علائم عفونت ادراری (UTI): نشانه‌های عفونت مثانه، وقتی به کلیه رسیده، و چه چیزی کمک می‌کند

موقع ادرار کردن می‌سوزد و مدام باید دوباره به دستشویی بروید؟ عفونت ادراری خیلی شایع است و معمولاً به‌راحتی درمان می‌شود. اینجا می‌گوییم چطور آن را تشخیص بدهید، چه کسی باید همین امروز پیش پزشک برود، و چه چیزی کمک می‌کند.

به‌روزرسانی · منابع

پاسخ کوتاه

علائم عفونت ادراری (UTI) چیست؟

عفونت ادراری (UTI) معمولاً باعث درد یا سوزش هنگام ادرار کردن، نیاز به ادرار کردن بیشتر یا فوری، ادرار کدر، بدبو یا خونی، و درد در پایین شکم می‌شود. تب بالا، لرز، حالت تهوع و درد در پهلو یا پشت، زیر دنده‌ها، می‌تواند به این معنا باشد که عفونت به کلیه‌ها رسیده است، که به مشاوره پزشکی فوری نیاز دارد.

اطلاعات سلامت است، نه توصیه پزشکی. پزشکتان شرایط کامل شما را می‌داند؛ درباره جوابتان از او بپرسید.

مقایسه کنار هم

عفونت مثانه در برابر عفونت کلیه: نشانه‌ها چه فرقی دارند

بیشتر عفونت‌های ادراری، عفونت مثانه (سیستیت) هستند. عفونت کلیه کمتر شایع اما جدی‌تر است و باید همان روز پزشک آن را ببیند. این‌ها تفاوت‌های معمول هستند.

چیزی که متوجه می‌شویدعفونت مثانه (سیستیت)عفونت کلیه
چقدر شایع استشایع‌ترین نوع عفونت ادراریکمتر شایع، اما جدی‌تر
ادرار کردندرد، سوزش یا سوزن‌سوزن شدن؛ نیاز به ادرار کردن مکرر و فوری، حتی وقتی ادرار کمی می‌آیدممکن است همان علائم مثانه را هم داشته باشد
خود ادرارکدر، بدبو یا همراه با خونتیره یا کدر، گاهی همراه با خون
دردفشار یا دل‌پیچه در پایین شکمدرد در پهلو یا پایین کمر، درست زیر دنده‌ها
دمای بدنمعمولاً تب بالا نداردتب بالا، لرز یا احساس سرما
حال عمومیناراحتی، گاهی خستگیحال خیلی بد: حالت تهوع یا استفراغ، بدن‌درد شبیه آنفلوآنزا
درمانمراقبت در خانه، یا یک دوره کوتاه آنتی‌بیوتیکآنتی‌بیوتیک، معمولاً به مدت 7 تا 14 روز؛ گاهی در بیمارستان
چقدر زودظرف یکی دو روز پیش داروساز یا پزشک عمومی برویدهمین امروز یک ویزیت فوری پیش پزشک عمومی یا مشاوره فوری بگیرید

ادرار تیره یا بدبو به‌تنهایی ممکن است فقط به این معنا باشد که به اندازه کافی آب نمی‌نوشید. کودکان و سالمندان اغلب نشانه‌های متفاوتی دارند که در ادامه توضیح داده شده است.

چک‌لیست علائم عفونت ادراری

مواردی را که در چند روز گذشته داشته‌اید علامت بزنید. کارت نشان می‌دهد علائم شما با عفونت مثانه جور است یا نشان می‌دهد عفونت ممکن است به کلیه‌ها رسیده باشد. هیچ چیزی ذخیره یا به جایی فرستاده نمی‌شود.

چک‌لیست علائم عفونت ادراری

0 از 14 علامت انتخاب شده

نشانه‌های عفونت مثانه0/7
نشانه‌های عفونت کلیه0/7

مواردی را که در چند روز گذشته داشته‌اید علامت بزنید.

این چک‌لیست علائم را برای پزشک یا داروسازتان در یک الگو مرتب می‌کند. نمی‌تواند عفونت ادراری را تشخیص بدهد: بیماری‌های دیگر، از جمله عفونت‌های مقاربتی و سنگ کلیه، می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.

عفونت ادراری (UTI) چیست؟

عفونت ادراری یا عفونت مجاری ادراری (UTI) عفونتی است در هر جای مجاری ادراری: مثانه، لوله‌ای که ادرار را از بدن بیرون می‌برد (پیشابراه یا مجرای ادرار)، یا کلیه‌ها. معمولاً علتش باکتری‌های مدفوع است که وارد مجاری ادراری می‌شوند.

