હાઇ અને લો બ્લડ સુગરનાં લક્ષણો: ડાયાબિટીસના સંકેતો, હાઇપો અને શું કરવું

હાઇ બ્લડ સુગર ચૂપચાપ ધીમે ધીમે વધે છે અને સામાન્ય રીતે ડાયાબિટીસનો સંકેત હોય છે; લો બ્લડ સુગર થોડી જ મિનિટોમાં આવે છે અને તેમાં તરત પગલાં લેવાં પડે છે. બંનેને કેવી રીતે અલગ ઓળખવા, તે અહીં જાણો.

અપડેટ · સ્રોત

ટૂંકો જવાબ

હાઇ અને લો બ્લડ સુગર (ડાયાબિટીસ)નાં લક્ષણો શું છે?

હાઇ બ્લડ સુગર (હાઇપરગ્લાયસેમિયા), જે સામાન્ય રીતે ડાયાબિટીસનો સંકેત છે, તેમાં તરસ લાગે, સામાન્ય કરતાં વધુ પેશાબ જવું પડે (ખાસ કરીને રાત્રે), થાક લાગે, વજન ઘટે, ઝાંખું દેખાય અને ઘા ધીમે રુઝાય; આ લક્ષણો ઘણી વાર અઠવાડિયાંઓમાં વધે છે. લો બ્લડ સુગર (હાઇપોગ્લાયસેમિયા), એટલે કે 70 mg/dL (આશરે 4 mmol/L)થી ઓછી સુગર, ઝડપથી આવે છે: ધ્રુજારી, પરસેવો, ભૂખ, જોરથી ધબકારા, ચીડિયાપણું, ચક્કર અને ગૂંચવણ.

આ આરોગ્ય માહિતી છે, તબીબી સલાહ નથી. તમારા ડૉક્ટર તમારી પૂરી સ્થિતિ જાણે છે; તમારા રિઝલ્ટ વિશે તેમને પૂછો.

સરખામણી

હાઇ અને લો બ્લડ સુગર: સંકેતોમાં શું ફરક છે

હાઇ બ્લડ સુગર સામાન્ય રીતે દિવસો કે અઠવાડિયાંમાં ધીમે ધીમે વધે છે. લો બ્લડ સુગર થોડી મિનિટોમાં આવે છે, મોટે ભાગે ઇન્સ્યુલિન કે ડાયાબિટીસની અમુક ગોળીઓ લેતા લોકોમાં, અને તેની તરત સારવાર કરવી પડે છે.

તમને શું દેખાય છેહાઇ બ્લડ સુગરલો બ્લડ સુગર
કેટલી ઝડપથીદિવસો કે અઠવાડિયાંમાંથોડી મિનિટોમાં
કોને થાયનિદાન ન થયેલો કે કાબૂમાં ન હોય તેવો ડાયાબિટીસ, બીમારી, સ્ટીરોઇડ દવાઓમોટે ભાગે ઇન્સ્યુલિન કે ડાયાબિટીસની અમુક ગોળીઓ લેતા લોકોને; બાકી ભાગ્યે જ
તરસ અને પેશાબખૂબ તરસ, વારંવાર પેશાબ, ખાસ કરીને રાત્રેસામાન્ય રીતે નહીં
શક્તિથાક અને નબળાઈઅચાનક નબળાઈ, ધ્રુજારી
ત્વચાખંજવાળ, ફૂગનો ચેપ (થ્રશ), ધીમે રુઝાતા ઘાપરસેવો, ફિક્કી અને ઠંડી-ચીકણી ત્વચા
મન અને મૂડખૂબ વધારે હોય ત્યારે ઘેન કે સુસ્તીગભરામણ, ચીડિયાપણું, ગૂંચવણ
આંખોઝાંખું દેખાવુંઝાંખું દેખાવું
ભૂખ અને વજનપ્રયત્ન વગર વજન ઘટવુંઅચાનક ભૂખ લાગવી
જોખમી સંકેતોઊલટી, ઝડપી શ્વાસ, શ્વાસમાં ફળ જેવી મીઠી ગંધ, ઘેનઆંચકી (ખેંચ) આવવી કે બેભાન થઈ જવું

ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસવાળા ઘણા લોકોને વર્ષો સુધી કોઈ લક્ષણ હોતું નથી. તમારી બ્લડ સુગર કેટલી છે તે અનુભવથી નહીં, બ્લડ ટેસ્ટથી જ ખબર પડે છે.

