टायफॉइडची पहिली लक्षणे कोणती?

सहसा रोज थोडा थोडा वाढत जाणारा ताप, सोबत डोकेदुखी, थकवा आणि अशक्तपणा, भूक न लागणे आणि कधी कधी कोरडा खोकला. पोटदुखी आणि बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब अनेकदा काही दिवसांनंतर येतात. दूषित अन्न खाल्ल्यानंतर किंवा दूषित पाणी प्यायल्यानंतर लक्षणे सहसा 6 ते 30 दिवसांनी सुरू होतात, म्हणून आजार कशामुळे झाला हे ओळखणे कठीण जाऊ शकते.

टायफॉइडचा ताप किती दिवस राहतो?

उपचार न केल्यास टायफॉइड एक महिना किंवा त्याहून जास्त काळ टिकू शकतो, आणि 2 ते 3 आठवड्यांनंतर गंभीर दुष्परिणाम दिसू शकतात. योग्य अँटिबायोटिक्स घेतल्यास उपचार सुरू केल्यापासून साधारण 5 दिवसांत ताप सहसा कमी होतो, आणि बहुतेक लोक पूर्णपणे बरे होतात, जरी थकवा जास्त काळ राहू शकतो.

संसर्गानंतर किती दिवसांनी टायफॉइडची लक्षणे सुरू होतात?

दूषित अन्न किंवा पाण्यातून जीवाणू पोटात गेल्यानंतर सहसा 6 ते 30 दिवसांनी, अनेकदा 3 आठवड्यांच्या आत. या मोठ्या अंतरामुळे लोक अनेकदा तापाचा संबंध एखाद्या जेवणाशी किंवा प्रवासाशी जोडत नाहीत, म्हणून गेल्या साधारण महिनाभरात केलेल्या कोणत्याही प्रवासाबद्दल तुमच्या डॉक्टरांना सांगा.

टायफॉइडसाठी सर्वात चांगली तपासणी कोणती?

ब्लड कल्चर, शक्यतो अँटिबायोटिक्स सुरू करण्याआधी घेतलेले. एका नमुन्यातून सुमारे 50% रुग्णांमध्ये जीवाणू सापडतात, म्हणून डॉक्टर कधी कधी एकापेक्षा जास्त नमुने घेतात. बोन मॅरो कल्चर जास्त संवेदनशील असते, पण ते फक्त कधी कधीच केले जाते. स्टूल कल्चर पहिल्या आठवड्यात सहसा निगेटिव्ह येते.

बरे वाटू लागल्यावर मी अँटिबायोटिक्स बंद करू शकतो का?

नाही. ती डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणेच घ्या आणि पूर्ण कोर्स संपवा, बरे वाटत असले तरीही. मध्येच थांबवल्यास आजार परत येऊ शकतो आणि अँटिबायोटिक्सना दाद न देणारे जीवाणू पसरण्यास मदत होते. औषधांचे दुष्परिणाम जाणवत असतील, तर स्वतःहून औषध बंद करण्याऐवजी तुमच्या डॉक्टरांशी किंवा फार्मासिस्टशी बोला.

टायफॉइडचे उपचार सुरू केल्यानंतरही माझा ताप जास्त का आहे?

अँटिबायोटिक्स सुरू केल्यानंतर ताप साधारण 5 दिवस राहणे सामान्य आहे. तोपर्यंत ताप कमी होत नसेल, किंवा तुमची तब्येत आणखी बिघडत असेल, तर पुन्हा तुमच्या डॉक्टरांना भेटा: जीवाणू त्या अँटिबायोटिकला दाद देत नसतील, किंवा तापाचे दुसरे कारण असू शकते. स्वतःहून अँटिबायोटिक्स कधीही बदलू नका किंवा नवीन अँटिबायोटिक सुरू करू नका.

टायफॉइड संसर्गजन्य आहे का?

हो, दूषित अन्न किंवा पाण्यातून, मुख्यतः ज्या व्यक्तीला टायफॉइड झाला आहे किंवा जी जीवाणू वाहून नेते तिच्या शौचातून. सर्दीसारखा तो हवेतून पसरत नाही. संडासला जाऊन आल्यानंतर आणि अन्नाला हात लावण्याआधी साबणाने हात नीट धुवा, आणि तुमचे डॉक्टर सुरक्षित आहे असे सांगेपर्यंत इतरांसाठी स्वयंपाक करू नका.

