जन्डिस (कमलपित्त) का लक्षण: वयस्क र शिशुमा आँखा र छाला पहेंलो हुनु, कारण, र कहिले पर्खन मिल्दैन

आँखाको सेतो भाग पहेंलो, छाला पहेंलो, पिसाब गाढा? जन्डिस आफैंमा रोग होइन, एउटा संकेत हो। वयस्क र नवजात शिशुमा यसको अर्थ के हो, र कति चाँडो सहायता लिने, यहाँ बुझ्नुहोस्।

अद्यावधिक · स्रोतहरू

छोटो जवाफ

जन्डिस (कमलपित्त) का लक्षण के-के हुन्?

जन्डिसमा आँखाको सेतो भाग र छाला पहेंलो हुन्छ। यसले छाला चिलाउने, पिसाब सामान्यभन्दा गाढा हुने र दिसा फिक्का हुने पनि गराउन सक्छ। खैरो वा कालो छालामा पहेंलोपन आँखाको सेतो भागमा सबैभन्दा सजिलै देखिन्छ। वयस्कमा यसका लागि सधैं सामान्य चिकित्सक (GP) सँग अत्यावश्यक भेट चाहिन्छ; नवजात शिशुमा यो सामान्य र प्रायः हानिरहित हुन्छ, तर केही संकेत आपतकालीन हुन्।

यो स्वास्थ्य जानकारी हो, चिकित्सकीय सल्लाह होइन। तपाईंको पूरा अवस्था डाक्टरलाई थाहा हुन्छ; आफ्नो नतिजाबारे उहाँलाई सोध्नुहोस्।

तुलना

वयस्क र नवजात शिशुमा जन्डिस: के फरक छ

एउटै पहेंलो रङको अर्थ उमेरअनुसार धेरै फरक हुन्छ। वयस्कमा यो चेतावनीको संकेत हो, जसलाई सधैं जाँच गराउनुपर्छ; नवजात शिशुमा यो सामान्य हो र प्रायः आफैं ठीक हुन्छ। सामान्यतया देखिने फरक यी हुन्।

तपाईंले के देख्नुहुन्छवयस्कनवजात शिशु
कत्तिको सामान्यसामान्य होइन; सधैं डाक्टरलाई देखाउनुपर्छसामान्य, र प्रायः हानिरहित
सामान्य कारणहेपाटाइटिस वा रक्सीजस्ता कलेजोका समस्या, पित्तथैलीको पत्थरी, प्यान्क्रियाज (अग्न्याशय), वा रगतसम्बन्धी रोगशिशुको कलेजोले अझै पूरा काम गरिसकेको हुँदैन
कहिले देखिन्छजुनसुकै बेला, कहिलेकाहीँ केही दिन बिरामी महसुस भएपछिकरिब 3 दिनको उमेरमा सबैभन्दा बढी देखिन्छ; प्रायः करिब 2 हप्तामा हराउँछ
कहाँ हेर्नेआँखाको सेतो भाग, त्यसपछि छालापहिले अनुहार र टाउको, त्यसपछि शरीर; जिब्रोमुनि र गालाभित्र
अरू संकेतछाला चिलाउने, गाढा पिसाब, फिक्का दिसागाढा पहेंलो वा खैरो पिसाब, फिक्का क्रिमजस्तो दिसा, सामान्यभन्दा बढी निदाउने, राम्ररी दूध नखाने
के गर्नेआजै सामान्य चिकित्सक (GP) सँग अत्यावश्यक भेट वा तुरुन्त चिकित्सकीय सल्लाह लिनुहोस्मिडवाइफ (प्रसूति नर्स) वा डाक्टरलाई भन्नुहोस्; केही संकेतमा आपतकालीन सहायता चाहिन्छ
उपचारकारणको उपचारप्रायः चाहिँदैन; कहिलेकाहीँ बत्तीको उपचार (फोटोथेरापी)

खैरो वा कालो छालामा पहेंलोपन देख्न गाह्रो हुन सक्छ। वयस्कमा दिनको उज्यालोमा आँखाको सेतो भाग हेर्नुहोस्; शिशुमा राम्रो उज्यालोमा नाक वा निधारमा बिस्तारै थिच्नुहोस् र जिब्रोमुनि हेर्नुहोस्।