બ્લડ સુગર લક્ષણ ચેકલિસ્ટ

તમે જે નોંધ્યું હોય તેના પર ટિક કરો. કાર્ડ બતાવશે કે તમારાં લક્ષણો હાઇ બ્લડ સુગર તરફ ઢળે છે કે લો બ્લડ સુગર તરફ. કંઈ સેવ થતું નથી કે ક્યાંય મોકલાતું નથી.

બ્લડ સુગર લક્ષણ ચેકલિસ્ટ

15 માંથી 0 લક્ષણો ટિક કર્યાં

હાઇ બ્લડ સુગરના સંકેતો0/7
લો બ્લડ સુગરના સંકેતો0/8

તમે નોંધેલાં કોઈ પણ લક્ષણો પર ટિક કરો. હાઇ બ્લડ સુગરવાળા ઘણા લોકોને કોઈ જ લક્ષણ હોતું નથી, એટલે કોઈ પણ ચેકલિસ્ટ કરતાં બ્લડ ટેસ્ટ વધુ મહત્ત્વનો છે.

આ ચેકલિસ્ટ તમારા ડૉક્ટર માટે લક્ષણોને એક પેટર્નમાં ગોઠવે છે. તે ડાયાબિટીસ કે હાઇપોનું નિદાન કરી શકતી નથી: ફક્ત બ્લડ સુગર ટેસ્ટ જ કરી શકે, અને હાઇ બ્લડ સુગરવાળા ઘણા લોકોને કોઈ લક્ષણ હોતું નથી.

હાઇ અને લો બ્લડ સુગર કોને કહેવાય?

બ્લડ સુગર (ગ્લુકોઝ) શરીરનું મુખ્ય બળતણ છે. ઇન્સ્યુલિન નામનો હોર્મોન તેને લોહીમાંથી કોષોમાં પહોંચાડે છે. ડાયાબિટીસમાં શરીર બહુ ઓછું ઇન્સ્યુલિન બનાવે છે (ટાઇપ 1) કે તેનો બરાબર ઉપયોગ કરી શકતું નથી (ટાઇપ 2), એટલે સુગર લોહીમાં જમા થતી જાય છે.

ડૉક્ટરો ડાયાબિટીસનું નિદાન બ્લડ ટેસ્ટથી કરે છે, જે સામાન્ય રીતે બીજા કોઈ દિવસે ફરી કરાય છે. આ American Diabetes Associationની કટ-ઓફ મર્યાદાઓ છે; યુકેની લેબ આ જ મર્યાદાઓ અલગ એકમોમાં વાપરે છે:

ટેસ્ટનોર્મલપ્રી-ડાયાબિટીસડાયાબિટીસ
HbA1c (2 થી 3 મહિનાની સરેરાશ)5.7%થી ઓછું5.7% થી 6.4%6.5% (48 mmol/mol) કે વધુ
ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગર (ભૂખ્યા પેટે)100 mg/dLથી ઓછી100 થી 125 mg/dL126 mg/dL (7 mmol/L) કે વધુ
ગ્લુકોઝવાળું પીણું પીધાના 2 કલાક પછી140 mg/dLથી ઓછી140 થી 199 mg/dL200 mg/dL (11.1 mmol/L) કે વધુ

લો બ્લડ સુગર (હાઇપોગ્લાયસેમિયા) એટલે 70 mg/dLથી ઓછું રીડિંગ, કે યુકેના એકમોમાં 4 mmol/Lથી ઓછું. જો તમને ડાયાબિટીસ હોય, તો તમારા ડૉક્ટર તમારી પોતાની ટાર્ગેટ રેન્જ જણાવશે.

