Triệu chứng viêm phổi: ho, sốt, và những dấu hiệu về hơi thở cần được cấp cứu ngay

Ho kèm sốt và thấy hụt hơi? Dưới đây là cảm giác thường gặp khi bị viêm phổi, cách phân biệt với viêm phế quản do cảm lạnh, và khi nào không thể chờ đợi.

Cập nhật · Nguồn tham khảo

Trả lời nhanh

Triệu chứng viêm phổi là gì?

Viêm phổi thường gây ho, hay kèm đờm vàng hoặc xanh, sốt cao, hụt hơi hoặc thở nhanh, và đau ngực tăng lên khi hít vào hoặc khi ho. Mệt mỏi, đau nhức mình mẩy và chán ăn cũng hay gặp, và người cao tuổi có thể bị lú lẫn. Thở rất khó khăn hoặc môi tím tái cần được cấp cứu.

Thông tin sức khỏe, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ hiểu rõ toàn bộ tình trạng của bạn; hãy hỏi bác sĩ về kết quả của mình.

So sánh

Viêm phổi và viêm phế quản (bronchitis) khác nhau thế nào

Cả hai đều bắt đầu bằng ho và có thể xuất hiện sau cảm lạnh hoặc cúm. Viêm phế quản ảnh hưởng đến đường thở; viêm phổi đi sâu vào các túi khí (phế nang) trong phổi và thường khiến người bệnh mệt nặng hơn. Đây là những điểm khác nhau thường gặp.

Điều bạn nhận thấyHo do cảm lạnh hoặc viêm phế quảnViêm phổi
Cơn hoHo, đôi khi có đờm trong, trắng hoặc vàngHo, thường có đờm vàng hoặc xanh, đôi khi lẫn máu
Thân nhiệtKhông sốt, hoặc sốt nhẹThường sốt cao, kèm ớn lạnh hoặc run người
Hơi thởThường bình thường, đôi khi hơi khò khèHụt hơi hoặc thở nhanh, kể cả khi đang nghỉ ngơi
Đau ngựcĐau tức ngực do hoĐau nhói, tăng lên khi hít vào hoặc khi ho
Mức độ mệtVẫn sinh hoạt được, chỉ thấy hơi khó chịu trong ngườiThường thấy rất mệt, kiệt sức và chán ăn
Người cao tuổiTriệu chứng tương tựCó thể bị lú lẫn, hoặc thân nhiệt thấp thay vì sốt
Diễn tiến thường gặpTự khỏi, thường trong vòng 3 tuầnViêm phổi do vi khuẩn cần dùng kháng sinh; phần lớn người bệnh hồi phục sau 2 đến 4 tuần
Nên làm gìNghỉ ngơi và uống nhiều nước tại nhà; đi khám bác sĩ nếu không thấy đỡĐi khám bác sĩ ngay trong ngày; đi cấp cứu nếu thở rất khó khăn

Cúm, COVID-19, hen suyễn, suy tim và bệnh lao (TB) cũng có thể gây ho và khó thở. Chỉ bác sĩ mới phân biệt được, đôi khi cần chụp X-quang phổi.

Danh sách kiểm tra triệu chứng viêm phổi

Đánh dấu những điều đang đúng với bạn lúc này. Thẻ kết quả cho thấy triệu chứng của bạn phù hợp với nhiễm trùng đường hô hấp, với dấu hiệu phổi đang gặp khó khăn, hay cả hai, và chỉ ra những dấu hiệu không thể chờ. Không có thông tin nào được lưu lại hay gửi đi.

Danh sách kiểm tra triệu chứng viêm phổi

Đã đánh dấu 0/12 triệu chứng

Dấu hiệu nhiễm trùng đường hô hấp0/6
Dấu hiệu phổi đang gặp khó khăn0/6

Đánh dấu bất cứ điều gì đang đúng với bạn lúc này.

Danh sách này sắp xếp triệu chứng thành một bức tranh để bác sĩ tham khảo. Nó không thể chẩn đoán viêm phổi: bác sĩ cần khám cho bạn, và các bệnh khác cũng có thể gây ra triệu chứng tương tự.