जन्डिसका लक्षण चेकलिस्ट (वयस्क)

तपाईंलाई चिन्ता लागेको वयस्कमा जे लागू हुन्छ, त्यसमा टिक लगाउनुहोस्। तपाईंका टिक जन्डिसकै संकेततिर ढल्केका छन् कि यसको कारणका सुराकतिर, कार्डले देखाउँछ। नवजात शिशुका लागि तल शिशुबारेको खण्ड हेर्नुहोस्। केही पनि सेभ हुँदैन वा कतै पठाइँदैन।

जन्डिसका लक्षण चेकलिस्ट (वयस्क)

12 मध्ये 0 लक्षणमा टिक लगाइयो

जन्डिसका संकेत0/5
कारणका सुराक0/7

तपाईंलाई चिन्ता लागेको वयस्कमा लागू हुने कुनै पनि कुरामा टिक लगाउनुहोस्।

यो चेकलिस्टले लक्षणलाई डाक्टरका लागि एउटा ढाँचामा मिलाउँछ। यसले जन्डिसको कारण निदान गर्न सक्दैन: त्यसका लागि रगत जाँच र कहिलेकाहीँ स्क्यान चाहिन्छ। वयस्कमा जन्डिस भए सधैं डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ।

जन्डिस (कमलपित्त) के हो, र यो किन हुन्छ?

जन्डिस (कमलपित्त) भनेको छाला वा आँखाको सेतो भाग पहेंलो हुनु हो। यो शरीरमा बिलिरुबिन नामको पहेंलो पदार्थ जम्मा हुँदा हुन्छ।

शरीरले पुराना रातो रक्तकोषिका तोड्दा बिलिरुबिन बन्छ। कलेजो (लिभर) ले सामान्यतया यसलाई पित्तमा पठाउँछ, र पित्त पित्तनली हुँदै आन्द्रामा जान्छ। जन्डिसको अर्थ यो बाटोमा कतै केही ठीकसँग काम गरिरहेको छैन:

  • रातो रक्तकोषिका धेरै छिटो टुट्नु, जस्तै हेमोलाइटिक एनिमिया (haemolytic anaemia) वा सिकल सेल रोगमा
  • कलेजो: हेपाटाइटिस (हेपाटाइटिस A, B, C वा E जस्ता भाइरल संक्रमण), रक्सीले गर्दा हुने कलेजोको रोग, र केही औषधि
  • पित्तनली बन्द हुनु: पित्तथैलीको पत्थरी (gallstones), र प्यान्क्रियाटाइटिसजस्ता प्यान्क्रियाज (अग्न्याशय) का समस्या

जन्डिस आफैंमा रोग होइन, संकेत हो, र वयस्कमा यो कुनै गम्भीर समस्याको संकेत हुन सक्छ, त्यसैले सधैं डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ। नवजात शिशुमा यो सामान्य हो र प्रायः हानिरहित हुन्छ (तल हेर्नुहोस्)।

जन्डिस (कमलपित्त) का लक्षण के-के हुन्?

  • आँखाको सेतो भाग पहेंलो हुने
  • छाला पहेंलो हुने
  • छाला चिलाउने
  • सामान्यभन्दा गाढा पिसाब र फिक्का दिसा

खैरो वा कालो छालामा छालाको पहेंलोपन देख्न गाह्रो हुन सक्छ, तर आँखाको सेतो भाग पहेंलो देखिन्छ। दिनको उज्यालोमा हेर्नुहोस्।

अरू लक्षण कारणमा भर पर्छन्:

  • हेपाटाइटिस: ज्वरो, थकान, भोक नलाग्ने, वाकवाकी लाग्ने र पेटमा असजिलो, प्रायः पहेंलो हुनुअघिका दिनमा
  • पित्तथैलीको पत्थरी: पेटको माथिल्लो दाहिने भागमा दुखाइ, कहिलेकाहीँ उच्च ज्वरोसहित
  • लामो समयदेखिको कलेजोको रोग: थकान, पेट वा खुट्टा सुन्निने, सजिलै नीलो दाग बस्ने