હાઇ બ્લડ સુગર અને ડાયાબિટીસનાં લક્ષણો શું છે?

હાઇ બ્લડ સુગર (હાઇપરગ્લાયસેમિયા) સામાન્ય રીતે ધીમે ધીમે આવે છે અને ઘણી વાર સુગર ઠીક ઠીક વધી જાય ત્યારે જ લક્ષણો આપે છે:

  • ખૂબ તરસ લાગવી
  • સામાન્ય કરતાં વધુ પેશાબ જવું, ખાસ કરીને રાત્રે
  • ખૂબ થાક કે નબળાઈ લાગવી
  • પ્રયત્ન વગર વજન ઘટવું
  • ઝાંખું દેખાવું
  • ઘા કે જખમ ધીમે રુઝાવા
  • ગુપ્તાંગની આસપાસ ખંજવાળ, કે વારંવાર થતો ફૂગનો ચેપ (થ્રશ)

ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ ઘણી વાર વર્ષો સુધી કોઈ લક્ષણ આપતો નથી અને રૂટિન ટેસ્ટમાં પકડાય છે. ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ સામાન્ય રીતે વધુ ઝડપથી, દિવસો કે અઠવાડિયાંમાં આવે છે, અને બાળકો તથા યુવાનોમાં વધુ જોવા મળે છે.

ક્યારે ઇમરજન્સી છે: હાઇ બ્લડ સુગર સાથે ઉબકા કે ઊલટી, પેટમાં દુખાવો, ઝડપી શ્વાસ, ઝડપી ધબકારા, ઘેન, ગૂંચવણ કે શ્વાસમાં ફળ જેવી મીઠી ગંધ હોય તો તે ડાયાબિટીક કીટોએસિડોસિસ (DKA) હોઈ શકે. બ્લડ કે પેશાબના ટેસ્ટમાં કીટોન્સનું ઊંચું પ્રમાણ પણ ચેતવણીનો સંકેત છે. તમારા વિસ્તારનો ઇમરજન્સી નંબર ડાયલ કરો.

લો બ્લડ સુગરનાં લક્ષણો શું છે?

લો બ્લડ સુગર (હાઇપો) મોટે ભાગે એવા ડાયાબિટીસવાળા લોકોને થાય છે જેઓ ઇન્સ્યુલિન કે ડાયાબિટીસની અમુક ગોળીઓ લે છે. ડાયાબિટીસ ન હોય તેવા લોકોમાં તે ભાગ્યે જ થાય છે. તે ઝડપથી, ઘણી વાર થોડી મિનિટોમાં આવે છે:

  • ભૂખ લાગવી
  • શરીર ધ્રૂજવું કે ધ્રુજારી આવવી
  • પરસેવો થવો
  • ગભરામણ કે ચીડિયાપણું
  • જોરથી કે ઝડપી ધબકારા
  • હોઠ પર ઝણઝણાટી
  • ચક્કર, થાક કે નબળાઈ લાગવી
  • ઝાંખું દેખાવું
  • ગૂંચવણ કે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં તકલીફ

જો તેની સારવાર ન થાય, તો ગંભીર હાઇપોથી આંચકી (ખેંચ) આવી શકે કે વ્યક્તિ બેભાન થઈ શકે.

લો બ્લડ સુગરમાં શું કરવું જોઈએ?

જો તમને ડાયાબિટીસ હોય અને હાઇપોનાં લક્ષણો થાય, કે તમારું રીડિંગ 70 mg/dL (4 mmol/L)થી ઓછું હોય:

  • ઝડપથી અસર કરે તેવું કંઈક ગળ્યું લો: ફળના રસનો નાનો ગ્લાસ કે ડાયટ ન હોય તેવું (ખાંડવાળું) કોલ્ડ ડ્રિંક, ગ્લુકોઝ કે ડેક્સ્ટ્રોઝની ગોળીઓ, ગળી પીપર (કેન્ડી) કે ગ્લુકોઝ જેલ.
  • 10 થી 15 મિનિટ પછી બ્લડ સુગર ફરી ચેક કરો. જો હજુ પણ ઓછી હોય, તો ફરી કોઈ ગળ્યું પીણું કે નાસ્તો લો અને ફરી ચેક કરો.
  • સારું લાગે અને રીડિંગ પાછું ઉપર આવી જાય પછી, લાંબો સમય ટકે એવું કંઈક ખાઓ, જેમ કે સેન્ડવિચ, બિસ્કિટ, કે જમવાનો સમય થયો હોય તો તમારું જમવાનું.

