Whakamātautau ferritin: ngā taumata noa, te ferritin iti me te teitei, me te tikanga o tō hua

Ko te ferritin tō pūtea penapena rino. Anei me pēhea te pānui i te tau, he aha i āhua noa ai ahakoa he iti te rino, me te wā me āta tirotiro tētahi hua teitei.

I whakahoutia · Ngā mātāpuna

Whakautu poto

He aha te taumata ferritin noa?

Ko te awhe ferritin noa mō ngā pakeke e 24 ki te 336 ng/mL pea mō ngā tāne, e 11 ki te 307 ng/mL mō ngā wāhine, ahakoa he rerekē ngā taiwhanga. Raro iho i te 15 ng/mL, kua pau ō toenga rino, ā, ko te 15 ki te 30 he iti i te nuinga kia puta ai ngā tohu. Ka piki anō te ferritin i te mumura (inflammation), nō reira ka pānuitia e ngā rata me tō haemoglobin me ō whakamātautau rino.

He mōhiohio hauora, ehara i te tohutohu hauora. E mōhio ana tō rata ki tō āhua katoa; pātai ki a ia mō tō hua.

Tūtohi awhe

Tūtohi taumata ferritin

Te serum ferritin i ngā pakeke. He ōrite te tau o te ng/mL me te µg/L. Tirohia te awhe tohutoro kua tāia ki tō ake pūrongo.

HuaFerritin (ng/mL)Mō waiTe tikanga i te nuinga o te wā
Tino itiRaro iho i te 15PakekeKua pau ngā toenga rino (WHO). He korenga rino, he anaemia, kāore rānei.
Iti15 ki te 30PakekeKei te heke ngā toenga. He maha ngā wā ka rawaka kia puta te ngenge, te makere o ngā makawe, ngā waewae ōkeoke (restless legs) rānei.
Awhe noa24 ki te 336TāneHe ora te āhua o ngā toenga rino, ki te kore te mumura e whakapiki ana i te tau.
Awhe noa11 ki te 307WāhineHe tokomaha ngā wāhine kei te pito iti, inarā me te mate wahine nui, i te hapūtanga rānei.
TeiteiNeke atu i te 300 (tāne), neke atu i te 200 (wāhine)PakekeKo te mumura, te ate ngako (fatty liver), te waipiro rānei i te nuinga; i ētahi wā he rino nui rawa. Me tirotiro.

He paku rerekē ngā awhe a ngā taiwhanga. He iti ake ō ngā tamariki. Ina he mumura, he pokenga rānei, ka kīia e te WHO ko te ferritin raro iho i te 70 µg/L he korenga rino pea, nā te mea ka whakapiki te mumura i te ferritin.

Te ferritin me ērā atu o te iron panel

Ka pānuitia tahitia te ferritin me ēnei whakamātautau i te nuinga o te wā. He awhe noa mō ngā pakeke; he paku rerekē ō tō taiwhanga.

WhakamātautauTe mea ka whakaaturiaAwhe noa mō ngā pakeke
Haemoglobin (Hb)Mēnā he anaemia tōuTāne 13 g/dL neke atu, wāhine 12 neke atu (WHO)
Serum ironTe rino i tō toto ināianei; ka panoni i te roanga o te rā60 ki te 170 µg/dL
TIBC / transferrinTe nui o te wāhi hei kawe rino; ka piki ina iti te rino240 ki te 450 µg/dL
Transferrin saturationTe kī o ngā kaikawe rino20% ki te 50%
CRPTe mumura, e whakapiki ana i te ferritinRaro iho i te 5 mg/L

Ko te ferritin iti me te transferrin saturation iti, ka tohu ki te korenga rino. Ko te ferritin teitei me te transferrin saturation neke atu i te 45%, ka tohu ki te rino nui rawa pea.

He aha te ferritin?

He pūmua (protein) te ferritin e pupuri ana i te rino (iron) i roto i ō pūtau, ko te nuinga kei te ate, te spleen me te hinu kōiwi (bone marrow). Ka turuturu tētahi wāhanga iti ki te toto, ā, koinā te mea ka inea e te whakamātautau. Ko te nui ake o te ferritin, ko te nui ake o te rino kei a koe i te pātaka.

Ko te rino tonu tā tō tinana e whakamahi ai hei hanga haemoglobin, te wāhanga o ngā pūtau toto whero e kawe ana i te hāora (oxygen). Ina kāore koe e whiwhi rino kia rawaka, ina nui ake rānei te ngaro i te mea ka whiwhi koe, ka tangohia tuatahitia e te tinana mai i ōna toenga. Ka heke te ferritin i mua noa atu i te heke o te haemoglobin, koia i noho ai hei tohu tōmua rawa o te iti haere.

