Ka hē rānei ngā hua whakamātautau toto? Ngā mea e tino whakarerekē ana i ērā

Ka hoki mai tētahi hua he teitei, e tino pai ana tō rongo, ā, ko te whakaaro tuatahi: ka hē rānei ngā hua whakamātautau toto? I ētahi wā, āe. Engari he onge ngā hapa tūturu a te taiwhanga. Ko te mea maha ake, i tika te ine a te taiwhanga i tō toto, ā, nā tētahi mea mō te rā, te wā, te tauira rānei i neke paku ai te tau. Mā te mōhio ki aua mea ka kite koe i tētahi hua e tika ana kia mahia anō, ka whiwhi hoki i tētahi hua mārama ake ā tērā wā.

Ka hē rānei ngā hua whakamātautau toto? Te whakautu poto

Ka whakapau kaha ngā taiwhanga hauora ki te ine i te tauira kotahi ki te āhua kotahi i ia wā. Ko te nuinga ka whakahaere i ngā tauira whakahaere (control samples) i ā rātou mīhini ia rā, ā, ka uru te tini ki ngā kaupapa o waho e tuku ana i ngā tauira kua mōhiotia ngā whakautu, hei tirotiro kei te tika rātou. Ko te taiwhanga e rahua tonu ana, ka whakamutua pea tana mahi i taua whakamātautau kia whakatikaina rā anō.

Nō reira he pakari te wāhanga ine i te nuinga o te wā. Ina whakapōhēhē ngā hua, ko te take i te nuinga o te wā:

• tō whakarite (kai, inu, korikori, wā)
• ngā mea kei tō toto i taua rā (rongoā, tāpiri kai, māuiui)
• ngā mea i pā ki te tauira i te ara ki te mīhini
• te whakataurite i ngā tau mai i ngā taiwhanga he rerekē ngā tikanga me ngā awhe

Ka puta pea ngā false positive (he hua e tohu ana i tētahi raru kāore i a koe) me ngā false negative (he hapa i tētahi raru kei a koe), engari kāore i te noa. He nui ake te tūpono i ētahi whakamātautau, ina kāore rānei i tika te mahi i te whakamātautau.

He aha i rerekē ai, i neke ai ngā hua whakamātautau toto

He rerekētanga kei roto tonu. Whakahaerehia te tauira kotahi kia rua, ka paku rerekē ngā tau. He noa tēnā, ā, i te nuinga o te wā he iti rawa kia hira. Kāore e tino rerekē ngā whakamātautau anō i te taiwhanga kotahi ki te kore tētahi mea i tō tinana i huri.

Ka neke hoki tō tinana. He noa ki te hunga hauora te taka ki waho i tētahi awhe i ētahi wā. Ko te hua kotahi he whakaahua kotahi, ehara i te āhua katoa.

Ngā mea o ia rā e whakarerekē ana i ngā hua

Te nohopuku, te kore nohopuku rānei

Ko ētahi whakamātautau me nohopuku koe (kaua e kai), he maha ngā wā mō te 9 ki te 12 hāora, ko te wai anake. Ko te glucose (te huka toto) me ngā triglycerides ngā uara e tino pāngia ana e tētahi kai hou. Mēnā i kai koe i te wā me nohopuku, ko te pānuitanga teitei pea he parakuihi noa. Tirohia tonutia ngā tohutohu mō tō whakamātautau, nā te mea ehara i ia whakamātautau me nohopuku.

Te wai i te tinana

Mā te iti o te wai ka uaua ake te tango toto, ka hē pea hoki ētahi hua. Ki te kore koe i kīia kia kaua, he pai noa te inu wai i mua i tētahi whakamātautau, ahakoa he whakamātautau nohopuku.

Te korikori kaha

Ka whakateitei pea tētahi korikori uaua mō tētahi wā poto i ngā enzyme o te ate me ngā tatau pūtau toto mā. E tūtohu ana ētahi taiwhanga kia hipa i te korikori kaha mō te tata ki te 24 hāora i mua i tētahi whakamātautau.