જો કોઈ બેભાન હોય કે સુરક્ષિત રીતે ગળી ન શકે:

  • તેમને કંઈ ખાવા-પીવા ન આપો.
  • તેમને રિકવરી પોઝિશનમાં (પડખાભેર) સુવડાવો.
  • જો તેમની પાસે ગ્લુકાગનનું ઇન્જેક્શન હોય અને તમને તે આપતાં આવડતું હોય, તો તરત આપો.
  • જો ગ્લુકાગન ઉપલબ્ધ ન હોય, 10 મિનિટમાં તેની અસર ન થઈ હોય, કે તેમણે દારૂ પીધો હોય, તો તમારા વિસ્તારનો ઇમરજન્સી નંબર ડાયલ કરો.

હાઇ અને લો બ્લડ સુગર કેમ થાય છે?

ડાયાબિટીસવાળા લોકોમાં હાઇ બ્લડ સુગર ઘણી વાર આ કારણોથી થાય છે:

  • બીમારી કે તણાવ
  • સામાન્ય કરતાં વધુ ગળ્યો કે સ્ટાર્ચવાળો ખોરાક ખાવો
  • સામાન્ય કરતાં ઓછી શારીરિક પ્રવૃત્તિ
  • ડાયાબિટીસની દવાના ડોઝ ચૂકી જવા, કે દવા હવે પૂરતી અસર ન કરતી હોય
  • બીજી અમુક દવાઓ, જેમ કે સ્ટીરોઇડ્સ, અને ઓપરેશન પછીની રિકવરી

ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસની શક્યતા વધુ છે જો તમારું વજન વધારે હોય અને તમે ખાસ સક્રિય ન હો, તમારાં માતા-પિતા કે ભાઈ-બહેનને તે હોય, કે તમારી ઉંમર 40 વર્ષથી વધુ હોય, કે 25 વર્ષથી વધુ હોય અને તમે દક્ષિણ એશિયાઈ, ચાઇનીઝ, અશ્વેત આફ્રિકન કે અશ્વેત કેરેબિયન મૂળના હો.

ડાયાબિટીસવાળા લોકોમાં લો બ્લડ સુગર ઘણી વાર આ કારણોથી થાય છે:

  • ઇન્સ્યુલિન કે ડાયાબિટીસની અમુક ગોળીઓ, ખાસ કરીને જો ડોઝ અને તમારું જમવાનું કે પ્રવૃત્તિ મેળ ન ખાય
  • જમવાનું છોડી દેવું કે મોડું કરવું
  • સામાન્ય કરતાં વધુ કસરત
  • દારૂ પીવો, ખાસ કરીને ખાલી પેટે

ડાયાબિટીસની દવાનો ડોઝ જાતે છોડશો નહીં કે બદલશો નહીં. જો તમારી સુગર વારંવાર વધારે કે ઓછી રહેતી હોય, તો તમારા ડૉક્ટર કે ડાયાબિટીસ ટીમ તમારો પ્લાન બદલી શકે છે.

બ્લડ સુગર કેવી રીતે ચેક થાય અને તેની સારવાર કેવી રીતે થાય?

ચેકિંગ: HbA1c ટેસ્ટ છેલ્લા 2 થી 3 મહિનાની તમારી સરેરાશ બ્લડ સુગર બતાવે છે અને તેના માટે ભૂખ્યા પેટે જવાની જરૂર નથી. ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગર ટેસ્ટ સવારે કંઈ ખાધા પહેલાં થાય છે. ડાયાબિટીસવાળા લોકો ઘરે સુગર મીટર કે સેન્સરથી પણ ચેક કરી શકે છે. અમારી HbA1c ગાઇડ આંકડાઓ સમજાવે છે.