हाम्रो फ्याटी लिभर गाइड ले लामो समयसम्म कलेजो बिग्रिँदा देखिने संकेत बुझाउँछ।

हेपाटाइटिस A र E: जन्डिसका सामान्य कारण

हेपाटाइटिस A र हेपाटाइटिस E कलेजोका भाइरल संक्रमण हुन्, जुन मुख्यतया संक्रमित व्यक्तिको दिसाले दूषित भएको खाना वा पानी बाट सर्छन्। सफा पानी र सरसफाइको कमी भएका ठाउँमा यी धेरै देखिन्छन्।

  • हेपाटाइटिस A: लक्षण प्रायः संक्रमण भएको 14 देखि 28 दिन पछि सुरु हुन्छन्: ज्वरो, थकान, भोक नलाग्ने, पखाला, वाकवाकी, पेटमा असजिलो, गाढा पिसाब र जन्डिस। साना बालबालिकामा प्रायः कुनै लक्षण देखिँदैन। लगभग सबै जना पूर्ण रूपमा निको हुन्छन्, यद्यपि हप्तौं वा महिनौं लाग्न सक्छ।
  • हेपाटाइटिस E: लक्षण संक्रमण भएको 2 देखि 10 हप्ता पछि सुरु हुन्छन्, र प्रायः 2 देखि 6 हप्ता भित्र ठीक हुन्छन्।
  • गर्भावस्था: हेपाटाइटिस E गर्भावस्थामा धेरै बढी खतरनाक हुन्छ, खासगरी दोस्रो र तेस्रो त्रैमासिकमा, जब यसले कलेजोले काम गर्न छोड्ने (लिभर फेलियर) अवस्था ल्याउन सक्छ। जन्डिस भएकी गर्भवती महिलालाई सोही दिन तुरुन्त उपचार चाहिन्छ।

दुवैका लागि छुट्टै औषधि छैन; आराम, प्रशस्त झोल पदार्थ र रक्सी नपिउनाले कलेजोलाई निको हुन मद्दत गर्छ। हेपाटाइटिस भएका बेला पारासिटामोलसहित कुनै पनि औषधि, वा जडीबुटी, लिनुअघि डाक्टरलाई सोध्नुहोस्।

रोकथाम: सुरक्षित पिउने पानी (शुद्धता थाहा नभएको पानी र बरफ नखानुहोस्), खानुअघि र शौचालयपछि साबुनले हात धुने, र खानाको सरसफाइ। हेपाटाइटिस A को खोप सुरक्षित र प्रभावकारी छ, र 1 वर्षको उमेरदेखि लगाउन मिल्छ। हेपाटाइटिस E को खोप केही ठाउँमा मात्र स्वीकृत छ।

नवजात शिशुमा जन्डिस: के सामान्य हो र कहिले सहायता लिने

नवजात शिशुमा जन्डिस सामान्य हो र प्रायः हानिरहित हुन्छ। नवजात शिशुको कलेजोले अझै पूरा काम गरिसकेको हुँदैन, त्यसैले केही समय बिलिरुबिन जम्मा हुन्छ। पहेंलोपन प्रायः करिब 3 दिनको उमेरमा सबैभन्दा बढी देखिन्छ, र हराउन प्रायः करिब 2 हप्ता लाग्छ।

कहाँ हेर्ने: पहेंलोपन प्रायः अनुहार र टाउकोबाट सुरु हुन्छ र शरीरमा फैलिन सक्छ। आँखाको सेतो भाग, जिब्रोमुनि र गालाभित्र हेर्नुहोस्। खैरो वा कालो छालामा, राम्रो उज्यालोमा शिशुको नाक वा निधारमा बिस्तारै थिच्नुहोस् र औंला उठाउँदा रङ हेर्नुहोस्।

