının çoğu mesane enfeksiyonudur (sistit). Böbrek enfeksiyonu daha az görülür ama daha ciddidir ve aynı gün doktora görünmeyi gerektirir. Genel farklar şunlardır.

Fark ettiğinizMesane enfeksiyonu (sistit)Böbrek enfeksiyonu
Ne kadar sıkİdrar yolu enfeksiyonunun en sık görülen türüDaha az görülür, ama daha ciddidir
İdrara çıkmaAğrı, yanma ya da sızlama; az idrar gelse bile sık sık ve sıkışarak tuvalete gitme ihtiyacıAynı mesane belirtileri olabilir
İdrarın görünüşüBulanık, kötü kokulu ya da kanlıKoyu ya da bulanık, bazen kanlı
AğrıKarnın alt kısmında baskı ya da krampYanda ya da belde, kaburgaların hemen altında ağrı
AteşGenellikle yüksek ateş yokYüksek ateş, titreme ya da üşüme
Nasıl hissedersinizRahatsız, bazen yorgunÇok kötü: bulantı ya da kusma, grip gibi ağrılar
TedaviEvde kendi bakımınız ya da kısa bir antibiyotik tedavisiAntibiyotik, genellikle 7 ile 14 gün; bazen hastanede
Ne kadar süredeBir ya da iki gün içinde eczacı ya da aile hekimiBugün acilen aile hekiminize görünün ya da acil tıbbi danışmanlık alın

Tek başına koyu ya da kokulu idrar, yalnızca yeterince su içmediğiniz anlamına gelebilir. Çocuklarda ve yaşlılarda belirtiler çoğu zaman farklıdır; aşağıda anlatılıyor.

İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri kontrol listesi

Son birkaç gündür sizde olanları işaretleyin. Kart, belirtilerinizin bir mesane enfeksiyonuna mı uyduğunu, yoksa enfeksiyonun böbreklere ulaşmış olabileceğine mi işaret ettiğini gösterir. Hiçbir şey kaydedilmez, hiçbir yere gönderilmez.

İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri kontrol listesi

14 belirtiden 0 tanesi işaretlendi

Mesane enfeksiyonu işaretleri0/7
Böbrek enfeksiyonu işaretleri0/7

Son birkaç gündür sizde olan her şeyi işaretleyin.

Bu kontrol listesi, belirtilerinizi doktorunuz ya da eczacınız için bir tabloya göre sıralar. İdrar yolu enfeksiyonuna tanı koyamaz: cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve böbrek taşları dahil başka durumlar da benzer belirtilere yol açabilir.

İdrar yolu enfeksiyonu nedir?

İdrar yolu enfeksiyonu (İYE), idrar yollarının herhangi bir yerindeki enfeksiyondur: mesane, idrarı vücuttan dışarı taşıyan kanal (üretra) ya da böbrekler. Genellikle dışkıdan gelen bakterilerin idrar yollarına girmesiyle olur.

İdrar yolu enfeksiyonları, vücutta en sık görülen ikinci enfeksiyon türüdür. Kadınlarda erkeklere göre yaklaşık dört kat daha sık görülür, çünkü kadınlarda üretra daha kısadır ve makata yakındır.

  • Mesane enfeksiyonu (sistit) en sık görülen türdür.
  • Böbrek enfeksiyonu (piyelonefrit) daha az görülür ama daha ciddidir ve hızla tedavi edilmesi gerekir.

İdrar yolu enfeksiyonlarının çoğu kolayca tedavi edilir ve pek çoğu çabucak düzelir.

Yetişkinlerde, çocuklarda ve yaşlılarda idrar yolu enfeksiyonu belirtileri nelerdir?

Yetişkinlerde:

  • idrar yaparken ağrı, yanma ya da sızlama
  • geceleri de dahil, daha sık ya da daha sıkışarak idrara çıkma ihtiyacı
  • bulanık idrar ya da idrarda kan (pembe, kırmızı ya da koyu kahverengi)
  • karnın alt kısmında baskı ya da ağrı
  • yanda ya da belde, kaburgaların hemen altında ağrı
  • yüksek ateş, ya da sıcak basması, üşüme ve titreme, veya 36°C'nin altında vücut ısısı
  • yorgun ya da güçsüz hissetme

Tek başına koyu ya da kokulu idrar, yalnızca yeterince su içmediğiniz anlamına gelebilir.

Çocuklarda:

  • yüksek ateş
  • genel olarak hasta görünme; bebekler huzursuz olabilir ve beslenmeyebilir
  • yatağı ya da altını ıslatma
  • kusma
  • 2 yaşından küçük bir çocukta tek belirti yüksek ateş olabilir

Ateş, bebeklerde ve küçük çocuklarda idrar yolu enfeksiyonunun en sık görülen işaretidir; yine de ateşi olan çocukların çoğunda idrar yolu enfeksiyonu yoktur.