ડાયાબિટીસની સારવાર તેના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે:

  • તંદુરસ્ત ફેરફારો દરેકને મદદ કરે છે: ઓછો ગળ્યો અને સ્ટાર્ચવાળો ખોરાક, નિયમિત પ્રવૃત્તિ, અને વજન વધારે હોય તો વજન ઘટાડવું.
  • દવાઓ: ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસમાં હંમેશાં ઇન્સ્યુલિન જોઈએ; ટાઇપ 2માં ગોળીઓ, ઇન્જેક્શન કે ઇન્સ્યુલિનની જરૂર પડી શકે. કઈ દવા અને કેટલી, તે તમારા ડૉક્ટર નક્કી કરે છે. તમારા ડૉક્ટર કે ડાયાબિટીસ ટીમ ન કહે ત્યાં સુધી ડોઝ છોડશો નહીં કે બદલશો નહીં.
  • બીમારીના દિવસોના નિયમો (સિક ડે રૂલ્સ): બીમારીમાં સુગર વધી કે ઘટી શકે. બીમાર હો ત્યારે દવાઓનું શું કરવું, તે તમારી ડાયાબિટીસ ટીમને પૂછો.
  • જો તમે ઇન્સ્યુલિન લેતા હો કે એવી દવા લેતા હો જેનાથી હાઇપો થઈ શકે, તો કંઈક ગળ્યું હંમેશાં સાથે રાખો.

નિયમિત તપાસ શરીરના એ ભાગોનું રક્ષણ કરે છે જેને હાઇ સુગર વર્ષો જતાં નુકસાન કરી શકે: આંખની તપાસ, પગની તપાસ, કિડનીનો ટેસ્ટ, બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલ.

ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું

ડૉક્ટરની એપોઇન્ટમેન્ટ લો

  • ડાયાબિટીસનું નિદાન થયું ન હોય અને એક-બે અઠવાડિયાંથી વધુ સમયથી તરસ, વધુ પેશાબ, થાક કે વજન ઘટવું: HbA1c કે ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગર ટેસ્ટ માટે એક અઠવાડિયાની અંદર તમારા ફેમિલી ડૉક્ટરને મળો.
  • બાળક કે યુવાન વ્યક્તિમાં આ સંકેતો થોડા દિવસોમાં દેખાય: એ જ દિવસે ડૉક્ટરને બતાવો, કારણ કે ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ ઝડપથી ખતરનાક બની શકે છે.
  • ડાયાબિટીસ હોય અને તમે પ્લાન મુજબ ચાલતા હો છતાં રીડિંગ ટાર્ગેટથી ઉપર જ રહે: થોડા દિવસોમાં તમારી ડાયાબિટીસ ટીમ કે ફેમિલી ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.
  • અઠવાડિયામાં એક-બે વારથી વધુ હાઇપો થાય, કે એવો હાઇપો થાય જેમાં બીજાની મદદ લેવી પડી હોય: થોડા દિવસોમાં તમારા ડૉક્ટર કે ડાયાબિટીસ ટીમને જણાવો, કારણ કે તમારી દવાઓની ફરી સમીક્ષા કરવી પડી શકે.
  • ડાયાબિટીસ ન હોય છતાં લો બ્લડ સુગરનાં લક્ષણો: એક-બે અઠવાડિયામાં તમારા ફેમિલી ડૉક્ટરને મળો.
  • ડાયાબિટીસ હોય અને પગ પર ઘા કે ચાંદું રુઝાતું ન હોય: થોડા દિવસોમાં તમારા ફેમિલી ડૉક્ટર કે પગના નિષ્ણાત (પોડિયાટ્રિસ્ટ)ને મળો.