Viêm phổi là gì, và do đâu mà bị?

Viêm phổi (nhiều người vẫn gọi là sưng phổi) là tình trạng nhiễm trùng làm phổi bị viêm. Các túi khí rất nhỏ nằm sâu bên trong phổi (phế nang) chứa đầy dịch hoặc mủ, khiến oxy khó đi vào máu hơn. Bệnh có thể ảnh hưởng một hoặc cả hai bên phổi.

Nguyên nhân gây bệnh:

  • vi khuẩn, thường gặp nhất là Streptococcus pneumoniae (phế cầu, pneumococcus)
  • virus, như cúm, RSV và COVID-19, những virus này cũng có thể dẫn đến viêm phổi do vi khuẩn sau đó
  • nấm, ít gặp hơn và chủ yếu ảnh hưởng đến người có hệ miễn dịch suy yếu
  • hít phải thức ăn, đồ uống hoặc chất nôn vào phổi (viêm phổi hít)

Các mầm bệnh gây viêm phổi lây qua giọt bắn khi ho và hắt hơi. Viêm phổi rất phổ biến và ai cũng có thể mắc, nhưng bệnh nguy hiểm hơn ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có các vấn đề sức khỏe khác. Trên toàn thế giới, đây là nguyên nhân truyền nhiễm đơn lẻ gây tử vong nhiều nhất ở trẻ em: năm 2019, viêm phổi đã cướp đi sinh mạng của khoảng 740.180 trẻ dưới 5 tuổi.

Triệu chứng viêm phổi là gì?

Triệu chứng có thể xuất hiện đột ngột hoặc trong vài ngày. Ở người lớn, thường gặp nhất là:

  • ho, thường có đờm vàng hoặc xanh, đôi khi lẫn máu
  • sốt cao, ớn lạnh hoặc run người
  • hụt hơi hoặc thở nhanh hơn bình thường
  • đau ngực, tăng lên khi hít vào hoặc khi ho
  • thấy rất mệt mỏi, đau nhức mình mẩy và đau đầu
  • chán ăn, đôi khi buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy
  • thở khò khè

Người cao tuổi có thể không sốt: thân nhiệt có thể thấp hơn bình thường, người thấy yếu sức, hoặc lú lẫn đột ngột.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể thở nhanh, thở rên (phát ra tiếng rên khi thở), bị rút lõm lồng ngực (vùng da giữa hoặc dưới xương sườn bị kéo lõm vào mỗi lần thở), phập phồng cánh mũi, hoặc không bú được. Một số trẻ gần như không có dấu hiệu gì, chỉ có vẻ không khỏe, quấy khóc bứt rứt hoặc người mềm nhũn.

Khi nào viêm phổi là trường hợp cấp cứu?

Hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống hoặc đến khoa cấp cứu ngay bây giờ nếu một người:

  • thở rất khó khăn: nghẹt thở, thở hổn hển hoặc không nói được
  • có da, môi hoặc lưỡi nhợt nhạt, tím tái, xám hoặc loang lổ
  • ho ra máu
  • đột ngột lú lẫn, ví dụ không biết mình đang ở đâu
  • là em bé không đánh thức được hoặc người mềm nhũn

Đừng tự lái xe đi viện: hãy nhờ người khác đưa đi hoặc gọi xe cứu thương.

Hãy đi khám bác sĩ ngay trong ngày nếu bạn bị ho kèm hụt hơi, đau ngực khi thở hoặc khi ho, hoặc ho có đờm vàng hay xanh kèm sốt, nhất là khi bạn trên 65 tuổi, đang mang thai, có bệnh tim hoặc bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường hoặc hệ miễn dịch suy yếu, hoặc người bệnh là trẻ nhỏ.

Ai dễ bị viêm phổi nhất?