Yaşlı ya da kırılgan kişilerde, demansı olanlar ya da sonda (kateter) kullananlar dahil, idrar yolu enfeksiyonu yeni başlayan bilinç bulanıklığına ya da huzursuzluğa, idrar kaçırmanın artmasına ya da titremeye yol açabilir; bazen alışılmış yanma olmadan.

İdrar yolu enfeksiyonu kimlerde daha sık görülür?

Şu durumlarda idrar yolu enfeksiyonu geçirme olasılığınız daha yüksektir:

  • kadınsanız
  • yakın zamanda cinsel ilişkiye girdiyseniz (idrar yolu enfeksiyonu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon değildir, ama cinsel ilişki bakterileri üretraya doğru taşıyabilir)
  • menopoza girdiyseniz ya da sperm öldürücü ürünler kullanıyorsanız
  • hamileyseniz
  • yaşlı bir yetişkin ya da küçük bir çocuksanız
  • prostat büyümesi ya da böbrek taşı gibi idrar akışını engelleyen bir durumunuz varsa
  • daha önce idrar yolu enfeksiyonu geçirdiyseniz
  • diyabetiniz, sondanız (kateter), omurilik yaralanmanız ya da zayıflamış bir bağışıklık sisteminiz varsa

İdrar yolu enfeksiyonu nasıl teşhis edilir?

Çoğu zaman eczacı ya da doktor belirtilerinizden anlayabilir; idrar testi her zaman gerekmez.

  • Tam idrar tahlili (idrar analizi, çubuk test): idrarınızda akyuvarlar, nitrit ve kan gibi enfeksiyon işaretlerine bakar. Aynı test, diyabete bağlı idrarda şeker gibi başka sorunları da yakalayabilir (HbA1c kan şekerini kontrol eder).
  • İdrar kültürü: bakterileri üretmek için bir örnek laboratuvara gönderilir. Yaklaşık 1 ile 2 gün sürer; enfeksiyona hangi bakterinin yol açtığını ve hangi antibiyotiğin işe yarayacağını gösterir. Özellikle tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarında, erkeklerde, hamilelikte, çocuklarda ve geçmeyen enfeksiyonlarda kullanılır.

Belirti olmadan bakteri: idrar yolu enfeksiyonu belirtiniz yoksa, idrarınızda bulunan bakteriler genellikle antibiyotik gerektirmez.

Tekrarlayan böbrek enfeksiyonları zamanla böbrekleri etkileyebilir. Böbrek hastalığı rehberimiz böbrek sorunlarının belirtilerini anlatır.

İdrar yolu enfeksiyonu nasıl tedavi edilir?

  • Eczacılar, hamile olmayan 16 ile 64 yaş arasındaki pek çok kadını, aile hekiminin reçete edebileceği ilaçlarla tedavi edebilir.
  • Aile hekimi evde kendi bakımınızı ve bir ağrı kesiciyi önerebilir, kısa bir antibiyotik tedavisi yazabilir ya da antibiyotiğe başlamadan önce geçip geçmeyeceğini görmek için 48 saat beklemenizi isteyebilir.
  • Böbrek enfeksiyonu antibiyotikle, genellikle 7 ile 14 gün tedavi edilir; hamileler ya da uzun süreli bir hastalığı olanlar gibi bazı kişiler hastanede tedavi edilir.

Size antibiyotik verilirse: kendinizi daha iyi hissetseniz bile hepsini, tam olarak reçete edildiği gibi kullanın. Saklamayın, başkasıyla paylaşmayın. 48 saat içinde düzelme olmazsa ya da kendinizi daha kötü hissederseniz yeniden doktorunuza gidin.

Evde kendi bakımınız:

  • ağrı ya da yüksek ateş için parasetamol alın; kutusundaki talimata uyun ya da bir eczacıya sorun, çocuklar için şurup formunu kullanın
  • dinlenin ve idrarınız açık renkli olacak kadar sıvı için
  • belirtileriniz sürerken meyve suyu, kahve ve alkolden uzak durun
  • böbrek enfeksiyonunda ibuprofeni yalnızca doktor önerirse alın, çünkü böbrek sorunları riskini artırabilir

Turna yemişi (cranberry) içecekleri ve sistit poşetleri: başlamış bir idrar yolu enfeksiyonunun belirtilerini hafiflettiklerine ya da onu tedavi ettiklerine dair bir kanıt yoktur. Hangi ilacın ve ne kadarının kullanılacağına doktorunuz ya da eczacınız karar verir.

İdrar yolu enfeksiyonu nasıl önlenir, sık sık tekrarlarsa ne yapmalı?

