Ujian feritin: paras normal, feritin rendah dan tinggi, dan maksud keputusan anda

Soalan lazim

• Apa itu feritin?

  Feritin ialah protein yang menyimpan zat besi dalam badan anda, kebanyakannya di hati, limpa dan sumsum tulang. Ujian feritin darah menunjukkan berapa banyak zat besi yang anda ada dalam simpanan. Ia turun dahulu apabila zat besi semakin berkurang, lama sebelum anemia berlaku, menjadikannya ujian tunggal paling berguna untuk kekurangan zat besi.

• Berapakah paras feritin yang normal?

  Julat biasa bagi orang dewasa ialah kira-kira 24 hingga 336 ng/mL bagi lelaki dan 11 hingga 307 ng/mL bagi wanita, walaupun setiap makmal mencetak julatnya sendiri. Bawah 15 ng/mL bermaksud simpanan zat besi sudah kosong, dan 15 hingga 30 selalunya cukup rendah untuk menimbulkan simptom. ng/mL dan µg/L ialah nombor yang sama.

• Adakah feritin sama dengan zat besi?

  Tidak. Feritin ialah protein yang menyimpan zat besi; zat besi serum ialah zat besi yang sedang bergerak dalam darah anda pada masa ini. Zat besi serum naik turun sepanjang hari dan selepas makan, manakala feritin menunjukkan simpanan jangka panjang anda. Feritin rendah ialah tanda kekurangan zat besi yang lebih boleh dipercayai berbanding zat besi serum yang rendah.

• Apa maksud feritin rendah?

  Feritin rendah bermaksud simpanan zat besi anda semakin berkurang atau sudah habis, iaitu kekurangan zat besi. Punca biasa ialah haid yang banyak, mengandung, diet rendah zat besi, menderma darah, penyerapan yang lemah (seperti penyakit seliak) atau pendarahan perlahan dari usus. Ia boleh menyebabkan keletihan, rambut gugur dan sesak nafas walaupun sebelum hemoglobin turun.

• Apa maksud feritin tinggi?

  Feritin tinggi biasanya menunjukkan keradangan, jangkitan, hati berlemak, berlebihan berat badan atau minum alkohol secara tetap, bukannya zat besi berlebihan. Kurang kerap, ia bermaksud zat besi berlebihan, seperti hemokromatosis, terutamanya apabila ketepuan transferrin melebihi 45%. Doktor akan melihat keputusan lain dan sejarah kesihatan anda untuk menentukannya, dan mungkin menguji semula selepas jangkitan reda.

• Paras feritin berapa yang terlalu rendah?

  Bawah 15 ng/mL bermaksud simpanan zat besi anda sudah kosong, menurut WHO. Ramai doktor juga menganggap 15 hingga 30 ng/mL sebagai rendah, terutamanya jika anda ada simptom. Jika anda mempunyai penyakit keradangan, feritin bawah 70 masih boleh bermaksud zat besi rendah, kerana keradangan menaikkan nombornya.

• Bolehkah feritin rendah walaupun hemoglobin saya normal?

  Boleh. Ini dipanggil kekurangan zat besi tanpa anemia: simpanan anda rendah tetapi belum cukup berkurang untuk menurunkan hemoglobin. Ia biasa pada wanita yang haidnya banyak dan masih boleh menyebabkan keletihan, sukar menumpukan perhatian, rambut gugur dan kaki tidak tenteram. Elok cari puncanya dan rawat sebelum anemia berlaku.

• Paras feritin berapa yang terlalu tinggi dan berbahaya?

  Tiada satu had tertentu, tetapi feritin melebihi 1,000 ng/mL perlu dilihat doktor dalam beberapa hari, kerana ia boleh dikaitkan dengan kerosakan hati, zat besi berlebihan atau penyakit keradangan yang serius. Paras antara kira-kira 300 dan 1,000 biasa berlaku dengan hati berlemak, alkohol atau keradangan dan biasanya diperiksa dalam tempoh beberapa minggu.

• Perlukah saya berpuasa untuk ujian feritin?

  Ujian feritin sahaja tidak perlu berpuasa. Jika doktor meminta iron panel penuh, sampel pada waktu pagi selalunya lebih digemari, kadangkala selepas berpuasa semalaman, kerana zat besi serum berubah sepanjang hari. Jika anda mengambil pil zat besi, tanya sama ada perlu tidak mengambilnya sehari sebelum ujian, kerana ia menaikkan zat besi serum selama beberapa jam.

• Berapa lama untuk menaikkan feritin?

  Dengan rawatan, hemoglobin biasanya mula bertambah baik dalam dua hingga empat minggu, tetapi mengisi semula simpanan feritin selalunya mengambil masa kira-kira tiga bulan, dan lebih lama jika puncanya, seperti haid yang banyak, berterusan. Doktor akan menguji semula paras anda. Pemakanan sahaja menaikkan feritin dengan perlahan, sebab itulah simpanan yang rendah selalunya dirawat dengan zat besi yang ditetapkan oleh doktor.

• Adakah keradangan menjejaskan feritin?

  Ya. Feritin naik sebagai sebahagian tindak balas badan terhadap jangkitan dan keradangan, jadi feritin yang diuji semasa selesema, artritis yang sedang teruk atau selepas pembedahan boleh kelihatan normal atau tinggi walaupun zat besi rendah. Doktor memeriksa CRP bersamanya dan mungkin mengulang ujian selepas keradangan reda.

• Makanan apa yang membantu menaikkan feritin?

  Daging merah, ayam, ikan dan telur mengandungi zat besi yang mudah diserap. Kacang dal, kekacang, kacang kuda, tauhu, sayur berdaun hijau, kacang, biji-bijian dan bijirin yang diperkaya menambah zat besi daripada tumbuhan, yang lebih mudah diserap bersama makanan kaya vitamin C seperti buah sitrus, tomato atau amla. Jarakkan teh dan kopi daripada waktu makan, kerana ia menghalang penyerapan.

• Apakah beza feritin dan hemoglobin?

  Hemoglobin ialah protein pembawa oksigen dalam sel darah merah; hemoglobin rendah bermaksud anemia. Feritin menunjukkan zat besi yang disimpan untuk menghasilkan hemoglobin itu. Feritin turun dahulu, jadi anda boleh mempunyai feritin rendah dengan hemoglobin normal. Apabila kedua-duanya rendah, biasanya ia anemia kekurangan zat besi.