Ai cũng có thể bị viêm phổi, nhưng nguy cơ cao hơn ở:

  • trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ sơ sinh
  • người lớn trên 65 tuổi
  • người mắc bệnh phổi mạn tính (như hen suyễn hoặc COPD, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính), bệnh tim, đái tháo đường, hoặc bệnh gan, bệnh thận
  • người có hệ miễn dịch suy yếu, ví dụ do hóa trị, HIV hoặc các thuốc ức chế miễn dịch
  • người hút thuốc hoặc uống nhiều rượu bia
  • người khó ho hoặc khó nuốt, ví dụ sau đột quỵ
  • bất kỳ ai vừa bị cảm lạnh hoặc cúm

Ở trẻ em, suy dinh dưỡng, khói bếp đun trong nhà và nhà ở chật chội cũng làm tăng nguy cơ.

Bác sĩ chẩn đoán viêm phổi như thế nào?

Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng và nghe phổi bằng ống nghe để tìm tiếng ran nổ hoặc tiếng lục bục. Bác sĩ cũng có thể cho làm:

Xét nghiệmCho biết điều gì
Đo độ bão hòa oxy (pulse oximetry)Lượng oxy trong máu của bạn, bằng một chiếc kẹp nhỏ đeo ở ngón tay
Chụp X-quang phổiVùng nhiễm trùng nằm ở đâu trong phổi, và rộng đến mức nào
Xét nghiệm máuDấu hiệu nhiễm trùng, như số lượng bạch cầu tăng, và cơ thể bạn đang chống chọi ra sao
Xét nghiệm đờmMầm bệnh nào gây bệnh, từ một mẫu đờm
Chụp CTHình ảnh chi tiết hơn, nếu chẩn đoán chưa rõ hoặc bệnh không đỡ

Xét nghiệm công thức máu (CBC) là một trong những xét nghiệm máu thường làm. Phần lớn người bị viêm phổi nhẹ được chẩn đoán chỉ qua thăm khám; chụp X-quang và xét nghiệm máu thường được làm nhiều hơn ở bệnh viện.

Viêm phổi được điều trị thế nào, và bao lâu thì hồi phục?

Viêm phổi do vi khuẩn được điều trị bằng kháng sinh. Hãy uống tiếp cho đến hết liệu trình, kể cả khi đã thấy khỏe hơn, và liên hệ với bác sĩ nếu sau 2 đến 3 ngày vẫn không thấy đỡ. Viêm phổi do virus không đáp ứng với kháng sinh; bệnh thường tự khỏi, và đôi khi bác sĩ dùng thuốc kháng virus.

Tại nhà:

  • nghỉ ngơi và uống thật nhiều nước
  • paracetamol hoặc ibuprofen có thể giúp hạ sốt và giảm đau, nếu các thuốc này an toàn với bạn: hãy xem hướng dẫn trên hộp thuốc hoặc hỏi dược sĩ, và hỏi bác sĩ nếu dùng cho trẻ em hoặc khi bạn đang mang thai
  • đừng dùng thuốc ho khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ; ho giúp tống đờm ra ngoài
  • không hút thuốc

Tại bệnh viện, người bị viêm phổi nặng có thể được truyền kháng sinh qua đường tĩnh mạch, thở oxy và truyền dịch; một số ít người cần hỗ trợ hô hấp. Những người dễ phải điều trị ở bệnh viện hơn là người trên 65 tuổi, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, người có bệnh tim hoặc bệnh phổi, và bất kỳ ai rất mệt hoặc không đỡ khi dùng kháng sinh.

Hồi phục. Phần lớn mọi người thấy khỏe hơn sau 2 đến 4 tuần. Mệt mỏi thường kéo dài khoảng một tháng, và ho có thể còn dai dẳng vài tuần. Hãy tăng dần mức vận động. Đi khám bác sĩ nếu triệu chứng quay lại hoặc bạn không thấy đỡ.

Làm thế nào để phòng viêm phổi?

