တီဘီရောဂါ (အဆုတ်နာ၊ tuberculosis၊ TB) ဆိုတာ ဘက်တီးရီးယား ပိုးကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ရောဂါ ဖြစ်ပြီး အဆုတ် ကို အများဆုံး ထိခိုက်ပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း အားလုံးနီးပါးကို ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။
ဘယ်လို ကူးစက်သလဲ- အဆုတ် ဒါမှမဟုတ် လည်ချောင်းမှာ တီဘီ ရှိသူက ချောင်းဆိုး၊ နှာချေ၊ စကားပြော ဒါမှမဟုတ် သီချင်းဆိုတဲ့အခါ လေ ကနေ ကူးစက်ပါတယ်။ ပိုးတွေက လေထဲမှာ နာရီပေါင်းများစွာ ရှိနေနိုင်လို့ အိမ်ထဲ၊ လေဝင်လေထွက် မကောင်းတဲ့ နေရာတွေမှာနဲ့ ကြာကြာ နီးနီးကပ်ကပ် ထိတွေ့ရင် ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်။ တီဘီက ထိကိုင်ခြင်း၊ အစားအစာ မျှစားခြင်း ဒါမှမဟုတ် နမ်းခြင်းကနေ မကူးစက်ပါ။
ပိုးရှိခြင်းနဲ့ ရောဂါဖြစ်ခြင်း- ကမ္ဘာ့လူဦးရေရဲ့ လေးပုံတစ်ပုံ ခန့်က နေမကောင်း မဖြစ်ဘဲ တီဘီပိုးကို သယ်ဆောင်နေကြပါတယ် (ငုပ်လျှိုးနေသော တီဘီ၊ latent TB)။ သူတို့ နေမကောင်း မဖြစ်သလို တခြားသူကိုလည်း မကူးစက်စေနိုင်ပါ။ သူတို့ထဲက 5 မှ 10% ခန့်က တစ်ချိန်ချိန်မှာ တီဘီရောဂါ ဖြစ်လာပါမယ်။
2025 ခုနှစ်မှာ လူ 10.6 သန်း တီဘီရောဂါ ဖြစ်ပြီး 1.13 သန်း သေဆုံးခဲ့လို့ ပိုးမွှား တစ်မျိုးတည်းကြောင့် သေဆုံးမှုမှာ ကမ္ဘာ့ ထိပ်ဆုံး အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူနာ အများစုက အိန္ဒိယ (India) (လေးပုံတစ်ပုံခန့်)၊ အင်ဒိုနီးရှား (Indonesia)၊ ဖိလစ်ပိုင် (the Philippines)၊ တရုတ် (China)၊ ပါကစ္စတန် (Pakistan)၊ နိုင်ဂျီးရီးယား (Nigeria)၊ ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ (the Democratic Republic of the Congo) နဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (Bangladesh) တို့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
မှန်ကန်တဲ့ ပဋိဇီဝဆေးတွေကို ကုသမှု အပြည့်အစုံ သောက်ရင် တီဘီရောဂါ ပျောက်ကင်းနိုင်ပါတယ်။


