Lipid Profile (သွေးတွင်း အဆီဓာတ်) စစ်ဆေးမှု- ကိုလက်စထရော၊ HDL၊ LDL နဲ့ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် ပုံမှန်ပမာဏ

Lipid profile က သင့်သွေးထဲက အဆီဓာတ်တွေကို ချက်ချင်း ရိုက်ထားတဲ့ ဓာတ်ပုံ တစ်ပုံလိုပါပဲ၊ နှလုံးရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို အရှင်းဆုံး ပြတဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေထဲက တစ်ခုပါ။ စာကြောင်းတိုင်းကို ဘယ်လို ဖတ်ရမလဲ ဒီမှာ ရှင်းပြထားပါတယ်။

နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချိန် · ကိုးကားချက်များ

အမြန်အဖြေ

Lipid profile မှာ ကိုလက်စထရော ပုံမှန်ပမာဏ ဘယ်လောက်လဲ?

လူကြီး အများစုအတွက် ရှိသင့်တဲ့ ပမာဏက ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်း 200 mg/dL (5.2 mmol/L) အောက်၊ LDL (“ဆိုး”) ကိုလက်စထရော 100 mg/dL (2.6 mmol/L) အောက်၊ HDL (“ကောင်း”) ကိုလက်စထရော အမျိုးသားမှာ 40 mg/dL နဲ့ အထက်၊ အမျိုးသမီးမှာ 50 နဲ့ အထက်၊ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် 150 mg/dL (1.7 mmol/L) အောက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆီးချိုရောဂါ ဒါမှမဟုတ် နှလုံးရောဂါ ရှိသူတွေကို LDL ပန်းတိုင် ပိုနိမ့်နိမ့် ပေးလေ့ ရှိပါတယ်။

ဓာတ်ခွဲအဖြေကို ရှင်းပြပါကျွန်ုပ်၏ ရလဒ်အကြောင်း မေးရန်

ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ သင့်ဆရာဝန်က သင့်အခြေအနေ အပြည့်အစုံကို သိသဖြင့် ရလဒ်အကြောင်း ဆရာဝန်ကို မေးပါ။

အတိုင်းအတာ ဇယား

Lipid profile ပုံမှန်ပမာဏ ဇယား

လူကြီးများအတွက် ရှိသင့်တဲ့ ပမာဏများဖြစ်ပြီး ဓာတ်ခွဲခန်း အများစု အခုထိ ထုတ်ပေးနေဆဲ NCEP ATP III သတ်မှတ်ချက်များ ဖြစ်ပါတယ်။ နှလုံးရောဂါ ဒါမှမဟုတ် ဆီးချိုရောဂါ ရှိပြီးသားဆိုရင် LDL ပန်းတိုင် ပိုနိမ့်ပါတယ်။

စစ်ဆေးချက်ရှိသင့်တဲ့ ပမာဏ (mg/dL)ရှိသင့်တဲ့ ပမာဏ (mmol/L)အဓိပ္ပာယ်
ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်း (Total cholesterol)200 အောက်5.2 အောက်သွေးထဲက ကိုလက်စထရော အားလုံး၊ ကောင်းတာရော ဆိုးတာရော ပေါင်းထားတာပါ။
LDL ကိုလက်စထရော100 အောက်2.6 အောက်သွေးကြောနံရံမှာ စုပုံတတ်တဲ့ “ဆိုး” ကိုလက်စထရော။ နိမ့်လေ ကောင်းလေပါ။
HDL ကိုလက်စထရောအမျိုးသား 40+၊ အမျိုးသမီး 50+အမျိုးသား 1.0+၊ အမျိုးသမီး 1.3+ပိုနေတဲ့ ကိုလက်စထရောကို အသည်းဆီ ပြန်သယ်သွားတဲ့ “ကောင်း” ကိုလက်စထရော။ 60 နဲ့ အထက်ဆိုရင် ကာကွယ်ပေးပါတယ်။
ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် (Triglycerides)150 အောက်1.7 အောက်အစားအစာနဲ့ အရက်ကနေ ရပြီး စွမ်းအင်အဖြစ် သိုလှောင်ထားတဲ့ အဆီ။ သကြား၊ အရက်နဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်နဲ့အတူ မြင့်လာပါတယ်။
Non-HDL ကိုလက်စထရော130 အောက်3.4 အောက်စုစုပေါင်းထဲက HDL ကို နုတ်ထားတာ- သွေးကြောပိတ်စေနိုင်တဲ့ ကိုလက်စထရော အားလုံးပါ။
VLDL ကိုလက်စထရော2 မှ 300.1 မှ 0.8ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်ကို သယ်ဆောင်ပါတယ်။ အများအားဖြင့် ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် ÷ 5 နဲ့ တွက်ပါတယ်။