टायफॉइड झाल्यास काय खावे?

भरपूर पाणी व द्रव पदार्थ प्या, आणि जमेल तेव्हा थोडे थोडे, साधे, नीट शिजवलेले जेवण घ्या, जसे भात, सूप किंवा इतर मऊ पदार्थ. सगळे अन्न ताजे शिजवलेले असेल आणि पाणी सुरक्षित असेल याची खात्री करा. पाणी व द्रव पदार्थ पोटात टिकत नसतील, किंवा लघवी खूप कमी होत असेल, तर लगेच डॉक्टरांना भेटा.

टायफॉइड पुन्हा होऊ शकतो का?

हो. 10% पर्यंत लोकांना पुन्हा लक्षणे येतात, सहसा बरे झाल्यानंतर 1 ते 3 आठवड्यांनी. थोडे लोक कोणतीही लक्षणे नसताना महिने किंवा वर्षे जीवाणू वाहून नेत राहतात. उपचारांनंतर ताप परत आला, तर तुमच्या डॉक्टरांना भेटा; ते तुमची शौच तपासणीही करू शकतात.

टायफॉइड आणि पॅराटायफॉइडमध्ये काय फरक आहे?

दोन्ही दूषित अन्न किंवा पाण्यातून पसरणाऱ्या Salmonella जीवाणूंमुळे होतात: टायफॉइड Salmonella Typhi मुळे, आणि पॅराटायफॉइड Salmonella Paratyphi मुळे. दोन्हींची लक्षणे सारखी असतात, आणि त्यांची तपासणी व उपचार जवळपास त्याच पद्धतीने होतात. पॅराटायफॉइड अनेकदा सौम्य असतो, पण तरीही त्यासाठी डॉक्टर आणि अँटिबायोटिक्स आवश्यक असतात.

टायफॉइडसाठी लस आहे का?

हो. जिथे टायफॉइड सामान्य आहे अशा देशांमध्ये 6 महिने वयापासूनच्या मुलांसाठी आणि मोठ्यांसाठी WHO टायफॉइड कॉन्जुगेट लस (typhoid conjugate vaccine) सुचवते, जी एकच इंजेक्शन असते. प्रवाशांनाही लस घेता येते, शक्यतो जाण्याच्या काही आठवडे आधी. कोणतीही लस पूर्ण संरक्षण देत नाही, म्हणून सुरक्षित पाणी, सुरक्षित अन्न आणि हात धुणे तरीही महत्त्वाचे आहे.

टायफॉइड, डेंग्यू आणि मलेरिया यांत फरक कसा ओळखावा?

लक्षणे एकमेकांशी मिळतीजुळती असतात, म्हणून रक्त तपासण्या हाच एकमेव विश्वासार्ह मार्ग आहे. टायफॉइडचा ताप सहसा काही दिवसांत हळूहळू वाढतो आणि सोबत पोटाची लक्षणे असतात; डेंग्यूचा ताप अचानक सुरू होतो, सोबत डोळ्यांच्या मागे दुखणे आणि अंगदुखी असते; मलेरियामध्ये अनेकदा थंडी वाजून ताप येतो. जिथे हे तिन्ही सामान्य आहेत, तिथे डॉक्टर एकापेक्षा जास्त आजारांची तपासणी करू शकतात.

टायफॉइडची लक्षणे (Typhoid symptoms): तापाचा प्रकार, धोक्याची चिन्हे आणि कोणत्या तपासणीवर विश्वास ठेवावा

रोज थोडा थोडा वाढत जाणारा ताप, सोबत डोकेदुखी आणि पोट बिघडलेले? टायफॉइड सहसा कसा वाढतो, त्याची खात्री खरोखर कशी होते, आणि अँटिबायोटिक्स का महत्त्वाची आहेत, हे इथे पाहा.

अपडेट केले १५ नोव्हेंबर, २०२६ · स्रोत

थोडक्यात उत्तर

टायफॉइडची लक्षणे कोणती?