तपाईंले के देख्नुहुन्छके गर्ने
24 घण्टाभन्दा कम उमेरको शिशुको छाला वा आँखा पहेंलोअहिल्यै आपतकालीन सहायता
धेरै निदाउने वा ब्युँझाउन गाह्रो, दूध नखाने, लुलो वा कडा हुने, झट्का आउने, डायपर वा कपडा पिसाबले नभिज्ने, वा सास फेर्न गाह्रोअहिल्यै आपतकालीन सहायता
38°C वा बढी, वा 36°C वा कम तापक्रमअहिल्यै आपतकालीन सहायता
तपाईंलाई शिशुलाई जन्डिस भएजस्तो लाग्छ, वा पत्ता लागेको जन्डिस ठीक भइरहेको छैनआजै मिडवाइफ (प्रसूति नर्स) वा डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नुहोस्
गाढा पहेंलो वा खैरो पिसाब, वा फिक्का क्रिमजस्तो दिसाआजै मिडवाइफ वा डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नुहोस्, र दिसाको नमुना राख्नुहोस्

दूध खुवाउने: शिशुलाई धेरै पटक, दिनमा करिब 8 देखि 12 पटक दूध खुवाउनुहोस्, र निदाइरहेको शिशुलाई ब्युँझाएर खुवाउनुहोस्। उपचार चाहिएमा प्रायः बत्तीको उपचार (फोटोथेरापी) गरिन्छ, प्रायः करिब 48 घण्टासम्म; विरलै रगत चढाउनु वा नसाबाट औषधि दिनु पर्छ। शिशुको जाँच यसकारण गरिन्छ कि बिलिरुबिन धेरै बढेमा, विरलै, दिमागमा हानि पुग्न सक्छ।

जन्डिस जाँच्न कुन-कुन परीक्षण गरिन्छ?

  • बिलिरुबिनको रगत जाँच: कुल बिलिरुबिन नाप्छ, र प्रायः "डाइरेक्ट" (कन्जुगेटेड, direct/conjugated) र "इनडाइरेक्ट" (अनकन्जुगेटेड, indirect/unconjugated) भाग पनि, जसले समस्या कहाँ छ भनेर देखाउन मद्दत गर्छ। सामान्य दायरा प्रयोगशालैपिच्छे फरक हुन्छ, त्यसैले आफ्नो रिपोर्टमा लेखिएको दायरासँग तुलना गर्नुहोस्। नवजात शिशुमा पहिले छालामा बत्ती राखेर बिलिरुबिन जाँच गर्न सकिन्छ।
  • लिभरका अरू रगत जाँच, जस्तै ALT, AST र अल्कलाइन फस्फाटेज (alkaline phosphatase)।
  • पूरा रगत गणना (CBC), रातो रक्तकोषिका धेरै छिटो टुटिरहेका छन् कि भनेर हेर्न।
  • हेपाटाइटिस A, B, C र E का जाँच।
  • कलेजो, पित्तथैली र पित्तनलीको अल्ट्रासाउन्ड स्क्यान, पित्तथैलीको पत्थरी वा कुनै अवरोध छ कि भनेर हेर्न।

गिल्बर्ट सिन्ड्रोम (Gilbert's syndrome) एउटा सामान्य, हानिरहित वंशानुगत अवस्था हो, जसमा बिलिरुबिन अलिकति बढ्छ, प्रायः बिरामी हुँदा वा भोकै बस्दा (उपवास), र आँखा हल्का पहेंलो हुन्छन्। डाक्टरले रगत जाँचबाट यो पक्का गर्न सक्नुहुन्छ।

जन्डिसको उपचार कसरी गरिन्छ?

जन्डिसको उपचार यसको कारणको उपचार गरेर गरिन्छ:

  • भाइरल हेपाटाइटिस A वा E प्रायः आराम र झोल पदार्थले आफैं ठीक हुन्छ, र कलेजो निको हुँदैछ कि भनेर रगत जाँच गरिन्छ
  • पित्तथैलीको पत्थरी वा अरू कुनै अवरोध भए पित्तनली खोल्न कुनै प्रक्रिया वा शल्यक्रिया (अप्रेसन) चाहिन सक्छ
  • रक्सीले गर्दा भएको कलेजोको रोग मा चिकित्सकीय सहयोगसहित रक्सी छोड्नुपर्छ
  • कुनै औषधि ले जन्डिस भएको छ भने त्यो बन्द गर्नुपर्ने हुन सक्छ, तर डाक्टरको सल्लाहमा मात्र
  • नवजात शिशुको जन्डिस मा प्रायः कुनै उपचार चाहिँदैन, वा बत्तीको उपचार (फोटोथेरापी) चाहिन्छ