ဓာတ်ခွဲခန်းတွေက ပမာဏကို အနည်းငယ် ကွာခြားစွာ ထုတ်ပေးပြီး အိန္ဒိယ အဖြေစာရွက် အများအပြားက VLDL နဲ့ စုစုပေါင်း-HDL အချိုးကိုလည်း မှတ်သားပြပါတယ်။ ကလေးနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေအတွက် သူတို့ကိုယ်ပိုင် ပိုနိမ့်တဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေ ရှိပါတယ်။

သင့် non-HDL၊ အချိုး နှင့် LDL ကို တွက်ရန်

သင့် lipid profile (သွေးတွင်းအဆီ စစ်ဆေးမှု) မှ ဂဏန်းသုံးခုကို ထည့်ပါ။ ဓာတ်ခွဲခန်းများ သုံးသော ပုံသေနည်းများအတိုင်း ဆရာဝန်များ အများဆုံးကြည့်သော တန်ဖိုးများကို တွက်ပေးပါသည်။

Non-HDL ကိုလက်စထရော
165 mg/dLမြင့်
စုစုပေါင်းနှင့် HDL အချိုး
4.7နယ်စပ်အဆင့်
LDL (ခန့်မှန်း)
133 mg/dLနယ်စပ်အဆင့်
VLDL (ခန့်မှန်း)
32 mg/dLမြင့်

ဤနေရာရှိ LDL နှင့် VLDL သည် တိုက်ရိုက်တိုင်းထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ တွက်ချက်ထားခြင်း (Friedewald ပုံသေနည်း) ဖြစ်သည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်များသည် နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် ဆီးချိုရောဂါ မရှိသော လူကြီးများအတွက် ဖြစ်ပြီး ထိုရောဂါရှိသူများအတွက် ပစ်မှတ်များက ပိုနိမ့်လေ့ရှိသည်။ ဆရာဝန်က သင့် အန္တရာယ် အပြည့်အစုံနှင့်အတူ ဖတ်ရှုပါမည်။

ကိုလက်စထရောနဲ့ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်နေတဲ့အခါ

နယ်စပ်အဆင့်၊ မြင့်၊ အလွန်မြင့် စတင်တဲ့ ပမာဏများ၊ mg/dL (mmol/L) ဖြင့်။ သင့်ဆရာဝန်က ဒါတွေကို သင့်အသက်၊ သွေးပေါင်ချိန်၊ သွေးချိုနဲ့ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းတို့နဲ့ တွဲပြီး ဖတ်ပါတယ်။

စစ်ဆေးချက်နယ်စပ်အဆင့်မြင့်အလွန်မြင့်
ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်း200 မှ 239 (5.2 မှ 6.1)240+ (6.2+)အများအားဖြင့် LDL နဲ့ တွဲပြီး အကဲဖြတ်ပါတယ်
LDL ကိုလက်စထရော130 မှ 159 (3.4 မှ 4.0)160 မှ 189 (4.1 မှ 4.8)190+ (4.9+)
ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်150 မှ 199 (1.7 မှ 2.2)200 မှ 499 (2.3 မှ 5.6)500+ (5.7+)
HDL ကိုလက်စထရောနိမ့်- အမျိုးသား 40 အောက်၊ အမျိုးသမီး 50 အောက်

LDL 100 မှ 129 ကို အကောင်းဆုံးနီးပါး (near optimal) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ LDL 190 နဲ့ အထက်က မိသားစုလိုက် ဖြစ်တတ်ပြီး (familial hypercholesterolaemia) ဆရာဝန် ပြသဖို့ လိုပါတယ်။

Lipid profile က ဘာတွေကို တိုင်းတာသလဲ

Lipid profile (သွေးတွင်း အဆီဓာတ် စစ်ဆေးမှု၊ lipid panel ဒါမှမဟုတ် ကိုလက်စထရော စစ်ဆေးမှု လို့လည်း ခေါ်) က သင့်နှလုံးနဲ့ သွေးကြောတွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ သွေးထဲက အဆီဓာတ်တွေကို တိုင်းတာပါတယ်-

  • ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်း - အားလုံး ပေါင်းထားတာ
  • LDL ကိုလက်စထရော - သွေးကြောနံရံ အတွင်းမှာ အဆီခဲ (plaque) အဖြစ် စုပုံတတ်တဲ့ “ဆိုး” အမျိုးအစား
  • HDL ကိုလက်စထရော - ပိုနေတဲ့ ကိုလက်စထရောကို အသည်းဆီ ပြန်သယ်သွားတဲ့ “ကောင်း” အမျိုးအစား
  • ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် - အစားအစာနဲ့ အရက်ကနေ ရပြီး စွမ်းအင်အဖြစ် သိုလှောင်ထားတဲ့ အဆီ
  • အခြား တန်ဖိုးတွေကနေ တွက်ထုတ်ထားတဲ့ VLDL၊ non-HDL ကိုလက်စထရော နဲ့ စုစုပေါင်း-HDL အချိုး လည်း မကြာခဏ ပါပါတယ်