જો કોઈને આમાંથી કંઈ હોય તો હમણાં જ ઇમરજન્સી મદદ લો (તમારા વિસ્તારનો ઇમરજન્સી નંબર ડાયલ કરો):

  • હાઇ બ્લડ સુગર સાથે ઊલટી, પેટમાં દુખાવો, ઝડપી શ્વાસ, શ્વાસમાં ફળ જેવી મીઠી ગંધ, કે ઘેન
  • હાઇ બ્લડ સુગર રીડિંગ સાથે બ્લડ કે પેશાબમાં કીટોન્સ વધારે
  • લો બ્લડ સુગર હોય અને વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે પ્રતિભાવ ન આપતી હોય, બેભાન હોય કે આંચકી આવે, અને ગ્લુકાગન ઉપલબ્ધ ન હોય કે 10 મિનિટમાં તેની અસર ન થઈ હોય
  • દારૂ પીધા પછી લો બ્લડ સુગર હોય અને વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે પ્રતિભાવ ન આપતી હોય
  • અચાનક ગૂંચવણ કે અસામાન્ય વર્તન, જે કંઈક ગળ્યું લીધા પછી પણ સુધરે નહીં

મોટા ભાગનાં હાઇ અને લો રીડિંગમાં તમારા ડૉક્ટર કે ડાયાબિટીસ ટીમ સાથે શાંતિથી કામ થઈ શકે. આ સંકેતો અપવાદ છે, જેમાં રાહ જોઈ શકાય નહીં.

તરસ, થાક કે જમવાની વચ્ચે ધ્રુજારી? તેના વિશે વાત કરો.

Saluvo તમારી પોતાની ભાષામાં અને તમારા શબ્દોમાં તમને કેવું લાગે છે તે સાંભળે છે, જરૂરી પ્રશ્નો પૂછે છે, અને કયા ડૉક્ટરને અને કેટલા જલદી મળવું તે જણાવે છે. HbA1c કે સુગરનો રિપોર્ટ પહેલેથી છે? તે દરેક વેલ્યુ સમજાવે છે, અને WhatsApp પર દવા લેવાનું યાદ પણ કરાવી શકે છે.

મારાં લક્ષણો વિશે પૂછો

શરૂઆત મફત. તમને શું લાગે છે તે તમારા શબ્દોમાં અને તમારી ભાષામાં કહો.

લોકો પૂછે છે તે પ્રશ્નો

  • ઘણી વાર ખૂબ તરસ લાગવી, સામાન્ય કરતાં વધુ પેશાબ જવું, ખાસ કરીને રાત્રે, ખૂબ થાક લાગવો અને પ્રયત્ન વગર વજન ઘટવું. ઝાંખું દેખાવું, ઘા ધીમે રુઝાવા, અને ગુપ્તાંગની આસપાસ ખંજવાળ કે વારંવાર ફૂગનો ચેપ (થ્રશ) પણ સંકેતો છે. ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસવાળા ઘણા લોકોને શરૂઆતમાં કોઈ લક્ષણ હોતું નથી, એટલે જાણવાનો એકમાત્ર રસ્તો બ્લડ ટેસ્ટ છે.

  • તરસ, વારંવાર પેશાબ, થાક, નબળાઈ, ઝાંખું દેખાવું અને વજન ઘટવું, જે સામાન્ય રીતે ધીમે ધીમે વધે છે. ખૂબ વધારે બ્લડ સુગર સાથે ઊલટી, પેટમાં દુખાવો, ઝડપી શ્વાસ, ઘેન કે શ્વાસમાં ફળ જેવી મીઠી ગંધ હોય તો તે ડાયાબિટીક કીટોએસિડોસિસ હોઈ શકે, જે ઇમરજન્સી છે: તમારા વિસ્તારનો ઇમરજન્સી નંબર ડાયલ કરો.

  • ભૂખ, ધ્રુજારી, પરસેવો, ગભરામણ કે ચીડિયાપણું, જોરથી ધબકારા, હોઠ પર ઝણઝણાટી, ચક્કર, થાક, ઝાંખું દેખાવું અને ગૂંચવણ, જે થોડી મિનિટોમાં આવે છે. જો સારવાર ન થાય, તો ગંભીર લો સુગરથી આંચકી આવી શકે કે બેભાન થઈ જવાય. લો બ્લડ સુગર એટલે 70 mg/dLથી ઓછું, કે 4 mmol/Lથી ઓછું રીડિંગ.