जन्डिस भएका बेला:

  • रक्सी पूर्ण रूपमा छोड्नुहोस्
  • पारासिटामोलसहित कुनै पनि औषधि लिनुअघि, र कुनै पनि जडीबुटी वा परम्परागत उपचार गर्नुअघि डाक्टर वा फार्मासिस्टलाई सोध्नुहोस्, किनभने कतिपयले कलेजोलाई हानि गर्न सक्छन्
  • प्रशस्त झोल पदार्थ पिउनुहोस् र सकेसम्म हल्का खाना खानुहोस्

जन्डिस आफैंलाई निको पार्ने कुनै घरेलु उपचार छैन। कुन औषधि र कति मात्रामा लिने, त्यो तपाईंको डाक्टरको निर्णय हो।

डाक्टरलाई कहिले देखाउने

डाक्टरसँग समय लिनुहोस्

  • वयस्कको छाला वा आँखाको सेतो भाग पहेंलो भएमा: आजै सामान्य चिकित्सक (GP) सँग अत्यावश्यक भेट वा तुरुन्त चिकित्सकीय सल्लाह लिनुहोस्।
  • गर्भवती हुनुहुन्छ र छाला वा आँखा पहेंलो भयो भने: आजै तुरुन्त उपचार लिनुहोस्।
  • 24 घण्टाभन्दा बढी उमेरको नवजात शिशु पहेंलो देखिन्छ, वा पत्ता लागेको जन्डिस ठीक भइरहेको छैन: आजै मिडवाइफ (प्रसूति नर्स) वा डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
  • शिशुको पिसाब गाढा पहेंलो वा खैरो छ, वा दिसा फिक्का क्रिमजस्तो छ: आजै मिडवाइफ वा डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नुहोस्, र दिसाको नमुना राख्नुहोस्।
  • हेपाटाइटिसबाट निको हुँदै हुनुहुन्छ: डाक्टरले भनेजति पटक रगत जाँचका लागि फर्केर जानुहोस्, र रक्सी नपिउनुहोस्।

कसैलाई यीमध्ये कुनै भएमा तुरुन्त आपतकालीन सहायता लिनुहोस् (आफ्नो स्थानीय आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्):

  • जन्डिससँगै अलमल हुने, लठ्ठ पर्ने, वा ब्युँझाउन गाह्रो हुने
  • जन्डिससँगै रगत बान्ता, वा कालो वा अलकत्राजस्तो दिसा
  • जन्डिससँगै पेटमा कडा दुखाइ र उच्च ज्वरो वा काम्ने
  • 24 घण्टाभन्दा कम उमेरको शिशु पहेंलो देखिने, वा जन्डिस भएको शिशु धेरै निदाउने, दूध नखाने, लुलो वा कडा हुने, डायपर वा कपडा पिसाबले नभिज्ने, वा तापक्रम 38°C वा बढी, वा 36°C वा कम हुने

नवजात शिशुको जन्डिस प्रायः हानिरहित हुन्छ, तर वयस्कमा यसका लागि सधैं सोही दिन डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ। यी संकेतलाई पर्खन मिल्दैन। आफैं गाडी चलाएर नजानुहोस्।

आँखा पहेंलो भयो, वा बिलिरुबिनको नतिजा बुझिएन? कुरा गरेर बुझ्नुहोस्।

Saluvo ले तपाईंका लक्षण तपाईंकै शब्द र भाषामा सुन्छ, सबैभन्दा पहिले खतराका संकेत जाँच्छ, र कुन डाक्टरलाई कति चाँडो देखाउने भनेर बताउँछ। लिभरको रगत जाँचको रिपोर्ट पहिले नै छ? यसले बिलिरुबिनसहित हरेक मानको अर्थ बुझाउँछ।