दूषित अन्न खाल्ल्यानंतर किंवा दूषित पाणी प्यायल्यानंतर टायफॉइड सहसा 6 ते 30 दिवसांनी सुरू होतो. ताप दिवसेंदिवस वाढत 39 ते 40°C (103 ते 104°F) पर्यंत जातो आणि 3 दिवसांपेक्षा जास्त टिकतो. डोकेदुखी, अशक्तपणा, भूक न लागणे, पोटदुखी, बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब आणि खोकला ही सामान्य लक्षणे आहेत, आणि काही लोकांच्या अंगावर सपाट गुलाबी ठिपके येतात. टायफॉइडसाठी अँटिबायोटिक्स आवश्यक असतात.

माझ्या लक्षणांबद्दल विचारा माझा रिपोर्ट समजावून सांगा

ही आरोग्यविषयक माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. तुमची पूर्ण माहिती तुमच्या डॉक्टरांना असते; तुमच्या निकालाबद्दल त्यांना विचारा.

एकमेकांशेजारी तुलना

टायफॉइड आणि डेंग्यू: दोन सामान्य तापांत काय फरक आहे?

दोन्हींमध्ये जास्त ताप येतो आणि दोन्ही एकाच देशांमध्ये सामान्य आहेत, पण त्यांचा संसर्ग, तपासणी आणि उपचार वेगवेगळ्या प्रकारे होतात. हे नेहमीचे फरक आहेत.

तुम्हाला काय जाणवते	टायफॉइड	डेंग्यू
संसर्ग कसा होतो	जीवाणूंनी दूषित झालेले अन्न किंवा पाणी	संसर्ग झालेल्या Aedes (एडिस) डासाचा चावा
लक्षणे कधी सुरू होतात	सहसा संसर्गानंतर 6 ते 30 दिवसांनी	सहसा डास चावल्यानंतर 4 ते 10 दिवसांनी
ताप	पहिल्या काही दिवसांत टप्प्याटप्प्याने वाढत 39 ते 40°C पर्यंत जातो; उपचार न केल्यास आठवडे टिकू शकतो	सुरुवातीपासूनच अचानक आणि जास्त; 2 ते 7 दिवस टिकतो
इतर लक्षणे	डोकेदुखी, अशक्तपणा, पोटदुखी, बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब, खोकला, भूक न लागणे	तीव्र डोकेदुखी, डोळ्यांच्या मागे दुखणे, स्नायू, सांधे आणि हाडे दुखणे
पुरळ	कधी कधी छातीवर किंवा पोटावर सपाट, फिकट गुलाबी ठिपके	लालसर चट्ट्यांसारखे पुरळ सामान्य आहे
धोका कधी वाढतो	उपचार न केल्यास 2 ते 3 आठवड्यांनंतर: आतड्यांत रक्तस्राव किंवा आतड्याला छिद्र	ताप उतरत असताना, सहसा ताप गेल्यानंतरच्या 24 ते 48 तासांत
औषध	अँटिबायोटिक्स, पूर्ण कोर्स घेऊन	कोणतेही खास औषध नाही; फक्त पॅरासिटामॉल (paracetamol), ibuprofen किंवा aspirin कधीच नाही
तपासणी	ब्लड कल्चर (blood culture); वायडल टेस्ट (Widal test) विश्वासार्ह नाही	NS1 अँटिजेन किंवा PCR, IgM अँटिबॉडी, आणि सोबत प्लेटलेट काउंट

यांपैकी अनेक भागांमध्ये मलेरियामुळेही (malaria) ताप येतो, आणि काही लोकांना एकाच वेळी एकापेक्षा जास्त संसर्ग असतात. डॉक्टर एकाच वेळी अनेक तपासण्या करू शकतात.

टायफॉइड म्हणजे काय, आणि तो कसा होतो?

टायफॉइड (विषमज्वर) हा Salmonella Typhi (साल्मोनेला टायफी) या जीवाणूंमुळे होणारा संसर्ग आहे. तो या जीवाणूंनी दूषित झालेले अन्न किंवा पाणी यांमधून पसरतो, सहसा ज्या व्यक्तीला टायफॉइड झाला आहे किंवा जी जीवाणू वाहून नेते तिच्या शौचातून. पोटात गेल्यावर हे जीवाणू वाढतात आणि रक्तात पसरतात.

जिथे स्वच्छ पाणी आणि स्वच्छतेच्या सोयी कमी आहेत, तिथे तो सामान्य आहे: आशिया, आफ्रिका, आणि मध्य व दक्षिण अमेरिकेच्या काही भागांत. दरवर्षी अंदाजे 9 मिलियन लोक टायफॉइडने आजारी पडतात, आणि सुमारे 110,000 लोकांचा मृत्यू होतो.