عفونت ادراری دومین نوع شایع عفونت در بدن است. زنان حدود چهار برابر مردان به آن مبتلا می‌شوند، چون پیشابراه زنان کوتاه‌تر است و نزدیک مقعد قرار دارد.

  • عفونت مثانه (سیستیت) شایع‌ترین نوع است.
  • عفونت کلیه (پیلونفریت) کمتر شایع اما جدی‌تر است و باید سریع درمان شود.

بیشتر عفونت‌های ادراری به‌راحتی درمان می‌شوند و بسیاری از آن‌ها زود بهتر می‌شوند.

علائم عفونت ادراری در بزرگسالان، کودکان و سالمندان چیست؟

در بزرگسالان:

  • درد، سوزش یا سوزن‌سوزن شدن هنگام ادرار کردن
  • نیاز به ادرار کردن بیشتر از معمول، از جمله در شب، یا به‌صورت فوری
  • ادرار کدر، یا خون در ادرار (صورتی، قرمز یا قهوه‌ای تیره)
  • فشار یا درد در پایین شکم
  • درد در پهلو یا پایین کمر، درست زیر دنده‌ها
  • تب بالا، یا احساس گرما، سرما و لرز، یا دمای بدن کمتر از 36°C
  • احساس خستگی یا ضعف

ادرار تیره یا بدبو به‌تنهایی ممکن است فقط به این معنا باشد که به اندازه کافی آب نمی‌نوشید.

در کودکان:

  • تب بالا
  • به‌طور کلی بی‌حال و ناخوش به نظر رسیدن؛ نوزادان ممکن است بی‌قرار باشند و شیر نخورند
  • خیس کردن رختخواب یا لباس
  • استفراغ
  • کودک زیر 2 سال ممکن است فقط تب بالا داشته باشد

تب شایع‌ترین نشانه عفونت ادراری در نوزادان و کودکان نوپاست، هرچند بیشتر کودکانی که تب دارند عفونت ادراری ندارند.

در سالمندان یا افراد ضعیف و ناتوان، از جمله افراد مبتلا به زوال عقل (دمانس) یا کسانی که سوند ادراری (کاتتر) دارند، عفونت ادراری می‌تواند باعث گیجی یا بی‌قراری تازه، بدتر شدن نشت ادرار، یا لرز شود، گاهی بدون سوزش همیشگی.

چه کسانی بیشتر به عفونت ادراری مبتلا می‌شوند؟

احتمال عفونت ادراری در شما بیشتر است اگر:

  • زن باشید
  • اخیراً رابطه جنسی داشته‌اید (عفونت ادراری یک عفونت مقاربتی نیست، اما رابطه جنسی می‌تواند باکتری‌ها را به سمت پیشابراه ببرد)
  • یائسه شده‌اید، یا از اسپرم‌کش استفاده می‌کنید
  • باردار هستید
  • سالمند یا کودک خردسال هستید
  • چیزی جلوی جریان ادرار را گرفته باشد، مثل بزرگی پروستات یا سنگ کلیه
  • قبلاً عفونت ادراری داشته‌اید
  • دیابت، سوند ادراری (کاتتر)، آسیب نخاعی یا سیستم ایمنی ضعیف دارید

عفونت ادراری چطور تشخیص داده می‌شود؟

اغلب داروساز یا پزشک می‌تواند از روی علائم شما متوجه شود و همیشه به آزمایش ادرار نیازی نیست.

  • آزمایش کامل ادرار (urinalysis یا تست نواری): ادرار شما را از نظر نشانه‌های عفونت، مثل گلبول‌های سفید، نیتریت و خون، بررسی می‌کند. همین آزمایش می‌تواند مشکلات دیگری را هم نشان بدهد، مثل قند در ادرار به خاطر دیابت (HbA1c قند خون را بررسی می‌کند).
  • کشت ادرار (urine culture): نمونه به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا باکتری‌ها رشد داده شوند. حدود 1 تا 2 روز طول می‌کشد و نشان می‌دهد کدام باکتری باعث عفونت شده و کدام آنتی‌بیوتیک اثر می‌کند. به‌خصوص برای عفونت‌های ادراری مکرر، مردان، بارداری، کودکان و عفونت‌هایی که خوب نمی‌شوند استفاده می‌شود.

باکتری بدون علامت: اگر هیچ علامتی از عفونت ادراری ندارید، باکتری‌هایی که در ادرارتان پیدا می‌شوند معمولاً به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارند.