मेरा लक्षणबारे सोध्नुहोस्

सुरु गर्न निःशुल्क। आफूलाई कस्तो भइरहेको छ, आफ्नै शब्द र भाषामा बताउनुहोस्।

मानिसहरूले सोध्ने प्रश्न

  • प्रायः पहिले आँखाको सेतो भाग पहेंलो हुन्छ, त्यसपछि छाला। साथमा छाला चिलाउने, पिसाब गाढा हुने र दिसा फिक्का हुने हुन सक्छ। हेपाटाइटिसमा, पहेंलो हुनुभन्दा केही दिनअघि नै प्रायः ज्वरो, थकान, भोक नलाग्ने र वाकवाकी लाग्ने हुन्छ। खैरो वा कालो छालामा, दिनको उज्यालोमा आँखाको सेतो भाग हेर्नुहोस्।

  • वयस्कमा हुन सक्छ: जन्डिस कलेजो, पित्तनली वा रगतमा केही असर परेको संकेत हो, र कतिपय कारण गम्भीर हुन्छन्। सधैं सोही दिन सामान्य चिकित्सक (GP) सँग अत्यावश्यक भेट लिनुहोस्। नवजात शिशुमा जन्डिस सामान्य र प्रायः हानिरहित हुन्छ, तर केही संकेत देखिए आपतकालीन सहायता चाहिन्छ।

  • सामान्य कारणमा भाइरल हेपाटाइटिस (A, B, C वा E), रक्सीले गर्दा हुने कलेजोको रोग, पित्तनली बन्द गर्ने पित्तथैलीको पत्थरी, प्यान्क्रियाटाइटिस, केही औषधि, र सिकल सेल रोगजस्ता रातो रक्तकोषिका धेरै छिटो टुट्ने अवस्था पर्छन्। गिल्बर्ट सिन्ड्रोमले हानिरहित हल्का पहेंलोपन ल्याउँछ। रगत जाँच र स्क्यानले कारण पत्ता लगाउँछन्।

  • जन्डिस आफैं सर्दैन, तर यसका कतिपय कारण सर्छन्। हेपाटाइटिस A र E संक्रमित व्यक्तिको दिसाले दूषित भएको खाना वा पानीबाट सर्छन्, त्यसैले शौचालयपछि र खानुअघि वा खाना पकाउनुअघि साबुनले राम्ररी हात धुनुहोस्, र सुरक्षित पानी पिउनुहोस्।

  • हो, यो सामान्य हो र प्रायः हानिरहित हुन्छ, किनभने नवजात शिशुको कलेजोले अझै पूरा काम गरिसकेको हुँदैन। यो प्रायः करिब 3 दिनको उमेरमा सबैभन्दा बढी देखिन्छ र करिब 2 हप्ताभित्र हराउँछ। शिशुलाई जन्डिस भएजस्तो लाग्छ भने मिडवाइफ (प्रसूति नर्स) वा डाक्टरलाई भन्नुहोस्, र खतराका संकेत देखिए आपतकालीन सहायता लिनुहोस्।

  • हराउन प्रायः करिब 2 हप्ता लाग्छ। ठीक भइरहेको छैन वा झन् बढ्दैछ भने, वा शिशुको पिसाब गाढा पहेंलो वा खैरो छ वा दिसा फिक्का र क्रिमजस्तो छ भने, मिडवाइफ वा डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नुहोस्। धेरै पटक, दिनमा करिब 8 देखि 12 पटक दूध खुवाउँदा मद्दत गर्छ।

  • 24 घण्टाभन्दा कम उमेरको शिशु पहेंलो देखिन्छ भने, वा जन्डिस भएको शिशु धेरै निदाउँछ वा ब्युँझाउन गाह्रो हुन्छ, दूध खाँदैन, लुलो वा कडा हुन्छ, झट्का आउँछ, डायपर वा कपडा पिसाबले भिज्दैन, सास फेर्न गाह्रो हुन्छ, वा तापक्रम 38°C वा बढी, वा 36°C वा कम छ भने, अहिल्यै आपतकालीन सहायता लिनुहोस्।