पॅराटायफॉइड (paratyphoid) हा Salmonella Paratyphi मुळे होणारा असाच आजार आहे, आणि त्याची तपासणी व उपचार जवळपास त्याच पद्धतीने होतात.

वाहक (carriers): काही लोकांच्या शरीरात लक्षणे गेल्यानंतरही जीवाणू राहतात, कधी कधी महिने किंवा वर्षे, आणि ते आजारी न वाटताही इतरांना संसर्ग देऊ शकतात.

टायफॉइडची लक्षणे कोणती, आठवड्यानुसार?

लक्षणे सहसा संसर्गानंतर 6 ते 30 दिवसांनी सुरू होतात, अनेकदा हळूहळू:

रोज थोडा थोडा वाढत जाणारा ताप, जो तिसऱ्या किंवा चौथ्या दिवसापर्यंत 39 ते 40°C (103 ते 104°F) पर्यंत पोहोचतो, आणि 3 दिवसांपेक्षा जास्त टिकतो
डोकेदुखी, अशक्तपणा आणि थकवा
थंडी वाजणे आणि अंगदुखी
कोरडा खोकला
भूक न लागणे, मळमळ
पोटदुखी, आणि बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब, जे अनेकदा इतर लक्षणांनंतर येतात
कधी कधी सपाट, फिकट गुलाबी (गुलाबी रंगाचे, rose spots) ठिपके, सहसा छातीवर किंवा पोटावर

कधी	सहसा काय होते
संसर्गानंतर 6 ते 30 दिवस	लक्षणे सुरू होतात, अनेकदा हळूहळू
आजाराचे पहिले काही दिवस	ताप रोज थोडा थोडा वाढतो, सोबत डोकेदुखी, थकवा आणि भूक न लागणे
आजार पुढे जात असताना	जास्त ताप सुरूच राहतो; पोटदुखी, बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब, कधी कधी गुलाबी ठिपके
उपचार न केल्यास 2 ते 3 आठवड्यांनंतर	गंभीर दुष्परिणाम दिसू शकतात: आतड्यांत रक्तस्राव, आतड्याला छिद्र, गोंधळलेली अवस्था

उपचार न केल्यास टायफॉइड एक महिना किंवा त्याहून जास्त काळ टिकू शकतो. योग्य अँटिबायोटिक्स घेतल्यास बहुतेक लोक पूर्णपणे बरे होतात.

टायफॉइडची धोक्याची चिन्हे आणि गंभीर दुष्परिणाम कोणते?

टायफॉइडमुळे हॉस्पिटलमध्ये दाखल असलेल्यांपैकी सुमारे 10 ते 15% लोकांमध्ये गंभीर दुष्परिणाम होतात, सहसा आजाराच्या 2 ते 3 आठवड्यांनंतर:

आतड्यांत रक्तस्राव
आतड्याला छिद्र पडणे (intestinal perforation), ज्यामुळे पोटाच्या आतील आवरणाला गंभीर संसर्ग (पेरिटोनायटिस, peritonitis) होऊ शकतो
गोंधळलेली अवस्था किंवा गुंगी

पुढीलपैकी काहीही असल्यास आत्ताच आपत्कालीन मदत घ्या:

अचानक सुरू होऊन वाढतच जाणारी पोटदुखी
काळी किंवा गडद लाल शौच
रक्ताची उलटी, किंवा कॉफीच्या चोथ्यासारखी दिसणारी उलटी

आजार पुन्हा उलटणे (relapse): 10% पर्यंत लोकांना पुन्हा लक्षणे येतात, सहसा बरे झाल्यानंतर 1 ते 3 आठवड्यांनी. उपचार पूर्ण झाल्यानंतर ताप परत आला, तर तुमच्या डॉक्टरांना भेटा.

वाहक (carriers): उपचार झालेल्यांपैकी सुमारे 1 ते 4% लोकांच्या शरीरात एक वर्षानंतरही जीवाणू असतात. तुम्ही अन्नपदार्थांचे काम, आरोग्य सेवा किंवा लहान मुलांसोबत काम करत असाल, तर कामावर परत जाण्याआधी डॉक्टर तुमची शौच तपासणी करू शकतात.

टायफॉइडची खात्री कोणत्या तपासणीने होते, आणि वायडल टेस्ट विश्वासार्ह आहे का?