  • ડાયાબિટીસ ન હોય તેવા પુખ્તો માટે, American Diabetes Association ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગર 100 mg/dLથી ઓછી, ગ્લુકોઝવાળું પીણું પીધાના 2 કલાક પછીનું રીડિંગ 140 mg/dLથી ઓછું અને HbA1c 5.7%થી ઓછું હોય તો તેને નોર્મલ ગણે છે. ફાસ્ટિંગ 126 mg/dL કે વધુ, કે HbA1c 6.5% કે વધુ હોય તો તે ડાયાબિટીસ સૂચવે છે. જો તમને ડાયાબિટીસ હોય, તો તમારો પોતાનો ટાર્ગેટ તમારા ડૉક્ટર નક્કી કરે છે.

  • ઝડપથી અસર કરે તેવું કંઈક ગળ્યું લો, જેમ કે ફળના રસનો નાનો ગ્લાસ કે ડાયટ ન હોય તેવું કોલ્ડ ડ્રિંક, ગ્લુકોઝની ગોળીઓ કે ગળી પીપર, અને 10 થી 15 મિનિટ પછી ફરી ચેક કરો. હજુ પણ ઓછી હોય તો ફરી આમ કરો, પછી લાંબો સમય ટકે એવું કંઈક ખાઓ. જો કોઈ બેભાન હોય, તો કંઈ ખાવા-પીવા ન આપો: તેમને રિકવરી પોઝિશનમાં (પડખાભેર) સુવડાવો અને તમારા વિસ્તારનો ઇમરજન્સી નંબર ડાયલ કરો.

  • ડાયાબિટીસની દવા ડૉક્ટરે લખી આપી હોય તે પ્રમાણે લો, પાણી પીઓ, અને બીમારીના દિવસો માટે તમારી ડાયાબિટીસ ટીમે આપેલી સલાહ પાળો. જાતે વધારાના ડોઝ ન લો. જો સુગર વધારે જ રહે, તો તમારા ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો. જો સાથે ઊલટી, પેટમાં દુખાવો, ઝડપી શ્વાસ, ઘેન કે શ્વાસમાં ફળ જેવી મીઠી ગંધ પણ હોય, તો તમારા વિસ્તારનો ઇમરજન્સી નંબર ડાયલ કરો.

  • હા. ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ ઘણી વાર વર્ષો સુધી કોઈ લક્ષણ આપતો નથી, અને ઘણા લોકોને રૂટિન બ્લડ ટેસ્ટથી જ ખબર પડે છે, ક્યારેક તો હાઇ સુગરે આંખો, ચેતાઓ (નસો) કે કિડની પર અસર કરવાનું શરૂ કરી દીધું હોય તે પછી. એટલે જ વધુ જોખમવાળા લોકોએ સારું લાગતું હોય ત્યારે પણ ટેસ્ટ કરાવવો જોઈએ.

  • મોટે ભાગે પુરુષો જેવાં જ: તરસ, વારંવાર પેશાબ, થાક, વજન ઘટવું અને ઝાંખું દેખાવું. સ્ત્રીઓને યોનિની આસપાસ વારંવાર થતો ફૂગનો ચેપ (થ્રશ) કે ખંજવાળ, અને પેશાબનો ચેપ પણ થઈ શકે. ગર્ભાવસ્થામાં શરૂ થતો ડાયાબિટીસ (જેસ્ટેશનલ ડાયાબિટીસ) સામાન્ય રીતે કોઈ લક્ષણ આપતો નથી, એટલે જ ગર્ભવતી સ્ત્રીઓને બ્લડ સુગર ટેસ્ટ કરાવવાનું કહેવામાં આવે છે.