عفونت‌های مکرر کلیه می‌توانند با گذشت زمان روی کلیه‌ها اثر بگذارند. راهنمای بیماری کلیه ما نشانه‌های مشکلات کلیه را توضیح می‌دهد.

عفونت ادراری چطور درمان می‌شود؟

  • داروسازها می‌توانند بسیاری از زنان 16 تا 64 ساله را که باردار نیستند، با همان داروهایی که پزشک عمومی تجویز می‌کند، درمان کنند.
  • پزشک عمومی ممکن است مراقبت در خانه و یک مسکن پیشنهاد کند، یک دوره کوتاه آنتی‌بیوتیک تجویز کند، یا از شما بخواهد پیش از شروع آنتی‌بیوتیک 48 ساعت صبر کنید تا ببینید خودبه‌خود خوب می‌شود یا نه.
  • عفونت کلیه با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود، معمولاً به مدت 7 تا 14 روز؛ بعضی افراد، مثل زنان باردار یا کسانی که بیماری مزمن دارند، در بیمارستان درمان می‌شوند.

اگر آنتی‌بیوتیک گرفتید: همه آن را دقیقاً طبق دستور مصرف کنید، حتی وقتی حالتان بهتر شد. آن را برای بعد نگه ندارید و به دیگران ندهید. اگر ظرف 48 ساعت بهتر نشدید یا حالتان بدتر شد، دوباره پیش پزشکتان بروید.

مراقبت در خانه:

  • برای درد یا تب بالا پاراستامول (استامینوفن) بخورید؛ طبق دستور روی بسته عمل کنید یا از داروساز بپرسید، و برای کودکان از شکل مایع (شربت) استفاده کنید
  • استراحت کنید و به اندازه کافی آب بنوشید تا ادرارتان کم‌رنگ بماند
  • تا وقتی علائم دارید از آب‌میوه، قهوه و الکل دوری کنید
  • اگر عفونت کلیه دارید، ایبوپروفن را فقط در صورتی بخورید که پزشک توصیه کند، چون می‌تواند خطر مشکلات کلیه را بیشتر کند

نوشیدنی‌های کرن‌بری (cranberry) و ساشه‌های مخصوص سیستیت: هیچ شواهدی نیست که پس از شروع عفونت ادراری علائم را کم کنند یا آن را درمان کنند. اینکه کدام دارو و چه مقدار مصرف شود، تصمیمش با پزشک یا داروساز شماست.

چطور می‌شود از عفونت ادراری پیشگیری کرد، و اگر مدام برگردد چه باید کرد؟

برای کم کردن احتمال عفونت ادراری:

  • بعد از دستشویی، از جلو به عقب تمیز کنید
  • مایعات زیاد بنوشید و ادرارتان را نگه ندارید
  • بعد از رابطه جنسی زود ادرار کنید
  • لباس زیر نخی بپوشید و به جای حمام وان، دوش بگیرید
  • در ناحیه تناسلی از صابون‌های معطر، شست‌وشوی داخل واژن، اسپری و پودر، و همچنین ژل لغزنده اسپرم‌کش استفاده نکنید

اگر عفونت ادراری مدام برمی‌گردد (2 بار در 6 ماه، یا 3 بار در 12 ماه)، پیش پزشک عمومی بروید. گزینه‌ها شامل یک آنتی‌بیوتیک دیگر، آنتی‌بیوتیک با دوز پایین تا 6 ماه، استروژن واژینال در دوران نزدیک به یائسگی یا بعد از آن، یا ارجاع به متخصص است. محصولات دی-مانوز (D-mannose) یا کرن‌بری ممکن است به بعضی افراد کمک کند از تکرار عفونت مثانه پیشگیری کنند؛ اگر باردار هستید، اول با پزشک صحبت کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم

وقت ویزیت بگیرید

  • درد یا سوزش هنگام ادرار کردن، یا ادرار کردن بیشتر از معمول، در زنی 16 تا 64 ساله که باردار نیست: ظرف یکی دو روز پیش داروساز یا پزشک عمومی بروید.
  • بارداری، سن 65 سال یا بیشتر، مرد بودن، دیابت، سیستم ایمنی ضعیف یا داشتن سوند ادراری (کاتتر)، یا علائم عفونت ادراری در کودک 15 ساله یا کوچک‌تر: همین امروز یک ویزیت فوری پیش پزشک عمومی یا مشاوره فوری بگیرید.
  • خون در ادرار، درد در پهلو یا پایین کمر، تب بالا یا لرز، دمای بدن کمتر از 36°C، یا اینکه در تمام روز اصلاً ادرار نکرده‌اید: همین امروز مشاوره پزشکی فوری بگیرید.
  • ظرف 48 ساعت از شروع درمان بهتر نشده‌اید، یا حالتان به‌سرعت بدتر می‌شود: همین امروز مشاوره فوری بگیرید.
  • 2 بار عفونت ادراری در 6 ماه، یا 3 بار در 12 ماه: درباره عفونت‌های ادراری مکرر پیش پزشک عمومی بروید.