ब्लड कल्चर (blood culture) ही सर्वात योग्य तपासणी आहे: लॅबमध्ये रक्ताच्या नमुन्यातून जीवाणू वाढवले जातात. एका कल्चरमध्ये सुमारे 50% रुग्णांमध्ये जीवाणू सापडतात, म्हणून डॉक्टर कधी कधी एकापेक्षा जास्त नमुने घेतात, शक्यतो अँटिबायोटिक्स सुरू करण्याआधी.
बोन मॅरो कल्चर (bone marrow culture, अस्थिमज्जेची तपासणी) सुमारे 80% रुग्णांमध्ये जीवाणू शोधते, पण ही शरीरात सुई घालून करायची तपासणी असल्याने ती फक्त कधी कधीच केली जाते.
स्टूल कल्चर (stool culture, शौचाची तपासणी) पहिल्या आठवड्यात सहसा निगेटिव्ह येते.

वायडल टेस्ट (Widal test) विश्वासार्ह नाही. ती स्वस्त असल्याने मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते, पण ज्यांना टायफॉइड नाही त्यांच्यात ती पॉझिटिव्ह येऊ शकते (उदाहरणार्थ आधी होऊन गेलेला संसर्ग किंवा लसीकरण यांनंतर), आणि ज्यांना टायफॉइड आहे त्यांच्यात निगेटिव्ह येऊ शकते. फक्त वायडलच्या रिपोर्टवरून तुम्हाला टायफॉइड आहे की नाही, किंवा कोणते अँटिबायोटिक लागेल, हे ठरवू नये. झटपट होणाऱ्या रॅपिड टेस्टही फारशा अचूक नसतात.

डॉक्टर CBC (कम्प्लीट ब्लड काउंट, संपूर्ण रक्त तपासणी) देखील करतात, आणि जिथे मलेरिया आणि डेंग्यू सामान्य आहेत तिथे त्यांचीही तपासणी करतात. डेंग्यूचा ताप कसा वेगळा असतो, हे आमच्या डेंग्यू मार्गदर्शिकेत समजावून सांगितले आहे.

टायफॉइडवर उपचार कसे होतात?

टायफॉइडवर अँटिबायोटिक्सनी उपचार होतात, ज्यामुळे आजार लवकर बरा होतो आणि गंभीर दुष्परिणाम व मृत्यूचा धोका कमी होतो. कोणते अँटिबायोटिक वापरायचे हे संसर्ग कुठे झाला यावर अवलंबून असते, कारण अँटिबायोटिक्सना दाद न देणारे (resistance) जीवाणू वाढत आहेत, यात अनेक औषधांना दाद न देणारा (extensively drug-resistant) टायफॉइडही आहे. योग्य औषध निवडण्यासाठी तुमचे डॉक्टर तपासण्या करायला सांगू शकतात.

अँटिबायोटिक्स डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणेच घ्या, आणि पूर्ण कोर्स संपवा, बरे वाटू लागले तरीही. मध्येच थांबवल्यास आजार परत येऊ शकतो आणि औषधांना दाद न देणारे जीवाणू पसरण्यास मदत होते.
डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय अँटिबायोटिक्स विकत घेऊ नका, किंवा आधीची उरलेली औषधे वापरू नका: चुकीच्या अँटिबायोटिकमुळे योग्य उपचारांना उशीर होऊ शकतो.
उपचार सुरू केल्यानंतर ताप साधारण 5 दिवस राहू शकतो. तोपर्यंत ताप कमी होत नसेल, किंवा तुमची तब्येत आणखी बिघडत असेल, तर पुन्हा तुमच्या डॉक्टरांना भेटा.
आराम करा, भरपूर पाणी व द्रव पदार्थ प्या, आणि जमेल तेव्हा थोडे थोडे, साधे जेवण घ्या. तापासाठी पॅरासिटामॉल (paracetamol) उपयोगी ठरू शकते; पाकिटावरील सूचना पाळा किंवा फार्मासिस्टला विचारा, आणि मुलासाठी डॉक्टरांना विचारा.
गंभीर टायफॉइडवर हॉस्पिटलमध्ये उपचार केले जातात.