  • ભાગ્યે જ. વધુ પડતો દારૂ પીધા પછી, અમુક દવાઓથી, કે લાંબો સમય ખાધા વગર રહેવાથી, અને ક્યારેક બીજી તબીબી સમસ્યાઓથી તે થઈ શકે. જો તમને ધ્રુજારી, પરસેવો અને ગૂંચવણ થાય જે ખાધા પછી ઓછાં થઈ જાય, અને તમને ડાયાબિટીસ ન હોય, તો કારણ જાણવા તમારા ડૉક્ટરને મળો.

  • ડાયાબિટીક કીટોએસિડોસિસ (DKA) એક ખતરનાક સ્થિતિ છે, જેમાં ઇન્સ્યુલિનની અછતને કારણે શરીર બળતણ માટે ચરબી તોડે છે અને કીટોન્સ નામના એસિડ બને છે. તે મોટે ભાગે ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસવાળા લોકોને થાય છે. તેના સંકેતોમાં ઊલટી, પેટમાં દુખાવો, ઝડપી શ્વાસ, ઘેન, ગૂંચવણ અને શ્વાસમાં ફળ જેવી મીઠી ગંધનો સમાવેશ થાય છે. તે ઇમરજન્સી છે: તમારા વિસ્તારનો ઇમરજન્સી નંબર ડાયલ કરો.

  • સામાન્ય રીતે HbA1c ટેસ્ટથી, જે 2 થી 3 મહિનાની તમારી સરેરાશ બ્લડ સુગર બતાવે છે, કે ફાસ્ટિંગ બ્લડ સુગર ટેસ્ટથી. ક્યારેક ગ્લુકોઝ ટોલરન્સ ટેસ્ટ કરાય છે, જેમાં ગળ્યું પીણું પીધાના 2 કલાક પછી બ્લડ સુગર માપવામાં આવે છે. ડાયાબિટીસની રેન્જમાં પરિણામ આવે તો પુષ્ટિ માટે સામાન્ય રીતે બીજા કોઈ દિવસે ફરી ટેસ્ટ થાય છે.

  • સીધી રીતે નહીં. ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ ખોરાકથી બિલકુલ થતો નથી. ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ મુખ્યત્વે વધારે વજન, ઓછી શારીરિક પ્રવૃત્તિ, ઉંમર અને પરિવારમાં કોઈને હોવા સાથે જોડાયેલો છે. ગળ્યાં પીણાં અને ખોરાક વધુ લેવાથી વજન વધી શકે છે, જે જોખમ વધારે છે, એટલે તે ઓછાં કરવાથી મદદ મળે છે.

  • તરસ, વારંવાર પેશાબ કે વજન ઘટવા જેવાં લક્ષણો હોય તે દરેકે, અને લક્ષણો ન હોય તો પણ વધુ જોખમવાળા લોકોએ: જેમનું વજન વધારે હોય, માતા-પિતા કે ભાઈ-બહેનને ડાયાબિટીસ હોય, ગર્ભાવસ્થામાં ડાયાબિટીસ થયો હોય, કે ઉંમર 40 વર્ષથી વધુ હોય, કે 25 વર્ષથી વધુ હોય અને દક્ષિણ એશિયાઈ, ચાઇનીઝ, અશ્વેત આફ્રિકન કે અશ્વેત કેરેબિયન મૂળના હોય. કેટલી વાર ટેસ્ટ કરાવવો, તે તમારા ડૉક્ટરને પૂછો.

મદદરૂપ ટેસ્ટ

બ્લોગ

સ્રોત

  1. NHS: High blood sugar (hyperglycaemia)
  2. NHS: Low blood sugar (hypoglycaemia)
  3. NHS: Type 2 diabetes, symptoms
  4. American Diabetes Association: Diabetes diagnosis
  5. American Diabetes Association: Low blood glucose (hypoglycemia)

અપડેટ . આ આરોગ્ય માહિતી છે, તબીબી સલાહ નથી. તમારા ડૉક્ટર તમારી પૂરી સ્થિતિ જાણે છે; તમારા રિઝલ્ટ વિશે તેમને પૂછો.