Te wā o te rā

Ka whai ētahi uara i tētahi manawataki o ia rā. Hei tauira, ka heke pea te rino tae atu ki te 30% i te roanga o te rā, koinei tētahi take e pai ake ai te tango toto i te ata. Mēnā kei te whakataurite koe i ngā hua e rua, tirohia mēnā i tangohia i te wā rite.

Ngā tāpiri biotin

He noa te biotin (huaora B7) i ngā hua mō te makawe, te kiri me ngā maikuku, he maha ngā wā i ngā horopeta tino nui ake i te 30 mcg ia rā e tūtohutia ana mō ngā pakeke hauora. He maha ngā whakamātautau taiwhanga e whakamahi ana i te biotin hei wāhanga o tā rātou mahi. Ka raweke pea te biotin tāpiri i tō toto i te whakamātautau, ā, ka teitei teka, ka hakahaka teka rānei te āhua o ētahi hua.

Ko ngā whakamātautau ka pāngia pea:

• troponin, e whakamahia ana hei āwhina ki te tirotiro mō te mate manawa ohorere (heart attack)
• ngā whakamātautau repe tenga (thyroid) pērā i te TSH, T4 me T3
• ētahi whakamātautau taiaki (hormone), tae atu ki te PTH, cortisol, FSH me LH
• huaora D

Ka eke ngā taumata biotin ki te tihi i ētahi hāora i muri i te horopeta, ā, ka mau pea te pānga mai i ngā hāora ki ngā rā. Kōrero ki tō tākuta me te tangata e tango ana i tō toto mēnā e kai ana koe, tae atu ki te wā ohotata. Tērā pea ka tono rātou kia whakatārewa koe mō ētahi rā i mua i tētahi whakamātautau kua whakaritea. Kaua e huri i tētahi tāpiri kai, rongoā rānei ko koe anake mō tētahi whakamātautau noa, me pātai tuatahi.

Ngā rongoā

He maha ngā rongoā e huri ana i ngā hua, he maha ngā wā he tūturu, ehara i te hapa. Ētahi tauira:

• ka pā pea ngā statin ki ngā enzyme ate ALT me AST
• ka whakateitei pea ngā corticosteroid i te glucose
• ka neke pea ngā diuretic (ngā pire wai) i te sodium me te potassium

Kawea he rārangi o ngā mea katoa e kai ana koe, tae atu ki ngā hua ka hokona me te kore tono rongoā me ngā tāpiri kai. Pātai mēnā me kai koe i ō rongoā ata i mua, i muri rānei i tētahi whakamātautau nohopuku.

Te māuiui, me ētahi atu wāhanga o te ora

Ka pana pea ētahi māuiui taumaha kāore e pā ana ki tō repe tenga i te TSH kia heke mō tētahi wā poto. He maha ngā wā he paku hakahaka te TSH i ngā marama tuatahi e toru o te hapūtanga, ā, ka teitei ake pea i te hunga neke atu i te 80 he hauora ō rātou repe tenga. Ka pā pea hoki tō ikura ki ētahi hua. Mēnā i māuiui koe, e ora haere ana rānei i te wā i tangohia ai te toto, kīia.

Ina ko te raru kei te tauira tonu

Haemolysis

Ko te tikanga o te haemolysis, i pakaru ētahi pūtau toto whero i muri i te tangohanga o te toto. Nā te mea kei roto i ngā pūtau te nuinga o tō potassium, ahakoa te pakarutanga iti ka pana pea i te potassium kua inea kia piki. E kī ana ngā kairangahau koinei te take auau rawa o te potassium teitei teka. Ka huna pea hoki i te potassium tino hakahaka mā te whakaatu kia noa te āhua.

I te nuinga o te wā ka puta i te wā o te tango, i te ara rānei ki te taiwhanga. Ko ngā take noa ko te tourniquet (te here i te ringa) i waiho roa, te kōpiri auau i te ringa, te ngira tino kikokore, te kōtēhi i te wāhi i werohia, te rūrū kaha i te ngongo, me ngā whakaroa, te makariri rānei i te wā kawe. Tata ki te kore rawa he hapa nāu. Mēnā e whakapaetia ana he haemolysis, tērā pea me whai tauira hou i mua i te mahi a tētahi i runga i te hua.