इतरांचे संरक्षण करा: संडासला जाऊन आल्यानंतर आणि अन्नाला हात लावण्याआधी साबणाने हात नीट धुवा, आणि तुमचे डॉक्टर सुरक्षित आहे असे सांगेपर्यंत इतरांसाठी स्वयंपाक करू नका. कोणते औषध आणि किती प्रमाणात घ्यायचे, हा निर्णय तुमच्या डॉक्टरांचा आहे.

टायफॉइड कसा टाळता येईल?

सुरक्षित पाणी: बाटलीबंद किंवा उकळलेले पाणी, किंवा निर्जंतुक केलेले पाणी प्या. बर्फ सुरक्षित पाण्यापासून बनवलेला असल्याशिवाय टाळा.
सुरक्षित अन्न: पूर्ण शिजवलेले आणि अजून गरम असलेले अन्न खा. कच्चे (न उकळलेले) दूध टाळा. फळे आणि भाज्या सुरक्षित पाण्याने धुवा, किंवा त्यांची साले स्वतः काढा.
साबण आणि पाण्याने हात धुवा, विशेषतः संडासला जाऊन आल्यानंतर आणि जेवण्याआधी किंवा स्वयंपाक करण्याआधी.
लस: जिथे टायफॉइड सामान्य आहे अशा देशांमध्ये 6 महिने वयापासूनच्या मुलांसाठी आणि मोठ्यांसाठी WHO टायफॉइड कॉन्जुगेट लस (typhoid conjugate vaccine) सुचवते, जी एकच इंजेक्शन असते. प्रवाशांनाही टायफॉइडची लस घेता येते, शक्यतो जाण्याच्या काही आठवडे आधी; कोणती लस आणि केव्हा, हे डॉक्टरांना किंवा ट्रॅव्हल क्लिनिकला विचारा. कोणतीही लस पूर्ण संरक्षण देत नाही, म्हणून अन्न आणि पाण्याची काळजी घेणे तरीही महत्त्वाचे आहे.

डॉक्टरांना कधी भेटावे

डॉक्टरांची वेळ घ्या

3 दिवसांपेक्षा जास्त टिकणारा ताप, किंवा खूप आजारी वाटत असताना ताप, विशेषतः प्रवासानंतर किंवा सुरक्षित नसलेले अन्न किंवा पाणी घेतल्यानंतर: एका दिवसाच्या आत डॉक्टरांना भेटा.
टायफॉइड सामान्य असलेल्या ठिकाणी प्रवास करून आल्यानंतर बरे वाटत नसेल, लस घेतलेली असली तरीही: डॉक्टरांना भेटा आणि तुम्ही कुठे जाऊन आलात ते सांगा.
उपचार सुरू आहेत पण साधारण 5 दिवसांनंतरही ताप कमी होत नाही, किंवा अँटिबायोटिक्स संपल्यानंतर लक्षणे वाढतात किंवा परत येतात: एक-दोन दिवसांत पुन्हा तुमच्या डॉक्टरांना भेटा.
तुम्ही अन्नपदार्थांचे काम, आरोग्य सेवा किंवा लहान मुलांसोबत काम करता: कामावर परत जाणे केव्हा सुरक्षित आहे हे डॉक्टरांना विचारा, कारण आधी शौचाच्या तपासण्या कराव्या लागू शकतात.

एखाद्या व्यक्तीला पुढीलपैकी काही असल्यास आत्ताच आपत्कालीन मदत घ्या (तुमच्या स्थानिक आपत्कालीन क्रमांकावर फोन करा):

अचानक सुरू होऊन वाढतच जाणारी पोटदुखी
काळी किंवा गडद लाल शौच, किंवा रक्ताची उलटी, किंवा कॉफीच्या चोथ्यासारखी दिसणारी उलटी
गोंधळलेली अवस्था, किंवा खूप गुंगी आणि उठवायला कठीण जाणे
ताप असताना लघवी खूप कमी होणे, उभे राहिल्यावर चक्कर येणे, किंवा पाणी व द्रव पदार्थ पोटात न टिकणे

टायफॉइडवर उपचार झालेले बहुतेक लोक पूर्णपणे बरे होतात. ही चिन्हे आतड्यांत रक्तस्राव, आतड्याला छिद्र किंवा शरीरातील पाणी खूप कमी होणे (डिहायड्रेशन) दर्शवू शकतात, आणि त्यांसाठी वाट पाहता येत नाही. स्वतः गाडी चालवत जाऊ नका.