ကိုလက်စထရော ကိုယ်တိုင်က မကောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး- ခန္ဓာကိုယ်က ဆဲလ်တွေနဲ့ ဟော်မုန်းတွေအတွက် လိုအပ်ပါတယ်။ ပြဿနာက LDL အကြာကြီး များနေတာပါ။ အဲဒါက သွေးကြောတွေကို ကျဉ်းစေပြီး နှလုံးဖောက်ခြင်း (heart attack) နဲ့ လေဖြတ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်စေပါတယ်။ အဲဒီ အန္တရာယ်က နှစ်ပေါင်းများစွာ တိတ်တဆိတ် တိုးလာလို့ နေကောင်းနေတဲ့အခါမှာတောင် ဒီစစ်ဆေးမှုက အရေးကြီးပါတယ်။

LDL၊ HDL နဲ့ VLDL ဆိုတာ ဘာလဲ

LDL (“ဆိုး”) ကိုလက်စထရော က ဆရာဝန်တွေ အများဆုံး စောင့်ကြည့်တဲ့ ဂဏန်းပါ။ LDL နိမ့်လေ အန္တရာယ် နည်းလေ ဖြစ်ပြီး လူအများစုအတွက် “နိမ့်လွန်းတယ်” ဆိုတဲ့ ပမာဏ မရှိပါဘူး။ နှလုံးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါ ဒါမှမဟုတ် အခြား ပြင်းထန်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိ အချက်တွေ ရှိပြီးသားဆိုရင် ဆရာဝန်တွေက 70 mg/dL အောက် (1.8 mmol/L) ကို ပန်းတိုင်ထားလေ့ ရှိပြီး တချို့ လမ်းညွှန်ချက်တွေက အန္တရာယ် အမြင့်ဆုံးသူတွေအတွက် 55 အောက် အထိ ထားပါတယ်။

HDL (“ကောင်း”) ကိုလက်စထရော က သွေးကြောတွေထဲက ကိုလက်စထရောကို ရှင်းထုတ်ပေးပါတယ်။ HDL နိမ့်ရင် (အမျိုးသားမှာ 40 အောက်၊ အမျိုးသမီးမှာ 50 အောက်) အန္တရာယ် ပိုများစေပြီး ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ပိုခြင်း၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်းတို့နဲ့ တွဲဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဆေးပြားနဲ့ HDL ကို မြှင့်တာက နှလုံးကို ကာကွယ်ပေးတယ်လို့ သက်သေ မပြနိုင်သေးပါဘူး၊ HDL ကို မြှင့်ပေးတဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲမှုတွေကတော့ အကျိုးရှိပါတယ်။

VLDL က ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်ကို သယ်ဆောင်ပါတယ်။ ဓာတ်ခွဲခန်းတွေက အများအားဖြင့် ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်ကို 5 နဲ့ စားပြီး (mg/dL ဖြင့်) တွက်လို့ VLDL မြင့်တာက အဓိကအားဖြင့် ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်တာကို ဆိုလိုပါတယ်။

Non-HDL ကိုလက်စထရော (စုစုပေါင်းထဲက HDL ကို နုတ်ထားတာ) က သွေးကြောပိတ်စေနိုင်တဲ့ ကိုလက်စထရော အမျိုးအစား အားလုံးကို ပေါင်းထားတာပါ။ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်နေတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် အစာမရှောင်ဘဲ စစ်ထားတဲ့အခါ အထူး အသုံးဝင်ပါတယ်။

ကိုလက်စထရော မြင့်ရင် လက္ခဏာ ပြလား?

မပြသလောက်ပါပဲ။ ကိုလက်စထရော မြင့်တာက မနာကျင်ဘဲ သွေးကြောကို ရင်ဘတ်အောင့်တာ၊ နှလုံးဖောက်တာ ဒါမှမဟုတ် လေဖြတ်တာ ဖြစ်လောက်အောင် ကျဉ်းသွားတဲ့အထိ ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် သွေးစစ်တာက သိနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းပါ။

ရှားရှားပါးပါး မြင်ရတဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့ အဓိကအားဖြင့် မျိုးရိုးလိုက်လို့ ကိုလက်စထရော အလွန်မြင့်သူတွေမှာ မျက်ခွံပေါ် (xanthelasma) ဒါမှမဟုတ် အရွတ်တွေပေါ်မှာ အဝါရောင် အဆီစုတွေ ပေါ်ခြင်းနဲ့ အသက် 45 မတိုင်ခင် မျက်လုံးရဲ့ အရောင်ပါတဲ့ အပိုင်းပတ်လည်မှာ အဖြူရောင် ကွင်း ပေါ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို သတိထားမိရင် lipid profile စစ်ပေးဖို့ ဆရာဝန်ကို မေးပါ။

