TSH टेस्ट (थायरॉईड तपासणी): नॉर्मल रेंज, पूर्ण नाव आणि TSH जास्त किंवा कमी असण्याचा अर्थ

TSH चे पूर्ण नाव थायरॉईड-स्टिम्युलेटिंग हार्मोन आहे. तो थायरॉईडमध्ये तयार होतच नाही: तो मेंदूच्या तळाशी असलेल्या पिट्युटरी ग्रंथीतून येतो. मानेतील थायरॉईडने किती थायरॉईड हार्मोन (T4 आणि T3) तयार करायचे, हे सांगणे हे त्याचे काम आहे.

तो थर्मोस्टॅटसारखा काम करतो. थायरॉईड हार्मोन कमी पडला की पिट्युटरी थायरॉईडला जोर लावण्यासाठी TSH वाढवते. हार्मोन जास्त झाला की TSH कमी करते. म्हणूनच निकाल उलटा वाटू शकतो: TSH जास्त म्हणजे सहसा थायरॉईड कमी काम करत आहे, आणि TSH कमी म्हणजे सहसा थायरॉईड जास्त काम करत आहे.

T4 बदलण्याआधीच TSH लहान बदलांना प्रतिसाद देतो, म्हणून ती थायरॉईडची पहिली आणि सर्वात संवेदनशील तपासणी आहे. थायरॉईड प्रोफाइल मध्ये सहसा फ्री T4 आणि कधी कधी फ्री T3 असतो. थायरॉईड अँटिबॉडीज (anti-TPO) रोगप्रतिकारशक्ती थायरॉईडवर हल्ला करत आहे का ते दाखवतात.

TSH जास्त असण्याचा सर्वात सामान्य अर्थ म्हणजे थायरॉईड पुरेसा हार्मोन तयार करत नाही: हायपोथायरॉईडिझम. जगभरात याचे सर्वात सामान्य कारण हाशिमोटो थायरॉईडायटिस आहे, ज्यात रोगप्रतिकारशक्ती हळूहळू थायरॉईडचे नुकसान करते. इतर कारणे: आयोडीनची कमतरता, आधी झालेली थायरॉईडची शस्त्रक्रिया किंवा रेडिओअॅक्टिव्ह आयोडीन उपचार, आणि काही औषधे (जसे लिथियम आणि अॅमिओडेरोन).

सामान्य लक्षणे: थकवा, थंडी वाजणे, वजन वाढणे, बद्धकोष्ठता, कोरडी त्वचा, केस पातळ होणे, उदास वाटणे, विचार मंदावणे, मासिक पाळीत जास्त रक्तस्राव आणि नाडी मंद होणे. अनेकांना कोणतीही लक्षणे नसतात, विशेषतः TSH थोडाच जास्त असेल तेव्हा. आमच्या थायरॉईडची लक्षणे मार्गदर्शकात दोन्ही बाजू चेकलिस्टसह दिल्या आहेत.

TSH थोडा जास्त (साधारण 4 ते 10) आणि फ्री T4 नॉर्मल असेल तर त्याला सबक्लिनिकल हायपोथायरॉईडिझम म्हणतात. हे सामान्य आहे, आपोआप नॉर्मलही होऊ शकते, आणि काहीही ठरवण्याआधी सहसा 6 ते 12 आठवड्यांनी अँटिबॉडीजसह पुन्हा तपासणी केली जाते. TSH 10 पेक्षा जास्त असेल, किंवा लक्षणे, गरोदरपण किंवा गरोदरपणाचे नियोजन असेल, तर सहसा उपचाराचा विचार केला जातो.

आजारपणानंतर काही काळ TSH वाढलेला राहू शकतो, आणि वृद्धांमध्ये तो जास्त असतो.

TSH कमी असेल तर सहसा थायरॉईड जास्त हार्मोन तयार करत असते: हायपरथायरॉईडिझम. सामान्य कारणे: ग्रेव्ह्ज डिसीज (रोगप्रतिकारशक्तीचा आजार), स्वतःहून काम करणाऱ्या थायरॉईडच्या गाठी, आणि थायरॉईडची सूज (थायरॉईडायटिस), जी बहुतेक वेळा तात्पुरती असते.

तुम्ही थायरॉईडचे औषध घेत असाल, तर TSH कमी असण्याचा सर्वात सामान्य अर्थ म्हणजे डोस गरजेपेक्षा जास्त आहे. स्वतः डोस बदलू नका; औषध लिहून देणाऱ्या डॉक्टरांना सांगा.

थायरॉईड जास्त काम करत असल्याची लक्षणे: प्रयत्न न करता वजन कमी होणे, छातीत धडधड किंवा जलद ठोके, चिंता, हात थरथरणे, गरम वाटणे आणि घाम येणे, पातळ शौच, झोप नीट न लागणे आणि मासिक पाळीत कमी रक्तस्राव. जास्त काम करणारे थायरॉईड हृदयाच्या ठोक्यांवर आणि हाडांवर परिणाम करू शकते, म्हणून TSH स्पष्टपणे कमी असेल तर लवकर तपासणी करून घ्या.