ताप जात नाहीये? आमच्याशी बोला.

तुम्हाला कसे वाटते ते Saluvo तुमच्याच शब्दांत आणि भाषेत ऐकते, आधी धोक्याची चिन्हे तपासते, आणि कोणत्या डॉक्टरांना आणि किती लवकर भेटावे हे सांगते. तुमच्याकडे आधीच रक्त तपासणीचा किंवा वायडल टेस्टचा रिपोर्ट आहे? ते प्रत्येक आकडा समजावून सांगते.

माझ्या लक्षणांबद्दल विचारा

सुरुवात मोफत. तुम्हाला काय जाणवते ते तुमच्याच शब्दांत आणि भाषेत सांगा.

लोक विचारतात ते प्रश्न

सहसा रोज थोडा थोडा वाढत जाणारा ताप, सोबत डोकेदुखी, थकवा आणि अशक्तपणा, भूक न लागणे आणि कधी कधी कोरडा खोकला. पोटदुखी आणि बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब अनेकदा काही दिवसांनंतर येतात. दूषित अन्न खाल्ल्यानंतर किंवा दूषित पाणी प्यायल्यानंतर लक्षणे सहसा 6 ते 30 दिवसांनी सुरू होतात, म्हणून आजार कशामुळे झाला हे ओळखणे कठीण जाऊ शकते.
उपचार न केल्यास टायफॉइड एक महिना किंवा त्याहून जास्त काळ टिकू शकतो, आणि 2 ते 3 आठवड्यांनंतर गंभीर दुष्परिणाम दिसू शकतात. योग्य अँटिबायोटिक्स घेतल्यास उपचार सुरू केल्यापासून साधारण 5 दिवसांत ताप सहसा कमी होतो, आणि बहुतेक लोक पूर्णपणे बरे होतात, जरी थकवा जास्त काळ राहू शकतो.
दूषित अन्न किंवा पाण्यातून जीवाणू पोटात गेल्यानंतर सहसा 6 ते 30 दिवसांनी, अनेकदा 3 आठवड्यांच्या आत. या मोठ्या अंतरामुळे लोक अनेकदा तापाचा संबंध एखाद्या जेवणाशी किंवा प्रवासाशी जोडत नाहीत, म्हणून गेल्या साधारण महिनाभरात केलेल्या कोणत्याही प्रवासाबद्दल तुमच्या डॉक्टरांना सांगा.
नाही. वायडल टेस्ट स्वस्त असल्याने मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते, पण ती विश्वासार्ह नाही: ज्यांना टायफॉइड नाही त्यांच्यात ती पॉझिटिव्ह येऊ शकते, उदाहरणार्थ आधी होऊन गेलेला संसर्ग किंवा लसीकरण यांनंतर, आणि ज्यांना टायफॉइड आहे त्यांच्यात निगेटिव्ह येऊ शकते. ब्लड कल्चर ही सर्वात योग्य तपासणी आहे. उपचार ठरवण्यासाठी फक्त वायडलच्या रिपोर्टवर अवलंबून राहू नका.
ब्लड कल्चर, शक्यतो अँटिबायोटिक्स सुरू करण्याआधी घेतलेले. एका नमुन्यातून सुमारे 50% रुग्णांमध्ये जीवाणू सापडतात, म्हणून डॉक्टर कधी कधी एकापेक्षा जास्त नमुने घेतात. बोन मॅरो कल्चर जास्त संवेदनशील असते, पण ते फक्त कधी कधीच केले जाते. स्टूल कल्चर पहिल्या आठवड्यात सहसा निगेटिव्ह येते.
नाही. ती डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणेच घ्या आणि पूर्ण कोर्स संपवा, बरे वाटत असले तरीही. मध्येच थांबवल्यास आजार परत येऊ शकतो आणि अँटिबायोटिक्सना दाद न देणारे जीवाणू पसरण्यास मदत होते. औषधांचे दुष्परिणाम जाणवत असतील, तर स्वतःहून औषध बंद करण्याऐवजी तुमच्या डॉक्टरांशी किंवा फार्मासिस्टशी बोला.