ကိုလက်စထရောနဲ့ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်တာ ဘာကို ဆိုလိုနိုင်သလဲ

LDL ဒါမှမဟုတ် ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်း မြင့်တာ က အများအားဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇနဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံ ရောနေတာကြောင့်ပါ- saturated fat နဲ့ trans fat (အဆီဆိုး) များတဲ့ အစားအစာ၊ ကိုယ်အလေးချိန် ပိုခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်းနဲ့ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း။ သိုင်းရွိုက် အလုပ်လုပ်နည်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ တချို့ ဆေးဝါးများနဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကြောင့်လည်း မြင့်နိုင်ပါတယ်။ LDL 190 mg/dL နဲ့ အထက် ဆိုရင်၊ အထူးသဖြင့် မိသားစုထဲမှာ အသက်ငယ်ငယ်နဲ့ နှလုံးဖောက်ခဲ့သူ ရှိရင် familial hypercholesterolaemia (မျိုးရိုးလိုက် ကိုလက်စထရော မြင့်ရောဂါ) ဖြစ်နိုင်ပြီး ကုသမှုနဲ့ ဆွေမျိုး နီးစပ်သူတွေကို စစ်ဆေးဖို့ လိုပါတယ်။

ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်တာ က အများအားဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန် ပိုခြင်း၊ type 2 ဆီးချိုရောဂါ ဒါမှမဟုတ် သွေးချို မြင့်ခြင်း၊ အရက် ပုံမှန်သောက်ခြင်း၊ အချိုရည်နဲ့ သန့်စင်ထားတဲ့ ကစီဓာတ်များ၊ သိုင်းရွိုက် အလုပ်လုပ်နည်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် ကျောက်ကပ်ရောဂါနဲ့ တွဲဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် အလွန်မြင့်ရင်၊ 500 mg/dL နဲ့ အထက် ဆိုရင် ပန်ကရိယ (မုန့်ချိုအိတ်) ရောင်ရမ်းခြင်း (pancreatitis) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်ပါတယ်။ ဒါဟာ နာကျင်တဲ့ ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်ပြီး အမြန် ကုသဖို့ လိုပါတယ်။

ဆရာဝန်တွေက ကိုလက်စထရော တစ်ခုတည်းကို ကြည့်ပြီး မဆုံးဖြတ်ပါဘူး။ သင့်ရဲ့ အသက်၊ သွေးပေါင်ချိန်၊ သွေးချို၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနဲ့ မိသားစု ရာဇဝင် တို့နဲ့ ပေါင်းပြီး နောက် 10 နှစ်အတွင်း ဖြစ်နိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းကာ ကုသမှုကို ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။

Lipid profile မစစ်ခင် အစာရှောင်ရမလား

  • သွေးကြောထဲက သွေးနမူနာ အနည်းငယ် ယူတာ ဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ လက်ချောင်းကို အပ်နဲ့ ဖောက်ပြီး စစ်ပါတယ်။
  • အစာရှောင်ခြင်း- လမ်းညွှန်ချက် အများအပြားက ပုံမှန် စစ်ဆေးမှုတွေအတွက် အစာမရှောင်ဘဲ စစ်တာကို အခုဆိုရင် လက်ခံပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သင့်ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ဓာတ်ခွဲခန်းက 9 နာရီမှ 12 နာရီ အစာရှောင်ခိုင်းနိုင်ပါသေးတယ် (ရေ သောက်လို့ ရပါတယ်)၊ အထူးသဖြင့် အရင်က ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်ခဲ့ရင် ဒါမှမဟုတ် အစာရှောင်ရမယ့် အခြား စစ်ဆေးမှုတွေကို တစ်ချိန်တည်း စစ်မယ်ဆိုရင်ပါ။
  • အရက် ကို 24 နာရီ ရှောင်ပြီး စစ်ဆေးမယ့် အရင်ညမှာ ပုံမှန်ထက် အဆီများပြီး လေးလံတဲ့ အစာ မစားပါနဲ့။
  • တခြားနည်း မညွှန်ကြားရင် ပုံမှန် သောက်နေတဲ့ ဆေးတွေကို ဆက်သောက်ပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းကို ပြောပြပါ။
  • မကြာသေးခင်က ဖျားနာခဲ့တာ၊ ခွဲစိတ်ခဲ့တာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန် အများကြီး ပြောင်းခဲ့တာက အဖြေကို ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်ကြာ ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါတယ်။