Nō reira ehara te ferritin i te rino tonu. Whakaarohia ko te serum iron te moni kei tō pūkoro moni, ko te ferritin tō pūtea penapena.

He aha te tikanga pea o te ferritin iti?

Ko te ferritin iti, tata ki ia wā ko te korenga rino (iron deficiency): kei te heke, kua kore rānei ō toenga. He tino noa, inarā i:

  • ngā wāhine he mate wahine nui, roa rānei, ā, i te hapūtanga
  • te hunga he iti, kāore rānei e kai mīti, ika, kai kua tāpiritia he rino rānei
  • ngā kaituku toto auau me ngā kaiwhakataetae manawaroa
  • ngā tamariki me ngā taiohi e tere tupu ana
  • te hunga he coeliac disease, he mate whēkau mumura, kua pokaia rānei hei whakaheke taumaha, kāore e pai te ngongo i te rino
  • te tangata e ngaro pōturi ana te toto mai i te whēkau, nā tētahi whewhe (ulcer), nā ngā polyp, he onge, nā tētahi mate pukupuku rānei

Ko ngā tohu noa ko te ngenge, te hēmanawa i te arawhata, te kiri kōmā, te makere o ngā makawe, ngā matikuku whatiwhati, te ānini, ngā waewae ōkeoke (restless legs) me te hiahia nui ki te kai hukapapa. Ka puta pea ēnei me te ferritin iti ahakoa he noa tonu tō haemoglobin: ko te korenga rino kāore he anaemia tēnei.

He ōrite te hira o te kimi i te take ki te maimoa. Ko te rino iti i tētahi tāne, i tētahi wahine rānei kua mutu tōna mate wahine (menopause), me tirotiro mō te rere toto mai i te whēkau.

He aha te tikanga pea o te ferritin teitei?

Ko te ferritin teitei, i te nuinga o te wā ehara i te rino nui rawa. Ka piki te ferritin hei wāhanga o te urupare a te tinana ki te ahotea me te mumura, nō reira ko ngā take noa ko:

  • te mumura, te pokenga rānei, mai i te rewharewha ki te kaiponapona (arthritis)
  • te ate ngako (fatty liver), te taumaha rawa, te mate huka momo 2 rānei
  • te inu waipiro auau
  • te mate ate, te mate whatukuhu mau tonu rānei

Kāore i te pērā te auau, ka whakaata i te rino nui rawa (iron overload): ko te haemochromatosis (he mate tuku iho e nui rawa ai te ngongo rino), ko ngā whakawhitinga toto (transfusions) maha, ko te kai rānei i ngā pire rino kāore koe i hiahia. I konei, he teitei anō te transferrin saturation i te nuinga, neke atu i te 45%.

Ko ngā taumata tino teitei, neke atu i te 1,000 ng/mL, me tere arotake, nā te mea ka haere tahi pea me te tūkino ate, ētahi mate pukupuku, ētahi mate mumura onge rānei.

He aha i āhua noa ai te ferritin ahakoa he iti te rino?

I te mea ka whakapiki te mumura i te ferritin, ko te tangata he rino iti me tētahi mate mumura (rheumatoid arthritis, mate whatukuhu, he pokenga hou, he manawa ngoikore), ka āhua noa pea tōna ferritin.

Koia i tirotiro ai ngā rata i te CRP me te transferrin saturation i taua wā anō. Ina he mumura, ka tūtohu te WHO kia kīia ko te ferritin raro iho i te 70 µg/L he korenga rino pea, ā, he maha ngā mātanga ka whakamahi i ngā tepe teitei ake anō i te mate whatukuhu, i te mate manawa rānei.

Me pēhea te whiwhi i te whakamātautau ferritin?

  • He tauira toto iti mai i tētahi ia toto (vein). Kāore te ferritin anake e hiahia kia nohopuku.
  • Mēnā kua tonoa e tō rata he iron panel katoa (serum iron, TIBC, transferrin saturation), he pai ake i te nuinga he tauira o te ata, i ētahi wā i muri i te nohopuku i te pō, nā te mea ka panoni te serum iron i te roanga o te rā.
  • Mēnā kei te kai koe i ngā pire rino, pātai mēnā me waiho mō te rā kotahi i mua i te whakamātautau, nā te mea ka whakapiki i te serum iron mō ētahi hāora.
  • Ko te whakamātautau i te wā o tētahi pokenga, i muri tata mai rānei, ka whakapiki pea i te ferritin; ka whakamātautau anō pea tō rata ā muri ake.
  • Ka hoki mai ngā hua i taua rā anō, i te rā e whai ake nei rānei.

He aha ka āwhina mēnā he iti tō ferritin?