İdrar yolu enfeksiyonu riskini azaltmak için:

  • tuvaletten sonra önden arkaya doğru silin
  • bol sıvı için ve idrarınızı tutmayın
  • cinsel ilişkiden sonra kısa süre içinde idrarınızı yapın
  • pamuklu iç çamaşırı giyin, küvette banyo yerine duş alın
  • genital bölgede parfümlü sabun, vajinal duş, sprey ve pudra ile sperm öldürücü kayganlaştırıcılardan kaçının

İdrar yolu enfeksiyonu sık sık tekrarlıyorsa (6 ayda 2 ya da 12 ayda 3), aile hekiminize gidin. Seçenekler arasında farklı bir antibiyotik, 6 aya kadar düşük dozlu bir antibiyotik, menopoz döneminde ya da sonrasında vajinal östrojen veya bir uzmana sevk vardır. D-mannoz ya da turna yemişi (cranberry) ürünleri bazı kişilerde tekrarlayan mesane enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilir; hamileyseniz önce bir doktorla konuşun.

Ne zaman doktora gitmeli?

Randevu alın

  • Hamile olmayan 16 ile 64 yaş arasındaki bir kadında idrar yaparken ağrı ya da yanma veya daha sık idrara çıkma: bir ya da iki gün içinde bir eczacıya ya da aile hekiminize gidin.
  • Hamilelik, 65 yaş ya da üstü, erkek olmak, diyabet, zayıflamış bağışıklık sistemi ya da sonda (kateter), veya 15 yaş ya da altındaki bir çocukta idrar yolu enfeksiyonu belirtileri: bugün acilen aile hekiminize görünün ya da acil tıbbi danışmanlık alın.
  • İdrarda kan, yanda ya da belde ağrı, yüksek ateş ya da titreme, 36°C'nin altında vücut ısısı veya bütün gün hiç idrara çıkmamış olma: bugün acil tıbbi danışmanlık alın.
  • Tedaviye başladıktan sonraki 48 saat içinde düzelmeme ya da hızla kötüleşme: bugün acil tıbbi danışmanlık alın.
  • 6 ayda 2 ya da 12 ayda 3 idrar yolu enfeksiyonu: tekrarlayan enfeksiyonlar için aile hekiminize gidin.

Birinde şunlar varsa hemen acil yardım alın (bulunduğunuz yerin acil numarasını arayın):

  • bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hali ya da konuşma güçlüğü
  • kendini çok kötü hissederken çok hızlı nefes alma, ya da soğuk, solgun, morarmış veya alacalı lekeli cilt
  • 3 aydan küçük ve vücut ısısı 38°C ya da üstünde olan bir bebek

İdrar yolu enfeksiyonlarının çoğu kolayca tedavi edilir. Bu işaretler, vücudun bir enfeksiyona verdiği ciddi bir tepki olan sepsis ya da küçük bir bebekte ciddi bir hastalık anlamına gelebilir ve bekleyemez. Kendiniz araç kullanarak gitmeyin.

İdrar yaparken yanma mı, anlamadığınız bir idrar tahlili sonucu mu? Konuşarak anlatın.

Saluvo belirtilerinizi kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde dinler, önce uyarı işaretlerini kontrol eder ve eczacının mı, aile hekiminin mi yoksa acil bakımın mı doğru olduğunu ve ne kadar sürede gitmeniz gerektiğini söyler. Elinizde idrar tahlili sonucu mu var? Her değeri açıklar.

Belirtilerimi sor

Başlamak ücretsiz. Ne hissettiğinizi kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde anlatın.

Sık sorulan sorular

  • Genellikle idrar yaparken ağrı, yanma ya da sızlama ve az idrar gelse bile daha sık ya da daha sıkışarak idrara çıkma ihtiyacı. Bulanık ya da kokulu idrar ve karnın alt kısmında baskı da sıktır. Yaşlılarda ilk işaret yeni başlayan bilinç bulanıklığı olabilir; bebeklerde ise yüksek ateş.

  • Bazı hafif mesane enfeksiyonları kendiliğinden geçer; aile hekiminin antibiyotikten önce 48 saat beklemeyi önerebilmesinin nedeni budur. Ama bir erkekte, bir çocukta, hamile bir kadında ya da yaşlı bir kişide görülen veya ateş ya da bel ağrısı gibi böbrek işaretleri olan bir idrar yolu enfeksiyonu hızla tedavi edilmelidir. Belirtiler düzelmezse tıbbi danışmanlık alın.

  • Böbrek enfeksiyonunun işaretleri arasında yüksek ateş, titreme ya da üşüme, yanda ya da belde kaburgaların hemen altında ağrı, bulantı ya da kusma ve kendini çok kötü hissetme vardır. Bunlar aynı gün acilen aile hekimine görünmeyi ya da acil tıbbi danışmanlık almayı gerektirir. Bilinç bulanıklığı ya da aşırı uyku hali, acil yardım gerektiği anlamına gelir.