ကိုလက်စထရောကို ဘယ်နှစ်ကြိမ် စစ်သင့်လဲ

  • ကျန်းမာတဲ့ လူကြီးများ- အသက် 20 ခန့်ကစပြီး 4 နှစ်မှ 6 နှစ် တစ်ကြိမ်၊ အန္တရာယ်ရှိ အချက်တွေ ရှိရင် ပိုမကြာခဏ။
  • ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ မိသားစုထဲမှာ အသက်ငယ်ငယ်နဲ့ နှလုံးရောဂါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးခြင်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန် ပိုခြင်း- အများအားဖြင့် နှစ်စဉ် ဒါမှမဟုတ် ဆရာဝန် အကြံပြုသလို။
  • ကလေးများ- 9 နှစ်မှ 11 နှစ်ကြား တစ်ကြိမ်နဲ့ 17 နှစ်မှ 21 နှစ်ကြား နောက်တစ်ကြိမ်၊ မိသားစုထဲမှာ ကိုလက်စထရော မြင့်ရင် ပိုစောပြီး စစ်ပါ။
  • ကိုလက်စထရော ဆေး စသောက်ပြီး ဒါမှမဟုတ် ပြောင်းပြီးနောက်- 4 ပတ်မှ 12 ပတ်ခန့်အကြာ၊ ပြီးရင် 3 လမှ 12 လ တစ်ကြိမ်။

ကိုလက်စထရော မြင့်နေရင် ဘာက ကူညီနိုင်လဲ

  • ရေပျော်ဖိုင်ဘာ (soluble fibre) ပိုစားပါ- အုတ်ဂျုံ၊ မုယောစပါး၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ပဲနီလေး၊ ပန်းသီးနဲ့ psyllium တို့က LDL ကို လျှော့ချပေးပါတယ်။
  • saturated fat (အဆီဆိုး) အစား unsaturated fat (အဆီကောင်း) ကို ပြောင်းစားပါ- ထောပတ်၊ ထောပတ်ကြည် (ghee)၊ အဆီများတဲ့ အသားနီနဲ့ အဆီအပြည့်ပါ နို့ထွက်ပစ္စည်း လျှော့ပြီး သံလွင်ဆီ၊ မုန်ညင်းဆီ ဒါမှမဟုတ် မြေပဲဆီ၊ အခွံမာသီး၊ အစေ့များနဲ့ ငါး ပိုစားပါ။
  • trans fat နဲ့ သန့်စင်ထားတဲ့ ကစီဓာတ် လျှော့ပါ- ကြော်ထားတဲ့ မုန့်များ၊ မုန့်ဖုတ်ပစ္စည်းများ၊ အချိုပွဲများ၊ ပေါင်မုန့်ဖြူနဲ့ အချိုရည်တွေက LDL နဲ့ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်ကို မြင့်စေပါတယ်။
  • ရက်အများစုမှာ လှုပ်ရှားပါ- တစ်ပတ်ကို မိနစ် 150 ခန့် ခပ်သွက်သွက် လှုပ်ရှားတာက ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်ကို လျှော့ပြီး HDL ကို မြှင့်ပေးပါတယ်။
  • ကိုယ်အလေးချိန် ပိုနေရင် နည်းနည်း လျှော့ပါ၊ ဆေးလိပ် ဖြတ်ပါ၊ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်ကို မြင့်စေတဲ့ အရက်ကို ကန့်သတ်ပါ။
  • ကိုလက်စထရော ဆေးတွေက သင့်ဆရာဝန်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ Statin နဲ့ အခြားဆေးတွေက လူအများအပြားအတွက် နှလုံးဖောက်ခြင်းနဲ့ လေဖြတ်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ ကိုယ့်ဘာသာ ဘယ်တော့မှ မစ၊ မရပ်၊ မပြောင်းပါနဲ့၊ ကြွက်သားနာတာ ဒါမှမဟုတ် အခြား ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး တစ်ခုခု ရှိရင် ဆရာဝန်ကို ပြောပြပါ။

ဆရာဝန်နဲ့ ဘယ်အချိန် ပြသင့်သလဲ

ဆရာဝန်နဲ့ ချိန်းဆို ပြသပါ

  • LDL 190 mg/dL (4.9 mmol/L) နဲ့ အထက် ဒါမှမဟုတ် ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်း 300 နဲ့ အထက် ဖြစ်နေရင်- အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန်နဲ့ 2 ပတ်အတွင်း ပြပြီး ဆွေမျိုး နီးစပ်သူတွေကိုလည်း စစ်သင့်လား မေးပါ။
  • ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် 500 mg/dL (5.7 mmol/L) နဲ့ အထက် ဖြစ်နေရင်- ပန်ကရိယ ရောင်ရမ်းခြင်း (pancreatitis) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်လို့ ဆရာဝန်နဲ့ တစ်ပတ်အတွင်း ပြပါ။
  • ကိုလက်စထရော မြင့်ပြီး ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ ရှိရင် ဒါမှမဟုတ် ဆေးလိပ်သောက်ရင်- ကုသမှု စီစဉ်ဖို့ အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် နှလုံးအထူးကု ဆရာဝန်နဲ့ 2 ပတ်မှ 4 ပတ်အတွင်း ပြပါ။
  • အဖြေက နယ်စပ်အဆင့်မှာ ရှိပြီး အခြား အန္တရာယ်ရှိ အချက် မရှိရင်- နောက် 1 လမှ 3 လအတွင်း ပုံမှန် ဆရာဝန်ပြချိန်မှာ ဆရာဝန်နဲ့ ဆွေးနွေးပါ။