اگر کسی این علائم را دارد، همین حالا کمک اورژانسی بگیرید (با شماره اورژانس محل خود تماس بگیرید):

  • گیجی، خواب‌آلودگی یا مشکل در صحبت کردن
  • تنفس خیلی تند، یا پوست سرد، رنگ‌پریده، کبود یا لکه‌لکه، همراه با حال خیلی بد
  • نوزاد کمتر از 3 ماه با دمای بدن 38°C یا بیشتر

بیشتر عفونت‌های ادراری به‌راحتی درمان می‌شوند. این نشانه‌ها می‌توانند به معنای سپسیس (واکنش جدی بدن به یک عفونت) یا یک بیماری جدی در نوزاد باشند و نمی‌توانند منتظر بمانند. خودتان رانندگی نکنید.

موقع ادرار کردن می‌سوزد، یا جواب آزمایش ادراری دارید که از آن سر درنمی‌آورید؟ درباره‌اش حرف بزنید.

Saluvo به علائم شما با کلمات و زبان خودتان گوش می‌دهد، اول نشانه‌های خطر را بررسی می‌کند و می‌گوید داروساز، پزشک عمومی یا مراقبت فوری کدام مناسب است، و چقدر زود. جواب آزمایش ادرار دارید؟ همه مقادیرش را توضیح می‌دهد.

درباره علائمم بپرسم

شروع رایگان. حالتان را با کلمات و زبان خودتان توصیف کنید.

سؤال‌های رایج

  • معمولاً درد، سوزش یا سوزن‌سوزن شدن هنگام ادرار کردن، و نیاز به ادرار کردن بیشتر یا فوری‌تر، حتی وقتی ادرار کمی می‌آید. ادرار کدر یا بدبو و فشار در پایین شکم هم شایع است. در سالمندان اولین نشانه می‌تواند گیجی تازه باشد؛ در نوزادان، تب بالا.

  • بعضی عفونت‌های خفیف مثانه خودبه‌خود خوب می‌شوند، برای همین ممکن است پزشک عمومی پیشنهاد کند پیش از آنتی‌بیوتیک 48 ساعت صبر کنید. اما عفونت ادراری در مرد، کودک، زن باردار یا فرد سالمند، یا عفونتی که نشانه‌های کلیه مثل تب یا کمردرد دارد، باید سریع درمان شود. اگر علائم بهتر نشد، مشاوره بگیرید.

  • نشانه‌های عفونت کلیه شامل تب بالا، لرز یا احساس سرما، درد در پهلو یا پایین کمر درست زیر دنده‌ها، حالت تهوع یا استفراغ، و حال خیلی بد است. این نشانه‌ها نیاز به ویزیت فوری پیش پزشک عمومی یا مشاوره پزشکی فوری در همان روز دارند. گیجی یا خواب‌آلودگی یعنی باید کمک اورژانسی بگیرید.

  • عفونت مثانه اغلب ظرف چند روز بهتر می‌شود، و بعد از شروع آنتی‌بیوتیک زود بهتر می‌شود. اگر ظرف 48 ساعت از شروع درمان بهتر نشدید، دوباره پیش پزشکتان بروید. عفونت کلیه 7 تا 14 روز درمان می‌شود و افراد معمولاً بعد از حدود 2 هفته احساس بهتری دارند.

  • بله، هرچند در مردان خیلی کمتر از زنان شایع است. عفونت ادراری در مرد همیشه نیاز به ویزیت فوری پیش پزشک عمومی یا مشاوره فوری دارد، چون می‌تواند به پروستات یا یک انسداد مربوط باشد، و معمولاً کشت ادرار انجام می‌شود. دیابت، سوند ادراری (کاتتر) یا بزرگی پروستات احتمال عفونت ادراری را بیشتر می‌کند.