  • सामान्य दायरा प्रयोगशालैपिच्छे फरक हुन्छ, त्यसैले आफ्नो नतिजालाई रिपोर्टमा छापिएको दायरासँग तुलना गर्नुहोस्। कारण पत्ता लगाउन डाक्टरले कुल बिलिरुबिन, र प्रायः यसको डाइरेक्ट र इनडाइरेक्ट भाग, लिभरका अरू जाँच र रगत गणनासँगै हेर्नुहुन्छ। नतिजा बढी आएमा डाक्टरले त्यसको अर्थ बुझाउनुपर्छ।

  • जन्डिसका लागि कुनै विशेष खानपान छैन। प्रशस्त झोल पदार्थ पिउनुहोस्, सकेसम्म हल्का र ताजा पकाएको खाना खानुहोस्, पानी सुरक्षित छ भन्ने निश्चित गर्नुहोस्, र रक्सी पूर्ण रूपमा छोड्नुहोस्। कुनै पनि औषधि वा जडीबुटी लिनुअघि डाक्टरलाई सोध्नुहोस्, किनभने कतिपयले कलेजोलाई हानि गर्न सक्छन्।

  • प्रायः आँखाको सेतो भाग नै पहिले पहेंलो देखिन्छ, र खैरो वा कालो छालामा पहेंलोपन सजिलै देखिने ठाउँ यही मात्र हुन सक्छ। आँखा हल्का पहेंलो हुनु गिल्बर्ट सिन्ड्रोमसँग पनि हुन सक्छ, जुन सामान्य र हानिरहित अवस्था हो। जे भए पनि, वयस्कको आँखा पहेंलो भएमा कारण पत्ता लगाउन सामान्य चिकित्सक (GP) सँग अत्यावश्यक भेट चाहिन्छ।

  • हुन सक्छ। हेपाटाइटिस E गर्भावस्थामा धेरै बढी खतरनाक हुन्छ, खासगरी दोस्रो र तेस्रो त्रैमासिकमा, र गर्भावस्थासँग सम्बन्धित कलेजोका अरू समस्याले पनि जन्डिस ल्याउन सक्छन्। तपाईं गर्भवती हुनुहुन्छ र छाला वा आँखा पहेंलो भयो भने, सोही दिन तुरुन्त उपचार लिनुहोस्।

  • यो कारणमा भर पर्छ। हेपाटाइटिस A बाट निको भएपछि जीवनभर प्रतिरक्षा हुन्छ। पित्तथैलीको पत्थरीको उपचार नगरुन्जेल यसले बारम्बार जन्डिस ल्याउन सक्छ। गिल्बर्ट सिन्ड्रोममा बिरामी हुँदा, तनावमा वा भोकै बस्दा फेरि हल्का पहेंलोपन आउन सक्छ। लामो समयदेखिको कलेजोको रोग बिग्रिँदै गएमा फेरि जन्डिस हुन सक्छ।

  • जन्डिसकै लागि कुनै खोप छैन, तर यसका केही कारणविरुद्ध खोप लगाउन सकिन्छ। सुरक्षित र प्रभावकारी हेपाटाइटिस A को खोप 1 वर्षको उमेरदेखि उपलब्ध छ। हेपाटाइटिस E को खोप केही ठाउँमा मात्र स्वीकृत छ। सुरक्षित पानी, हात धुने बानी र खानाको सरसफाइले दुवैबाट बचाउँछन्।

मद्दत गर्ने जाँचहरू

ब्लग

स्रोतहरू

  1. NHS: Jaundice
  2. NHS: Jaundice in babies
  3. MedlinePlus: Bilirubin blood test
  4. WHO fact sheet: Hepatitis A
  5. WHO fact sheet: Hepatitis E

अद्यावधिक . यो स्वास्थ्य जानकारी हो, चिकित्सकीय सल्लाह होइन। तपाईंको पूरा अवस्था डाक्टरलाई थाहा हुन्छ; आफ्नो नतिजाबारे उहाँलाई सोध्नुहोस्।