  • Tiêm vắc xin. Các vắc xin giúp phòng viêm phổi hoặc các bệnh nhiễm trùng dẫn đến viêm phổi gồm vắc xin phế cầu (khuyến cáo cho trẻ nhỏ, người lớn trên 65 tuổi và người có nguy cơ cao), và vắc xin phòng cúm, COVID-19, RSV, ho gà, Hib và sởi. Hãy hỏi bác sĩ xem bạn cần tiêm loại nào.
  • Bỏ thuốc lá, và giữ trẻ tránh xa khói thuốc.
  • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, và che miệng khi ho, hắt hơi.
  • Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường, hen suyễn và COPD.
  • Với trẻ nhỏ, bú mẹ trong sáu tháng đầu và không khí trong nhà sạch sẽ giúp bảo vệ trẻ khỏi viêm phổi.

Khi nào cần đi khám

Đi khám bác sĩ ngay hôm nay

  • Ho kèm hụt hơi, hoặc thở nhanh hơn bình thường.
  • Đau ngực lúc có lúc không, hoặc đau khi thở hay khi ho.
  • Ho có đờm vàng hoặc xanh kèm sốt cao.
  • Ho kéo dài hơn 3 tuần.
  • Đang dùng kháng sinh điều trị viêm phổi mà sau 2 đến 3 ngày vẫn không thấy đỡ.
  • Ho và sốt ở người trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim hoặc bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường hoặc hệ miễn dịch yếu, hoặc ở trẻ nhỏ.

Cần cấp cứu ngay (gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống) nếu một người:

  • thở rất khó khăn: nghẹt thở, thở hổn hển hoặc không nói được
  • có da, môi hoặc lưỡi nhợt nhạt, tím tái, xám hoặc loang lổ
  • ho ra máu, hoặc đột ngột lú lẫn
  • là em bé không đánh thức được, người mềm nhũn, hoặc bị rút lõm lồng ngực (vùng da dưới xương sườn kéo lõm vào mỗi lần thở)

Phần lớn người bị viêm phổi khỏi bệnh tại nhà nếu được điều trị đúng. Các vấn đề về hô hấp có thể xấu đi nhanh, nhất là ở trẻ nhỏ và người cao tuổi: đừng chờ chúng tự hết, và đừng tự lái xe đi viện.

Ho và sốt mãi không dứt? Hãy cùng trao đổi.

Saluvo lắng nghe triệu chứng của bạn bằng lời lẽ và ngôn ngữ của chính bạn, kiểm tra dấu hiệu cảnh báo trước tiên, rồi cho bạn biết nên gặp bác sĩ nào và cần đi khám sớm đến mức nào. Đã có kết quả công thức máu hoặc kết quả chụp X-quang? Saluvo giải thích kết quả bằng lời lẽ dễ hiểu.

Hỏi về triệu chứng của tôi

Bắt đầu miễn phí. Mô tả cảm giác của bạn bằng lời lẽ và ngôn ngữ của chính bạn.

Câu hỏi thường gặp

  • Thường là ho, sốt cao kèm ớn lạnh, và thấy rất mệt, đôi khi xuất hiện sau cảm lạnh hoặc cúm. Hụt hơi, thở nhanh và đau ngực khi hít vào hoặc khi ho là dấu hiệu phổi đã bị ảnh hưởng và cần đi khám bác sĩ ngay trong ngày.

  • Ho kèm sốt cao, hụt hơi hoặc thở nhanh, và đau nhói ở ngực khi thở thì khả năng là viêm phổi cao hơn so với viêm phế quản thông thường. Chỉ bác sĩ mới xác định được, bằng cách nghe phổi và đôi khi chụp X-quang. Hãy đi khám ngay trong ngày nếu bạn bị hụt hơi.

  • Thở nhanh, rút lõm lồng ngực (vùng da giữa hoặc dưới xương sườn kéo lõm vào mỗi lần thở), thở rên, phập phồng cánh mũi, ho, sốt và bỏ bú hoặc không chịu uống. Em bé không đánh thức được, người mềm nhũn, hoặc môi tím tái cần được cấp cứu ngay. Viêm phổi là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ dưới 5 tuổi, vì vậy đừng chờ đợi.