လူတစ်ဦးမှာ အောက်ပါ လက္ခဏာများ ရှိရင် အခုပဲ အရေးပေါ် အကူအညီ ရယူပါ (သင့်ဒေသရှိ အရေးပေါ် ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ):

  • ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် ဖိထားသလို ခံစားရခြင်း၊ အထူးသဖြင့် လက်မောင်း၊ လည်ပင်း၊ မေးရိုး ဒါမှမဟုတ် ကျောဘက်ကို ပျံ့နှံ့ပြီး ချွေးထွက်ခြင်း၊ ပျို့အန်ချင်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူမဝခြင်း ပါခြင်း
  • ရုတ်တရက် မျက်နှာ တစ်ခြမ်း ရွဲ့ကျခြင်း၊ လက် ဒါမှမဟုတ် ခြေထောက် အားနည်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် စကားပြောရ ခက်ခြင်း (လေဖြတ်ခြင်း လက္ခဏာများ)
  • ဗိုက်အပေါ်ပိုင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် နာပြီး ကျောဘက်ကို ပျံ့နှံ့ကာ အန်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် အလွန်မြင့်နေသူမှာ

ကိုလက်စထရော ဂဏန်း တစ်ခုတည်းက ဘယ်တော့မှ အရေးပေါ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီလက္ခဏာတွေကတော့ အရေးပေါ် ဖြစ်ပါတယ်။

Lipid profile အဖြေ ရပြီလား? စာကြောင်းတိုင်းကို နားလည်လိုက်ပါ။

Saluvo က သင့်အဖြေစာရွက် တစ်ခုလုံးကို သင့်ဘာသာစကားနဲ့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဖတ်ပြပေးပါတယ်- စုစုပေါင်း၊ LDL၊ HDL၊ VLDL၊ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်နဲ့ အချိုးများ၊ ဘယ်တန်ဖိုးတွေ ပုံမှန်ပမာဏ ပြင်ပ ရောက်နေလဲ၊ ဆရာဝန်ကို ဘာမေးရမလဲ။

ဓာတ်ခွဲအဖြေကို ရှင်းပြပါ

အခမဲ့ စတင်နိုင်သည်။ ဓာတ်ခွဲအဖြေ၏ ဓာတ်ပုံ သို့မဟုတ် PDF ထည့်ပါ။ AI မော်ဒယ် နှစ်ခုက တန်ဖိုးတိုင်းကို ဖတ်ပေးပါသည်။

လူများ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

  • Lipid profile ဆိုတာ ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်း၊ LDL (“ဆိုး”) ကိုလက်စထရော၊ HDL (“ကောင်း”) ကိုလက်စထရောနဲ့ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်တို့ကို တိုင်းတာတဲ့ သွေးစစ်ဆေးမှုဖြစ်ပြီး VLDL၊ non-HDL ကိုလက်စထရောနဲ့ စုစုပေါင်း-HDL အချိုးကိုလည်း မကြာခဏ ပြပါတယ်။ သင့်သွေးထဲမှာ အဆီဓာတ် ဘယ်လောက်ရှိလဲ ပြပြီး နှလုံးဖောက်ခြင်းနဲ့ လေဖြတ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဆရာဝန် ခန့်မှန်းရာမှာ ကူညီပါတယ်။

  • လူကြီး အများစုအတွက် ရှိသင့်တဲ့ ပမာဏက ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်း 200 mg/dL (5.2 mmol/L) အောက်၊ LDL 100 mg/dL (2.6 mmol/L) အောက်၊ HDL အမျိုးသားမှာ 40 နဲ့ အထက်၊ အမျိုးသမီးမှာ 50 နဲ့ အထက်၊ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် 150 mg/dL (1.7 mmol/L) အောက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆီးချိုရောဂါ ဒါမှမဟုတ် နှလုံးရောဂါ ရှိသူတွေမှာ LDL ပန်းတိုင် ပိုနိမ့်လေ့ ရှိပါတယ်။