  • Kimihia te take i te tuatahi. Ka pātai tō rata mō te mate wahine, te kai, te nakunaku me te rere toto, ā, ka tirotiro pea mō te coeliac disease, mō te toto i te tūtae rānei.
  • Ka āwhina ngā kai rino ki te pupuri i ngā toenga: te mīti whero, te heihei, te ika me ngā hua manu (he rino e māmā ana te ngongo), me ngā lentil, ngā pīni, ngā chickpea, te tofu, ngā huawhenua rau kākāriki, ngā nati, ngā kākano me ngā kai pata parakuihi kua tāpiritia he rino.
  • Kainga tahitia te rino tipu me te vitamin C (ngā hua citrus, ngā tōmato, ngā capsicum, te amla) hei āwhina i te ngongotanga.
  • Kia mataratara te tī me te kawhe i ngā kai mā te hāora kotahi, e rua rānei; ka ārai rāua i te ngongo rino. Pērā anō ngā pire konupūmā (calcium).
  • Mā tō rata e whakatau ngā pire rino, ngā whāngai rino mā te ia toto (infusions) rānei. Kaua e tīmata i ngā pire rino ki te kore he whakamātautau: he kino te rino nui rawa, ā, ka huna pea i tētahi take me kimi. Kia tawhiti i ngā tamariki, nā te mea he mōrearea te inenga nui rawa (overdose).
  • Hōmai he wā. Mā te maimoatanga, ka pai ake te haemoglobin i roto i ētahi wiki i te nuinga, engari ko te whakakī anō i ngā toenga ferritin, e toru marama pea. Ka whakamātautau anō tō rata.

Āhea kite ai i te rata

Whakaritea he toronga

  • Raro iho tō ferritin i te 30 ng/mL, me te ngenge, te hēmanawa, te makere rānei o ngā makawe: kite i tētahi rata whānui (GP) i roto i te 1 ki te 2 wiki hei kimi i te take, hei whakarite maimoatanga hoki.
  • He tāne koe, he wahine rānei kua mutu te mate wahine (menopause), ā, he iti tō ferritin: kite i tētahi rata whānui (GP) i roto i te 2 wiki, nā te mea tērā pea ko te take he rere toto pōturi mai i te whēkau.
  • Neke atu tō ferritin i te 300 (tāne), i te 200 (wāhine) rānei, ā, kāore koe i te mōhio he aha ai: kite i tētahi rata whānui (GP) i roto i ētahi wiki mō tētahi transferrin saturation me ngā whakamātautau ate.
  • Neke atu tō ferritin i te 1,000 ng/mL: kite i tētahi rata i roto i ngā rā torutoru.

Tonoa he āwhina ohotata ināianei (waea atu ki tō nama ohotata ā-rohe) mēnā kei tētahi tangata:

  • he tūtae pango, kāpia rānei, kei te ruaki toto rānei
  • he mamae uma, he hēmanawa taumaha, kua hemo rānei
  • he rere toto tino nui, pērā i te mākūkū katoa o te pad, o te tampon rānei ia hāora mō ētahi hāora

Kāore rawa te tau ferritin anake e ohotata. Ko ēnei tohu te ohotata.

Kua hoki mai tō iron panel? Kia mārama ki ia uara.

Ka pānuitia e Saluvo tō pūrongo katoa i ngā kupu māmā, i tō reo: te ferritin, te haemoglobin, te rino, te TIBC me ērā atu, ko ēhea uara kei waho i te awhe, me ngā pātai hei ui ki tō rata.

Whakamāramatia taku pūrongo

Kore utu te tīmata. Tāpirihia he whakaahua, he PDF rānei o tō pūrongo; ka pānuitia ia uara e ngā tauira AI e rua.

Ngā pātai a te iwi

  • He pūmua te ferritin e pupuri ana i te rino i tō tinana, ko te nuinga kei te ate, te spleen me te hinu kōiwi. Ka whakaatu te whakamātautau toto ferritin i te nui o te rino kei a koe i te pātaka. Ka heke tuatahi ina iti haere tō rino, i mua noa atu i te putanga o te anaemia, koia te whakamātautau kotahi whai hua rawa mō te korenga rino.

  • Ko ngā awhe noa mō ngā pakeke e 24 ki te 336 ng/mL pea mō ngā tāne, e 11 ki te 307 ng/mL mō ngā wāhine, ahakoa ka tā ia taiwhanga i tōna ake awhe. Raro iho i te 15 ng/mL, kua kore ngā toenga rino, ā, ko te 15 ki te 30 he iti i te nuinga kia puta ai ngā tohu. He ōrite te tau o te ng/mL me te µg/L.

  • Kāo. Ko te ferritin te pūmua e pupuri ana i te rino; ko te serum iron te rino e rere ana i tō toto ināianei. Ka piki, ka heke te serum iron i te roanga o te rā, i muri hoki i ngā kai, engari ka whakaatu te ferritin i ō rahui mō te wā roa. He tohu pono ake te ferritin iti mō te korenga rino i te serum iron iti.