  • Người cao tuổi có thể không sốt mà thân nhiệt lại thấp hơn bình thường. Họ có thể thấy yếu sức, chán ăn, hoặc đột ngột lú lẫn. Bất kỳ dấu hiệu nào trong số này kèm ho hoặc hụt hơi đều cần đi khám bác sĩ ngay trong ngày; lú lẫn đột ngột kèm khó thở cần được cấp cứu.

  • Các mầm bệnh gây viêm phổi, như cúm, COVID-19 và một số vi khuẩn, có thể lây qua ho và hắt hơi, vì vậy hãy che miệng, rửa tay và tránh tiếp xúc với những người dễ bị bệnh nặng khi bạn đang ốm. Không phải ai nhiễm mầm bệnh cũng bị viêm phổi.

  • Viêm phổi nhẹ do virus thường tự khỏi, nhưng viêm phổi do vi khuẩn cần dùng kháng sinh, và bạn không thể tự biết mình bị loại nào nếu không đi khám. Nếu nghĩ mình bị viêm phổi, hãy đi khám bác sĩ thay vì chờ đợi, nhất là khi bạn bị hụt hơi.

  • Phần lớn mọi người thấy khỏe hơn sau 2 đến 4 tuần. Khi dùng kháng sinh, nhiều người bắt đầu đỡ trong vòng vài ngày. Mệt mỏi thường kéo dài khoảng một tháng và ho có thể còn dai dẳng vài tuần. Người cao tuổi và người có bệnh khác có thể cần lâu hơn.

  • Viêm phế quản làm viêm đường thở và chủ yếu gây ho; bệnh thường tự khỏi trong vòng 3 tuần. Viêm phổi là nhiễm trùng ở các túi khí (phế nang) sâu trong phổi, thường gây sốt cao hơn, hụt hơi và đau ngực khi thở, và viêm phổi do vi khuẩn cần dùng kháng sinh.

  • Có, phần lớn người bị viêm phổi nhẹ được điều trị tại nhà bằng kháng sinh nếu do vi khuẩn, cùng với nghỉ ngơi và uống nhiều nước. Bạn có thể cần điều trị ở bệnh viện nếu rất mệt, hụt hơi, trên 65 tuổi, là trẻ nhỏ, có bệnh tim hoặc bệnh phổi, hoặc không đỡ sau 2 đến 3 ngày dùng kháng sinh.

  • Bác sĩ nghe phổi và có thể đo nồng độ oxy trong máu bằng một chiếc kẹp ở ngón tay. Chụp X-quang phổi cho thấy vùng bị nhiễm trùng, và các xét nghiệm máu như công thức máu cho thấy dấu hiệu nhiễm trùng. Xét nghiệm đờm có thể cho biết mầm bệnh nào gây bệnh.

  • Có: vắc xin phế cầu bảo vệ khỏi nguyên nhân do vi khuẩn phổ biến nhất và được khuyến cáo cho trẻ nhỏ, người lớn trên 65 tuổi và người có nguy cơ cao. Vắc xin phòng cúm, COVID-19, RSV, ho gà, Hib và sởi cũng giúp phòng viêm phổi. Hãy hỏi bác sĩ xem bạn cần tiêm loại nào.

  • Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước. Ho giúp tống đờm ra khỏi phổi, nên thuốc ho thường không được khuyến cáo. Nghỉ ngơi, uống nhiều nước, và dùng paracetamol hoặc ibuprofen để hạ sốt nếu các thuốc này an toàn với bạn, thường giúp ích hơn. Hãy làm theo hướng dẫn trên hộp thuốc hoặc hỏi dược sĩ về liều phù hợp, và hỏi bác sĩ nếu dùng cho trẻ em.

Xét nghiệm hữu ích

Blog

Nguồn tham khảo

  1. NHS: Pneumonia
  2. WHO fact sheet: Pneumonia in children
  3. CDC: About pneumonia
  4. CDC: Pneumonia risk factors
  5. CDC: Preventing pneumonia
  6. NHLBI: Pneumonia
  7. MedlinePlus: Pneumonia

Cập nhật . Thông tin sức khỏe, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ hiểu rõ toàn bộ tình trạng của bạn; hãy hỏi bác sĩ về kết quả của mình.