Ngā tapanga, ngā ngongo me te kawe

Ka puta pea ētahi atu hapa i mua i te taenga o te tauira ki te mīhini: te ngongo, te rongoā pupuri rānei e hē ana, te tapanga kāore i oti, te pupuri kino rānei i te wā kawe. Ka taea e koe te āwhina mā te tirotiro i tō ingoa me tō rā whānau i te tapanga o te ngongo i te wā ka tangohia tō toto.

Ngā rerekētanga o ngā awhe tohutoro i waenga i ngā taiwhanga

He maha ngā wā he rerekē ngā mīhini me ngā tikanga a ngā taiwhanga, nō reira ka rerekē ō rātou awhe tohutoro. Ka rerekē hoki pea ngā waeine: ka whakamahi tētahi pūrongo i te mcg/dL, tētahi atu i te micromol/L, i te pg/mL rānei. Koinā te take me pānui koe i tētahi hua ki te awhe i tāia ki taua pūrongo tonu, ā, koinā hoki te take kāore pea he panoni tūturu i te uara e āhua teitei ake ana i tētahi taiwhanga hou. Mō te aroturuki i tētahi uara i ngā marama, whakamahia te taiwhanga kotahi ina taea.

He aratohu tere mō ngā mea e whakarerekē ana i ngā mea

Take	Ngā hua e pāngia ana	Tāu e mahi ai
Te kai i mua i tētahi whakamātautau nohopuku	Glucose, triglycerides	Whāia ngā tohutohu nohopuku
Te korikori kaha	Ngā enzyme ate, ngā pūtau mā	Pātai mēnā me okioki i te rā i mua
Te wā o te rā	Rino	Tonoa he wā rite mō ngā whakamātautau anō
Biotin	Troponin, ngā whakamātautau repe tenga me ngā taiaki	Kōrero ki tō tākuta me te taiwhanga
Ngā rongoā	Ngā enzyme ate, glucose, sodium, potassium	Kawea he rārangi rongoā katoa
Tauira haemolysed	Potassium me ētahi atu	Pātai mēnā me mahi anō
Ngā taiwhanga rerekē	Ngā awhe me ngā waeine	Whakatauritea ki te awhe o ia pūrongo

Āhea whakapae ai kāore pea i tika tētahi hua

• Kāore e hāngai ana ki tō rongo, ki tētahi atu mea rānei i te pūrongo.
• I tino peke mai i ō hua o mua me te kore take mārama.
• E mōhio ana koe i kai koe, i korikori kaha rānei, i kai rānei i te biotin i mua i te whakamātautau.
• E kī ana te pūrongo he raru tō te tauira, pērā i te haemolysis.

Ngā pātai pai: Ka hāngai tēnei ki ōku tohumate? I whakarerekēhia rānei e tētahi mea? He pai kia mahia anō i mua i tā tāua mahi i runga i tēnei?

Mā te pupuri i ō pūrongo ki te wāhi kotahi ka māmā ake tēnei. I Saluvo, e rua ngā tauira AI ka pānui i ia pūrongo, ka whakaū koe i ngā uara e rerekē ana tā rāua pānui, ā, ka kite koe i ngā ia puta noa i ngā pūrongo, kia kitea te peke kotahi i te panoni tūturu.

Kaua e whakaaro he hapa te hua whakaoho. Ki te kī tō pūrongo "critical" (tino mōrearea), waea atu ki tō tākuta, ki te taiwhanga rānei ināianei tonu, ā, haere ki tētahi tari ohotata mēnā kāore e taea e koe te whakapā atu ki tētahi. Mēnā he mamae i te uma, he uaua te whakaha, he pōraruraru, he ngoikore taumaha, ka takahemo rānei koe, waea atu ki tō nama ohotata ā-rohe. Ka pātai ai mō ngā hapa i muri.