  • نه. رابطه جنسی می‌تواند با بردن باکتری‌ها به سمت پیشابراه احتمال عفونت ادراری را بیشتر کند، اما عفونت ادراری مثل عفونت‌های مقاربتی بین شریک‌های جنسی منتقل نمی‌شود. با این حال، بعضی عفونت‌های مقاربتی سوزش مشابهی ایجاد می‌کنند، برای همین ممکن است پزشک آن‌ها را هم آزمایش کند.

  • هیچ شواهدی نیست که نوشیدنی‌های کرن‌بری یا ساشه‌های مخصوص سیستیت پس از شروع عفونت ادراری علائم را کم کنند یا آن را درمان کنند. محصولات کرن‌بری یا دی-مانوز (D-mannose) ممکن است به بعضی افراد کمک کنند از تکرار عفونت مثانه پیشگیری کنند. نوشیدن آب کافی تا ادرارتان کم‌رنگ بماند ساده‌ترین کمک است.

  • تب بالا، به‌طور کلی بی‌حال و ناخوش به نظر رسیدن، خیس کردن رختخواب یا لباس، و استفراغ؛ نوزادان ممکن است بی‌قرار باشند و شیر نخورند، و کودک زیر 2 سال ممکن است فقط تب بالا داشته باشد. کودکی که علائم عفونت ادراری دارد نیاز به ویزیت فوری پیش پزشک عمومی دارد، و نوزاد کمتر از 3 ماه با دمای بدن 38°C یا بیشتر باید فوراً پزشک او را ببیند.

  • در سالمندان یا افراد ضعیف و ناتوان، عفونت می‌تواند باعث گیجی یا بی‌قراری ناگهانی (دلیریوم) شود، گاهی بدون سوزش همیشگی هنگام ادرار کردن. گیجی تازه همیشه باید همان روز توسط پزشک بررسی شود، و گیجی همراه با خواب‌آلودگی یا مشکل در صحبت کردن نیاز به کمک اورژانسی دارد.

  • آزمایش ادرار با نوار (آزمایش کامل ادرار یا urinalysis) دنبال نشانه‌های عفونت، مثل گلبول‌های سفید و نیتریت، می‌گردد. کشت ادرار باکتری‌ها را طی حدود 1 تا 2 روز در آزمایشگاه رشد می‌دهد و نشان می‌دهد کدام آنتی‌بیوتیک اثر می‌کند. برای یک عفونت ساده مثانه در زنان همیشه به آزمایش نیازی نیست.

  • عفونت ادراری مکرر شایع است، به‌خصوص در زنان، بعد از یائسگی، در افراد دیابتی، یا وقتی چیزی جلوی جریان ادرار را گرفته باشد. اگر 2 بار در 6 ماه یا 3 بار در 12 ماه عفونت ادراری گرفتید، پیش پزشک عمومی بروید: گزینه‌ها شامل کشت ادرار، یک آنتی‌بیوتیک دیگر، آنتی‌بیوتیک با دوز پایین برای مدتی، استروژن واژینال یا ارجاع به متخصص است.

  • عفونت ادراری در بارداری نیاز به ویزیت فوری پیش پزشک عمومی یا مشاوره فوری در همان روز دارد، چون احتمال اینکه به کلیه‌ها برسد بیشتر است و درمانی لازم دارد که برای بارداری مناسب باشد. هیچ دارو یا درمان خانگی‌ای را بدون اینکه اول از پزشک، ماما یا داروسازتان بپرسید مصرف نکنید.

  • نه همیشه. بعضی عفونت‌های خفیف مثانه خودبه‌خود خوب می‌شوند، و باکتری در ادرار بدون علامت معمولاً به درمان نیاز ندارد. اما بسیاری از عفونت‌های ادراری واقعاً به آنتی‌بیوتیک نیاز دارند، به‌خصوص عفونت کلیه و عفونت ادراری در مردان، کودکان یا بارداری. اگر برایتان تجویز شد، دوره درمان را کامل کنید و آن را برای بعد نگه ندارید یا به دیگران ندهید.

آزمایش‌های کمک‌کننده

وبلاگ

منابع

  1. NHS: Urinary tract infections (UTIs)
  2. NHS: Kidney infection
  3. CDC: Urinary tract infection basics
  4. MedlinePlus: Urinary tract infections
  5. MedlinePlus: Urinalysis
  6. MedlinePlus: Bacteria culture test

به‌روزرسانی . اطلاعات سلامت است، نه توصیه پزشکی. پزشکتان شرایط کامل شما را می‌داند؛ درباره جوابتان از او بپرسید.