  • Ko te ferritin iti, kei te heke, kua pau rānei ō toenga rino, arā, he korenga rino. Ko ngā take noa ko te mate wahine nui, te hapūtanga, te kai iti te rino, te tuku toto, te kino o te ngongo (pērā i te coeliac disease), te rere toto pōturi rānei mai i te whēkau. Ka puta pea te ngenge, te makere o ngā makawe me te hēmanawa i mua anō i te heke o te haemoglobin.

  • Ko te ferritin teitei, i te nuinga ka whakaata i te mumura, te pokenga, te ate ngako, te taumaha rawa, te inu waipiro auau rānei, kaua ko te rino nui rawa. Kāore i te pērā te auau, he rino nui rawa, pērā i te haemochromatosis, inarā ina neke atu te transferrin saturation i te 45%. Ka titiro te rata ki ō hua kē me tō hītori kia mōhio ko tēhea, ā, ka whakamātautau anō pea i muri i te tau o tētahi pokenga.

  • Raro iho i te 15 ng/mL, kua kore ō toenga rino, e ai ki te WHO. He maha anō ngā rata ka kī he iti te 15 ki te 30 ng/mL, inarā mēnā he tohu ōu. Mēnā he mate mumura tōu, ko te ferritin raro iho i te 70 ka tohu tonu pea he rino iti, nā te mea ka whakapiki te mumura i te tau.

  • Āe. Ko te korenga rino kāore he anaemia tēnei: he iti ō toenga, engari kāore anō kia heke rawa kia heke ai te haemoglobin. He noa i ngā wāhine he mate wahine nui, ā, ka puta tonu pea te ngenge, te ngoikore o te aro, te makere o ngā makawe me ngā waewae ōkeoke. He pai te kimi i te take me te maimoa i mua i te putanga o te anaemia.

  • Kāore he tepe kotahi, engari ko te ferritin neke atu i te 1,000 ng/mL me kite i te rata i roto i ngā rā torutoru, nā te mea ka haere tahi pea me te tūkino ate, te rino nui rawa, ngā mate mumura taumaha rānei. Ko ngā taumata i waenga i te 300 me te 1,000 pea, he noa me te ate ngako, te waipiro, te mumura rānei, ā, ka tirotirohia i roto i ētahi wiki i te nuinga o te wā.

  • Kāore te ferritin anake e hiahia kia nohopuku. Mēnā kua tonoa e tō rata he iron panel katoa, he pai ake i te nuinga he tauira o te ata, i ētahi wā i muri i te nohopuku i te pō, nā te mea ka panoni te serum iron i te roanga o te rā. Mēnā kei te kai koe i ngā pire rino, pātai mēnā me waiho i te rā i mua, nā te mea ka whakapiki i te serum iron mō ētahi hāora.

  • Mā te maimoatanga, ka tīmata te pai ake o te haemoglobin i roto i te rua ki te whā wiki i te nuinga, engari ko te whakakī anō i ngā toenga ferritin, e toru marama pea, ā, he roa ake mēnā ka haere tonu te take, pērā i te mate wahine nui. Ka whakamātautau anō tō rata i ō taumata. Ko te kai anake, ka pōturi te piki o te ferritin, koia i maimoatia ai ngā toenga iti ki te rino ka tuhia e tō rata.

  • Āe. Ka piki te ferritin hei wāhanga o te urupare a te tinana ki te pokenga me te mumura, nō reira ko te ferritin i tangohia i te wā o te rewharewha, o te mumura ake o te kaiponapona, i muri rānei i te pokanga, ka āhua noa, teitei rānei ahakoa he iti te rino. Ka tirotiro ngā rata i te CRP i te taha, ā, ka whakamātautau anō pea ina tau te mumura.

  • He rino e māmā ana te ngongo kei te mīti whero, te heihei, te ika me ngā hua manu. Ka tāpiri ngā lentil, ngā pīni, ngā chickpea, te tofu, ngā huawhenua rau kākāriki, ngā nati, ngā kākano me ngā kai pata parakuihi kua tāpiritia he rino i te rino tipu, ā, he pai ake te ngongo me ngā kai vitamin C pērā i ngā hua citrus, ngā tōmato, te amla rānei. Kia mataratara te tī me te kawhe i ngā kai, nā te mea ka ārai i te ngongotanga.

  • Ko te haemoglobin te pūmua kawe hāora i ngā pūtau toto whero; ko te haemoglobin iti, he anaemia. Ka whakaatu te ferritin i te rino kua pupuritia hei hanga i taua haemoglobin. Ka heke tuatahi te ferritin, nō reira ka taea te ferritin iti me te haemoglobin noa. Ina iti rāua tahi, i te nuinga he anaemia nā te korenga rino (iron-deficiency anaemia).

Ētahi atu whakamātautau

Rangitaki