  • Mesane enfeksiyonu çoğu zaman birkaç gün içinde düzelir; antibiyotiğe başlandığında hızla iyileşir. Tedaviye başladıktan sonraki 48 saat içinde düzelmezseniz yeniden doktorunuza gidin. Böbrek enfeksiyonu 7 ile 14 gün tedavi edilir ve kişiler genellikle yaklaşık 2 hafta sonra kendini daha iyi hisseder.

  • Evet, kadınlara göre çok daha az görülse de. Erkekte idrar yolu enfeksiyonu her zaman acilen aile hekimine görünmeyi ya da acil tıbbi danışmanlık almayı gerektirir, çünkü prostatla ya da bir tıkanıklıkla ilişkili olabilir; genellikle idrar kültürü yapılır. Diyabet, sonda (kateter) ya da prostat büyümesi idrar yolu enfeksiyonunu daha olası kılar.

  • Hayır. Cinsel ilişki, bakterileri üretraya doğru taşıyarak idrar yolu enfeksiyonunu daha olası kılabilir, ama idrar yolu enfeksiyonu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon gibi partnerler arasında geçmez. Yine de bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar benzer bir yanmaya yol açar; bu yüzden doktor onlar için de test isteyebilir.

  • Turna yemişi (cranberry) içeceklerinin ya da sistit poşetlerinin, başlamış bir idrar yolu enfeksiyonunun belirtilerini hafiflettiğine ya da onu tedavi ettiğine dair bir kanıt yoktur. Turna yemişi ya da D-mannoz ürünleri bazı kişilerde tekrarlayan mesane enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilir. İdrarınızı açık renkli tutacak kadar su içmek en basit yardımdır.

  • Yüksek ateş, genel olarak hasta görünme, yatağı ya da altını ıslatma ve kusma; bebekler huzursuz olabilir ve beslenmeyebilir, 2 yaşından küçük bir çocukta tek belirti yüksek ateş olabilir. İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri olan bir çocuğun acilen aile hekimine görünmesi gerekir; 3 aydan küçük ve vücut ısısı 38°C ya da üstünde olan bir bebeğin ise hemen doktora görünmesi gerekir.

  • Yaşlı ya da kırılgan kişilerde bir enfeksiyon, ani bilinç bulanıklığına ya da huzursuzluğa (deliryum) yol açabilir; bazen idrar yaparken alışılmış yanma olmadan. Yeni başlayan bilinç bulanıklığı her zaman aynı gün bir doktor tarafından değerlendirilmelidir; aşırı uyku hali ya da konuşma güçlüğüyle birlikte bilinç bulanıklığı ise acil yardım gerektirir.

  • Çubuk idrar testi (tam idrar tahlili), akyuvarlar ve nitrit gibi enfeksiyon işaretlerine bakar. İdrar kültürü, bakterileri yaklaşık 1 ile 2 gün boyunca laboratuvarda üretir ve hangi antibiyotiğin işe yarayacağını gösterir. Bir kadındaki basit bir mesane enfeksiyonu için test her zaman gerekmez.

  • Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları sıktır; özellikle kadınlarda, menopozdan sonra, diyabette ya da idrar akışını engelleyen bir durumda. 6 ayda 2 ya da 12 ayda 3 enfeksiyon geçirirseniz aile hekiminize gidin: seçenekler arasında idrar kültürü, farklı bir antibiyotik, bir süre düşük dozlu antibiyotik, vajinal östrojen ya da bir uzmana sevk vardır.

  • Hamilelikte idrar yolu enfeksiyonu, aynı gün acilen aile hekimine görünmeyi ya da acil tıbbi danışmanlık almayı gerektirir, çünkü böbreklere yayılma olasılığı daha yüksektir ve hamileliğe uygun doğru tedavi gerekir. Doktorunuza, ebenize ya da eczacınıza sormadan hiçbir ilaç ya da yöntem kullanmayın.

  • Her zaman değil. Bazı hafif mesane enfeksiyonları kendiliğinden geçer ve belirti vermeyen idrardaki bakteriler genellikle tedavi gerektirmez. Ama pek çok idrar yolu enfeksiyonu antibiyotik gerektirir; özellikle böbrek enfeksiyonları ve erkeklerde, çocuklarda ya da hamilelikte görülen enfeksiyonlar. Size reçete edilirse tedavinin tamamını kullanın, başkasıyla paylaşmayın ve saklamayın.

Yardımcı testler

Blog

Kaynaklar

  1. NHS: Urinary tract infections (UTIs)
  2. NHS: Kidney infection
  3. CDC: Urinary tract infection basics
  4. MedlinePlus: Urinary tract infections
  5. MedlinePlus: Urinalysis
  6. MedlinePlus: Bacteria culture test

Güncellendi . Sağlık bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir. Sizi bütünüyle doktorunuz bilir; sonucunuzu ona sorun.