  • LDL က ကိုလက်စထရောကို သွေးကြောနံရံထဲ သယ်ဆောင်သွားပြီး အဲဒီမှာ အဆီခဲ (plaque) အဖြစ် စုပုံနိုင်လို့ “ဆိုး” ကိုလက်စထရော လို့ ခေါ်ပြီး နိမ့်လေ ကောင်းလေပါ။ HDL က ပိုနေတဲ့ ကိုလက်စထရောကို သွေးကြောတွေကနေ အသည်းဆီ ပြန်သယ်သွားလို့ “ကောင်း” ကိုလက်စထရော လို့ ခေါ်ပါတယ်။ LDL မြင့်ပြီး HDL နိမ့်တာ နှစ်ခုတွဲရင် နှလုံးရောဂါ အန္တရာယ် အမြင့်ဆုံးပါ။

  • LDL မြင့်ရင် သွေးကြောတွေထဲမှာ စုပုံနိုင်တဲ့ ကိုလက်စထရော ပိုများပြီး ရေရှည်မှာ နှလုံးဖောက်ခြင်းနဲ့ လေဖြတ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်ပါတယ်။ 130 မှ 159 mg/dL က နယ်စပ်အဆင့်၊ 160 မှ 189 က မြင့်ပြီး 190 နဲ့ အထက်က အလွန်မြင့်ပါတယ်။ သင့်ဆရာဝန်က ဒါကို သွေးပေါင်ချိန်၊ သွေးချို၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနဲ့ မိသားစု ရာဇဝင်တို့နဲ့ တွဲပြီး ချိန်ဆပါတယ်။

  • HDL က အမျိုးသားမှာ 40 mg/dL အောက် ဒါမှမဟုတ် အမျိုးသမီးမှာ 50 အောက်ဆိုရင် နိမ့်ပြီး နှလုံးရောဂါ အန္တရာယ်ကို တိုးစေပါတယ်။ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ပိုခြင်း၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် type 2 ဆီးချိုရောဂါနဲ့ တွဲဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ခြင်း၊ ပိုနေတဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ခြင်း၊ ဆေးလိပ် ဖြတ်ခြင်းနဲ့ သန့်စင်ထားတဲ့ ကစီဓာတ်အစား ကျန်းမာတဲ့ အဆီတွေ စားခြင်းက HDL ကို မြှင့်ပေးနိုင်ပါတယ်။

  • VLDL (very-low-density lipoprotein) က သွေးထဲမှာ ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်ကို သယ်ဆောင်ပါတယ်။ ဓာတ်ခွဲခန်း အများစုက ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက်ကို 5 နဲ့ စားပြီး (mg/dL ဖြင့်) တွက်ပြီး ပုံမှန်ပမာဏက 2 မှ 30 mg/dL ခန့်ပါ။ VLDL မြင့်တာက အများအားဖြင့် ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်တာကို ဆိုလိုပြီး သကြားနဲ့ အရက် လျှော့ခြင်း၊ ပိုလှုပ်ရှားခြင်းနဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ခြင်းကို ကောင်းကောင်း တုံ့ပြန်ပါတယ်။

  • ကိုလက်စထရော မြင့်တာက အများအားဖြင့် လက္ခဏာ မပြပါဘူး။ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ နှလုံးဖောက်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် လေဖြတ်ခြင်း ဖြစ်တဲ့အထိ သွေးကြောတွေကို တိတ်တဆိတ် ကျဉ်းစေပါတယ်။ ရှားရှားပါးပါး မျိုးရိုးလိုက် ကိုလက်စထရော အလွန်မြင့်ရင် မျက်ခွံ ဒါမှမဟုတ် အရွတ်တွေပေါ်မှာ အဝါရောင် အဆီစုတွေ ဒါမှမဟုတ် အသက် 45 မတိုင်ခင် မျက်ဝန်း (iris) ပတ်လည်မှာ အဖြူရောင် ကွင်း ပေါ်တတ်ပါတယ်။ သွေးစစ်တာက သေချာ သိနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းပါ။

  • အမြဲတမ်း မလိုပါဘူး။ လမ်းညွှန်ချက် အများအပြားက ပုံမှန် စစ်ဆေးမှုတွေအတွက် အစာမရှောင်ဘဲ စစ်တာကို လက်ခံပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သင့်ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ဓာတ်ခွဲခန်းက ရေပဲ သောက်ပြီး 9 နာရီမှ 12 နာရီ အစာရှောင်ခိုင်းနိုင်ပါသေးတယ်၊ အထူးသဖြင့် အရင်က ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် မြင့်ခဲ့ရင်ပါ။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် အရက်ကို 24 နာရီ ရှောင်ပြီး အရင်ညမှာ အလွန် လေးလံတဲ့ အစာ မစားပါနဲ့။