अँटिबायोटिक्स सुरू केल्यानंतर ताप साधारण 5 दिवस राहणे सामान्य आहे. तोपर्यंत ताप कमी होत नसेल, किंवा तुमची तब्येत आणखी बिघडत असेल, तर पुन्हा तुमच्या डॉक्टरांना भेटा: जीवाणू त्या अँटिबायोटिकला दाद देत नसतील, किंवा तापाचे दुसरे कारण असू शकते. स्वतःहून अँटिबायोटिक्स कधीही बदलू नका किंवा नवीन अँटिबायोटिक सुरू करू नका.
हो, दूषित अन्न किंवा पाण्यातून, मुख्यतः ज्या व्यक्तीला टायफॉइड झाला आहे किंवा जी जीवाणू वाहून नेते तिच्या शौचातून. सर्दीसारखा तो हवेतून पसरत नाही. संडासला जाऊन आल्यानंतर आणि अन्नाला हात लावण्याआधी साबणाने हात नीट धुवा, आणि तुमचे डॉक्टर सुरक्षित आहे असे सांगेपर्यंत इतरांसाठी स्वयंपाक करू नका.
भरपूर पाणी व द्रव पदार्थ प्या, आणि जमेल तेव्हा थोडे थोडे, साधे, नीट शिजवलेले जेवण घ्या, जसे भात, सूप किंवा इतर मऊ पदार्थ. सगळे अन्न ताजे शिजवलेले असेल आणि पाणी सुरक्षित असेल याची खात्री करा. पाणी व द्रव पदार्थ पोटात टिकत नसतील, किंवा लघवी खूप कमी होत असेल, तर लगेच डॉक्टरांना भेटा.
हो. 10% पर्यंत लोकांना पुन्हा लक्षणे येतात, सहसा बरे झाल्यानंतर 1 ते 3 आठवड्यांनी. थोडे लोक कोणतीही लक्षणे नसताना महिने किंवा वर्षे जीवाणू वाहून नेत राहतात. उपचारांनंतर ताप परत आला, तर तुमच्या डॉक्टरांना भेटा; ते तुमची शौच तपासणीही करू शकतात.
दोन्ही दूषित अन्न किंवा पाण्यातून पसरणाऱ्या Salmonella जीवाणूंमुळे होतात: टायफॉइड Salmonella Typhi मुळे, आणि पॅराटायफॉइड Salmonella Paratyphi मुळे. दोन्हींची लक्षणे सारखी असतात, आणि त्यांची तपासणी व उपचार जवळपास त्याच पद्धतीने होतात. पॅराटायफॉइड अनेकदा सौम्य असतो, पण तरीही त्यासाठी डॉक्टर आणि अँटिबायोटिक्स आवश्यक असतात.
हो. जिथे टायफॉइड सामान्य आहे अशा देशांमध्ये 6 महिने वयापासूनच्या मुलांसाठी आणि मोठ्यांसाठी WHO टायफॉइड कॉन्जुगेट लस (typhoid conjugate vaccine) सुचवते, जी एकच इंजेक्शन असते. प्रवाशांनाही लस घेता येते, शक्यतो जाण्याच्या काही आठवडे आधी. कोणतीही लस पूर्ण संरक्षण देत नाही, म्हणून सुरक्षित पाणी, सुरक्षित अन्न आणि हात धुणे तरीही महत्त्वाचे आहे.
लक्षणे एकमेकांशी मिळतीजुळती असतात, म्हणून रक्त तपासण्या हाच एकमेव विश्वासार्ह मार्ग आहे. टायफॉइडचा ताप सहसा काही दिवसांत हळूहळू वाढतो आणि सोबत पोटाची लक्षणे असतात; डेंग्यूचा ताप अचानक सुरू होतो, सोबत डोळ्यांच्या मागे दुखणे आणि अंगदुखी असते; मलेरियामध्ये अनेकदा थंडी वाजून ताप येतो. जिथे हे तिन्ही सामान्य आहेत, तिथे डॉक्टर एकापेक्षा जास्त आजारांची तपासणी करू शकतात.

उपयोगी तपासण्या

CBC
CBC टेस्ट (संपूर्ण रक्त तपासणी): पूर्ण नाव, नॉर्मल रेंज आणि तुमच्या ब्लड काउंटचा अर्थ
मार्गदर्शन वाचा

ब्लॉग

स्रोत

अपडेट केले १५ नोव्हेंबर, २०२६. ही आरोग्यविषयक माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. तुमची पूर्ण माहिती तुमच्या डॉक्टरांना असते; तुमच्या निकालाबद्दल त्यांना विचारा.