कधी कधी TSH कमी होण्याचे कारण गंभीर आजार, स्टिरॉइड औषधे, गरोदरपणाचे सुरुवातीचे दिवस (तेव्हा तो नैसर्गिकरित्या कमी होतो) किंवा क्वचित पिट्युटरीचा त्रास असू शकतो.

गरोदरपणात थायरॉईड तपासण्यांचे निकाल बदलतात. पहिल्या तिमाहीत TSH नैसर्गिकरित्या कमी होतो, आणि सुरुवातीला बाळ आईच्या थायरॉईड हार्मोनवर अवलंबून असते, म्हणून लॅब प्रत्येक तिमाहीसाठी वेगळी रेंज वापरतात. ती उपलब्ध नसेल तर अमेरिकन थायरॉईड असोसिएशन सुरुवातीच्या गरोदरपणात साधारण 4.0 mIU/L ही वरची मर्यादा मानण्याचा सल्ला देते. तुम्ही गरोदर असाल किंवा गरोदरपणाचे नियोजन करत असाल, आणि तुम्हाला थायरॉईडचा त्रास असेल किंवा TSH असामान्य असेल, तर लवकर डॉक्टरांना भेटा; थायरॉईडच्या औषधात अनेकदा सुरुवातीलाच बदल करावा लागतो.

वृद्धांमध्ये TSH नैसर्गिकरित्या जास्त असतो. 70 वर्षांवरील लोकांमध्ये 5 ते 7 हा आकडा नॉर्मल असू शकतो, आणि वृद्धांमध्ये थोडा जास्त TSH असल्यास उपचार सुरू करताना डॉक्टर जास्त काळजी घेतात.

• शिरेतून थोडे रक्त घेतले जाते. TSH साठी उपाशी राहण्याची गरज नाही, पण त्याच वेळी होणाऱ्या इतर तपासण्यांसाठी ती लागू शकते.
• तपासणीच्या किमान 2 दिवस आधी बायोटिन बंद करा (व्हिटॅमिन B7, केस, त्वचा आणि नखांच्या अनेक सप्लिमेंट्समध्ये असते), कारण त्यामुळे थायरॉईडचे निकाल खोटे जास्त किंवा कमी दिसू शकतात. ते डॉक्टरांनी लिहून दिले असेल तर आधी त्यांना विचारा.
• तुम्ही थायरॉईडचे औषध घेत असाल, तर सकाळचा डोस घेण्याआधी रक्त द्या, आणि प्रत्येक वेळी साधारण त्याच वेळेला तपासणी करा.
• दुपारपेक्षा पहाटे TSH थोडा जास्त असतो, आणि आजारपणात किंवा आजारानंतर लगेच तो बदलू शकतो.
• निकाल सहसा त्याच दिवशी किंवा दुसऱ्या दिवशी मिळतो.

• थायरॉईडचे औषध सुरू केल्यावर किंवा डोस बदलल्यावर: साधारण 6 ते 8 आठवड्यांनी, कारण TSH स्थिर व्हायला एवढा वेळ लागतो.
• डोस स्थिर असेल तर: सहसा वर्षातून एकदा.
• TSH थोडा जास्त आणि उपचार नाही: 6 ते 12 आठवड्यांनी पुन्हा तपासणी, नंतर दर 6 ते 12 महिन्यांनी.
• थायरॉईडचा त्रास असताना गरोदरपण: गरोदरपणाच्या पहिल्या अर्ध्या काळात साधारण दर 4 आठवड्यांनी, डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार.
• जोखमीचे घटक (टाइप 1 डायबिटीज, कुटुंबात थायरॉईडचा आजार, इतर ऑटोइम्यून आजार, आधी मानेवर झालेले रेडिएशन, किंवा लक्षणे): तपासणीबद्दल डॉक्टरांना विचारा.

• थायरॉईडचे औषध आणि त्याचा डोस हा तुमच्या डॉक्टरांचा निर्णय आहे. ते स्वतःहून कधीही सुरू करू नका, बंद करू नका किंवा बदलू नका; छोट्या बदलांचाही मोठा फरक पडतो.
• थायरॉईडचे औषध डॉक्टर किंवा फार्मासिस्टने सांगितल्याप्रमाणेच घ्या, सहसा रिकाम्या पोटी आणि कॅल्शियम, लोह आणि सोयापासून वेगळ्या वेळी, कारण ते औषधाचे शोषण रोखतात.
• आयोडीनयुक्त मीठ नेहमीच्या प्रमाणात वापरा; डॉक्टरांनी सांगितल्याशिवाय जास्त डोसचे आयोडीन किंवा केल्प सप्लिमेंट्स घेऊ नका.
• बाकीची काळजीही घ्या: थायरॉईडचा निकाल काहीही असो, झोप, हालचाल आणि संतुलित आहार ऊर्जा आणि वजनासाठी उपयोगी पडतात.
• तुमच्या TSH आणि फ्री T4 ची नोंद ठेवा. एका आकड्यापेक्षा काळानुसार बदलणारा कल अनेकदा जास्त सांगतो.