  • ထရိုင်ဂလစ်ဆရိုက် 500 mg/dL (5.7 mmol/L) နဲ့ အထက်က အလွန်မြင့်ပြီး နာကျင်ကာ တစ်ခါတစ်ရံ ပြင်းထန်နိုင်တဲ့ ပန်ကရိယ ရောင်ရမ်းခြင်း (pancreatitis) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်ပါတယ်- ဆရာဝန်နဲ့ တစ်ပတ်အတွင်း ပြပါ။ 1,000 mg/dL အထက်ဆိုရင် အန္တရာယ် ပိုမြင့်ပါတယ်။ ဗိုက်အပေါ်ပိုင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် နာပြီး ကျောဘက်ကို ပျံ့ကာ အန်နေရင် အရေးပေါ် အကူအညီ ရယူပါ။

  • စုစုပေါင်း-HDL ကိုလက်စထရော အချိုးဆိုတာ သင့်ကိုလက်စထရော စုစုပေါင်းကို HDL နဲ့ စားထားတာပါ။ 5 အောက်ဆိုရင် ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံနိုင်ပြီး 3.5 အောက်ဆိုရင် အကောင်းဆုံးပါ။ အချိုး နိမ့်လေ သင့်ကိုလက်စထရောထဲမှာ ကာကွယ်ပေးတဲ့ အမျိုးအစား ပိုများလေပါ။ အခုဆိုရင် ဆရာဝန်တွေက အချိုးထက် LDL နဲ့ non-HDL ကိုလက်စထရောကို ပိုကြည့်ကြပေမဲ့ အဖြေစာရွက် အများအပြားမှာ အချိုးကို ထုတ်ပေးနေဆဲပါ။

  • ရေပျော်ဖိုင်ဘာ (အုတ်ဂျုံ၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ပဲနီလေး၊ သစ်သီး) ပိုစားပါ၊ ထောပတ်၊ ထောပတ်ကြည်နဲ့ အဆီများတဲ့ အသားအစား ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ၊ အခွံမာသီးနဲ့ ငါး ပြောင်းစားပါ၊ အကြော်၊ အချိုပွဲနဲ့ အချိုရည် လျှော့ပါ၊ တစ်ပတ်ကို မိနစ် 150 ခန့် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ပါ၊ ပိုနေတဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ပါ၊ ဆေးလိပ် ဖြတ်ပြီး အရက် ကန့်သတ်ပါ။ ဒါတွေက LDL ကို သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်ပေမဲ့ တချို့လူတွေမှာ ဆရာဝန် ညွှန်ကြားတဲ့ ဆေး လိုအပ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

  • မြင့်နိုင်ပါတယ်။ အစားအစာ၊ ကိုယ်အလေးချိန်နဲ့ လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်းက ဘယ်အသက်မှာမဆို မြင့်စေနိုင်ပြီး familial hypercholesterolaemia (မျိုးရိုးလိုက် ကိုလက်စထရော မြင့်ရောဂါ) က ကလေးဘဝကတည်းက LDL အလွန်မြင့်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကလေးတွေကို 9 နှစ်မှ 11 နှစ်ကြား တစ်ကြိမ် စစ်ပြီး မိဘ တစ်ဦးဦးမှာ ကိုလက်စထရော အလွန်မြင့်ရင် ဒါမှမဟုတ် အသက်ငယ်ငယ်နဲ့ နှလုံးဖောက်ခဲ့ရင် ပိုစောပြီး စစ်ပါတယ်။ စောစော တွေ့ရင် အများကြီး ကွာခြားပါတယ်။

  • ကျန်းမာတဲ့ လူကြီးတွေက အသက် 20 ခန့်ကစပြီး 4 နှစ်မှ 6 နှစ် တစ်ကြိမ် စစ်သင့်ပါတယ်။ ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ပိုခြင်း ဒါမှမဟုတ် မိသားစုထဲမှာ အသက်ငယ်ငယ်နဲ့ နှလုံးရောဂါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးရင် အများအားဖြင့် နှစ်စဉ် စစ်ပါ။ ကိုလက်စထရော ဆေး စသောက်ပြီး ဒါမှမဟုတ် ပြောင်းပြီးနောက် 4 ပတ်မှ 12 ပတ်ခန့်အကြာ၊ ပြီးရင် 3 လမှ 12 လ တစ်ကြိမ် စစ်ပါ။

အခြား စစ်ဆေးမှုများ ရှင်းလင်းချက်

ဘလော့ဂ်

ကိုးကားချက်များ

  1. MedlinePlus: Cholesterol levels
  2. NHLBI (NIH): Blood cholesterol
  3. CDC: About cholesterol
  4. American Heart Association: What your cholesterol levels mean
  5. NHS: High cholesterol
  6. Grundy SM et al. 2018 AHA/ACC guideline on the management of blood cholesterol. Circulation 2019
  7. Mach F et al. 2019 ESC/EAS guidelines for the management of dyslipidaemias. Eur Heart J 2020

နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချိန် . ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ သင့်ဆရာဝန်က သင့်အခြေအနေ အပြည့်အစုံကို သိသဖြင့် ရလဒ်အကြောင်း ဆရာဝန်ကို မေးပါ။